Document · PDF

2022-088 03 Bijlage A - Begroting 2023 gemeente Peel en Maas.docx

Raad 8 november 2022, gemeente Peel en MaasBij agendapunt: Vaststelling begroting 2023 gemeente Peel en Maas (2022-088)37.702 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 5

In de lijn van de bijeenkomsten “Samenspel” tussen dorpsoverleggen en gemeente (raad en organisatie), geven we in 2023 extra aandacht aan het samenspel met netwerkpartners.

Wat willen we bereiken?

2. Stabiliteit en ontwikkelperspectief voor vrijwilligersorganisaties (verenigingen en stichtingen)

3. Eigenaarschap van accommodaties ligt zo veel mogelijk bij gemeenschappen, organisaties en verenigingen.

4. Nieuwkomers zijn onderdeel van en nemen actief deel aan gemeenschappen.

Wat doen we ervoor? 1.5

Na de uitvoering van de pilot rond de economische huishouding van gemeenschappen, nodigen we in 2023 meer kernen uit om hiermee ervaring op te doen, passend binnen het afwegingskader en uitvoeringsbeleid dat eind 2022/begin 2023 wordt vastgesteld.

1.6

We dragen bij aan de organisatie en ontwikkeling van een regionaal programma incl. leer- en ontwikkelnetwerk op het gebied van Vitale Gemeenschappen. Dit is onderdeel van het regionaal uitvoeringsprogramma Vitaal en Gezond.

1.7

Om inwoners volwaardig mee te kunnen laten doen in gemeenschappen, faciliteren we de pilot ‘Taalhuis / Taalpunt’. Daarmee wordt onder andere ingezet wordt op het signaleren en het vinden van meer laaggeletterde inwoners zodat ze kunnen werken aan hun basisvaardigheden (lezen, schrijven, rekenen, digitale vaardigheden).

2.1

We waarderen het werk van vrijwilligersorganisaties en subsidiëren dat via de vernieuwde 4-jaarlijkse systematiek (2022-2025) van de waarderingssubsidies voor verenigingen en stichtingen.

2.2

We onderzoeken hoe we vragen van verenigingen en stichtingen kunnen vertalen naar ondersteuning met informatie, voorlichting en beleid, passend bij het gedachtengoed Peel en Maas.

2.3

We ondersteunen verenigingen en stichtingen waarvan het voortbestaan in gevaar is vanwege de hoge energiekosten met een financiële bijdrage uit een steunfonds energiekosten.

3.1

In 2023 geven we een vervolg aan inhoudelijke ondersteuning aan het bestuur van gemeenschapshuis De Ankerplaats in Grashoek bij de optimalisering van hun gebouwinstallaties. Mogelijk volgt hierover in 2023 een voorstel aan de raad voor financiële medewerking.

3.2

We ondersteunen Stichting MFA Kessel in hun traject om te komen tot een aangepast bouwplan, nu in 2022 is gebleken dat het oorspronkelijke vernieuwbouwplan financieel niet mogelijk is. Afhankelijk van het resultaat van hun traject, volgt hierover in 2023 een voorstel aan de raad.

4.1

We onderzoeken met gemeenten uit de regio de samenwerkingsmogelijkheden op gebied van sociale integratie van nieuwkomers, waaronder arbeidsmigranten.

4.2

We blijven actief in gesprek met gemeenschappen en hebben oog voor de draagkracht op het moment dat grotere groepen nieuwkomers in Peel en Maas landen.

Wat doen we verder binnen dit programma ? • • • • • • • • •

• •

•

Regionale samenwerking in gemeentelijke themagroep Vitale Gemeenschappen Regionale samenwerking in programma ‘Vitaal en Gezond’, als onderdeel van De Gezondste Regio, met focus op uitvoering Programmalijn ‘Goed Leven’; We werken in alle kernen met een vast contactpersoon, die de relatie met de gemeenschap onderhoudt en ondersteuningsvragen doorgeleidt naar de juiste plek binnen of buiten de eigen de organisatie; We zien er op toe dat we als organisatie de verschillende rollen behorend bij de verschillende type activiteiten, op de juiste manier invullen in contact met de gemeenschappen; We faciliteren en ondersteunen desgevraagd actieve inwoners die hun deskundigheid willen vergroten, en/of die zich inzetten om vrijwillige inspanning van andere inwoners te verhogen; We ondersteunen organisaties, verenigingen en gemeenschappen bij accommodatievraagstukken; We dagen de gemeenschappen uit om een rol te pakken bij de integratie van nieuwkomers en wij faciliteren deze initiatieven daar waar nodig; We faciliteren de Anti Discriminatie Voorziening Limburg om meldingen van discriminatie te registreren en af te handelen; We faciliteren Mondiaal Burgerschap, een vrijwilligersorganisatie die zich inzet voor bevordering van de interculturele dialoog in Peel en Maas.

Inburgering Regionale samenwerking in de werkgroep ‘sociale integratie’ inzake statushouders; Ten aanzien van statushouders en uitgenodigde vluchtelingen: o Voeren we regie over de taakstelling huisvesting o Voeren we regie over de inburgeringstrajecten o Faciliteren we de maatschappelijke begeleiding o Voeren we samen met partners regie over het traject ‘Participatieverklaring’ en de ‘Module Arbeidsmarkt Participatie’. We benutten in het kader van inburgering de verschillende voorzieningen, zoals omschreven in programma 2.1. Werk en Inkomen, om participatie van de statushouders en uitgenodigde vluchtelingen te bevorderen.

Wat mag het kosten? De baten en lasten van dit programma zijn als volgt: 2023

3.1.Gemeenschapsontwikkeling

2024

Lasten

Baten

4.133.656

222.744

Lasten

2025 Baten

Lasten

4.186.083 223.415 4.172.818

2026 Baten

Lasten

Baten

223.868

4.220.014

224.328

Welke claims en investeringen zijn er in 2023 met betrekking tot dit programma? In hoofdstuk 5 worden alle investeringen en claims voor 2023 specifiek toegelicht. Met betrekking tot programma 3.1 gaat het om de volgende claim: Nr 2

Omschrijving Steunfonds energiekosten verenigingen en stichtingen

betreft

2023

Dekking algemene reserve

incidenteel

500.000

Programma: 3.2 Onderwijshuisvesting Kinderen en jongeren worden in staat gesteld te groeien naar zelfstandigheid, voldoende zelfredzaam te zijn en maatschappelijk te participeren, rekening houdend met hun leeftijd en ontwikkelingsniveau. Een goede stimulerende onderwijshuisvesting faciliteert daarbij.

Wat willen we bereiken?

Wat doen we ervoor?

1. Een goede, gezonde en stimulerende fysieke leeromgeving.

1.1 We geven uitvoering aan de afspraken en activiteiten die voortkomen uit het in 2021 vastgestelde Integraal Huisvestingsplan (IHP). Voor 2023: • De School, Maasbree: nieuwbouw voorbereiden • Kindcentrum de FavoRiet, Panningen: nieuwbouw voorbereiden • Kindcentrum de Kemp, Egchel: onderzoek businesscase renovatie of nieuwbouw te starten in januari 2023 1.2 We realiseren in samenwerking met Prisma een structurele oplossing voor het capaciteitsprobleem van de Groenling in Panningen. Daarvoor is tijdelijke huisvesting geplaatst naast de Ringoven en wordt naar verwachting tweede kwartaal 2023 interne uitbreiding in de Groenling gerealiseerd, die gereed is met ingang van schooljaar 2023-2024. 1.3 We onderzoeken waar het Buurtcollege Agora Maas en Peel in augustus 2024 gehuisvest gaat zijn.

Wat doen we verder binnen dit programma ? • • •

Nieuwe wet- en/of regelgeving met betrekking tot onderwijshuisvesting implementeren (bijv. impact corona op luchtkwaliteit) Bij nieuwe onderwijshuisvesting het onttrekken van de onderwijsbestemming op het achterblijvende gebouw Tussentijdse aanvragen van schoolbesturen voor uitbreiding (tijdelijke) huisvesting bij onverwachte groei behandelen

Wat mag het kosten? De baten en lasten van dit programma zijn als volgt: 2023

3.2 Onderwijshuisvesting

2024

2025

2026

Lasten

Baten

Lasten

Baten

Lasten

Baten

Lasten

Baten

2.049.868

53.145

2.017.336

53.942

1.927.715

54.481

1.927.602

55.026

Programma: 3.3 Sport en Bewegen Het eigenaarschap van sport en bewegen ligt nadrukkelijk bij de burgers, de verenigingen en de lokale gemeenschappen en is wat ons betreft onderwerp van het integrale debat in deze gemeenschappen. Onze rol is faciliterend en agenderend waar nodig. Sport en bewegen draagt bij aan vitaliteit van de kernen, zorgt voor vele ontmoetingen tussen sporters, vrijwilligers, ouders en supporters en draagt daarmee bij aan de gezondheid en het welzijn van de inwoners van Peel en Maas, aan het goede leven.

Wat willen we bereiken?

Wat doen we ervoor?

Sport en bewegen zijn een krachtig deel van het geheel van gemeenschappen.

1.1 We faciliteren initiatieven rond sportieve omgevingen en kindcentra. In 2023 hebben we specifiek aandacht voor onder andere samenwerking partners Pius Park. 1.2 We maken gebruik van landelijke regelingen zoals de Brede Regeling Combinatiefuncties en Sportakkoorden. In 2023 bekijken we met de werkgroepen of de ambities en uitvoeringsafspraken zoals vastgelegd in Beweeg Peel en Maas nog actueel zijn. 1.3 In 2023 maken we uitvoeringsbeleid sport en bewegen, waar topsportbeleid een onderdeel van is. We bekijken onder andere naar de voorwaarden voor de huidige topsportbijdrage.

Sportvoorzieningen en sportaccommodaties zijn zoveel mogelijk van de gemeenschappen zelf en zijn zo optimaal mogelijk in gebruik.

2.1 We stimuleren samenwerkingsverbanden. Voorbeelden hiervan zijn de samenwerking tussen voetbalverenigingen SV Panningen en SV Egchel; samenwerking tussen Stichting Thyas en Stichting Sporthal Helden. 2.2 We faciliteren en ondersteunen bij accommodatievraagstukken rond sport met in 2023 specifiek aandacht voor het toekomstperspectief van de sporthallen Maasbree en Baarlo en de Heuf in Panningen.

Er is een regionaal sportklimaat.

3.1 We faciliteren vanuit de sportregio initiatieven met een regionaal karakter die passen binnen de sportregiovisie. In 2023 faciliteert de sportregio onder andere IKS (Iedereen Kan Sporten), de Beweegbasis en de Survivaldagen.

Wat doen we verder binnen dit programma? • • • • • • • •

We exploiteren gemeentelijke binnensportaccommodaties: zorgdragen voor beheer, verhuur en/of onderhoud; We bevragen gemeenschappen en sportverenigingen op hun samenhang. We zien er op toe dat sport en bewegen ook een plaats heeft in de dorpsontwikkelingsvisies; We promoten sport via het jaarlijks Sportgala; We werken samen met de medewerkers van Vorkmeer over hun activiteiten en belangrijke signalen uit het veld. Zij faciliteren de kernen, sportverenigingen en groepen inwoners om te sporten, te bewegen en aandacht te hebben voor een gezonde leefstijl; Wij ondersteunen sport- en beweeginitiatieven vanuit de gemeenschap. Dit doen we door ambtelijke advisering, subsidie en indien nodig inzet van expertise; We subsidiëren incidentele sportevenementen / initiatieven die passen binnen de uitvoeringsregeling Sport en Bewegen; We bouwen samen met initiatieven uit de gemeenschap aan een openbare ruimte die uitnodigt om te sporten en te bewegen; We onderhouden goede contacten met de sportverenigingen en beheersstichtingen zodat zij ons weten te vinden en zodat wij op de hoogte zijn van belangrijke ontwikkelingen.

Wat mag het kosten? De baten en lasten van dit programma zijn als volgt: 2023

3.3 Sport en bewegen

2024

2025

2026

Lasten

Baten

Lasten

Baten

Lasten

Baten

3.011.956

559.515

3.044.557

568.983

3.065.400

576.157

Lasten

Baten

3.075.874 581.147

Welke claims en investeringen zijn er in 2023 met betrekking tot dit programma? In hoofdstuk 5 worden alle investeringen en claims die voor 2023 geprioriteerd zijn specifiek toegelicht. Met betrekking tot programma 3.3 is de volgende investering opgenomen: nr

AfschrijfBruto Dekking* Netto termijn investering investering

Omschrijving

Sport en bewegen Voetbalvereniging RKMSV, vervanging WTB installatie Gymzaal Grashoek; vervanging dak Tennisvereniging LTC Tonido; keuring en eventueel vervanging toplaag Voetbalvereniging MVC; LED-verlichting

Hockeyclub Peel en Maas, vervanging kunstgrasveld

21 22 23

15 25

72.000 65.000

65.000

50.000

385.000

* kapitaallasten kunnen worden gedekt uit GRP, bestaande budgetten binnen begroting, reserves etc.

196.000

189.000

Btw-vrijstelling sport en bewegen Sporten en bewegen zijn goed voor de lichamelijke en mentale gezondheid en de sociale contacten. Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) wil mensen daarom stimuleren meer te sporten en te bewegen. Om mensen hierin te stimuleren is het van belang dat de accommodaties waar zij dit kunnen doen van goede kwaliteit en goed onderhouden zijn om zo kwalitatief hoogwaardige sport aan te kunnen bieden. Onder voorwaarden konden gemeenten, sportverenigingen en sportstichtingen tot 2019 de btw die aan hen in rekening werd gebracht bij investeringen in sportaccommodaties en sportmaterialen in aftrek brengen. Door een uitspraak van het Europese Hof van Justitie is de btw-vrijstelling voor sport verbreed en is bovenstaande mogelijkheid tot aftrek aangepast. Daardoor vervalt in de meeste gevallen ook de mogelijkheid om btw te verrekenen. Het ministerie van VWS wil de ontwikkeling en instandhouding van sportaccommodaties echter blijven stimuleren. Hierdoor is de Regeling specifieke uitkering stimulering (SPUK) in het leven geroepen om de ontwikkeling en instandhouding van sportaccommodaties en de aanschaf van sportmaterialen door gemeenten te stimuleren waar de mogelijkheid tot btw aftrek is vervallen. We moeten als gemeente jaarlijks een aanvraag tot verlening van de specifieke uitkering indienen.

De aanvraag heeft betrekking op de exploitatie (de lasten opgenomen onder dit programma), de voorziening groot onderhoud binnen- en buitensportaccommodaties en de investeringslijst. Hieronder volgt een overzicht van de lasten/uitgaven die zijn opgenomen in deze begroting waarvoor in 2023 een aanvraag wordt ingediend. Groot onderhoud In de paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen zijn de onttrekkingen uit de voorziening binnen- en buitensportaccommodaties opgenomen. In onderstaand overzicht een nadere onderbouwing opgenomen om welke accommodaties en bedragen (inclusief btw) het gaat. Binnensportaccommodaties Sporthal Achter de Hoven 4a Maasbree Sportzaal Baarloseweg 3a Kessel Sporthal Huissen 3 Baarlo Gymzaal Huissen 4 Baarlo Sporthal Kurversweg 2 Meijel Gymzaal Calsstraat 9 Panningen Gymzaal Vullinghsstraat 3 Grashoek Bedrag inclusief btw

2023 51.297 43.653 32.788 271 16.453 6.931 5.315 156.708

Buitensportaccommodaties Breetse Peelweg 1a, LTC Maasbree De Koningsstraat 26, VV Koningslust Helenaveenseweg 25, SV Grashoek Minister Calsstraat 11, Thyas Atletiek Roode Eggeweg 6b, VV Kessel Bedrag inclusief btw

2023 242 10.237 25.225 242 7.623 43.569

Investeringslijst Op de investeringslijst staat één investering opgenomen in 2023 die betrekking heeft op sport en bewegen en die in aanmerking komt voor de Regeling SPUK. Investeringslijst 2023 Gymzaal Grashoek; vervanging dak Bedrag inclusief btw

65.000 65.000

Exploitatielasten De totale lasten en baten van dit programma Sport en Bewegen zijn respectievelijk € 2.991.349 en € 559.515. De exploitatielasten in 2023 die betrekking hebben op de Regeling SPUK zijn € 488.419 inclusief btw. In onderstaand overzicht de onderbouwing van dit bedrag opgenomen. Grootboek Omschrijving grootboek 6530100 Sport en bewegen algemeen 6530100 Sport en bewegen algemeen 6530445 Binnensportaccommodaties 6530520 Tennisaccommodatie Kessel 6530541 Tennisaccommodatie LTC Grootveld 6530565 Buitensportaccommodaties 6530565 Buitensportaccommodaties 6530570 Overige buitensportaccommodaties 6531110 Voetbalaccommodatie Maasbree 6531130 Voetbalaccommodatie Meijel 6531140 Voetbalaccommodatie Helden 5973003 Past.Vullingstraat 3 (gymzaal Grashoek) 5973003 Past.Vullingstraat 3 (gymzaal Grashoek) 5973003 Past.Vullingstraat 3 (gymzaal Grashoek) 5973003 Past.Vullingstraat 3 (gymzaal Grashoek) 5973003 Past.Vullingstraat 3 (gymzaal Grashoek) 5973004 Min.Calsstraat 9 (Gymzaal de Riet) 5973004 Min.Calsstraat 9 (Gymzaal de Riet) 5973004 Min.Calsstraat 9 (Gymzaal de Riet) 5973004 Min.Calsstraat 9 (Gymzaal de Riet) 5973004 Min.Calsstraat 9 (Gymzaal de Riet) 5973006 Huissen 4 (gymzaal Baarlo) 5973006 Huissen 4 (gymzaal Baarlo) 5973006 Huissen 4 (gymzaal Baarlo) 5973006 Huissen 4 (gymzaal Baarlo) 5973006 Huissen 4 (gymzaal Baarlo) 5973021 Huissen 3 (sporthal Baarlo) 5973021 Huissen

3 (sporthal Baarlo) 5973021 Huissen 3 (sporthal Baarlo) 5973021 Huissen 3 (sporthal Baarlo) 5973021 Huissen 3 (sporthal Baarlo) 5973021 Huissen 3 (sporthal Baarlo) 5973021 Huissen 3 (sporthal Baarlo) 5973022 Achter de Hoven 4a (sporthal Maasbree) 5973022 Achter de Hoven 4a (sporthal Maasbree) 5973022 Achter de Hoven 4a (sporthal Maasbree) 5973022 Achter de Hoven 4a (sporthal Maasbree) 5973022 Achter de Hoven 4a (sporthal Maasbree) 5973022 Achter de Hoven 4a (sporthal Maasbree) 5973023 Baarloseweg 3a (sportzaal Kessel) 5973023 Baarloseweg 3a (sportzaal Kessel) 5973023 Baarloseweg 3a (sportzaal Kessel) 5973023 Baarloseweg 3a (sportzaal Kessel) 5973023 Baarloseweg 3a (sportzaal Kessel) 5973023 Baarloseweg 3a (sportzaal Kessel) 5973024 Kurversweg 2 (sporthal Meijel) 5973024 Kurversweg 2 (sporthal Meijel) 5973024 Kurversweg 2 (sporthal Meijel) 5973024 Kurversweg 2 (sporthal Meijel) 5973024 Kurversweg 2 (sporthal Meijel) 5973024 Kurversweg 2 (sporthal Meijel)

kostensoort 34002 34317 33304 34304 34304 34521 34527 34304 34304 34304 34304 31001 31002 31004 34329 34521 31001 31002 31004 34329 34521 31001 31002 31004 34329 34521 31001 31002 31004 34316 34329 34521 34523 31001 31002 31004 34329 34521 34523 31001 31002 31004 34329 34521 34523 31001 31002 31004 34329 34521 34523

Omschrijving kostensoort Lasten Overige kosten 16.322 Contributies 29.760 Duurzame roerende zaken 46.353 Uitbestede werkzaamheden zonder contract 9.236 Uitbestede werkzaamheden zonder contract 910 Klein onderhoud gebouwen 49.322 Calamiteitenbudget 20.146 Uitbestede werkzaamheden zonder contract 955 Uitbestede werkzaamheden zonder contract 938 Uitbestede werkzaamheden zonder contract 3.705 Uitbestede werkzaamheden zonder contract 3.258 Elektriciteit 4.025 Gas 7.011 Water 494 Bouwkundige- en installatiekosten 6.000 Jaarlijks onderhoud gebouwen 2.580 Elektriciteit 4.077 Gas 9.500 Water 1.007 Bouwkundige- en installatiekosten 4.000 Jaarlijks onderhoud gebouwen 1.934 Elektriciteit 3.763 Gas 3.601 Water 775 Bouwkundige- en installatiekosten 4.000 Jaarlijks onderhoud gebouwen 1.755 Elektriciteit 15.514 Gas 16.276 Water 506 Telefoon 1.027 Bouwkundige- en installatiekosten 12.000 Jaarlijks onderhoud gebouwen 10.375 Schoonmaakkosten 5.000 Elektriciteit 11.414 Gas 14.107 Water 1.231 Bouwkundige- en installatiekosten 7.000 Jaarlijks onderhoud gebouwen 8.244 Schoonmaakkosten 2.500 Elektriciteit 9.773 Gas 9.225 Water 847 Bouwkundige- en installatiekosten 6.000 Jaarlijks onderhoud gebouwen 4.714 Schoonmaakkosten 4.969 Elektriciteit 17.942 Gas 20.161 Water 3.609 Bouwkundige- en installatiekosten 20.000 Jaarlijks onderhoud gebouwen 10.099 Schoonmaakkosten 40.459 488.419

Programma 3.4 Kunst en Cultuur Kunst en cultuur zijn van essentiële waarde voor een vitale gemeenschap: ze zorgen voor de verbinding tussen inwoners en ze stimuleren het wij-gevoel en de verdraagzaamheid in de gemeenschap. Kunst en cultuur dragen bij aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor mensen en bedrijven. Inspireren en vernieuwen zijn belangrijke kernwaarden van cultuur. Ze stimuleren dat inwoners zelf aan de slag gaan. Het eigenaarschap ligt bij de inwoners zelf en bij de gemeenschappen waar die inwoners deel van uit maken.

Wat willen we bereiken ?

Wat doen we ervoor ?

1. Kunst en cultuur bieden plezier en dragen bij aan het bereiken van individuele en sociale zingeving, zelfvertrouwen, intellectuele ontplooiing, ontspanning en positieve gezondheid. Kunst en cultuur zijn krachtige middelen om in te zetten en spelen een grote rol bij het bevorderen van een goed functionerende maatschappij.

1.1. We onderhouden contacten met en maken afspraken over de invulling van beleid in relatie tot de actualiteit met culturele organisaties. In 2023 ligt de focus op - De evaluatie die input geeft voor de uitvoering van het meerjarenbeleid door Bibliotheek Maas en Peel - De ambitie van stichtingsbestuur om het Cultureel Centrum Dok6 toekomstbestendig te maken. 1.2. We ontwikkelen uitvoeringsbeleid op het gebied van kunst en cultuur samen met het culturele veld. In de eerste helft van 2023 ligt de focus op erfgoed. In de tweede helft van 2023 start het proces om te komen op cultuurstimulering met als aandachtspunt onder andere mentale gezondheid (jeugd en volwassen). 1.3. We evalueren de combinatiefunctie cultuur, zoals deze voor de schooljaren 2022-2023/2023-2024 beschikbaar is gesteld aan het Bouwens voor het creëren van een plus op het gebied van cultuureducatie.

2. Behoud van cultureel erfgoed en kunstwerken in de openbare ruimte.

2.1 We zetten in op de ontwikkeling van het materieel en immaterieel erfgoedbeleid in relatie tot de Omgevingswet. In 2023 ligt de focus op het vaststellen van een uitvoeringsbeleid op het gebied van erfgoed, een gemeentelijke monumentenlijst, en op een herijkte nota ruimtelijke kwaliteit. Indien nodig passen we de erfgoedverordening hier op aan. 2.2. Met lokale, provinciale en landelijke projectpartners (Universiteit Leiden, Staatsbosbeheer, gemeente Venlo, Limburgs museum, provincie Limburg, Rijksdienst voor Cultureel erfgoed), grondeigenaren en de gemeenschap gaan we verder met het zichtbaar en beleefbaar maken van de grafheuvels in Baarlo. 2.3. We geven uitwerking aan het onderzoek om de molen van Kessel te verplaatsen.

Wat doen we verder binnen dit programma? • • • • • • •

•

We overleggen over de voortgang van de afspraken met Stichting Behoud de Keverberg, Museum Peel en Maas, Stichting PeelenMaasNet, Stichting PopPlaza, Vereniging Erfgoedplatform en Stichting Omroep PenM; We ondersteunen op ad hoc basis van initiatiefnemers in de ontwikkeling van culturele projecten. (idee, uitvoering, financieel, participatie, kwalitatief etc.); We adviseren, verbinden, faciliteren en ondersteunen de ontwikkeling van organisaties/platforms gevraagd en ongevraagd die kunst en cultuur inzetten voor het bereiken van hun doelstellingen; We faciliteren activiteiten die gericht zijn op een nieuw cultuuraanbod, op de kunstzinnige, culturele en muzikale ontwikkeling van inwoners; We faciliteren activiteiten die gericht zijn op de coördinatie en de uitvoering van binnen - en buitenschoolse cultuur educatieve activiteiten; We faciliteren de organisatie van de gemeentelijke cultuurprijs; We faciliteren talentontwikkeling, het verhogen van zichtbaarheid van cultuur en het verbeteren van het productieklimaat (actieve kunstbeoefening) met als doel het behouden en versterken van het culturele veld.

Dit doen we samen met de gemeenten van Cultuurregio Noord- en Midden Limburg en de Provincie Limburg; We verbeteren de bescherming van het cultureel erfgoed van Peel en Maas door: o Het onderhouden, het digitaal ontsluiten en het geven van beleving aan objecten van cultuurhistorische waarden in gemeentelijk eigendom. o Het faciliteren van de gemeenschap in het onderhouden van kruisen en kapellen. o We zorgen voor de monumenten in gemeentelijk eigendom, zoals de molen in Kessel, de watermolen in Baarlo, kasteel de Keverberg, de Ringoven. o Het adviseren van organisaties over het veilig stellen van erfgoed. o We zijn sparringpartner bij ontwikkelingen van de gebedshuizen in Peel en Maas n.a.v. de gebedshuizenvisie van 2022. We beschermen de kunstwerken in de openbare ruimte door: o Het vergroten van de bewustwording van de waarde van objecten. o Het stimuleren van adoptie van kunstwerken door de gemeenschap. o Het te verzekeren op basis van geactualiseerde taxatie. o Het te tonen (onder andere in en aan eigen gebouwen en door het geven van bruikleen). o Het te (her)plaatsen in de openbare ruimte; o Het te voorzien van informatie.

Wat mag het kosten? De baten en lasten van dit programma zijn als volgt: 2023

3.4 Kunst en Cultuur

2024

2025

Lasten

Baten

Lasten

Baten

Lasten

2.830.885

188.982

2.867.689

191.805

2.891.066

2026 Baten

Lasten

193.724 2.913.595

Baten 195.636

Thema 4: Economie Programma 4.1 Economie We ondersteunen de transitie naar een circulaire, waarden gedreven economie waarin het gaat om coöperatie in plaats van concurrentie en waarin kenniscirculatie uitgangspunt is. Een toekomst bestendige economie zorgt voor welvaart en draagt bij tot het goede leven in Peel en Maas. Een toekomstbestendige economie kenmerkt zich door een solide economische structuur, met verschillende economische dragers, zoals agrofood, maakindustrie, logistiek, vrijetijdseconomie en detailhandel. Peel en Maas staat niet op zichzelf en maakt nadrukkelijk onderdeel uit van een regionale economie. Door aan te sluiten bij de kracht van de regio leveren we een bijdrage aan de ontwikkeling van en innovatie in de lokale en regionale economie. Wij leveren onze bijdrage door individuele ondernemers zo goed mogelijk te ondersteunen en verbindingen te leggen tussen ondernemers en door een goed ondernemingsklimaat te scheppen voor bestaande en nieuwe ondernemers om te ondernemen. Naast de te onderscheiden lokale kwaliteiten van de Maas en de Peel zien wij het begrip ‘smaak’ als verbindend thema voor onze regio, waarbinnen wij een actieve en onderscheidende rol spelen.

Wat willen we bereiken? 1.

Een diverse en toekomstbestendige economische structuur.

Wat doen we ervoor? 1.1 We stimuleren het ontstaan van en desgevraagd faciliteren we netwerken waarin ondernemers, maatschappelijke instellingen (met name onderwijs) en/of inwoners bijdragen aan een toekomstbestendige economische structuur. 1.2 We participeren in regionale samenwerkingsverbanden die bijdragen aan een diverse en duurzame regionale economische structuur. Met partners sturen we op prestatieafspraken en afgesproken doelen. 1.3 Het stimuleren van ondernemerschap, zoals door het ondersteunen van initiatieven van ‘Labs’ en tijdelijke concepten.

Goed op elkaar afgestemde vraag van arbeidskrachten, zowel kwalitatief als kwantitatief.

2.1 We leveren een bijdrage aan een toekomstbestendige regionale kennisinfrastructuur, onder andere in verband met behouden van hoogopgeleide jongeren voor onze regio. 2.1 We werken aan het zijn van een aantrekkelijke regio voor internationale werknemers zodat deze doelgroep zich (blijvend) zal vestigen en integreren in onze regio.

3. Diversiteit in bedrijvigheid als kracht en kwaliteit.

3.1 Faciliteren van lokale bedrijven met bijzondere aandacht voor de agrarische sector, het MKB (industrie en retail) en recreatie en toerisme. 3.2 We realiseren voldoende, vitale, goed bereikbare en duurzame werklocaties. We werken in 2023 ook verder aan de uitbreiding en/of betere ontsluiting van bedrijventerreinen in Peel en Maas.

Wat willen we bereiken?

Wat doen we ervoor?

4. Peel en Maas, als onderdeel van de Regio Venlo, is een aantrekkelijke groene toeristisch-recreatieve bestemming.

4.1 We promoten, samen met het bedrijfsleven en lokale Organisaties de regio Peel en Maas. Zo krijgt het Toeristisch Platform nieuw leven ingeblazen, een ontwikkeling die we op de voet volgen en van harte ondersteunen. 4.2

We werken aan aantrekkelijke centra mede vanwege de toeristische en culturele functie. Daartoe werken we samen met en ondersteunen we Centrummanagement Panningen en Retailmanagement Peel en Maas. Laatstgenoemde partner zal in 2023 verder gaan werken aan versterking van retail en horeca in alle kernen.

4.3

We faciliteren evenementen die een positief effect hebben op de leefbaarheid en het imago van de gemeente Peel en Maas.

Wat doen we verder binnen dit programma? •

•

We onderhouden intensief contact met partijen zoals ondernemers, agrariërs, bewoners, dorpsnetwerken, regiogemeenten en belanghebbende partijen als het gaat over bijvoorbeeld lokale en regionale economische ontwikkelingen. Waar mogelijk leggen we nieuwe verbindingen en netwerken tussen en met deze partijen; Organiseren van kermissen en week- en jaarmarkten en het ondersteunen van de Paas- en Pinkstermarkt.

Wat mag het kosten? De baten en lasten van dit programma zijn als volgt: 2023

4.1. Economie

2024

2025

2026

Lasten

Baten

Lasten

Baten

Lasten

Baten

Lasten

Baten

1.440.327

256.022

1.469.306

259.861

1.489.002

262.460

1.472.809

265.084

Omschrijving Bijdrage retailmanagement

Betrekking op periode

Kosten 2023

2023 -2025

30.000

Gerelateerde verbonden partijen Aan dit programma is de volgende verbonden partij gerelateerd: •

Gemeente Helden Holding BV

In de paragraaf verbonden partijen (onderdeel 7-E) is meer informatie opgenomen over de specifieke verbonden partijen.

Thema 5: Integrale veiligheid Programma: 5.1 Integrale veiligheid In Peel en Maas delen (groepen van) inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties en overheden de verantwoordelijkheid voor een veilig samenleven. We willen met zijn allen -ieder vanuit zijn eigen verantwoordelijkheid- een zo veilig mogelijke samenleving en realiseren ons tegelijkertijd dat 100 procent veiligheid een illusie is. We werken als betrouwbare en proactieve partner samen met organisaties die ook een verantwoordelijkheid hebben op dit terrein. We appelleren bij dit alles nadrukkelijk aan de eigen verantwoordelijkheid van individuen en gemeenschappen als het gaat om preventie en het met elkaar bespreekbaar maken van overlast en ander ongemak. Zelf geven wij op een heldere en transparante wijze uitvoering aan de wettelijke taken die wij op dit terrein hebben. We leggen ons handelen helder uit, omdat wij de verwachting hebben dat begrip voor ons handelen ervoor zorgt dat mensen eerder de regels volgen. Wij kiezen ervoor om onze handhaving te richten op activiteiten waarvan wij verwachten dat de maatschappelijke meerwaarde het grootst is. Bij het maken van deze keuze kijken wij ook naar handhaafbaarheid en uitvoerbaarheid.

Wij verwachten dat het maken van deze duidelijke keuze ook bijdraagt aan een steviger veiligheidsgevoel in de samenleving en daarmee zorgt voor meer begrip voor ons handelen in dezelfde samenleving. We handhaven regels op een transparante manier, zodat overtredingen worden beëindigd en inwoners kunnen vertrouwen op hun gemeentebestuur. Overtredingen worden aangepakt via de inzet van bestuurs- en/of strafrechtelijke instrumenten in samenwerking met handhavingspartners.

Wat willen we bereiken? 1.

Een veilig Peel en Maas waarin inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties zich mede-eigenaar voelen van een veilige woonen leefomgeving.

Wat doen we ervoor? 1.1 We maken vraagstukken die te maken hebben met veiligheid bespreekbaar in de lokale gemeenschappen. Desgevraagd en desgewenst ondersteunen we gemeenschapsinitiatieven die bijdragen aan de ontwikkelrichting zoals die in deze kaderstelling staat omschreven, met respect voor het eigenaarschap van de overheid en de gemeenschap. 1.2 In samenwerking met de politie en het jongerenwerk continueren we en ontwikkelen we onze aanpak van jeugdoverlast verder door, waarbij we onze inspanningen op elkaar afstemmen. 1.3 We intensiveren de samenwerking tussen het zorg- en het veiligheidsdomein, door: - De bekendheid over en weer over elkaars instrumenten en mogelijke interventies te vergroten; - Afspraken te maken over het afstemmen van casuïstiek en thema’s die raakvlakken hebben met zorg en veiligheid; - Ketenoverstijgende vraagstukken en complexe casuïstiek op te pakken via (het netwerk van) het Zorg- en Veiligheidshuis Noord Limburg. 1.4 We herijken de kaderstelling integrale veiligheid waarin de actuele veiligheids- en leefbaarheidssituatie worden vertaald naar programmadoelen en uitvoeringsafspraken.

Wat willen we bereiken? 2.

Een weerbaar Peel en Maas dat bestand is tegen ondermijnende criminaliteit.

Wat doen we ervoor? 2.1 We versterken publiek-private samenwerking, door: - Een stevige relatie te onderhouden met relevante brancheorganisaties van het bedrijfsleven; - Inwoners, ondernemers en overige relevante partijen te informeren over de risico’s van (deelname aan) ondermijnende criminaliteit, omdat wij geloven dat bewustwording leidt tot bewustzijn. Dit doen we door in te zetten op het herkennen van signalen en het bieden van een handelingsperspectief; - Activiteiten op te zetten die de meldingsbereidheid van inwoners vergroten; - Mogelijkheden te onderzoeken om (nieuwe) samenwerkingen met private partijen aan te gaan in de strijd tegen ondermijning. 2.2 We blijven investeren in een bestuurlijke aanpak, onder meer door: - Signalen vanuit de samenleving en/of professionals via het RIEC-convenant integraal op te pakken; - Het bestuursrechtelijk instrumentarium, waaronder het de Algemene Plaatselijke Verordening, het Bibob- en Damoclesbeleid, up-to-date te houden en uit te voeren; - Meer coördinatie en afstemming tussen onze (individuele) inspanningen en die van onze partners te realiseren; - Integrale (bestuurlijke) interventies door Flexibel Regionaal Interventie Team (FRIT) en het ACT! Interventieteam NoordLimburg. 2.3 We benaderen ondermijnende criminaliteit als een maatschappelijk probleem, niet enkel als een veiligheidsprobleem.

Hiertoe worden verbinding gemaakt met projecten/ ontwikkelingen/beleidsplannen/kaderstellingen die een voedingsbodem voor deelname aan ondermijnende criminaliteit kunnen wegnemen. 2.4 We investeren in een goede informatiepositie waarbij we systeeminformatie en ‘straatinformatie’ met elkaar in verbinding brengen, zowel in casuïstiek als op het niveau van trends en ontwikkelingen (beleidsniveau). 2.5 We maken onze eigen, gemeentelijke organisatie weerbaarder door te investeren in de bewustwording en betrokkenheid van raad, college en organisatie bij het onderwerp ondermijnende criminaliteit.

Een Peel en Maas met een veilig ondernemings- en uitgaansklimaat.

3.1 We ondersteunen en faciliteren concrete initiatieven van ondernemers voor het verbeteren van de veiligheid van industrieterreinen, winkelcentra en uitgaansgebieden, waarbij we nadrukkelijk kijken naar het eigenaarschap van initiatieven. 3.2 We onderhouden contacten met de horeca en voeren, indien nodig, toezicht uit in en rond de uitgaansgelegenheden om overlast in de openbare ruimte te beperken. 3.3 We hanteren het vastgestelde horecabeleid, waarin ingegaan wordt op: para-commercialisme, alcoholmatigingsbeleid, alcohol gerelateerde verstoringen van de openbare orde, controle en handhaving.

Wat willen we bereiken?

Wat doen we ervoor? 3.4 We adviseren over veiligheid in de voorbereiding van risicovolle evenementen in onze gemeente, waaronder de zogenoemde categorie B- en C-evenementen. Bij de aanvraag van een evenementenvergunning worden de veiligheids- en gezondheidsrisico’s in kaart gebracht. De aard en omvang van veiligheidsmaatregelen is afhankelijk van de hoogte van het ingeschatte risico

Een gemeente die adequaat is voorbereid op rampen en crises.

4.1 We ontwikkelen onze bevolkingszorg (onze gemeentelijk taak in de crisis- en rampenbeheersing) verder door met aandacht voor de verbetering van onze risico- en crisiscommunicatie. 4.2 We leveren in samenwerking met de Veiligheidsregio Limburg Noord een kwalitatief uitstekende brandweerzorg en crisisbeheersing tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten. 4.3 Bij langdurende crisis brengen we waar mogelijk de gemeentelijke taken terug in bestaande structuren (intern en in de samenleving).

Handelingen in strijd met geldende regels beëindigen als waarborg voor een gezonde en veilige leefomgeving.

5.1 We creëren intern en extern begrip en draagvlak voor beleid en regelgeving. Dit doen we door het verstrekken van informatie, voorlichting en communicatie over het belang van naleving voor een gezonde en veilige leefomgeving. 5.2 We voeren toezicht en handhaving gestructureerd uit (programmatisch, planmatig en cyclisch) volgens de landelijke kwaliteitscriteria en als onderdeel van de beleidscyclus. Daar waar kan en wenselijk voeren we toezicht en handhaving integraal uit, bijvoorbeeld door de inzet van het ACTinterventieteam Noord-Limburg.

Wat doen we verder binnen dit programma? • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Coördinatie van en adviseren over opvang Oekraïense vluchtelingen; Coördinatie van en adviseren over aanpak Covid-19; Aanpak woonoverlast; Faciliteren en ondersteunen van Burgernet, WhatsApp-buurtpreventie; Coördineren van en ondersteunen bij sociale calamiteiten en maatschappelijke onrust; Adviseren over en mede uitvoeren van de Wet Tijdelijke huisverboden; Adviseren over en mede uitvoeren van de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz); Voorkomen van radicalisering en tegengaan van mensenhandel; Aanpak complexe problematiek m.b.v. het Zorg- en Veiligheidshuis Noord Limburg; Doorontwikkeling van het netwerk Jeugd en veiligheid; Doorontwikkeling van de samenwerking tussen sociaal domein en veiligheid; Toepassen handhavingsinstrumenten; Integrale (bestuurlijke) interventies door Flexibel Regionaal Interventie Team (FRIT) en ACT! Interventieteam Noord-Limburg; Doorontwikkeling van het veiligheidsoverleg 18-; Samenwerking tussen BOA’s en OOV verbeteren d.m.v. inzet domein 1 BOA; Bieden van ondersteuning bij deurwaardersontruiminge;n Ontwikkeling maatregelen preventie natuurbranden Heldense Bossen; Toepassen handhavingsinstrumenten en openbare orde bevoegdheden.

Wat mag het kosten? De baten en lasten van dit programma zijn als volgt: 2023

5.1.Integrale veiligheid

2024

2025

2026

Lasten

Baten

Lasten

Baten

Lasten

Baten

Lasten

Baten

4.285.659

207.023

4.356.336

210.127

4.384.789

212.229

4.412.795

214.352

Welke claims en investeringen zijn er in 2023 m.b.t. dit programma? In hoofdstuk 5 worden alle investeringen en claims voor 2023 specifiek toegelicht. M.b.t. programma 5.1 zijn geen specifieke investeringen of claims. Gerelateerde verbonden partijen Aan dit programma zijn de volgende verbonden partijen gerelateerd: • Veiligheidsregio Limburg Noord (VRLN) • Gemeenschappelijke regeling RUD Limburg Noord (GR RUD LN) In de paragraaf verbonden partijen (onderdeel 7-E) is meer informatie opgenomen over de specifieke verbonden partijen.

Thema 6: Bestuur, Communicatie en Dienstverlening Programma: 6.1 Bestuur, Communicatie en Dienstverlening Wij zijn een overheid die bijdraagt aan het goede leven. De kernwaarden diversiteit, duurzaamheid en zelfsturing blijven voor ons hierbij een waardevol kompas. We dragen bij door ons op een effectieve manier tot waardevolle bewegingen en initiatieven in de samenleving te verhouden en door op een uitstekende manier uitvoering te geven aan onze dienstverlening. Het concept van de meervoudige overheid helpt ons hierbij. Wij zijn duidelijk over deze drie rollen, zodat de buitenwereld weet wat ze van ons mogen verwachten. Daar waar wij beleid en regelgeving opstellen, hebben wij de ambitie om waar dit mogelijk is het doel centraal te stellen. Wij zijn een consistente partner in de (EU)regio. Overeenkomstig de met de regio gemaakte afspraak doen we lokaal wat we lokaal kunnen en werken we regionaal samen waar dit een meerwaarde heeft. We zijn een gemeente van gemeenschappen en willen ook zo gekend worden. Inwoners, ondernemers en instellingen bepalen zoveel als mogelijk zelf hoe, wanneer en waarvoor zij contact leggen met of ondersteuning vragen van de gemeente.

Wat willen we bereiken? 1. Onze kernwaarden diversiteit, duurzaamheid en zelfsturing en thema specifieke waarden, zorgen ervoor dat wij koersvast zijn in ons denken en doen.

2. Wij zijn van meerwaarde als het gaat om het behouden en verder brengen van het goede leven. Ook buiten de grenzen van Peel en Maas.

Wat doen we ervoor? 1.1

We onderzoeken samen met de raad op welke wijze we de kaderstellingen herijken. Het proces om te komen tot herijkte kaderstellingen loopt in 2023 door.

1.2

De herijkte kaderstellingen vertalen wij door naar collegebeleid voor alle begrotingsprogramma’s.

1.3

Bij de beweging naar doelregels denken en handelen wij vanuit de bedoeling. Gekeken wordt naar kansen en mogelijkheden. Dit heeft constant onze aandacht, bijvoorbeeld in het kader van de implementatie van de Omgevingswet.

2.1 Het concept van de meervoudige overheid is uitgangspunt in ons denken en doen. Hierop bevragen wij elkaar voortdurend. 2.2 Raad, college en organisatie stellen in hun handelen steeds het behouden en verder brengen van het goede leven voorop en reflecteren hierop op regelmatige basis. 2.3 We investeren doelgericht in netwerkontwikkeling. Daarbij steeds onze rol voor ogen houdende. 2.4 In de regio Noord-Limburg leveren we een zelfbewuste en stevige bijdrage. De regiovisie met het hierbij behorende programma is daarbij het uitgangspunt.

3. Transparante en integere bestuurlijke besluitvorming.

3.1 De beleidscyclus en begrotingscyclus blijven in samenhang gericht op het stellen van heldere en realiseerbare doelen, een deugdelijke en reële financiële onderbouwing, concrete acties en controleerbare verantwoording. 3.2 Wij zorgen ieder jaar voor een reële, transparante en sluitende begroting met een gezonde reservepositie en een overzichtelijk en sluitend meerjarenperspectief. Financiële meevallers wenden we in eerste instantie aan om onze reservepositie te versterken.

Wat willen we bereiken?

Wat doen we ervoor?

4. De gemeentelijke dienstverlening is van uitstekende kwaliteit.

4.1 Wij passen het concept van een meervoudige overheid ook toe in al onze contactmomenten. 4.2 We stemmen onze communicatie af op de doelgroep, waarbij we steeds op een begrijpelijke manier en in heldere taal communiceren. Daarbij wordt steeds voor ogen gehouden wie vanuit zelfsturing de lead in de communicatie heeft. Ook de inzet van middelen zoals brieven, telefonie of social media stemmen wij af op de boodschap en de doelgroep. Voor 2023 is de implementatie van een online participatieplatform voorzien. Op dit platform kunnen inwoners, ondernemers en andere partijen actief meedenken over verschillende gemeentelijke thema’s en projecten. 4.3 De dienstverlening blijft in ontwikkeling, waarbij steeds getoetst wordt aan de interne en externe ontwikkelingen en de behoefte van de klant. Het uitvoeringsplan wordt uitgevoerd en jaarlijks geactualiseerd. In 2023 wordt het accent gelegd op positieve klantbeleving. Verder wordt de klanttevredenheid op verschillende thema’s gemeten. De resultaten worden gebruikt voor het verbeteren van de dienstverlening. Voorbeelden van thema’s waarbij de klanttevredenheid voortdurend wordt gevraagd en verbeteringen worden doorgevoerd zijn WhatsApp, huwelijken, meldingen openbare ruimte en aanvragen reisdocumenten en rijbewijzen. Het aantal thema’s wordt uitgebreid.

4.4 In het Huis van de Gemeente wordt met verschillende partners gewerkt aan een optimale dienstverlening voor inwoners, ondernemers en verenigingen.

Wat doen we verder binnen dit programma? • • • •

Basisregistratie Personen, Wet op de lijkbezorging, Burgerzaken en Burgerlijke stand; Digitalisering; Verkiezingen; Klantcontactcentrum.

Wat mag het kosten? De baten en lasten van dit programma zijn als volgt: 2023

6.1. Bestuur, communicatie en dienstverlening

2024

2025

2026

Lasten

Baten

Lasten

Baten

Lasten

Baten

Lasten

Baten

4.274.632

661.396

4.292.586

671.316

4.319.240

678.028

4.300.339

684.809

AfschrijfBruto termijn investering

Omschrijving

Gemeentelijke accommodaties 27 Terreinafscheiding Begraafplaats aan de Sevenumsedijk 22 Bedrijfsvoering

42.000

28 Vervangen en verduurzamen tractie buitendienst

347.200

Dekking*

Netto investering

42.000 347.200

* kapitaallasten kunnen worden gedekt uit GRP, bestaande budgetten binnen begroting, reserves etc.

Deze investeringen en claims hebben niet altijd een directe samenhang met het onderdeel bestuur, communicatie en dienstverlening maar betreffen de eigen organisatie/ bedrijfsvoering en vallen daardoor binnen dit programma. Gerelateerde verbonden partijen Aan dit programma is de volgende verbonden partij gerelateerd: •

Belastingsamenwerking gemeenten en waterschappen (BsGW)

In de paragraaf verbonden partijen (onderdeel 7-E) is meer informatie opgenomen over de specifieke verbonden partijen.

7. Paragrafen Indeling paragrafen In artikel 9 van het Besluit Begroting en Verantwoording is bepaald dat in de begroting en jaarstukken paragrafen moeten worden opgenomen. In die paragrafen worden beleidslijnen vastgelegd met betrekking tot beheersmatige aspecten en de lokale heffingen. Het doel van die paragrafen is dat onderwerpen die versnipperd in de begroting zijn opgenomen worden gebundeld in een kort overzicht zodat de raad voldoende inzicht krijgt. De paragrafen geven dus een dwarsdoorsnede van de begroting. De paragrafen zijn: A: Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing Deze paragraaf geeft aan hoe robuust de financiële positie van de gemeente is door het weerstandsvermogen te bepalen. Dit gebeurt door de weerstandscapaciteit af te zetten tegen de aanwezige risico’s. De weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt om niet begrote kosten die onverwachts en substantieel zijn te dekken. In deze paragraaf worden verder enkele financiële kengetallen van de gemeente Peel en Maas berekend en vergeleken met landelijke normen om te bepalen in hoeverre er (financiële) risico’s zijn of kunnen ontstaan. B: Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen Met het onderhoud van kapitaalgoederen is een substantieel deel van de exploitatie gemoeid die in verschillende programma’s voorkomt.

C: Paragraaf financiering Deze paragraaf hangt samen met de wet FIDO en is een instrument voor het transparant maken, en daarmee voor het sturen, beheersen en controleren van de financieringsfunctie. D: Paragraaf bedrijfsvoering Deze paragraaf geeft inzicht in de stand van zaken en de beleidsvoornemens over de bedrijfsvoering. E: Paragraaf verbonden partijen In deze paragraaf worden de partijen waarin de gemeente een bestuurlijk en financieel belang heeft beschreven. F: Paragraaf grondbeleid Hier wordt de visie op het grondbeleid weergegeven in relatie tot de wijze waarop wordt getracht de doelstellingen zoals opgenomen in het programmaplan te realiseren. G: Paragraaf lokale heffingen De lokale heffingen vormen een belangrijk onderdeel van de inkomsten van de gemeente en zijn daarom een integraal onderdeel van het gemeentelijk beleid. Een totaaloverzicht van deze lokale heffingen is daarom van belang voor de raad. In deze paragraaf is ook een onderdeel met betrekking tot de kostendekkendheid van de leges opgenomen. Daarin staat o.a. beschreven hoe de overhead is berekend en hoe de kostendekkendheid van de diverse leges is bepaald. H: Paragraaf demografische ontwikkelingen In deze paragraaf staat op hoofdlijnen beschreven hoe de gemeente Peel en Maas omgaat met de demografische ontwikkelingen.

7.A Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing 1. Inleiding Het weerstandsvermogen is: het vermogen om onverwachte financiële risico’s op te vangen om onze taken voort te zetten. Het weerstandsvermogen geeft aan hoe sterk onze financiële positie is. Dit doen we door de weerstandscapaciteit af te zetten tegen de aanwezige risico’s. De weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen en mogelijkheden die we beschikken om niet begrote kosten te dekken. Risico’s zijn alle feiten en gebeurtenissen die ons weerhouden om de doelstellingen te halen. Inzicht in de risico’s is belangrijk om de weerstandscapaciteit te bepalen. RISICO’S

WEERSTANDSCAPACITEIT

WEERSTANDSVERMOGEN Om te beoordelen in hoeverre het weerstandsvermogen maken we gebruik van de weerstandsratio. Weerstandscapaciteit ( = beschikbare weerstandscapaciteit) Weerstandsratio = Gekwantificeerde risico’s ( = benodigde weerstandscapaciteit) Er is een normtabel (ontwikkeld door Universiteit Twente) voor de waardering van de weerstandsratio. Weerstandsratio > 2,0 1,4 – 2,0 1,0 – 1,4 0,8 – 1,0 0,6 – 0,8 < 0,6

Waardering Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende

We streven als gemeente Peel en Maas naar een weerstandsratio die groter dan 1 moet zijn. Bij de eindconclusie van deze paragraaf staat de berekening voor het begrotingsjaar 2023. Wanneer de weerstandscapaciteit te laag is, stellen we een plan op om de weerstandcapaciteit in de komende periode weer te verhogen. In deze paragraaf worden de incidentele weerstandscapaciteit, structurele weerstandscapaciteit en de risico’s nader toegelicht. Verder zijn in deze paragraaf (financiële) kengetallen opgenomen over onder andere schuldquota en solvabiliteit.

2. Incidentele weerstandscapaciteit Incidentele weerstandscapaciteit vangt eenmalige tegenvallers op. Tot het incidentele weerstandscapaciteit horen de algemene reserve en de bestemmingsreserves die bedoeld zijn om specifieke risico’s op te vangen. Incidentele weerstandcapaciteit:

01-01-2023

01-01-2024

01-01-2025

01-01-2026

Algemene reserve

5.799.037

7.357.028

10.439.598

13.552.994

Algemene risicoreserve

5.631.400

Reserve Sociaal domein

25.886

26.145

26.407

26.671

11.456.324

13.014.573

16.097.404

19.211.064

Totaal

De reserve risico’s grondexploitatie behoort ook tot de weerstandscapaciteit maar wordt apart beoordeeld in de paragraaf grondbeleid (volgens de IFLO methode). De risico’s met betrekking tot grondexploitatie zijn ook in die paragraaf opgenomen. In die paragraaf is aangetoond dat de weerstandscapaciteit met betrekking tot grondexploitatie een stuk hoger ligt dan de gekwantificeerde risico’s. De post onvoorzien bedraagt in 2023 € 350.000 en rekenen we tot de incidentele weerstandscapaciteit gerekend. Daarmee komt de totale incidentele weerstandscapaciteit voor 2023 uit op € 11.806.324. De post onvoorzien wordt in 2024 verhoogd tot een structureel niveau van € 400.000. Stille reserves Stille reserves zijn de meerwaarden van eigendommen (activa) die niet of tegen een te lage waarde gewaardeerd zijn maar direct verkoopbaar zijn indien dit wenselijk is. Het betreft vooral de waarde van gronden, onroerende goederen/zaken (niet noodzakelijk voor de bedrijfsvoering), deelnemingen opgenomen in de balans tegen nominale waarden en dergelijke. In veel gevallen is de werkelijke waarde niet of moeilijk te bepalen omdat hiervoor geen markt aanwezig is. Hoe groot de waarde is van de nog in bezit zijnde gronden (onder andere bossen en restpercelen), onroerende zaken en deelnemingen, is niet exact aan te geven maar moet blijken uit concrete verkoopbesluiten. 3.

Structurele weerstandscapaciteit De structurele weerstandscapaciteit is dat deel van de weerstandscapaciteit dat gebruikt kan worden om onverwachte tegenvallers structureel op te vangen. Tot de structurele weerstandscapaciteit rekenen we de onbenutte belastingcapaciteit en eventuele ruimte op de begroting. Onbenutte belastingcapaciteit We bepalen jaarlijks de belastingtarieven. Tussen onze tarieven en de tarieven die door het Rijk als redelijk worden geacht zit ruimte. Die ruimte is de onbenutte belastingcapaciteit. De onbenutte belastingcapaciteit wordt bepaald aan de hand van de norm die het Rijk hanteert voor het bepalen van het artikel 12-status. Jaarlijks wordt deze norm (redelijk peil) vastgesteld in de meicirculaire over de algemene uitkering. Deze norm bedraagt voor 2023: 0,1729% (gecorrigeerd) percentage van de WOZ-waarde gesteld. Voor de belastingen in Peel en Maas geldt: a. Onroerendzaakbelasting Om te monitoren hoe de lokale lasten zich ontwikkelen monitort de Rijksoverheid de (stijging) van die lasten. Daartoe wordt de benchmark lokale lasten gebruikt waarin gemeenten door het COELO worden vergeleken op de lasten voor OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing. In de financiële kengetallen die in onderdeel 6 van deze paragraaf zijn opgenomen worden de lokale lasten van Peel en Maas vergeleken met de gemiddelde lasten (kengetal ‘belastingcapaciteit’).

Daaruit blijkt dat Peel en Maas onder het gemiddelde niveau van de Nederlandse gemeenten zit met de lokale lasten. b. Rioolrecht Met betrekking rioolrecht werken we met een Gemeentelijk RioleringsPlan (GRP). Op basis van dat GRP worden de jaarlijkse tarieven voor rioolheffing bepaald zodat dit over de volledige looptijd kostendekkend is. In de afzonderlijke jaarschijven kan die kostendekkendheid afwijken maar over de gehele looptijd bezien is deze 100% kostendekkend. c. Afvalstoffenheffing Hierbij is het uitgangspunt maximaal 100% kostendekkendheid en de vervuiler betaalt.

d. Leges Bij de leges geldt een maximale kostendekkendheid van 100%. Een hogere opbrengst is niet toegestaan. In de paragraaf lokale heffingen is de mate van kostendekkendheid van de verschillende soorten leges opgenomen. In 2023 wordt hoogstwaarschijnlijk de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging Bouwen ingevoerd. Deze wet heeft invloed legesopbrengsten maar ook op de kosten. In de begroting 2023 zijn die effecten structureel opgenomen. Als de invoering van de wet(ten) opnieuw uitgesteld wordt dan corrigeren we de financiële effecten via een bijstellingsrapportage. e. Verblijfsbelasting De opbrengst van de verblijfsbelasting is een algemeen dekkingsmiddel. De onbenutte belastingcapaciteit op verblijfsbelasting wordt bepaald door de gemeenteraad omdat de tarieven ook door de gemeenteraad worden vastgesteld. Vanuit het Rijk zijn geen kaders voor de tarieven verblijfsbelasting. f. Nieuwe belastingen De gemeente Peel en Maas kan nog overgaan tot invoering van bepaalde nieuwe belastingen, zoals hondenbelasting, precariorechten en dergelijke. De onbenutte belastingcapaciteit voor deze mogelijke nieuwe belastingen worden bepaald door de gemeenteraad. Ruimte in de begroting De ruimte in de gemeentelijke begroting is met name in 2024 en 2025 groot vanwege een hogere algemene uitkering. Vanaf 2026 daalt die algemene uitkering echter weer maar blijven de begrotingssaldi positief.

Die positieve begrotingssaldi behoren ook tot de structurele weerstandscapaciteit. 4. Risico’s 4.1 Risicomanagement bij de gemeente Peel en Maas Risicomanagement staat in het wettelijk kader van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (de BBV). De uitgangspunten voor het risicomanagement van de gemeente Peel en Maas zijn: • Risicomanagement voegt waarde toe en draagt bij aan de verbetering van de organisatie. • Risicomanagement is een integraal onderdeel van de organisatieprocessen en een basis voor keuzes. • Risicomanagement maakt deel uit van de besluitvorming. • Zowel interne als externe transparantie rondom risico’s wordt nagestreefd, om te zorgen voor meer vertrouwen bij de burgers en de bestuurders/medewerkers van de organisatie. De Nota risicomanagement besteedt aandacht aan de taken en verantwoordelijkheden van de verschillende actoren in de organisatie op het gebied van risicomanagement. Om te zorgen voor implementatie en monitoring van het risicomanagementbeleid is het kernteam risicomanagement ingesteld. De structurele verankering van het risicomanagement is een meerjarig proces. Hierbij is steeds aandacht voor de in de nota opgenomen uitgangspunten/doelstellingen. 4.2 De belangrijkste risico’s Risico’s ontstaan door: 1. eigen beleid; 2. beleid van een hogere overheid; 3. samenwerking met andere gemeenten of instanties; 4.

het doen/nalaten van derden; 5. niet te beïnvloeden (autonome) ontwikkelingen; 6. bedrijfsvoering. We kunnen deze als volgt toelichten: 4.2.1 Risico's voortvloeiende uit het eigen beleid Het ontwikkelen en uitvoeren van (eigen) beleid van de gemeente betekent ook dat er risico’s ontstaan op verschillende gebieden. De belangrijkste risico’s zijn: - Grondexploitatie en projecten Aan investeringsprojecten en grondexploitatie wordt jaarlijks kosten van personeel doorbelast. Afname of toename van de bouwactiviteiten en investeringen en/of uitstel van de uitvoering van projecten heeft dus directe consequenties voor de exploitatiebegroting. Dit wordt gemonitord en indien nodig vindt bijstelling plaats in de bijstellingsrapportages. Op de grondexploitatie wordt nader ingegaan in de paragraaf grondbeleid. 77

- Open eind regelingen Sociaal domein In het sociaal domein (thema 2) bestaan de meeste open eind regelingen die in financiële zin een belangrijk risico vormen. Meer specifiek gaat het hierbij om de volgende onderdelen: Jeugdzorg, Wmo en participatie; De door het Rijk in 2015 gedecentraliseerde taken op het gebied van jeugdzorg en Wmo begeleiding betreffen grotendeels open eind regelingen. Het gemeentelijk beleid is er op gericht om door meer preventief te werken minder kosten te hoeven maken in (dure) tweedelijnshulp. Sinds de invoering in 2015 kende het sociaal domein jaarlijks aanzienlijke tekorten die relatief gezien wel nog steeds kleiner zijn dan 5% van het budget. Met name de kosten voor jeugdhulp laten vanaf 2015 jaarlijks een stijgende lijn zien terwijl de rijksmiddelen daar geen gelijke tred mee houden. Dat zorgt uiteraard voor financiële spanning op de begroting/exploitatie. Door gerichte acties, zoals nauwe samenwerking met huisartsen in het kader van doorverwijzingen, is de verwachting dat de tekorten in het sociaal domein beheersbaar blijven (< 5% van het budget). Feit blijft echter dat het gaat om open einde regelingen waarbij een enkele casus ook grote financiële impact kan hebben. Door het Rijk worden de tekorten in de jeugdzorg vanaf 2022 ook gecompenseerd door aanvullende middelen.

In regionaal verband worden de meest intensieve (en dure) vormen van jeugdhulp gezamenlijk ingekocht en worden de kosten via een vaste verdeelsleutel verdeeld. Vanaf 2022 wordt via de regionale inkoop ook meer aandacht gevestigd op de beheersbaarheid van de uitgaven door het programma Sturing en Inkoop. In dit programma wordt via 4 sturingselementen (toegang, contractmanagement, leveranciersmanagement en bekostiging) regionaal meer samengewerkt om de transformatie in het sociaal domein te bevorderen en om de uitgaven beter beheersbaar te maken. Bundeling van uitkeringen inkomensvoorzieningen aan gemeenten (BUIG/inkomensdeel participatiewet): Voor BUIG geldt dat een overschot op het budget dat aan de gemeente toekomt vrij besteedbaar is. Aan de andere kant moet men bij een tekort (budget is lager dan uitgaven) het (financieel) nadeel voor eigen rekening nemen. Als er een tekort van meer dan 7,5% ontstaat kan, onder bepaalde voorwaarden een beroep worden gedaan op een vangnetuitkering. Daarvoor moet in het jaar zelf met de gemeenteraad zijn gecommuniceerd dat een tekort op de BUIG wordt voorzien en moet worden aangegeven welke maatregelen worden getroffen om dat tekort te verminderen. Afgelopen jaren is er geen tekort ontstaan op de BUIG dus is een vangnetuitkering niet aan de orde.

Leerlingenvervoer: Van tevoren is moeilijk in te schatten hoeveel personen gebruik gaan maken van deze regeling. Als er meer aanvragen worden gedaan, die aan de criteria voldoen, wijzen we die niet af. We stimuleren het gebruik van openbaar vervoer, fietsvergoeding en gecombineerd vervoer. De afgelopen jaren zijn de kosten binnen de begrotingsbudgetten gebleven. 4.2.2 Risico's voortvloeiende uit het beleid van hogere overheid De Rijksoverheid, Europese Unie en / of de provincie kunnen regelgeving aanpassen of wetten invoeren die voor gemeenten grote impact hebben. De gevolgen voor gemeenten kunnen financieel van aard zijn maar uiteraard ook organisatorisch grote invloed hebben. De gemeente Peel en Maas onderkent de volgende specifieke risico’s met betrekking tot het beleid van hogere overheden: - Algemene uitkering uit het gemeentefonds De omvang van de algemene uitkering uit het gemeentefonds is mede afhankelijk van de groei of krimp van de (gecorrigeerde) rijksuitgaven. Op die uitgaven hebben we als gemeente geen grip maar die bepalen wel de omvang van de algemene uitkering. Voor de verdeling van de algemene uitkering worden maatstaven gebruikt (zoals inwoneraantallen, aantal uitkeringsgerechtigden, aantal woningen etc.). Om de algemene uitkering te bepalen moet vooraf een inschatting worden gemaakt van het verloop van al die maatstaven.

Als de werkelijke maatstaven afwijken van de inschatting ontstaat ook een effect op de algemene uitkering. De afgelopen jaren is gebleken dat het verloop van de algemene uitkering zeer grillig is. Dat heeft tot gevolg dat de algemene uitkering een onzekere factor vormt in het toekomstperspectief van de gemeentebegroting.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=PeelenMaas&id=0700a08a-4199-4e04-bde0-bf7c753c7f74