2021-075 03 Begroting 2022 gemeente Peel en Maas.docx
Tekst van het document
57
Programma: 3.3 Sport en Bewegen Het eigenaarschap van sport en bewegen ligt nadrukkelijk bij de burgers, de verenigingen en de lokale gemeenschappen en is wat ons betreft onderwerp van het integrale debat in deze gemeenschappen. Onze rol is faciliterend en agenderend waar nodig. Sport en bewegen draagt bij aan vitaliteit van de kernen, zorgt voor vele ontmoetingen tussen sporters, vrijwilligers, ouders en supporters en draagt daarmee bij aan de gezondheid en het welzijn van de inwoners van Peel en Maas, aan het goede leven.
1.
Wat willen we bereiken?
Wat doen we ervoor?
Sport en bewegen zijn een krachtig deel van het geheel van gemeenschappen.
1.1 We faciliteren initiatieven rond sportieve omgevingen en kindcentra zoals Pius Park, sporthal Maasbree en ‘Hoera ik Sport’ in Baarlo. Verder promoten we sport door het Sportgala. 1.2 We hebben intensief contact met de medewerkers Gezonde Leefstijl van Vorkmeer over hun activiteiten en belangrijke signalen uit het veld. De medewerker Gezonde Leefstijl faciliteert de kernen, sportverenigingen en groepen inwoners om te sporten, te bewegen en aandacht te hebben voor een gezonde leefstijl. 1.3 Wij ondersteunen sport- en beweeginitiatieven vanuit de gemeenschap. Dit doen we door ambtelijke advisering, subsidie en wanneer nodig inhuur van expertise. Voorbeelden hiervan in 2022 zijn Beweeg Peel en Maas en Beweeg- en Beleeftuin Tommelvaeren.
2.
Sportvoorzieningen en sportaccommodaties zijn zoveel mogelijk van de gemeenschappen zelf en zijn zo optimaal mogelijk in gebruik.
2.1 In 2022 kijken we samen met stakeholders in Maasbree of overdracht van beheer en exploitatie bij een nieuwe of vernieuwde sporthal mogelijk is. 2.2 In 2022 brengen we het nieuwe binnensportbeleid in uitvoering. 2.3 We stimuleren samenwerkingsverbanden. Een voorbeeld hiervan is de samenwerking tussen SV Panningen en SV Egchel.
3.
58
Er is een regionaal sportklimaat.
3.1 We faciliteren vanuit de sportregio initiatieven met een regionaal karakter die passen binnen ofwel de sportregiovisie. In 2022 faciliteert de sportregio onder andere IKS Iedereen Kan Sporten, de Beweegbasis en de Survivaldagen.
Wat doen we verder binnen dit programma? • • • • •
• • •
•
We bevragen gemeenschappen en sportverenigingen op hun samenhang. We zien er op toe dat sport en bewegen ook een plaats heeft in de dorpsontwikkelingsvisies. We subsidiëren incidentele sportevenementen/initiatieven die passen binnen de uitvoeringsregeling Sport en Bewegen. We ondersteunen topsport met de topsportbijdrage als een stimulering voor de breedtesport. Ook is topsport een uithangbord voor onze gemeente. We exploiteren gemeentelijke binnensportaccommodaties: zorgdragen voor beheer, verhuur en/of onderhoud. We streven naar een goede spreiding en bezetting van accommodaties in de gemeente, zowel gemeentelijke als niet gemeentelijk. Dit doen we door goed inzicht te houden op de bezettingsgraad. We hebben hierover jaarlijks meermaals contact met beheersstichtingen en verenigingen. We onderhouden goede contacten met de sportverenigingen en beheersstichtingen. We dragen bij aan een openbare ruimte die uitnodigt om te sporten en te bewegen. We nemen als partner deel aan het lokale Beweegakkoord Beweeg Peel en Maas. Wij vragen de uitvoeringsmiddelen aan, houden een vinger aan de pols over het verloop van het proces van Beweeg Peel en Maas en de voortgang. Tenslotte ondersteunen wij de werkgroepen met advies over mogelijkheden om de ambities en uitvoeringsafspraken zoals vastgelegd in Beweeg Peel en Maas tot een succes te brengen.
We leveren een inhoudelijke en financiële bijdrage aan de sportregio Noord-Limburg. Dat doen we door beleidsmatig kennis te delen en bovengemeentelijk samen te werken. We betrekken daarbij collega’s van openbare ruimte, recreatie, toerisme en vrijetijdseconomie.
Wat mag het kosten? De baten en lasten van dit programma zijn als volgt: 2022
3.3 Sport en bewegen
2023
2024
2025
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Lasten
Baten
2.917.441
546.961
2.943.051
552.405
2.963.483
557.929
2.980.596
563.507
Welke claims en investeringen zijn er in 2022 met betrekking tot dit programma? In hoofdstuk 5 worden alle investeringen en claims die voor 2022 geprioriteerd zijn specifiek toegelicht. Met betrekking tot programma 3.3 is de volgende investering opgenomen:
nr
Omschrijving van de kapitaaluitgaven
Afschrijftermijn
Bruto investering
Dekking*
Netto investering
0
40.000
Onderhouden en verduurzamen accommodaties 15
59
VV Baarlo, vervanging verlichting 3 voetbalvelden
15
40.000
Btw-vrijstelling sport en bewegen Sporten en bewegen zijn goed voor de lichamelijke en mentale gezondheid en de sociale contacten. Het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) wil mensen daarom stimuleren meer te sporten en te bewegen. Om mensen hierin te stimuleren is het van belang dat de accommodaties waar zij dit kunnen doen van goede kwaliteit en goed onderhouden zijn om zo kwalitatief hoogwaardige sport aan te kunnen bieden. Onder voorwaarden konden gemeenten, sportverenigingen en sportstichtingen tot 2019 de btw die aan hen in rekening werd gebracht bij investeringen in sportaccommodaties en sportmaterialen in aftrek brengen. Door een uitspraak van het Hof van Justitie van de EU is de btw-vrijstelling voor sport verbreed en is bovenstaande mogelijkheid tot aftrek aangepast. Daardoor vervalt in de meeste gevallen ook de mogelijkheid om btw te verrekenen. Het ministerie van VWS wil de ontwikkeling en instandhouding van sportaccommodaties echter blijven stimuleren. Hierdoor is de Regeling specifieke uitkering stimulering (SPUK) in het leven geroepen om de ontwikkeling en instandhouding van sportaccommodaties en de aanschaf van sportmaterialen door gemeenten te stimuleren waar de mogelijkheid tot btw aftrek is vervallen. Deze regeling vervalt met ingang van 1 januari 2024.
We moeten als gemeente jaarlijks een aanvraag tot verlening van de specifieke uitkering indienen. De aanvraag heeft betrekking op de exploitatie (de lasten opgenomen onder dit programma), de voorziening groot onderhoud binnen- en buitensportaccommodaties en op de investeringslijst. Hieronder volgt een overzicht van de lasten/uitgaven die zijn opgenomen in deze begroting waarvoor in 2021 een aanvraag wordt ingediend. Groot onderhoud In de paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen zijn de onttrekkingen uit de voorziening binnen- en buitensportaccommodaties opgenomen. In onderstaand overzicht een nadere onderbouwing om welke accommodaties en bedragen (inclusief btw) het gaat. Binnensportaccommodaties Sporthal Achter de Hoven 4a Maasbree Sportzaal Baarloseweg 3a Kessel Sporthal Huissen 3 Baarlo Gymzaal Huissen 4 Baarlo Sporthal Kurversweg 2 Meijel Gymzaal Calsstraat 9 Panningen Gymzaal Vullinghsstraat 3 Grashoek Bedrag inclusief btw
2022 50.774 22.589 24.136 9.806 24.889 23.008 4.621 159.823
Buitensportaccommodaties Breetse Peelweg 1a, LTC Maasbree Breetse Peelweg 1b, MVC Maasbree De Koningsstraat 26, VV Koningslust De Meeren 11, VV Baarlo Emmastraat 50, SV Egchel Helenaveenseweg 25, SV Grashoek Heufkesweg 27, LTC Meijel Heufkesweg 29, RKMSV Meijel Hoogenkamp 6, LTC Tonido Irenestraat 61, Hockeyclub Peel en Maas Kloosterstraat 14a, VV Helden Minister Calsstraat 5, TV Grootveld Minister Calsstraat 11, Thyas Atletiek Roode Eggeweg 6b, VV Kessel Wilhelminastraat 11, SV Panningen Bedrag inclusief btw
2022 421 22.055 255 428 7.671 247 3.964 50.426 86 188 405 98 1.798 26.315 10.557 124.914
60
Investeringslijst Er staan geen investeringen voor 2022 gepland die betrekking hebben op sport en bewegen en die in aanmerking komen voor de Regeling SPUK. Exploitatielasten De totale lasten en baten van dit programma Sport en bewegen zijn respectievelijk € 2.897.441 en € 546.961. De exploitatielasten in 2022 die betrekking hebben op de Regeling SPUK zijn € 447.686; inclusief btw. In onderstaand overzicht de onderbouwing van dit bedrag. Grootboek Omschrijving grootboek 6530100 Sport en bewegen algemeen 6530100 Sport en bewegen algemeen 6530100 Sport en bewegen algemeen 6530100 Sport en bewegen algemeen 6530445 Binnensportaccommodaties 6530520 Tennisaccommodatie Kessel 6530541 Tennisaccommodatie LTC Grootveld 6530565 Buitensportaccommodaties 6530565 Buitensportaccommodaties 6530570 Overige buitensportaccommodaties 6531110 Voetbalaccommodatie Maasbree 6531130 Voetbalaccommodatie Meijel 6531140 Voetbalaccommodatie Helden 5973003 Past.Vullingstraat 3 (gymzaal Grashoek) 5973003 Past.Vullingstraat 3 (gymzaal Grashoek) 5973003 Past.Vullingstraat 3 (gymzaal Grashoek) 5973003 Past.Vullingstraat 3 (gymzaal Grashoek) 5973004 Min.Calsstraat 9 (Gymzaal de Riet) 5973004 Min.Calsstraat 9 (Gymzaal de Riet) 5973004 Min.Calsstraat 9 (Gymzaal de Riet) 5973004 Min.Calsstraat 9 (Gymzaal de Riet) 5973006 Huissen 4 (gymzaal Baarlo) 5973006 Huissen 4 (gymzaal Baarlo) 5973006 Huissen 4 (gymzaal
Baarlo) 5973006 Huissen 4 (gymzaal Baarlo) 5973021 Huissen 3 (sporthal Baarlo) 5973021 Huissen 3 (sporthal Baarlo) 5973021 Huissen 3 (sporthal Baarlo) 5973021 Huissen 3 (sporthal Baarlo) 5973021 Huissen 3 (sporthal Baarlo) 5973021 Huissen 3 (sporthal Baarlo) 5973022 Achter de Hoven 4a (sporthal Maasbree) 5973022 Achter de Hoven 4a (sporthal Maasbree) 5973022 Achter de Hoven 4a (sporthal Maasbree) 5973022 Achter de Hoven 4a (sporthal Maasbree) 5973023 Baarloseweg 3a (sportzaal Kessel) 5973023 Baarloseweg 3a (sportzaal Kessel) 5973023 Baarloseweg 3a (sportzaal Kessel) 5973023 Baarloseweg 3a (sportzaal Kessel) 5973023 Baarloseweg 3a (sportzaal Kessel) 5973024 Kurversweg 2 (sporthal Meijel) 5973024 Kurversweg 2 (sporthal Meijel) 5973024 Kurversweg 2 (sporthal Meijel) 5973024 Kurversweg 2 (sporthal Meijel) 5973024 Kurversweg 2 (sporthal Meijel)
61
kostensoort 34002 34317 34317 34317 33304 34304 34304 34521 34527 34304 34304 34304 34304 31001 31002 31004 34521 31001 31002 31004 34521 31001 31002 31004 34521 31001 31002 31004 34316 34521 34523 31001 31002 31004 34521 31001 31002 31004 34521 34523 31001 31002 31004 34521 34523
Omschrijving kostensoort Lasten Overige kosten 15.924 Contributies 1.577 Contributies 25.302 Contributies 2.586 Duurzame roerende zaken 45.222 Uitbestede werkzaamheden zonder contract 9.011 Uitbestede werkzaamheden zonder contract 888 Klein onderhoud gebouwen 48.119 Calamiteitenbudget 19.655 Uitbestede werkzaamheden zonder contract 932 Uitbestede werkzaamheden zonder contract 915 Uitbestede werkzaamheden zonder contract 3.615 Uitbestede werkzaamheden zonder contract 3.179 Elektriciteit 3.927 Gas 6.840 Water 482 Klein onderhoud gebouwen 2.517 Elektriciteit 3.978 Gas 9.268 Water 982 Klein onderhoud gebouwen 1.887 Elektriciteit 3.671 Gas 3.513 Water 756 Klein onderhoud gebouwen 5.615 Elektriciteit 15.136 Gas 13.928 Water 2.445 Telefoon 1.017 Klein onderhoud gebouwen 23.754 Schoonmaakkosten 2.953 Elektriciteit 11.136 Gas 13.763 Water 1.201 Klein onderhoud gebouwen 17.311 Elektriciteit 9.535 Gas 9.000 Water 826 Klein onderhoud gebouwen 10.453 Schoonmaakkosten 4.848 Elektriciteit 17.504 Gas 19.669 Water 3.521 Klein onderhoud gebouwen 9.853 Schoonmaakkosten 39.472 447.686
Programma 3.4 Kunst en Cultuur Kunst en cultuur zijn van essentiële waarde voor een vitale gemeenschap: ze zorgen voor de verbinding tussen inwoners en ze stimuleren het wij-gevoel en de verdraagzaamheid in de gemeenschap. Kunst en cultuur dragen bij aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor mensen en bedrijven. Inspireren en vernieuwen zijn belangrijke kernwaarden van cultuur. Ze stimuleren dat inwoners zelf aan de slag gaan. Het eigenaarschap ligt bij de inwoners zelf en bij de gemeenschappen waar die inwoners deel van uit maken.
Wat willen we bereiken ?
Wat doen we ervoor ?
1. Kunst en cultuur bieden plezier en dragen bij aan het bereiken van individuele en sociale zingeving, zelfvertrouwen, intellectuele ontplooiing, ontspanning en aan positieve gezondheid. Kunst en cultuur zijn krachtige middelen om in te zetten en spelen een grote rol bij het bevorderen van een goed functionerende maatschappij.
1.1. We onderhouden contacten met en maken afspraken over de invulling van beleid (onder andere cultuureducatie) in relatie tot de actualiteit met culturele organisaties. In 2022 onder andere met de Openbare Bibliotheek Maas en Peel, Dok6 theater, Stichting Behoud de Keverberg, Museum Peel en Maas, Stichting PeelenMaasNet, Stichting PopPlaza, Vereniging Erfgoedplatform en Stichting Omroep P&M. 1.2. We faciliteren talentontwikkeling, het verhogen van zichtbaarheid van cultuur en het verbeteren van het productieklimaat (actieve kunstbeoefening) met als doel het behouden en versterken van het culturele veld. Dit doen we samen met de gemeenten van Cultuurregio Noord- en Midden Limburg en de Provincie Limburg. 1.3. We volgen de ontwikkeling van de op stapel zijnde initiatieven, zoals het kunstsymposium 2023 van stichting Baarlo Leeft.
2. Behoud van cultureel erfgoed en kunstwerken in de openbare ruimte.
2.1. We zetten in op de doorontwikkeling van het materieel en immaterieel erfgoedbeleid. Daar wordt nieuw beleid voor opgesteld, in samenwerking met professionele partners en een vertegenwoordiging van het culturele veld. Bijbehorende activiteiten zijn: - het opnieuw inrichten van de Adviescommissie Ruimtelijke Kwaliteit rekening houdend met de invulling van de functie monumentencommissie; - het daar waar wenselijk formaliseren van statussen van cultuurhistorische waarden (boven en ondergronds). 2.2. Met lokale, provinciale en landelijke projectpartners (Universiteit Leiden, Staatsbosbeheer, gemeente Venlo, Limburgs museum, Provincie Limburg, Rijksdienst voor Cultureel erfgoed), grondeigenaren en de gemeenschap gaan we verder met het zichtbaar en beleefbaar maken van de grafheuvels in Baarlo. 2.3. We faciliteren de ontwikkeling van de kerkenvisie op verzoek van de gemeentelijke adviesgroep kunst en cultuur. In het eerste kwartaal 2022 wordt er een rapportage op basis van een inventarisatie opgeleverd.
62
Wat doen we verder binnen dit programma? • • • • • •
•
•
We ondersteunen op ad hoc basis initiatiefnemers in de ontwikkeling van culturele projecten (idee, uitvoering, financieel, participatie, kwalitatief etc.). We adviseren, verbinden, faciliteren en ondersteunen de ontwikkeling van organisaties/platforms gevraagd en ongevraagd die kunst en cultuur inzetten voor het bereiken van hun doelstellingen. We faciliteren activiteiten die gericht zijn op een nieuw cultuuraanbod, op de kunstzinnige, culturele en muzikale ontwikkeling van inwoners. We faciliteren activiteiten die gericht zijn op de coördinatie en de uitvoering van binnen- en buitenschoolse cultuur educatieve activiteiten. We faciliteren de organisatie van de gemeentelijke cultuurprijs. We verbeteren de bescherming van het cultureel erfgoed van Peel en Maas door: o Het onderhouden, het digitaal ontsluiten en het geven van beleving aan objecten van cultuurhistorische waarden in gemeentelijk eigendom. o Het faciliteren van de gemeenschap in het onderhouden van kruisen en kapellen. o We zorgen voor de monumenten in gemeentelijk eigendom, zoals de molen in Kessel, de watermolen in Baarlo, kasteel de Keverberg, de Ringoven. o Het adviseren over het veilig stellen van erfgoed. We beschermen de kunstwerken in de openbare ruimte door: o Het vergroten van de bewustwording van de waarde van objecten. o Het stimuleren van adoptie van kunstwerken door de gemeenschap.
o Het te verzekeren op basis van geactualiseerde taxatie. o Het te tonen en te voorzien van informatie (onder andere door een intern registratiesysteem). We zorgen voor een passende ontsluiting van het gemeentearchief om de informatie over de geschiedenis, cultuurhistorische erfgoed en culturele activiteiten toegankelijk te maken.
Wat mag het kosten? De baten en lasten van dit programma zijn als volgt: 2022
3.4 Kunst en Cultuur
2023
2024
2025
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Lasten
Baten
2.769.725
184.409
2.793.065
186.011
2.818.037
187.628
2.840.513
189.503
Welke claims en investeringen zijn er in 2022 met betrekking tot dit programma? In hoofdstuk 5 worden alle investeringen en claims voor 2022 specifiek toegelicht. Met betrekking tot programma 3.4 is de volgende claim opgenomen: Nr. 4
63
Omschrijving van de kapitaaluitgaven Aanvulling subsidie Omroep Peel en Maas
Betrekking op periode
Kosten 2022
structureel
61.000
Thema 4: Economie Programma 4.1 Economie We ondersteunen de transitie naar een circulaire, waarden gedreven economie waarin het gaat om coöperatie in plaats van concurrentie en waarin kenniscirculatie uitgangspunt is. Een toekomst bestendige economie zorgt voor welvaart en draagt bij tot het goede leven in Peel en Maas. Een toekomstbestendige economie kenmerkt zich door een solide economische structuur, met verschillende economische dragers, zoals agrofood, maakindustrie, logistiek, vrijetijdseconomie en detailhandel. Peel en Maas staat niet op zichzelf en maakt nadrukkelijk onderdeel uit van een regionale economie. Door aan te sluiten bij de kracht van de regio leveren we een bijdrage aan de ontwikkeling van en innovatie in de lokale en regionale economie. Wij leveren onze bijdrage door individuele ondernemers zo goed mogelijk te ondersteunen en verbindingen te leggen tussen ondernemers en door een goed ondernemingsklimaat te scheppen voor bestaande en nieuwe ondernemers om te ondernemen. Naast de te onderscheiden lokale kwaliteiten van de Maas en de Peel zien wij het begrip ‘smaak’ als verbindend thema voor onze regio, waarbinnen wij een actieve en onderscheidende rol spelen.
Wat willen we bereiken? 1.
Een diverse en toekomstbestendige economische structuur.
Wat doen we ervoor? 1.1 We stimuleren het ontstaan van en desgevraagd faciliteren we netwerken waarin ondernemers, maatschappelijke instellingen (met name onderwijs) en/of inwoners bijdragen aan een toekomstbestendige economische structuur. 1.2 We participeren in regionale samenwerkingsverbanden die bijdragen aan een diverse en duurzame regionale economische structuur. Met partners sturen we op prestatieafspraken en afgesproken doelen.
2.
Goed op elkaar afgestemde vraag van arbeidskrachten, zowel kwalitatief als kwantitatief.
3. Diversiteit in bedrijvigheid als kracht en kwaliteit.
4. Peel en Maas, als onderdeel van de Regio Venlo, is een aantrekkelijke groene toeristisch-recreatieve bestemming.
1.3 Het stimuleren van ondernemerschap, zoals door het ondersteunen van initiatieven van ‘Labs’ en tijdelijke concepten. 2.1 We leveren een bijdrage aan een toekomstbestendige regionale kennisinfrastructuur, onder andere in verband met behouden van hoogopgeleide jongeren voor onze regio. 2.1 We werken aan het zijn van een aantrekkelijke regio voor internationale werknemers zodat deze doelgroep zich (blijvend) zal vestigen en integreren in onze regio. 3.1 Faciliteren van lokale bedrijven met bijzondere aandacht voor de agrarische sector, het MKB (industrie en retail) en recreatie en toerisme. 3.2 We realiseren voldoende, vitale, goed bereikbare en duurzame werklocaties. 4.1 We promoten, samen met het bedrijfsleven en lokale organisaties (Toeristisch Platform en VVV Winkels), de regio Peel en Maas. Voorbeelden hiervan zijn Cittaslow en de Gastronomische Academy. 4.2 We werken, samen met partners, aan (aantrekkelijke) centra mede door de toeristische en culturele functie, alsmede het ondersteunen van Centrummanagement Panningen en Retailmanagement Peel en Maas. 4.3 We faciliteren evenementen die een positief effect hebben op de leefbaarheid en het imago van de gemeente Peel en Maas.
64
Wat doen we verder binnen dit programma? •
•
We onderhouden intensief contact met partijen zoals ondernemers, agrariërs, bewoners, dorpsnetwerken, regiogemeenten en belanghebbende partijen als het gaat over bijvoorbeeld lokale en regionale economische ontwikkelingen. Waar mogelijk leggen we nieuwe verbindingen en netwerken tussen en met deze partijen. Organiseren van kermissen en week- en jaarmarkten en het ondersteunen van de Paas- en Pinkstermarkt.
Wat mag het kosten? De baten en lasten van dit programma zijn als volgt: 2022
4.1. Economie
2023
2024
2025
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Lasten
1.353.698
249.777
1.372.190
252.276
1.389.563
254.798 1.403.496
Baten 257.347
Welke claims en investeringen zijn er in 2022 met betrekking tot dit programma? In hoofdstuk 5 worden alle investeringen en claims voor 2022 specifiek toegelicht. Met betrekking tot programma 4.1 zijn voor 2022 is de volgende claim opgenomen: Nr. 2
Omschrijving van de kapitaaluitgaven Bijdrage centrummanagement
Betrekking op periode
Kosten 2022
structureel
20.000
Gerelateerde verbonden partijen: Aan dit programma is de volgende verbonden partij gerelateerd: •
Gemeente Helden Holding BV
In de paragraaf verbonden partijen (onderdeel 7-E) van deze begroting is meer informatie opgenomen over de specifieke verbonden partijen.
65
Thema 5: Integrale veiligheid Programma: 5.1 Integrale veiligheid In Peel en Maas delen (groepen van) inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties en overheden de verantwoordelijkheid voor een veilig samenleven. We willen met zijn allen -ieder vanuit zijn eigen verantwoordelijkheid- een zo veilig mogelijke samenleving en realiseren ons tegelijkertijd dat 100 procent veiligheid een illusie is. We werken als betrouwbare en proactieve partner samen met organisaties die ook een verantwoordelijkheid hebben op dit terrein. We appelleren bij dit alles nadrukkelijk aan de eigen verantwoordelijkheid van individuen en gemeenschappen als het gaat om preventie en het met elkaar bespreekbaar maken van overlast en ander ongemak. Zelf geven wij op een heldere en transparante wijze uitvoering aan de wettelijke taken die wij op dit terrein hebben. We leggen ons handelen helder uit, omdat wij de verwachting hebben dat begrip voor ons handelen ervoor zorgt dat mensen eerder de regels volgen. Wij kiezen ervoor om onze handhaving te richten op activiteiten waarvan wij verwachten dat de maatschappelijke meerwaarde het grootst is. Bij het maken van deze keuze kijken wij ook naar handhaafbaarheid en uitvoerbaarheid.
Wij verwachten dat het maken van deze duidelijke keuze ook bijdraagt aan een steviger veiligheidsgevoel in de samenleving en daarmee zorgt voor meer begrip voor ons handelen in dezelfde samenleving. We handhaven regels op een transparante manier, zodat overtredingen worden beëindigd en inwoners kunnen vertrouwen op hun gemeentebestuur. Overtredingen worden aangepakt via de inzet van bestuurs- en/of strafrechtelijke instrumenten in samenwerking met handhavingspartners.
Wat willen we bereiken? 1.
Een veilig Peel en Maas waarin inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties zich mede-eigenaar voelen van een veilige woonen leefomgeving.
Wat doen we ervoor? 1.1 We maken vraagstukken die te maken hebben met veiligheid bespreekbaar in de lokale gemeenschappen. Desgevraagd en desgewenst ondersteunen we gemeenschapsinitiatieven die bijdragen aan de ontwikkelrichting zoals die in deze kaderstelling staat omschreven, met respect voor het eigenaarschap van de overheid en de gemeenschap. 1.2 In samenwerking met de politie en het jongerenwerk continueren we en ontwikkelen we onze aanpak van jeugdoverlast verder door, waarbij we onze inspanningen op elkaar afstemmen. 1.3 We intensiveren de samenwerking met het zorgdomein, door: - de bekendheid over en weer over elkaars instrumenten en mogelijke interventies te vergroten; - afspraken te maken over het afstemmen van casuïstiek en thema’s die raakvlakken hebben met Zorg en Veiligheid; - ketenoverstijgende vraagstukken en complexe casuïstiek op te pakken via (het netwerk van) het Zorg- en Veiligheidshuis Noord Limburg. 1.4 We herijken de kaderstelling integrale veiligheid waarin de actuele veiligheids- en leefbaarheidssituatie worden vertaald naar programmadoelen en uitvoeringsafspraken.
66
Wat willen we bereiken? 2.
Een weerbaar Peel en Maas dat bestand is tegen ondermijnende criminaliteit.
Wat doen we ervoor? 2.1 We versterken publiek-private samenwerking, door: - een stevige relatie te onderhouden met relevante brancheorganisaties van het bedrijfsleven; - inwoners, ondernemers en overige relevante partijen te informeren over de risico’s van (deelname aan) ondermijnende criminaliteit, omdat wij geloven dat bewustwording leidt tot bewustzijn. Dit doen we door in te zetten op het herkennen van signalen en het bieden van een handelingsperspectief; - mogelijkheden te onderzoeken om (nieuwe) samenwerkingen met private partijen aan te gaan in de strijd tegen ondermijning. 2.2 We blijven investeren in een bestuurlijke aanpak, onder meer door: - signalen vanuit de samenleving en/of professionals via het RIEC-convenant op te pakken; - het bestuursrechtelijk instrumentarium, waaronder het de Algemene Plaatselijke Verordening, het Bibob- en Damoclesbeleid, up-to-date te houden en uit te voeren; - meer coördinatie en afstemming tussen onze (individuele) inspanningen en die van onze partners te realiseren. 2.3 We benaderen ondermijnende criminaliteit als een maatschappelijk probleem, niet alleen als een veiligheidsprobleem. Hiertoe worden verbinding gemaakt met projecten/ ontwikkelingen/beleidsplannen/kaderstellingen die een voedingsbodem voor deelname aan ondermijnende criminaliteit kunnen wegnemen.
2.4 We investeren in een goede informatiepositie waarbij we systeeminformatie en ‘straatinformatie’ met elkaar in verbinding brengen, zowel in casuïstiek als op het niveau van trends en ontwikkelingen (beleidsniveau). 2.5 We maken onze eigen, gemeentelijke organisatie weerbaarder door te investeren in de bewustwording en betrokkenheid van raad, college en organisatie bij het onderwerp ondermijnende criminaliteit.
3.
Een Peel en Maas met een veilig ondernemers- en uitgaansklimaat.
3.1 We ondersteunen en faciliteren concrete initiatieven van ondernemers voor het verbeteren van de veiligheid van industrieterreinen, winkelcentra en uitgaansgebieden, waarbij we nadrukkelijk kijken naar het eigenaarschap van initiatieven. 3.2 We onderhouden contacten met de horeca en voeren, als nodig, toezicht uit in en rond de uitgaansgelegenheden om overlast in de openbare ruimte te beperken. 3.3 We hanteren het vastgestelde horecabeleid, waarin ingegaan wordt op para-commercialisme, alcoholmatigingsbeleid, alcohol gerelateerde verstoringen van de openbare orde, controle en handhaving. 3.4 We adviseren over veiligheid in de voorbereiding van risicovolle evenementen in onze gemeente, waaronder de zogenoemde categorie B- en C-evenementen. Bij de aanvraag van een evenementenvergunning worden de veiligheids- en gezondheidsrisico’s in kaart gebracht. De aard en omvang van veiligheidsmaatregelen is afhankelijk van de hoogte van het ingeschatte risico.
67
Wat willen we bereiken? 4.
Een gemeente die adequaat is voorbereid op rampen en crises.
Wat doen we ervoor? 4.1 We ontwikkelen onze bevolkingszorg (onze gemeentelijk taak in de crisis- en rampenbeheersing) verder door met aandacht voor de verbetering van onze risico- en crisiscommunicatie. 4.2 We leveren in samenwerking met de Veiligheidsregio Limburg Noord een kwalitatief uitstekende brandweerzorg en crisisbeheersing tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten.
5.
Handelingen in strijd met geldende regels beëindigen als waarborg voor een gezonde en veilige leefomgeving.
5.1 Extern begrip en draagvlak creëren voor handhaving door het verstrekken van informatie, voorlichting en communicatie over onze handhavingstaken. 5.2 Handhaving vakantieparken. Voortzetting van het ingezette handhavingstraject met als doel onrechtmatige bewoning (permanente bewoning/huisvesting arbeidsmigranten) en illegale bebouwing te beëindigen. 5.3 Handhaving gestructureerd uitvoeren (programmatisch, planmatig, cyclisch en integraal) volgens de landelijke kwaliteitscriteria.
Wat doen we verder binnen dit programma? • • • • • • • • •
Aanpak woonoverlast. Faciliteren en ondersteunen van Burgernet, WhatsApp-buurtpreventie. Coördineren van en ondersteunen bij sociale calamiteiten en maatschappelijke onrust. Adviseren over en mede uitvoeren van de Wet Tijdelijke huisverboden. Adviseren over en mede uitvoeren van de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz). Voorkomen van radicalisering. Aanpak complexe problematiek met behulp van het Zorg- en Veiligheidshuis Noord Limburg. Opbouw van het netwerk Jeugd en veiligheid. Toepassen handhavingsinstrumenten.
Wat mag het kosten? De baten en lasten van dit programma zijn als volgt: 2022
5.1.Integrale veiligheid
2023
2024
2025
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Lasten
Baten
4.114.603
201.974
4.146.629
204.145
4.090.794
206.185
4.082.932
208.247
Welke claims en investeringen zijn er in 2021 m.b.t. dit programma? In hoofdstuk 5 worden alle investeringen en claims voor 2022 specifiek toegelicht. M.b.t. programma 5.1 is de volgende claim opgenomen: Omschrijving van de kapitaaluitgaven
Nr 11
Uitbreiding BOA’s
Betrekking op periode
Kosten 2022
2022 + 2023
62.000
Gerelateerde verbonden partijen: Aan dit programma zijn de volgende verbonden partijen gerelateerd: • Veiligheidsregio Limburg Noord (VRLN) • Gemeenschappelijke regeling RUD Limburg Noord (GR RUD LN) In de paragraaf verbonden partijen (onderdeel 7-E) van deze begroting is meer informatie opgenomen over de specifieke verbonden partijen. 68
Thema 6: Bestuur, Communicatie en Dienstverlening Programma: 6.1 Bestuur, Communicatie en Dienstverlening Wij zijn een overheid die bijdraagt aan het goede leven. De kernwaarden diversiteit, duurzaamheid en zelfsturing blijven voor ons hierbij een waardevol kompas. We dragen bij door ons op een effectieve manier tot waardevolle bewegingen en initiatieven in de samenleving te verhouden en door op een uitstekende manier uitvoering te geven aan onze dienstverlening. Het concept van de meervoudige overheid helpt ons hierbij. Wij zijn duidelijk over deze drie rollen, zodat de buitenwereld weet wat ze van ons mogen verwachten. Daar waar wij beleid en regelgeving opstellen, hebben wij de ambitie om waar dit mogelijk is het doel centraal te stellen. Wij zijn een consistente partner in de (EU)regio. Overeenkomstig de met de regio gemaakte afspraak doen we lokaal wat we lokaal kunnen en werken we regionaal samen waar dit een meerwaarde heeft. We zijn een gemeente van gemeenschappen en willen ook zo gekend worden. Inwoners, ondernemers en instellingen bepalen zoveel als mogelijk zelf hoe, wanneer en waarvoor zij contact leggen met of ondersteuning vragen van de gemeente.
Wat willen we bereiken? 1. Onze kernwaarden diversiteit, duurzaamheid en zelfsturing en thema specifieke waarden, zorgen ervoor dat wij koersvast zijn in ons denken en doen.
Wat doen we ervoor? 1.1 De herijkte kaderstellingen vertalen wij ook in 2022 door naar collegebeleid voor alle begrotingsprogramma’s. 1.2 We onderzoeken met de raad of de van kracht zijnde kaderstellingen nog toekomstbestendig zijn of herijking behoeven. Als herijking aan de orde gaat zijn, wordt het proces om hiertoe te komen gestart. 1.3 Bij de beweging naar doelregels denken en handelen wij vanuit de bedoeling. Gekeken wordt naar kansen en mogelijkheden. Dit heeft constant onze aandacht, bijvoorbeeld in het kader van de implementatie van de omgevingswet.
2. Wij zijn van meerwaarde als het gaat om het behouden en verder brengen van het goede leven.
2.1 Het concept van de meervoudige overheid is uitgangspunt in ons denken en doen. Hierop bevragen wij elkaar voortdurend. 2.2 Raad, college en organisatie stellen in hun handelen steeds het behouden en verder brengen van het goede leven voorop en reflecteren hierop op regelmatige basis. Zo werkt de raad verder aan “Raad voor de toekomst”. 2.3 We investeren doelgericht in netwerkontwikkeling. Daarbij steeds onze rol voor ogen houdende.
3. Het goede leven, ook buiten de grenzen van de gemeente Peel en Maas.
3.1 We kiezen als overheid aanvullend te zijn en laten het initiatief primair bij de gemeenschappen liggen. Hierbij pakken wij wel een stimulerende rol tot samenwerking ook wanneer het goede leven tot over de grenzen van Peel en Maas reikt. 3.2 In de regio Nood-Limburg werken wij samen. De regiovisie met het hierbij behorende programma is daarbij het uitgangspunt. Bij alle projecten zal gekeken worden naar de meerwaarde voor het goede leven in Peel en Maas en de regio. 3.3 Wij participeren actief in verschillende werkvormen en organisaties die als doel het verbeteren van het goede leven nastreven.
69
Wat willen we bereiken? 4. Transparante en integere bestuurlijke besluitvorming.
Wat doen we ervoor? 4.1 De beleidscyclus en begrotingscyclus blijven in samenhang gericht op het stellen van heldere en realiseerbare doelen, een deugdelijke en reële financiële onderbouwing, concrete acties en controleerbare verantwoording. 4.2 Wij zorgen ieder jaar voor een reële, transparante en sluitende begroting met een gezonde reservepositie en een overzichtelijk en sluitend meerjarenperspectief. Financiële meevallers wenden we in eerste instantie aan om onze reservepositie te versterken.
5. De gemeentelijke dienstverlening is van uitstekende kwaliteit.
5.1 Wij passen het concept van een meervoudige overheid ook toe in al onze contactmomenten. 5.2 We stemmen onze communicatie af op de doelgroep, waarbij steeds op een begrijpelijke manier en in heldere taal wordt gecommuniceerd. Daarbij wordt steeds voor ogen gehouden wie vanuit zelfsturing de lead in de communicatie heeft. Ook de inzet van middelen zoals brieven, telefonie of social media stemmen wij af op de boodschap en de doelgroep. 5.3 De dienstverlening blijft in ontwikkeling, waarbij steeds getoetst wordt aan de interne en externe ontwikkelingen. Het uitvoeringsplan wordt uitgevoerd en jaarlijks geactualiseerd. In 2022 wordt accent gelegd op positieve klantbeleving door interne training van de medewerkers. Verder wordt de klanttevredenheid op verschillende thema’s, gemeten. De resultaten worden gebruikt ter verbetering in de dienstverlening. Voorbeelden van producten waarbij de klantbeleving voortdurend wordt gevraagd en verbeteringen worden doorgevoerd zijn WhatsApp, huwelijken en meldingen openbare ruimte. 5.4 In het Huis van de Gemeente wordt met verschillende partners gewerkt aan een optimale dienstverlening voor inwoners, ondernemers en verenigingen.
Wat doen we verder binnen dit programma? • • • •
Basisregistratie Personen, Wet op de lijkbezorging, Burgerzaken en Burgerlijke stand Digitalisering Verkiezingen Klantcontactcentrum
Wat mag het kosten? De baten en lasten van dit programma zijn als volgt: 2022
6.1. Bestuur, communicatie en dienstverlening
70
2023
2024
2025
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Lasten
Baten
3.945.954
695.264
3.949.842
701.717
3.966.163
708.234
3.955.366
715.317
Welke claims en investeringen zijn er in 2022 met betrekking tot dit programma? In hoofdstuk 5 worden alle investeringen en claims voor 2022 specifiek toegelicht. Met betrekking tot programma 6.1. gaat het om de volgende investeringen en claims. Investeringen 2022: Nr.
Omschrijving van de kapitaaluitgaven
Afschrijftermijn
Bruto investering
Dekking*
Netto investering
16
Vervangen en verduurzamen tractie buitendienst
7
347.200
347.200
0
17 18
Vervanging Basis ICT 2022-2026
4
900.000
900.000
0
Aanleg glasvezel buitendienst en HvdG Vervanging audiovisuele middelen en aanpassingen voor hybride vergaderen
20
50.000
0
50.000
6
250.000
0
250.000
Bedrijfsvoering
19
Claims 2022: Nr.
Omschrijving van de kapitaaluitgaven
Betrekking op periode
Kosten 2022
1 5 6 7
Opstellen Meerjaren Onderhoudsplannen (MJOP) vastgoed Budget groepsgewijze Inschrijving arbeidsmigranten Waarborgen informatieveiligheid Uitbreiding licenties ICT (Teams en Office)
incidenteel structureel structureel structureel
40.000 67.000 140.000 113.000
Deze investeringen en claims hebben niet altijd een directe samenhang met het onderdeel bestuur, communicatie en dienstverlening maar betreffen de eigen organisatie/ bedrijfsvoering en vallen daardoor binnen dit programma. Gerelateerde verbonden partijen: Aan dit programma is de volgende verbonden partij gerelateerd: •
Belastingsamenwerking gemeenten en waterschappen (BsGW)
In de paragraaf verbonden partijen (onderdeel 7-E) van deze begroting is meer informatie opgenomen over de specifieke verbonden partijen.
71
7. Paragrafen Indeling paragrafen In artikel 9 van het Besluit Begroting en Verantwoording is bepaald dat in de begroting en jaarstukken paragrafen moeten worden opgenomen. In die paragrafen worden beleidslijnen vastgelegd met betrekking tot beheersmatige aspecten en de lokale heffingen. Het doel van die paragrafen is dat onderwerpen die versnipperd in de begroting zijn opgenomen worden gebundeld in een kort overzicht zodat de raad voldoende inzicht krijgt. De paragrafen geven dus een dwarsdoorsnede van de begroting. De paragrafen zijn: A: Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing Deze paragraaf geeft aan hoe robuust de financiële positie van de gemeente is door het weerstandsvermogen te bepalen. Dit gebeurt door de weerstandscapaciteit af te zetten tegen de aanwezige risico’s. De weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt om niet begrote kosten die onverwachts en substantieel zijn te dekken. In deze paragraaf worden verder enkele financiële kengetallen van de gemeente Peel en Maas berekend en vergeleken met landelijke normen om te bepalen in hoeverre er (financiële) risico’s zijn of kunnen ontstaan. B: Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen Met het onderhoud van kapitaalgoederen is een substantieel deel van de exploitatie gemoeid die in diverse programma’s voorkomt.
C: Paragraaf financiering Deze paragraaf hangt samen met de wet FIDO en is een instrument voor het transparant maken, en daarmee voor het sturen, beheersen en controleren van de financieringsfunctie. D: Paragraaf bedrijfsvoering Deze paragraaf geeft inzicht in de stand van zaken en de beleidsvoornemens over de bedrijfsvoering. E: Paragraaf verbonden partijen In deze paragraaf worden de partijen waarin de gemeente een bestuurlijk en financieel belang heeft beschreven. F: Paragraaf grondbeleid Hier wordt de visie op het grondbeleid weergegeven in relatie tot de wijze waarop wordt getracht de doelstellingen zoals opgenomen in het programmaplan te realiseren. G: Paragraaf lokale heffingen De lokale heffingen vormen een belangrijk onderdeel van de inkomsten van de gemeente en zijn daarom een integraal onderdeel van het gemeentelijk beleid. Een totaaloverzicht van deze lokale heffingen is daarom van belang voor de raad. In deze paragraaf is ook een onderdeel met betrekking tot de kostendekkendheid van de leges opgenomen. Daarin staat o.a. beschreven hoe de overhead is berekend en hoe de kostendekkendheid van de diverse leges is bepaald. H: Paragraaf demografische ontwikkelingen In deze paragraaf op hoofdlijnen beschreven hoe de gemeente Peel en Maas omgaat met de demografische ontwikkelingen.
72
7.A Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing 1. Inleiding Het weerstandsvermogen is: het vermogen om onverwachte financiële risico’s op te vangen om onze taken voort te zetten. Het weerstandsvermogen geeft aan hoe sterk onze financiële positie is. Dit doen we door de weerstandscapaciteit af te zetten tegen de aanwezige risico’s. De weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen en mogelijkheden die we beschikken om niet begrote kosten te dekken. Risico’s zijn alle feiten en gebeurtenissen die ons weerhouden om de doelstellingen te halen. Inzicht in de risico’s is belangrijk om de weerstandscapaciteit te bepalen. RISICO’S
WEERSTANDSCAPACITEIT
WEERSTANDSVERMOGEN Om te beoordelen in hoeverre het weerstandsvermogen maken we gebruik van de weerstandsratio. Weerstandscapaciteit ( = beschikbare weerstandscapaciteit) Weerstandsratio = Gekwantificeerde risico’s ( = benodigde weerstandscapaciteit) Er is een normtabel (ontwikkeld door Universiteit Twente) voor de waardering van de weerstandsratio. Weerstandsratio > 2,0 1,4 – 2,0 1,0 – 1,4 0,8 – 1,0 0,6 – 0,8 < 0,6
Waardering Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende
We streven als gemeente Peel en Maas naar een weerstandsratio die groter dan 1 moet zijn. Bij de eindconclusie van deze paragraaf staat de berekening voor 2021. Wanneer de weerstandscapaciteit te laag is stellen we een tijdsplan op om de weerstandcapaciteit weer te verhogen. In deze paragraaf worden de incidentele weerstandscapaciteit, structurele weerstandscapaciteit en de risico’s nader toegelicht. Verder zijn deze paragraaf (financiële) kengetallen opgenomen over o.a. schuldquota, solvabiliteit.
73
2. Incidentele weerstandscapaciteit Incidentele weerstandscapaciteit vangt eenmalige tegenvallers op. Tot het incidentele weerstandscapaciteit horen de algemene reserve en de bestemmingsreserves die bedoeld zijn om specifieke risico’s op te vangen. Incidentele weerstandcapaciteit:
01-01-2022
01-01-2023
01-01-2024
01-01-2025
Algemene reserve
2.713.798
4.640.936
5.934.845
7.741.693
Algemene risicoreserve
5.631.400
5.631.400
5.631.400
5.631.400
Reserve Sociaal domein
25.630
25.887
26.146
26.407
Reserve Werk en Inkomen
0
0
0
0
8.370.828
10.298.223
11.592.390
13.399.500
Totaal
De reserve risico’s grondexploitatie behoort ook tot de weerstandscapaciteit maar wordt apart beoordeeld in de paragraaf grondbeleid (volgens de IFLO methode). De risico’s met betrekking tot grondexploitatie zijn ook in die paragraaf opgenomen. In die paragraaf is aangetoond dat de weerstandscapaciteit met betrekking tot grondexploitatie een stuk hoger ligt dan de gekwantificeerde risico’s. De post onvoorzien bedraagt in 2022 € 300.000 en rekenen we tot de incidentele weerstandscapaciteit gerekend. Daarmee komt de totale incidentele weerstandscapaciteit voor 2022 uit op € 8.670.828. De post onvoorzien wordt in de komende jaren verhoogd tot een structureel niveau van € 400.000. Stille reserves Stille reserves zijn de meerwaarden van eigendommen (activa) die niet of tegen een te lage waarde gewaardeerd zijn maar direct verkoopbaar zijn indien dit wenselijk is. Het betreft vooral de waarde van gronden, onroerende goederen/zaken (niet noodzakelijk voor de bedrijfsvoering), deelnemingen opgenomen in de balans tegen nominale waarden e.d.. In veel gevallen is de werkelijke waarde niet of moeilijk te bepalen omdat hiervoor geen markt aanwezig is. Hoe groot de waarde is van de nog in bezit zijnde gronden (o.a. bossen en restpercelen), onroerende zaken en deelnemingen, is niet exact aan te geven maar moet blijken uit concrete verkoopbesluiten. 3.
Structurele weerstandscapaciteit De structurele weerstandscapaciteit is dat deel van de weerstandscapaciteit dat gebruikt kan worden om onverwachte tegenvallers structureel op te vangen. Tot de structurele weerstandscapaciteit rekenen we de onbenutte belastingcapaciteit en eventuele ruimte op de begroting. Onbenutte belastingcapaciteit We bepalen jaarlijks de belastingtarieven. Tussen onze tarieven en de tarieven die door het Rijk als redelijk worden geacht zit ruimte. Die ruimte is de onbenutte belastingcapaciteit. De onbenutte belastingcapaciteit wordt bepaald aan de hand van de norm die het Rijk hanteert voor het bepalen van het artikel 12-status. Jaarlijks wordt deze norm (redelijk peil) vastgesteld in de meicirculaire over de algemene uitkering. Deze norm bedraagt voor 2022: 0,1853% (gecorrigeerd) percentage van de WOZ-waarde gesteld. Voor de belastingen in Peel en Maas geldt: a. Onroerendzaakbelasting Om te monitoren hoe de lokale lasten zich ontwikkelen monitort de rijksoverheid de (stijging) van die lasten. Daartoe wordt de benchmark lokale lasten gebruikt waarin gemeenten door het COELO worden vergeleken op de lasten voor OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing. In de financiële kengetallen die in onderdeel 6 van deze paragraaf zijn opgenomen worden de lokale lasten van Peel en Maas vergeleken met de gemiddelde lasten (kengetal ‘belastingcapaciteit’).
Daaruit blijkt dat Peel en Maas onder het gemiddelde niveau van de Nederlandse gemeenten zit met de lokale lasten. b. Rioolrecht Voor 2022 werken we met een geactualiseerd Gemeentelijk RioleringsPlan (GRP). Op basis van dat GRP worden de jaarlijkse tarieven voor rioolheffing bepaald zodat dit over de volledige looptijd kostendekkend is. In de afzonderlijke jaarschijven kan die kostendekkendheid afwijken maar over de gehele looptijd bezien is deze 100% kostendekkend. c. Afvalstoffenheffing Hierbij is het uitgangspunt maximaal 100% kostendekkendheid en de vervuiler betaalt. 74
d. Leges Bij de leges geldt een maximale kostendekkendheid van 100%. Een hogere opbrengst is niet toegestaan. In de paragraaf lokale heffingen is de mate van kostendekkendheid van de diverse soorten leges opgenomen. In 2022 wordt de Omgevingswet ingevoerd. Deze wet zal van invloed zijn op de legesopbrengsten maar ook op de kosten. De concrete effecten worden in het 1e kwartaal 2022 bepaald. e. Verblijfsbelasting De opbrengst van de verblijfsbelasting is een algemeen dekkingsmiddel. De onbenutte belastingcapaciteit op verblijfsbelasting wordt bepaald door de gemeenteraad omdat de tarieven ook door de gemeenteraad worden vastgesteld. Vanuit het Rijk zijn geen kaders voor de tarieven verblijfsbelasting. f. Nieuwe belastingen De gemeente Peel en Maas kan nog overgaan tot invoering van bepaalde nieuwe belastingen, zoals hondenbelasting, precariorechten e.d.. De onbenutte belastingcapaciteit voor deze mogelijke nieuwe belastingen worden bepaald door de gemeenteraad. Ruimte in de begroting De ruimte in de gemeentelijke begroting is de laatste jaren sterk ingeperkt door o.a. de kosten van het sociaal domein in vergelijking met de rijksmiddelen die daarvoor worden ontvangen. Dat blijft ook komende jaren een punt van aandacht. De positieve begrotingssaldi behoren ook tot de structurele weerstandscapaciteit. 4.
Risico’s 4.1 Risicomanagement bij de gemeente Peel en Maas Risicomanagement staat in het wettelijk kader van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (de BBV). De uitgangspunten voor het risicomanagement van de gemeente Peel en Maas zijn: • • • •
Risicomanagement voegt waarde toe en draagt bij aan de verbetering van de organisatie; Risicomanagement is een integraal onderdeel van de organisatieprocessen en een basis voor keuzes; Risicomanagement maakt deel uit van de besluitvorming; Zowel interne als externe transparantie rondom risico’s wordt nagestreefd, om te zorgen voor meer vertrouwen bij de burgers en de bestuurders/medewerkers van de organisatie.
De Nota risicomanagement besteedt aandacht aan de taken en verantwoordelijkheden van de verschillende actoren in de organisatie op het gebied van risicomanagement. Om te zorgen voor implementatie en monitoring van het risicomanagementbeleid is het kernteam risicomanagement ingesteld. De structurele verankering van het risicomanagement is een meerjarig proces. Hierbij is steeds aandacht voor de in de nota opgenomen uitgangspunten/doelstellingen. 4.2 De belangrijkste risico’s Risico’s ontstaan door: 1. eigen beleid; 2. beleid van een hogere overheid; 3. samenwerking met andere gemeenten of instanties; 4. het doen/nalaten van derden; 5. niet te beïnvloeden (autonome) ontwikkelingen; 6. bedrijfsvoering. We kunnen deze als volgt toelichten:
75
4.2.1 Risico's voortvloeiende uit het eigen beleid Het ontwikkelen en uitvoeren van (eigen) beleid van de gemeente betekent ook dat er risico’s ontstaan op diverse gebieden. De belangrijkste risico’s zijn: - Grondexploitatie en projecten Aan investeringsprojecten en grondexploitatie wordt jaarlijks kosten van personeel doorbelast. Afname of toename van de bouwactiviteiten en investeringen alsmede uitstel van de uitvoering van projecten heeft dus directe consequenties voor de exploitatiebegroting van de algemene dienst. Dit wordt gemonitord en indien nodig vindt bijstelling plaats in de bijstellingsrapportages. Op de grondexploitatie wordt nader ingegaan in de paragraaf grondbeleid. - Open eind regelingen Sociaal domein In het sociaal domein (thema 2) bestaan de meeste open eind regelingen die in financiële zin een belangrijk risico vormen. Meer specifiek gaat het hierbij om de volgende onderdelen: Jeugdzorg, Wmo en participatie; De door het Rijk in 2015 gedecentraliseerde taken op het gebied van jeugdzorg en WMO begeleiding betreffen grotendeels open eind regelingen. Het gemeentelijk beleid is er op gericht om door meer preventief te werken minder kosten te hoeven maken in (dure) 2e lijns-hulp. Sinds de invoering in 2015 kende het sociaal domein jaarlijks aanzienlijke tekorten die relatief gezien wel nog steeds kleiner zijn dan 5% van het budget.
Met name de kosten voor jeugdhulp laten vanaf 2015 jaarlijks een stijgende lijn zien terwijl de rijksmiddelen daar geen gelijke tred mee houden. Dat zorgt uiteraard voor financiële spanning op de begroting/exploitatie. Door gerichte acties (zoals nauwe samenwerking met huisartsen in het kader van doorverwijzingen) is de verwachting dat de tekorten in het sociaal domein beheersbaar blijven (< 5% van het budget). Feit blijft echter dat het gaat om open einde regelingen waarbij een enkele casus ook grote financiële impact kan hebben. In regionaal verband worden de meest intensieve (en dure) vormen van jeugdhulp gezamenlijk ingekocht en worden de kosten via een vaste verdeelsleutel verdeeld. Vanaf 2022 wordt via de regionale inkoop ook meer aandacht gevestigd op de beheersbaarheid van de uitgaven door het programma Sturing en Inkoop. In dit programma wordt via 4 sturingselementen (toegang, contractmanagement, leveranciersmanagement en bekostiging) regionaal meer samengewerkt om de transformatie is het sociaal domein te bevorderen en om de uitgaven beter beheersbaar te maken. Bundeling van uitkeringen inkomensvoorzieningen aan gemeenten (BUIG / inkomensdeel participatiewet): Voor BUIG geldt dat een overschot op het budget dat aan de gemeente toekomt vrij besteedbaar is.
Aan de andere kant moet men bij een tekort (budget is lager dan uitgaven) het (financieel) nadeel voor eigen rekening nemen. Indien er een tekort van meer dan 7,5% ontstaat kan, onder bepaalde voorwaarden een beroep worden gedaan op een vangnetuitkering. Daarvoor moet in het jaar zelf met de gemeenteraad zijn gecommuniceerd dat een tekort op de BUIG wordt voorzien en moet worden aangegeven welke maatregelen worden getroffen om dat tekort te verminderen. Afgelopen jaren is er geen tekort ontstaan op de BUIG dus is een vangnetuitkering niet aan de orde. De economische gevolgen van de Coronacrisis kunnen van invloed zijn op de gemeentelijke uitgaven als het aantal uitkeringsgerechtigden stijgt. Het rijk heeft aangegeven dat de BUIG overeenkomstig met de ontwikkeling van het aantal uitkeringsgerechtigden zal toenemen mocht dat het geval zijn. Leerlingenvervoer: Van tevoren is moeilijk in te schatten hoeveel personen gebruik zullen maken van deze regeling. Als er meer aanvragen worden gedaan, die aan de criteria voldoen, wijzen we die niet af. We stimuleren het gebruik van openbaar vervoer, fietsvergoeding en gecombineerd vervoer. De afgelopen jaren zijn de kosten binnen de begrotingsbudgetten gebleven.
4.2.2 Risico's voortvloeiende uit het beleid van hogere overheid De rijksoverheid, Europese Unie en / of de provincie kunnen regelgeving aanpassen of wetten invoeren die voor gemeenten grote impact hebben. De gevolgen voor gemeenten kunnen financieel van aard zijn maar uiteraard ook organisatorisch grote invloed hebben.
76
De gemeente Peel en Maas onderkent de volgende specifieke risico’s met betrekking tot het beleid van hogere overheden: - Algemene uitkering uit het gemeentefonds De omvang van de algemene uitkering uit het gemeentefonds is mede afhankelijk van de groei of krimp van de (gecorrigeerde) rijksuitgaven. Op die uitgaven hebben we als gemeente geen grip maar die bepalen wel de omvang van de algemene uitkering. Voor de verdeling van de algemene uitkering worden een groot aantal maatstaven gebruikt (zoals inwoneraantallen, aantal uitkeringsgerechtigden, aantal woningen etc.). Om de algemene uitkering te kunnen bepalen moet vooraf een inschatting worden gemaakt van het verloop van al die maatstaven. Als de werkelijke maatstaven afwijken van de inschatting ontstaat ook een effect op de algemene uitkering. De afgelopen jaren is gebleken dat het verloop van de algemene uitkering zeer grillig is en het nagenoeg onmogelijk blijkt om er als gemeente vooraf goed op te anticiperen. Dat heeft tot gevolg dat de algemene uitkering een onzekere factor vormt in het toekomstperspectief van de gemeentebegroting. Decentralisaties Jeugdzorg, Wmo begeleiding en participatie De door het Rijk gedecentraliseerde taken op het gebied van jeugdzorg en Wmo begeleiding gaan gepaard met efficiencykortingen waarvan nog moet blijken of gemeenten deze structureel kunnen realiseren.
De rijksmiddelen voor het sociaal domein worden verdeeld op basis van objectieve verdeelmodellen waardoor op termijn de inkomsten en uitgaven (meer) in evenwicht zullen raken en gemeenten meer zekerheid kunnen krijgen over de verwachte inkomsten. Vanwege de forse tekorten in de jeugdzorg heeft het Rijk voor 2022 het gemeentefonds aangevuld met € 1,3 miljard. Deze compensatie zal naar verwachting structureel worden en met toestemming van VNG, Rijk en provincies mogen gemeenten vooruitlopend op het definitieve besluit alvast een deel van deze middelen structureel opnemen. - Herijking en omvang gemeentefonds In 2023 vindt een herijking plaats van de verdeling van het gemeentefonds. Het aantal maatstaven in het klassieke en het sociaal domein gaat flink omlaag. Uit de voorlopige herverdeeleffecten blijkt voor Peel en Maas (vooralsnog) een positief effect. In hoeverre dat straks ook in werkelijkheid het geval zal zijn blijkt pas in 2023. In financiële zin houden we in de begroting geen rekening met een financieel effect vanwege de herijking. Bij de herijking wordt de omvang van het gemeentefonds niet aangepast. De omvang van het gemeentefonds wijzigt wel als gevolg van de extra middelen voor jeugdzorg en verder speelt een discussie of het afschaffen of ‘bevriezen’ van de opschalingskorting.
Deze korting is indertijd door het Rijk ingevoerd bij het plan om allemaal 100.000+ gemeenten te krijgen. Dat plan is inmiddels al lang van de baan maar de (jaarlijks oplopende) ‘efficiencykorting’ op het gemeentefonds is wel nog steeds van kracht. Naar verwachting zal een nieuw kabinet hier pas een besluit over nemen. - Vennootschapsbelastingplicht De gemeente Peel en Maas is met ingang van 2016 belastingplichtig voor de Vennootschapsbelasting voor zover zij een onderneming in fiscale zin drijft. Op basis van de ingenomen standpunten, welke met de Belastingdienst zijn besproken worden de aangiften opgesteld. De aangiften over de jaren 2016 tot en met 2019 zijn ingediend en door de Belastingdienst ook al conform de aangiften definitief vastgesteld. Er is over deze jaren geen Vennootschapsbelasting verschuldigd. Eind 2019 is er nog een compensabel verlies van afgerond € 2,3 miljoen wat toekomstige winsten verrekend kan worden. Over 2020 en de komende jaren is mede gelet op de verliescompensatie, de verwachting dat ook geen Vennootschapsbelasting verschuldigd is.
77
- Dwingende uitspraken met betrekking tot PAS (Plan aanpak stikstof) en PFAS (poly- en perfluoralkylstoffen) De Raad van State heeft uitspraak gedaan over het PAS. Vooraf toestemming geven voor activiteiten die schadelijk kunnen zijn voor beschermde natuurgebieden mag niet meer. Daardoor is het verlenen van vergunningen voor activiteiten, in de buurt van Natura2000 gebieden, waar stikstof bij vrijkomt lastiger. Provincies en ministeries stellen vergunningverlening uit tot er meer duidelijk is. De ministeries van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en Infrastructuur en Waterstaat en provincies (verenigd in het Interprovinciaal Overleg) onderzoeken de gevolgen van de uitspraak. Dit kan ook voor ons gevolgen hebben omdat investeringen uitgesteld worden en opbrengsten voor bouwleges en vergunningverlening teruglopen. Op 8 juli 2020 gaf de staatssecretaris een handelingskader voor PFAS-houdende grond. Daardoor moet de grond bij civiele werken onderzocht worden op de aanwezigheid van PFAS. Kavels die verkocht worden moeten ook onderzocht worden. Verontreinigde grond mag niet meer verwerkt worden. Dit zorgt voor extra kosten, vertragingen schaarste aan schone grond. En heeft mogelijk ook invloed op de voortgang van projecten en investering. De gevolgen worden onderzocht.
4.2.3 Risico's voortvloeiende uit de samenwerking met andere gemeenten en instanties Samenwerking met andere partijen betekent dat er ook een risico ontstaat wanneer er bij de betreffende partners bijvoorbeeld. financiële of organisatorische problemen ontstaan. Bij de gemeente Peel en Maas geldt dat in het bijzonder bij de volgende situaties: - Gemeenschappelijke regelingen De gemeente kan worden geconfronteerd met financiële tegenvallers van gemeenschappelijke regelingen, waarin de gemeente zich verplicht bij te dragen in eventuele nadelige saldi. Hierop is niet altijd directe invloed. Ook wordt met de gemeenschappelijk regelingen de discussie gevoerd hoe om te gaan bij de keuzes waar gemeenten voor staan in het kader van bijvoorbeeld rijksbezuinigingen. In de paragraaf verbonden partijen staan deze gemeenschappelijke regelingen benoemd. De specifieke risico’s met betrekking tot de WSW-organisatie NLW worden onderstaand nog toegelicht:
78
NLW We zijn aangesloten bij de gemeenschappelijke regeling Werkvoorzieningsschap NLW. Dit werkvoorzieningsschap is 100% aandeelhouder van NLW-groep NV. De financiering van de WSW verloopt via twee geldstromen: WSW-subsidie van het rijk en een gemeentelijke bijdrage. In principe moet de rijksbijdrage voldoende zijn om een SW-plek te exploiteren. In de participatiewet staat dat er jaarlijks een korting plaatsvindt op de rijkssubsidie terwijl de loonkosten van SW-medewerkers niet dalen. Hierdoor ontstaan tekorten die door de NLW moeten worden gecompenseerd. Voor NLW blijkt dat er de komende jaren nog flinke exploitatietekorten zullen zijn die door de deelnemende gemeenten worden afgedekt. De daarvoor geraamde bijdragen zijn in de begroting opgenomen. Die bijdragen zijn gebaseerd op de om taakstellende begrotingen van NLW waarbij is uitgegaan van de nieuw vastgestelde koers/visie. De gemeenten Venray, Horst aan de Maas en Peel en Maas houden toezicht op de exploitatie van NLW. Momenteel wordt de governance met betrekking tot de NLW NV en het werkvoorzieningschap NLW onderzocht en een nieuwe structuur bepaald. Tot die tijd wordt gewerkt met een ambtelijke voorbereidingsgroep (bestaande uit medewerkers van de betreffende gemeenten) waarmee regelmatig overleg gevoerd met de directie en MT van NLW. In de paragraaf verbonden partijen wordt NLW nader toegelicht.
De specifieke financiële risico’s met betrekking tot NLW betreffen de mogelijke afwaardering van de deelneming in de NLW NV wanneer het eigen vermogen en de stille reserves lager zijn dan de waarde van de deelneming op de balans van het werkvoorzieningschap. Het tweede belangrijke risico betreft de gemeentelijke bijdrage in de exploitatietekorten van de NLW NV. Zoals aangegeven zijn de bijdragen in onze begroting gebaseerd op de cijfers uit het koers/visie document. De werkelijke realisatie kan echter afwijken van de prognose en als het weerstandsvermogen van de NV niet voldoende is zullen gemeenten een aanvullende bijdrage moeten doen. - Samenwerkingsovereenkomsten Op meerdere terreinen worden de taken van de gemeente uitgevoerd in samenwerking met anderen. Zo wordt er samengewerkt met de gemeenten in de regio op het gebied van belastingen, brandweer, vergunning, toezicht en handhaving e.d. en ook op het gebied van het sociaal domein doen we een aantal zaken samen. Voor de samenwerkingsvormen dienen goede afspraken op maat te worden gemaakt hoe met diverse zaken wordt omgegaan (beleid, informatie, financiën, verantwoording etc.). Wanneer dit niet goed is vastgelegd kunnen aanzienlijke risico's ontstaan (meerkosten, verantwoordelijkheid, claims). - Gemeente Helden Holding B.V. De vennootschap ‘Gemeente Helden Holding B.V.’ is een 100% onderneming van de gemeente Peel en Maas.
Deze vennootschap heeft een 100% deelneming in ‘Heldense Bossen B.V.’ De resultaten van deze dochteronderneming zijn na een aantal jaren onder druk te hebben gestaan weer enkele jaren positief. Een afwaardering op de jaarrekening van de gemeente Peel en Maas is door de stille reserves nog niet nodig. We volgen de ontwikkelingen om het risico zo klein mogelijk te houden. 4.2.4 Risico's voortvloeiende uit het doen/ nalaten van derden De gemeente Peel en Maas heeft tal van overeenkomsten afgesloten met derden. Wanneer deze partijen hun verplichtingen niet nakomen ontstaan en voor de gemeente mogelijk financiële gevolgen. Het belangrijkste risico in deze betreft: - Gemeentegaranties We staan voor bepaalde organisaties en particulieren, direct of indirect, garant voor de betaling van rente en aflossing van langlopende geldleningen of startersleningen. Als zij niet voldoen aan de betalingsverplichtingen heeft dit financiële gevolgen.