D05. 20210519 RIB Ombuigingen subsidies.pdf

Telma Vos zegt dat het geen leuke berichten zijn dat er bezuinigd moet worden maar dat Sterk Papendrecht het begrijpt en vindt dat zij goed in de berichtgeving hierover worden meegenomen. Er moet nu met elkaar worden gekeken op welke wijze Sterk Papendrecht hieraan en bijdrage kan leveren, want dat is wat Sterk Papendrecht zeker wil doen. Maar dat het voor Sterk Papendrecht pijn doet is wel zeker. Charlotte Jochems zegt dat het bedienen van al de verschillende doelgroepen wel wat vergt en hoe hou je dat binnen proporties. Joey Westenberg zegt dat het veel en omvangrijke ideeën zijn die uitwerking vergen. Volgende week vindt een bestuurlijk gesprek plaats waarna Stichting De Sociale Basis schriftelijk hun zienswijze kunnen indienen. Aan de hand daarvan zal het College een definitief besluit nemen. Alle ideeën uitwerken klinkt logisch, maar de verlaging van de subsidie vraagt ook om concrete maatregelen. Er ligt namelijk al een voorlopige bezuinigingsbesluit waar in 2022 al concrete maatregelen voor moeten worden genomen door Stichting de Sociale Basis. Charlotte Jochems vult aan dat er een strak tijdpad ligt, het is dus belangrijk om alle ideeën en effecten daarvan inzichtelijk te maken. Vraag is of dat dit gaat lukken.

Anke Verkade vraagt of het wellicht mogelijk is dat Sterk Papendrecht hiervoor wat meer ruimte zou kunnen krijgen en dit mee te nemen in de subsidieaanvraag 2022. Charlotte Jochems antwoordt dat het College in April een weloverwogen besluit zal gaan nemen op basis van de input op dat moment. Joey Westenberg vult aan dat duidelijkheid nodig is over de impact van de verlaging van de subsidie. Dit moet in april helder zijn. Uiteraard werkt de subsidieverlaging ook door op de ambities. Erica Hes vraagt of de input vanuit Stichting De Sociale Basis zou kunnen betekenen dat er nog verandering in de voorgenomen besluitvorming zou kunnen komen? Joey Westenberg geeft aan dat dit mogelijk is, aan de hand van de zienswijze vindt een nieuwe overweging plaats en neemt het College een definitief besluit. Dit kan van alles beteken, het kan in het tempo van bezuinigingen liggen, om het niet te doen of wellicht heel anders. Het is dus belangrijk dat Stichting de Sociale Basis duidelijk aangeeft wat de impact van een dergelijke bezuiniging is en wat dat betekent. Vervolgens is het aan het Bestuur om een beslissing te nemen en die consequenties wel of niet te aanvaarden.

63

Charlotte Jochems voegt hieraan toe dat het uiteindelijk om een behoorlijke bezuiniging gaat en dus goed inzichtelijk moet worden gebracht wat dit betekent, bijvoorbeeld wachtlijsten. Wat betekent dat voor de doelgroep en wat is de doorwerking, dat is uiteraard lastig om inzichtelijk te brengen maar laat die beweging wel zien. Kijk naar het brede spectrum en geef aan waar het gaat raken. Telma Vos zegt dat Sterk Papendrecht daar uiteraard in mee wil denken. Tegelijkertijd is de verschuiving naar meer lokaal vanuit regionaal ook al in beweging en is nu al zichtbaar. Deze verschuiving vraagt om meer lokale inzet vanuit Sterk Papendrecht. Charlotte Jochems zegt dat deze beelden belangrijk zijn om mee te nemen, om zo een compleet beeld te maken. Anke Verkade zegt het wel te begrijpen, maar ook ingewikkeld te vinden t.o.v. de subsidierelatie en inputcriteria die Sterk Papendrecht met de gemeente heeft. De vraag is wat ga je aan de kostenkant minder doen en wat heeft het voor effect. We kunnen wel op de effecten gaan zitten om dat zichtbaar te maken maar hoe concreet moeten we dat doen zeker gezien het tijdsbestek. Anke Verkade zegt dat wel zorgvuldig te willen doen en zeker niet te gehaast.

Vraag is of dat wel binnen 1 maand kan worden uitgewerkt, zij wil daar toch wel graag meer tijd voor nemen en eerst denkrichtingen op papier zetten waar de gevolgen het meest merkbaar zullen zijn. Joey Westenberg zegt dit te begrijpen maar geeft aan vooral eerst de consequenties te willen weten en dat daarna de denkrichtingen verder uitgewerkt kan worden. Vervolgens is het aan het college hoe zij hier naar kijkt. Het tijdspad is inderdaad erg krap maar het blijft een combinatie van inzet en resultaten. Als er minder inzet is, doet dat wat met je resultaten en wat je wel of niet kan leveren. Het is vervolgens aan de gemeente om dat wel of niet te accepteren. Anke Verkade zegt dat het als een verschuiving te zien en er een grens zit aan hetgeen je van lokale bevolking kan vragen. Momenteel wordt getracht de Vrijwilligerspool weer te vullen maar dat gaat zéker niet vanzelf en kost erg veel menskracht. Telma Vos vult hierop aan dat investering vaak bij Sterk Papendrecht ligt maar de effecten vaak ergens anders in de samenleving vallen. Dat geeft indirect wel een positief effect maar aan de achterkant niet bij Sterk Papendrecht. Het is zoeken hoe we dat in de zienswijze kunnen opnemen. Anke Verkade vult hierop aan dat investeringen in de voorkant, besparing opleveren aan de achterkant.

Joey Westenberg zegt dat dit gesprek een voorbereiding was op het bestuurlijk gesprek en om aan te geven hoe het (vervolg)proces eruit ziet. Hij bedankt iedereen voor de openheid waarin dit gesprek heeft plaatsgevonden. Het voorgenomen besluit behelst het voornemen om de subsidie aan Stichting de Sociale Basis gefaseerd in 3 jaar te verlagen. Telma Vos vraagt of het College in april daarin ook direct het besluit neemt voor 3 jaar of dat er trapsgewijs (jaarlijks) wordt besloten. Joey Westenberg zegt toe dit intern na te gaan. Gemaakte afspraken: - Van dit gesprek en het gesprek van maandag 1 maart op bestuurlijk niveau worden gespreksverslagen opgesteld. Deze verslagen worden formeel per brief aan mevrouw Verkade, mevrouw Vos en mevrouw Hes toegestuurd. - Stichting De Sociale Basis wordt vervolgens in de gelegenheid gesteld hun zienswijze schriftelijk kenbaar te maken. - De gespreksverslagen en de eventuele zienswijze zullen worden betrokken bij het definitieve besluit van het college van B&W over de vermindering van de subsidie. - Na besluitvorming van het college van B&W is het voor De Stichting Sociale Basis mogelijk om gebruik te maken de gebruikelijke bezwaarprocedure. - Joey Westenberg gaat na of het College-besluit in april direct voor de 3 jaar wordt genomen of dat er gefaseerd/trapsgewijs jaarlijks een besluit wordt genomen.

64

Gespreksverslag 1 maart 2021 Gespreksverslag Bestuurlijk gesprek subsidie Stichting De Sociale Basis 1 maart 2021 Aanwezigen namens gemeente Papendrecht: wethouder mw. C. Verver, dhr. J. Westenberg, mw. S. Jonker (verslaglegging). namens Stichting De Sociale Basis: mw. A. Verkade, mw. T. Vos. Aanleiding Papendrecht is en was een financieel gezonde gemeente. Papendrecht heeft, net als vrijwel alle gemeenten in Nederland, te maken met financiële tekorten die onder meer worden veroorzaakt door de oplopende tekorten in het sociaal domein, onzekerheid over compensatie vanuit het rijk, maar bijvoorbeeld ook vanwege de economische gevolgen van de coronamaatregelen. Zoals eerder aangekondigd werkt de gemeente Papendrecht op dit moment aan een grootschalig traject van ombuigingen om te voorkomen dat de tekorten oplopen tot 8 miljoen euro in 2025. In de afgelopen maanden heeft het college daarom alle subsidies die worden verleend zorgvuldig en kritisch bekeken. Op basis hiervan zijn op 2 februari 2021 een aantal voorlopige keuzes gemaakt over het subsidiepakket. Deze maatregelen treffen helaas een groot deel van de subsidies in Papendrecht. De maatregelen treffen ook Stichting De Sociale Basis. Voorgenomen besluit Het college heeft het voornemen om de subsidie van Stichting De Sociale Basis per 1 januari 2022 te verlagen.

Besloten is de subsidie voor het kalenderjaar 2022 gefaseerd te verlagen met een bedrag van € 150.000,-. Toelichting besluit: Het voorgenomen besluit behelst het voornemen om de subsidie aan Sterk Papendrecht gefaseerd te verlagen: € 50.000 in 2022, € 50.000 in 2023 en € 50.000 in 2024 (in totaal € 150.000). Daarnaast zal, voor de goede orde, geen subsidie-indexering plaatsvinden. Het gesprek Dit gesprek is bedoeld om Stichting De Sociale Basis in de gelegenheid te stellen haar zienswijze toe te lichten en een goed beeld te krijgen van de consequenties van het besluit. Deze zienswijze is van belang om een definitief besluit te nemen. Voorafgaand aan dit bestuurlijk gesprek heeft er op donderdag 23 februari ook op ambtelijk niveau een gesprek plaatsgevonden tussen Stichting De Sociale Basis en gemeente Papendrecht. Wethouder Verver heet eenieder welkom bij dit formele gesprek tussen de gemeente Papendrecht en Stichting De Sociale Basis. De wethouder geeft aan dat dit gesprek onderdeel is van het totaalproces dat de gemeente Papendrecht is gestart om de begroting in 2025 sluitend te maken. Bij een ongewijzigd beleid wordt afgekoerst op een tekort van ruim € 8.000.000,-. Daarom is er een ombuigingsproces in gang gezet. Hiervan is ook een vooraankondiging gedaan tijdens het bestuurlijk overleg in oktober vorig jaar. De wethouder zegt dat zij mevrouw Verkade op 4 februari jl.

telefonisch in kennis heeft gesteld van het voorgenomen besluit van het college en dat Stichting De Sociale Basis daarna ook per brief op de hoogte is gebracht. Zoals ook in de brief aangegeven wil het college graag een goed beeld krijgen van de praktische consequenties van een dergelijk besluit. Stichting De Sociale Basis wordt daarom ook in de gelegenheid gesteld hun zienswijze zowel mondeling als schriftelijk kenbaar te maken. Deze zienswijze zal, tezamen met de gespreksverslagen, worden meegenomen bij de definitieve besluitvorming van het college. De wethouder benadrukt dat hiermee niet is gezegd dat er lichtvaardig wijzigingen zullen plaatsvinden, er moet nu eenmaal fors worden bezuinigd, maar het maakt het geheel wel transparant. De wethouder bedankt Stichting De Sociale Basis dat zij het gesprek hierover willen aangaan. Joey Westenberg bedankt de wethouder voor haar inleiding. Ter aanvulling geeft hij aan dat er vorige week (dinsdag 23 februari) ook op ambtelijk niveau een gesprek heeft plaatsgevonden. Het gespreksverslag daarvan zal met het gespreksverslag van vandaag worden toegezonden. In een begeleidend schrijven zal worden aangegeven dat Stichting De Sociale Basis haar zienswijze tegen het voorgenomen besluit om gefaseerd te bezuinigingen schriftelijk kan inbrengen.

Op dit moment wordt intern bekeken hoe de formele besluitvorming eruitziet en of er in april door het college over een totaalbezuiniging of een gefaseerde bezuiniging wordt besloten. Telma Vos vraagt of dit alleen de gefaseerde bezuinigingen betreft of ook de indexering en incidentele middelen.

65

Joey Westenberg antwoordt dat er strikt genomen geen besluit over de indexering hoeft plaats te vinden, maar wel over de bezuinigingen. Voor de incidentele subsidies moet worden gekeken welke dit zijn. Hierover is geen besluit genomen en dit staat ook los van het voorgenomen besluit. Telma Vos geeft aan dat er al wel een aantal in afbouw zijn, maar dat geldt niet voor allemaal. Voorbeeld is het maatwerkbudget dat onder incidenteel valt. Daarvoor is het afgelopen jaar nog een bedrag van € 20.0000,- aan incidentele middelen ontvangen. Joey Westenberg geeft aan dat, zoals ook aangegeven in het ambtelijk gesprek, het belangrijk is om inzichtelijk te maken wat de consequenties en implicaties zijn. Anke Verkade geeft aan dat het wellicht goed is om enige herhaling van het ambtelijk gesprek te doen om in deze context te kijken of we consistent zijn. Op dit moment zijn er 120 gemeenten die hun begroting niet sluitend krijgen. Ongeveer 1/3 daarvan kampt met dezelfde financiële problemen als de gemeente Papendrecht. Zoals ook in het ambtelijk gesprek gezegd begrijpt Stichting De Sociale Basis de context waarin gemeentes werken. Dat er geen eindeloze groei is en er krimp moet plaatsvinden. Los van de gemeente Papendrecht worden er ook met andere gemeenten gesprekken gevoerd. Dat maakt onverlet dat het pijn doet.

Het is prettig om gezamenlijk de dialoog aan te gaan om te kijken waar we de pijn gaan laten vallen. Vooral ook goed om dat in cijfers aan te geven en zo voelbaar te maken wat dit dan betekent. Een bezuiniging van € 50.000,- is enigszins nog wel te overzien maar de indexatie gaat over het bedrag van 1,8 miljoen, dat is extra bezuiniging van € 28.000 bovenop de bezuiniging van € 50.0000,-. Bij elkaar opgeteld geeft dit grote zorgen en is een forse opgave voor Stichting De Sociale Basis. Voordeel van het werken in een regionale organisatie is wel dat er flexibel kan worden geschoven. Waar nodig gaan we dat ook zeker doen. Het is fijn dat we deze vroege aankondiging hebben gekregen. We gaan starten met de interne bedrijfsvoering en kijken wat de effecten zijn in de keuzes die daar worden gemaakt. Wat betekent het als je in Fte gaat snijden, bijvoorbeeld voor de hulpverlening. Op dit moment heeft 1 ftehulpverlening 43 casussen, wat zijn gevolgen als dat met minder fte wordt gedaan, wat is dan het effect op het aantal casussen dat je dan per klant kunt wegzetten? Over 3 jaar betekent dit 3,5fte en dus fors minder casussen. Dit geeft een duidelijker beeld dan wanneer je het alleen in personeel aangeeft. Anke Verkade zegt dit beeld zeker ook in de zienswijze te zullen schetsen en, weliswaar in grove berekeningen en aannames, ook zichtbaar te zullen maken wat de effecten zijn.

De bezuiniging vraagt om inhoudelijke keuzes. Telma Vos vult hierop aan dat meerdere scenario's worden bekeken en uitgewerkt. Bijvoorbeeld verschuiving taken HBO naar MBO (Jobcarving). Maar ook: wat doen we individueel wat wellicht anders opgepakt zou kunnen worden, de verbinding met anderen. We kijken naar het verschuiven formele en informele hulp, maar je kan ook kijken naar bijvoorbeeld de activiteitenkosten en de mantelzorgwaardering. Wat kan daarin worden geschrapt of zijn er wellicht andere mogelijkheden om dit te financieren. Waar kunnen vacatures wel of niet worden opgevuld. Joey Westenberg roept Stichting de Sociale Basis op om de cijfers en de consequenties goed mee te nemen in een eventuele zienswijze. Goed dat dit wordt benoemd, maar ook belangrijk dat de cijfers ook kloppen. Gevaar bij een gesprek is dat cijfers toch niet helemaal kloppen of anders geïnterpreteerd worden. Anke Verkade merkt op dat de bezuinigingen verder rijken dan alleen voor Stichting de Sociale Basis. Dit zal ook bij heel Sterk Papendrecht en andere partners merkbaar zijn. Anke merkt hierbij op dat veel andere partijen zaken verwachten van Sterk Papendrecht. Bij veel zaken wordt een beroep gedaan op de inzet vanuit Sterk Papendrecht. Veilig thuis, Beschermd wonen, aanpak personen met verward gedrag, enzovoorts.

Een bezuiniging maakt het lastig om op deze vragen in te gaan en leidt tot een waterbedeffect. Wethouder Verver vraagt of Stichting De Sociale Basis voldoende zicht heeft op de consequenties van de bezuinigingen en of zij deze zichtbaar kunnen maken om een goede context te schetsen. Telma Vos antwoordt dat er nog wel geschetst moet worden welke oplossingsrichtingen er zijn voor de effecten van de bezuiniging op formatie, dienstverlening of producten. We willen vooral ook uitstralen dat we kijken naar mogelijkheden en niet alleen naar onmogelijkheden. Het verbinden van informeel en formeel is niet leidend maar hier is wel aandacht voor. Dit geldt ook voor de activiteitenkosten en alles wat hiermee gemoeid is. Er wordt ook met het Papendrechts netwerk gekeken wat samen, effectiever en efficiënter kan. Ook medewerkers is om input gevraagd. Anke Verkade voegt hieraan toe dat ook vanuit MEE-Vivenz gekeken wordt naar de centrale overhead. Wethouder Verver reageert hierop of de mogelijkheden tot hybride werken hierin worden meegenomen. Anke Verkade antwoordt hier bevestigend op en geeft aan dat ook de huisvesting hierin wordt meegenomen.

66

Telma Vos uit haar zorgen over de betekenis van de bezuinigingen op langere termijn. Wethouder Verver zegt om voor nu vooral te kijken naar waar we van zijn, wat we willen en in welke mate we dat zouden willen. Ter afsluiting bedankt wethouder Verver de betrokkenen voor de transparantie waaronder dit gesprek heeft plaatsgevonden en de mogelijkheden die zijn besproken. Anke Verkade vraagt tot slot of er bezuinigingscriteria zijn zodat deze kunnen worden getoetst. Niet voor de zienswijze maar om aan de voorkant mee te kunnen nemen in de beweging. Wethouder Verver antwoordt dat het college hier uitvoerig over heeft gesproken en er een richtinggevende visie is vastgesteld. Dit zal worden toegestuurd. Gemaakte afspraken: - Van dit gesprek en het ambtelijk gesprek van dinsdag 23 februari jl. worden gespreksverslagen opgesteld. Deze verslagen worden formeel per brief aan mevrouw Verkade en mevrouw Vos toegestuurd. - Stichting De Sociale Basis wordt vervolgens met deze brief in de gelegenheid gesteld hun zienswijze schriftelijk kenbaar te maken. - De gespreksverslagen en de eventuele zienswijze zullen worden betrokken bij het definitieve besluit van het college van B&W over de vermindering van de subsidie. - Na besluitvorming van het college van B&W is het voor Stichting De Sociale Basis mogelijk om gebruik te maken de gebruikelijke bezwaarprocedure.

- De richtinggevende visie zoals door het college is vastgesteld zal aan Stichting De Sociale Basis worden toegestuurd.

67

S32 Careyn/Jong JGZ (Sterk Papendrecht)

Naam instelling:

Careyn/Jong JGZ

Subsidietoekenning 2021:

€ 56.319 Onderverdeling: € 49.363,- reguliere subsidie € 6.956,- incidentele VVE-subsidie ihkv. onderwijsachterstandenbeleid

Voorgenomen besluit om subsidie te verlagen met:

€ 10.000

Definitief besluit om subsidie 2022 te verlagen met:

€ 10.000

Voorgenomen besluit Het college heeft op 2 februari 2021 besloten tot het voornemen om de subsidie aan Careyn/Jong JGZ vanaf kalenderjaar 2022 te verlagen met een bedrag van € 10.000,-. Onze motivering is dat er 10.000 euro bezuinigd kan worden door te stoppen met de vaste deelname van de jeugdarts aan ondersteuningsteams op scholen. De deelname vindt dan niet meer structureel een aantal keer per jaar plaats, maar alleen bij specifieke casussen waarbij de deskundigheid van de jeugdarts zeer gewenst en/of noodzakelijk is. Een stap die past binnen het afbakenen van de gemeentelijke rol en demedicalisering. Gesprek Op 2 maart 2021 is er een gesprek geweest met de directeur en manager van Careyn/Jong JGZ. Vanuit Careyn/Jong JGZ is tijdens dit gesprek aandacht gevraagd voor de consequenties van de ombuigingen en mogelijke risico's. Ook is vanuit de Careyn/Jong JGZ aandacht gevraagd op de ontwikkeling van jongeren (en hun ouders) in het licht van de Coronapandemie, waarbij Careyn/Jong JGZ de ombuiging haaks vindt staan op de zorgen die er momenteel hierdoor zijn. Zienswijze Careyn-Jong JGZ heeft op 25 maart 2021 een zienswijze ingediend. Hieronder vindt u puntsgewijs de zienswijze en de gemeentelijke reactie hierop: Zienswijze

Reactie vanuit de gemeente

"De sociaal medische invalshoek van de jeugdarts is een bijdrage die andere professionals niet kunnen bieden in het kader van bijvoorbeeld passend onderwijs, voorkomen en bestrijden van schoolverzuim wegens ziekte bij leerlingen in het PO, VO en MBO. De jeugdarts heeft naast kennis van het medisch domein ook actuele kennis van de lokale en regionale sociale kaart waardoor een eventuele doorverwijzing snel te realiseren is."

Wij zijn ons bewust van de gevolgen van ons voorgenomen besluit. Hierbij zijn wij van mening dat jeugdprofessionals en schoolmaatschappelijk werkers de kennis wat betreft de sociale kaart kunnen inbrengen en ook om de jeugdarts eventueel in te schakelen.

"Wanneer de jeugdarts niet meer structureel aansluit bij deze overleggen is de kans groot dat de samenwerking tussen de verschillende partijen verwatert. Er ontstaat dan een groter risico dat ieder voor zich aan de slag gaat en men elkaar minder of zelfs niet meer vindt in een gezamenlijke aanpak. Zaken worden niet tijdig gesignaleerd, daardoor kan de problematiek oplopen en worden relatief kleine vragen complexere zaken, waarvoor laagdrempelig advies/hulp dan

Net als u vinden wij samenwerking met en tussen maatschappelijke partners van groot belang. Zowel vanuit het contract dat u heeft voor uitvoering van de basistaken JGZ via de DG&J, als de additionele subsidie die u van

68

een gepasseerd station is. Scholen gelden voor Jong JGZ als een belangrijke vindplaats om preventieve zorg zo goed en tijdig mogelijk te realiseren."

ons ontvangt blijft u onverminderd de opdracht houden om samenwerkingen aan te gaan, te stimuleren en te borgen.

"Het praktische gevolg van het voorgenomen besluit zal voor de dagelijkse uitvoering van de werkzaamheden een verminderde personele inzet zijn. Het leidt tot het verschuiven van formatie, waardoor er voor de Gemeente Papendrecht minder inzet door de jeugdarts beschikbaar is en de flexibiliteit afneemt."

Wij zijn ons bewust van de consequentie.

"Verder willen we in dit kader uw aandacht vragen voor het Deltaplan Jeugd: een initiatief ontstaan uit zorgen voor onze jeugd en de mogelijk zeer negatieve invloeden van de huidige omstandigheden op hun ontwikkeling. In het Deltaplan Jeugd worden concrete voorstellen ontwikkeld om voor en met de jeugd op korte en middellange termijn kansrijk, veilig en gezond opgroeien te waarborgen en achterstanden te herstellen."

Wij zijn ons bewust dat de Coronapandemie een flinke impact heeft op onze inwoners. Het Rijk biedt via incidentele steunmaatregelen en middelen richting gemeenten de mogelijkheid om hier tijdelijk op in te kunnen zetten. De komende periode zullen wij ons over de inzet van deze middelen buigen en uw signaal hierbij betrekken. Aangezien dit incidentele middelen zijn, betekent dit dat deze extra Rijksmiddelen geen oplossing zijn voor structurele uitgaven en het gemeentelijk financieel perspectief.

"In de brandbrief van de wethouders in dit kader wordt aangegeven dat reguliere hulpverlening onvoldoende is en er extra ingezet moet worden op ondersteuning van jongeren op het gebied van onderwijs, ggz, werkgelegenheid en economische en sociale gevolgen op lange termijn. Het begint dan echter bij de signaalfunctie van de JGZ en het onderwijs. Op dit moment zien wij op scholen ook al signalen dat problematieken als eenzaamheid, depressiviteit en agressiviteit toenemen. Er lijkt zich de afgelopen tijd een zorgelijke toename van zelfmutilatie en suïcidepogingen van jongeren te hebben ontwikkeld. En met deze groeiende problematiek wordt de urgentie om gezamenlijk op te trekken alleen maar groter."

Definitief besluit Besloten is de subsidie van Careyn/Jong JGZ per 1 januari 2022 te verlagen met € 10.000,-.

Zienswijze

Gemeente Papendrecht T.a.v. College van Burgemeester en Wethouders Postbus 11 3350 AA PAPENDRECHT 69

Dordrecht, 25 maart 2021 Betreft: Zienswijze op voorgenomen besluit ombuiging van de subsidie Geachte College, Hierbij dient ondergetekende een zienswijze in naar aanleiding van het voorgenomen besluit inzake ombuiging van de subsidie, vastgesteld op 2 februari 2021. Deze zienswijze heeft betrekking op het voorgenomen besluit om de subsidie met ingang van 1 januari 2022 te verlagen met een bedrag van € 10.000. De gedachte van de Gemeente is dat er € 10.000 bezuinigd kan worden door de jeugdarts op afroepbasis in te zetten en niet meer structureel deel te laten nemen aan de ondersteuningsteams op scholen in Papendrecht. In de vaststelling van de huidige maatwerksubsidie staat beschreven dat de jeugdarts deelneemt aan het ondersteuningsteam Primair onderwijs (PO) en Voortgezet onderwijs (VO). De rol van de jeugdarts is gericht op een sociaal-medische bijdrage aan het overleg en inbreng vanuit het longitudinale Jeugdgezondheidszorg (JGZ)-dossier dat al wordt opgebouwd vanaf de geboorte van ieder kind. De JGZ ziet vanaf de geboorte vrijwel alle kinderen en is om die reden expert op het gebied van de ontwikkeling van kinderen, het signaleren van eventuele afwijkingen, informatievoorziening en adviezen aan kinderen, jongeren en hun ouders over hoe daarmee om te gaan.

De sociaal medische invalshoek van de jeugdarts is een bijdrage die andere professionals niet kunnen bieden in het kader van bijvoorbeeld passend onderwijs, voorkomen en bestrijden van schoolverzuim wegens ziekte bij leerlingen in het PO, VO en MBO. De jeugdarts heeft naast kennis van het medisch domein ook actuele kennis van de lokale en regionale sociale kaart waardoor een eventuele doorverwijzing snel te realiseren is. Wanneer de jeugdarts niet meer structureel aansluit bij deze overleggen is de kans groot dat de samenwerking tussen de verschillende partijen verwatert. Er ontstaat dan een groter risico dat ieder voor zich aan de slag gaat en men elkaar minder of zelfs niet meer vindt in een gezamenlijke aanpak. Zaken worden niet tijdig gesignaleerd, daardoor kan de problematiek oplopen en worden relatief kleine vragen complexere zaken, waarvoor laagdrempelig advies/hulp dan een gepasseerd station is. Scholen gelden voor Jong JGZ als een belangrijke vindplaats om preventieve zorg zo goed en tijdig mogelijk te realiseren.

Het praktische gevolg van het voorgenomen besluit zal voor de dagelijkse uitvoering van de werkzaamheden een verminderde personele inzet zijn. Het leidt tot het verschuiven van formatie, waardoor er voor de Gemeente Papendrecht minder inzet door de jeugdarts beschikbaar is en de flexibiliteit afneemt. Verder willen we in dit kader uw aandacht vragen voor het Deltaplan Jeugd: een initiatief ontstaan uit zorgen voor onze jeugd en de mogelijk zeer negatieve invloeden van de huidige omstandigheden op hun ontwikkeling. In het Deltaplan Jeugd worden concrete voorstellen ontwikkeld om voor en met de jeugd op korte en middellange termijn kansrijk, veilig en gezond opgroeien te waarborgen en achterstanden te herstellen. Een initiatief dat ook door wethouder Paans van Papendrecht is ondertekend. Veel jongeren ondervinden ernstige gevolgen door de coronapandemie en de lockdown. In de brandbrief van de wethouders in dit kader wordt aangegeven dat reguliere hulpverlening onvoldoende is en er extra ingezet moet worden op ondersteuning van jongeren op het gebied van onderwijs, ggz, werkgelegenheid en economische en sociale gevolgen op lange termijn. Het begint dan echter bij de signaalfunctie van de JGZ en het 70

onderwijs. Op dit moment zien wij op scholen ook al signalen dat problematieken als eenzaamheid, depressiviteit en agressiviteit toenemen. Er lijkt zich de afgelopen tijd een zorgelijke toename van zelfmutilatie en suïcidepogingen van jongeren te hebben ontwikkeld. En met deze groeiende problematiek wordt de urgentie om gezamenlijk op te trekken alleen maar groter. Bovenstaande ontwikkelingen staan haaks op het bezuinigen op de ondersteuning van de jeugdarts op scholen. We willen u daarom met klem vragen uw voorgenomen besluit te herzien en niet € 10.000 te bezuinigen op de inzet van de jeugdarts in het onderwijs. Indien u nog vragen hebt naar aanleiding van bovenstaande, dan zijn wij te allen tijde bereid om hierover met u in gesprek te gaan. Er op vertrouwende u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd, teken ik, hoogachtend,

M.M.W. Arts, directeur

Gespreksverslag Verslaglegging subsidie Careyn – Jong JGZ 2 maart 2021 Aanwezigen namens organisatie Careyn – Jong JGZ: Manon Arts, Lisette de Klerk Aanwezigen namens gemeente Papendrecht: Rina van der Meijden, Lana Cehajic (verslaglegging) Aanleiding Papendrecht heeft, net als vrijwel alle gemeenten in Nederland, te maken met financiële tekorten die onder meer worden veroorzaakt door de oplopende tekorten in het sociaal domein, onzekerheid over compensatie vanuit het rijk, maar bijvoorbeeld ook vanwege de economische gevolgen van de coronamaatregelen. Zoals eerder aangekondigd werkt de gemeente Papendrecht op dit moment aan een grootschalig traject van ombuigingen om te voorkomen dat de tekorten oplopen tot 8 miljoen euro in 2025. In de afgelopen maanden heeft het college daarom alle subsidies die worden verleend zorgvuldig en kritisch bekeken. Op basis hiervan zijn op 2 februari 2021 een aantal voorlopige keuzes gemaakt over het subsidiepakket. Deze maatregelen treffen helaas een groot deel van de subsidies in Papendrecht. De maatregelen treffen ook Careyn – Jong JGZ. Voorgenomen besluit Het college heeft het voornemen om de subsidie aan Careyn – Jong JGZ voor het kalenderjaar 2022 te verlagen met een bedrag van € 10.000,-.

Het gesprek Het gesprek van heden is bedoeld om de aanwezigen namens Careyn – Jong JGZ in de gelegenheid te stellen om vragen te stellen, hun visie te geven op het voorgenomen besluit en een goed beeld te krijgen van de consequenties van het besluit. Mevrouw Van der Meijden geeft aan dat de gedachte is dat er 10.000 euro bezuinigd kan worden, door de jeugdarts op afroepbasis te laten deelnemen aan de schoolbijeenkomsten. De deelname zal dan niet meer structureel een aantal keer per jaar plaatsvinden, maar alleen voor situaties waarbij de deskundigheid gewenst is. De gemeenteraad heeft in januari het Kompas Sociaal Domein vastgesteld, waarin staat dat het belangrijk is dat de gemeente teruggaat naar haar kerntaken. Mevrouw Van der Meijden geeft aan dat in het kader van deze kerntaken, het voor de

71

gemeente een logische gedachte is om te kiezen voor een bezuinig op de samenwerking tussen JGZ en scholen. In reactie hierop geeft mevrouw Arts aan dat het niet structureel deelnemen aan schoolbijeenkomsten een risico zal zijn voor de praktijk, omdat de samenwerking dan zal verwateren. Je weet minder wat je aan elkaar hebt en er ontstaat risico dat je langs elkaar heen werkt. Scholen zijn een belangrijke vindplaats en de verbinding met scholen is voor Jong JGZ erg belangrijk. Op de vraag of er in plaats van een jeugdarts een verpleegkundige ingezet kan worden, geeft mevrouw De Klerk aan dat de scholen graag een arts willen vanwege de kennis en expertise en het snel kunnen doorverwijzen van kinderen. Als vaststaat dat de subsidie daadwerkelijk met 10.000 euro wordt gekort, is dit mogelijk wel een optie om in afstemming met de gemeente en scholen te overwegen. Mogelijk dat hiermee een deel van de € 10.000 euro kan worden gerealiseerd. Voor wat betreft de praktische gevolgen van het voorgenomen besluit, geeft mevrouw Arts aan dat het zal leiden tot minder inzet. Bij 10.000 euro zal het niet leiden tot een gedwongen ontslag, maar wel schuiven van formatie waardoor er minder formatie beschikbaar zal zijn voor inzet in de gemeente Papendrecht. De belangrijkste kostenposten zijn huisvesting, ICT en personeel.

Huisvesting en ICT zijn ook nodig voor de uitvoering van het Basispakket JGZ. Dus zal de personele inzet teruggebracht moeten worden. Op de vraag of Jong JGZ andere mogelijkheden zien in de totale subsidie om de 10.000 euro te bezuinigen, geeft mevrouw Arts aan dat het voorstel van de gemeente de meest logische is. Het is beter om één activiteit minder of niet te doen, in plaats van alles een beetje minder. Mevrouw De Klerk geeft in reactie hierop aan dat bezuinigen op iets wat kleiner in omvang is, geen betere oplossing zal zijn; wellicht is er volgend jaar weer veel behoefte aan en dan zal het opzetten van de interventie lastiger zijn. Mevrouw Arts geeft aan dat er een landelijk initiatief Deltaplan Jeugd is, dat haaks staat op het bezuinigen op jeugd. Het is een initiatief van 76 wethouders Jeugd (ook gemeenten in ZHZ hebben zich hier achter geschaard), die zich ernstig zorgen maken over de ontwikkeling van jongeren (en hun ouders) gedurende de coronapandemie. Er zijn flinke subsidies aangevraagd die – indien toegekend – via het gemeentefonds worden verstrekt. Mevrouw Arts vraagt of bij doorgang de gemeente bereid is om deze middelen te investeren voor dit doel. Mevrouw Van der Meijden geeft aan dat de gemeente nog niet weet over welk bedrag het gaat en of er voorwaarden aan zitten. De extra middelen worden, geoormerkt of niet, wel met een bepaald doel verstrekt.

Deze kunnen dan mogelijk effect hebben voor sommige partijen. Dit is echter afhankelijk van het bedrag en wat als behoefte in Papendrecht wordt gesignaleerd. We kunnen hier niet op vooruitlopen. We moeten ons nu richten op de voorgenomen bezuinigingen. Mevrouw Van der Meijden stelt dat het indienen van een zienswijze een goede manier is om vanuit Careyn – Jong JGZ zo concreet mogelijk aan te geven wat de gevolgen en risico's zijn van het voorgenomen besluit. Mevrouw Arts geeft aan dat het de laatste weken steeds duidelijker is dat jongeren meer risico lopen op eenzaamheid of depressieve klachten en dat dit mogelijk op een school goed kan worden gesignaleerd en opgepakt. Dit in combinatie met het Deltaplan Jeugd, zal Jong JGZ meenemen in hun zienswijze. Wel zijn ze zich ervan bewust dat de uitkomst kan zijn dat er toch 10.000 euro bezuinigd wordt. Gemaakte afspraken Het gespreksverslag wordt naar de aanwezigen toegestuurd, waarop zij kunnen reageren. Er komt nog een brief met daarin informatie over de wijze waarop en op welke termijn de zienswijze van Careyn – Jong JGZ op het voorgenomen besluit kan worden ingediend. Als bijlage bij de brief wordt het definitieve verslag gevoegd. Het college van burgemeester en wethouders neemt een definitief besluit, waarbij de zienswijze van Careyn – Jong JGZ wordt betrokken.

Na het definitieve besluit is er voor Careyn – Jong JGZ nog de mogelijkheid om een formeel bezwaar in te dienen.

72

S33 Incidentele subsidies Voorgenomen besluit: Het huidige budget (€ 7.500) wordt nu voor een groot deel gebruikt voor de zgn. jubileumsubsidies. In de visie Richting voor Papendrecht is er sprake van dat het college een kader wil stellen hoe om te gaan met initiatieven uit de samenleving. Het toekennen van een waarderingssubsidie kan hierbij een waardevol instrument zijn. Aan de andere kant geeft de visie aan een meer terugtrekkende rol aan te 3.750 nemen en meer vertrouwen te hebben in veerkracht en initiatief vanuit de samenleving. Voorgesteld wordt het budget met 50% om te buigen en het restant budget alleen in te zetten voor waardering initiatieven en geen jubileumsubsidies meer te verstrekken. Definitief besluit: Per 1-1-2022 geen jubileumsubsidie meer te verstrekken en derhalve het huidige budget van € 7.500,- met 50% te verlagen.

Zienswijze Niet van toepassing

Gespreksverslag Niet van toepassing

S35 Jeugdsportsubsidies deel 2 Voorgenomen besluit Budget wordt ingezet voor de organisatie van sportevenementen door sportverenigingen voor de jeugd, waar zowel leden als niet-leden deel kunnen nemen. In de visie Richting voor Papendrecht staat dat vitaliteit en leefbaarheid in hoge mate worden bepaald door de aanwezige voorzieningen, waarbij verenigingen als voorbeeld worden genoemd. Voor een vitale sportvereniging is aanwas van jeugdleden cruciaal belang voor het voortbestaan. Aan de andere kant geeft de visie aan een meer terugtrekkende rol aan te nemen en meer vertrouwen te hebben in veerkracht en initiatief vanuit de samenleving. Gekozen is om het budget met € 10.000 te verlagen. Definitief besluit: Jeugdsportsubsidie deel 2 per 1-1-2022 te beëindigen en derhalve het totale budget voor jeugdsportsubsidie met € 10.000,- om te buigen.

Zienswijze De 20 sportverenigingen die Jeugdsportsubsidie deel 1 ontvangen hebben jaarlijks de mogelijkheid Jeugdsportsubsidie deel 2 aan te vragen. Zij zijn allen per brief ingelicht over het voornemen te stoppen met Jeugdsportsubsidie deel 2. Daar zijn geen zienswijzen voor ontvangen.

Gespreksverslag Niet van toepassing

73

S36 Bibliotheek AanZet Naam instelling: Bibliotheek AanZet Subsidietoekenning 2021:

€ 561.290

Voorgenomen besluit B&W subsidie te verlagen met:

€ 200.000 in fasen

Definitief besluit om subsidie te verlagen met: Verlaging in 2022: € 25.000 Verlaging in 2023: € 60.000 Verlaging in 2024: € 95.000 Verlaging in 2025: € 130.000

€ 130.000 in fasen

Inleiding Het college heeft het voornemen om de subsidie voor de Bibliotheek AanZet gefaseerd (in 4 jaren) terug te brengen met een bedrag van € 200.000,-. Een substantieel deel van deze bezuiniging moet gerealiseerd worden door het verlagen van de huisvestingslasten. Gesprek van 18 februari 2021 Op 18 februari 2021 is er, in aanwezigheid van wethouder De Ruijter, een gesprek geweest met het bestuur van de stichting. Tijdens dit gesprek is door de gemeente een toelichting gegeven over de achtergrond van de bezuinigingsmaatregel. Hierbij werd onder meer ingegaan op de gedachte om een onderzoek te doen naar de mogelijkheden om de bibliotheek in het gemeentehuis te vestigen, om een besparing op de huisvesting te realiseren. Dit zal naar verwachting een bijdrage leveren aan invulling van de taakstelling, maar hiermee zal zeker niet het hele probleem opgelost worden. Tijdens dit gesprek heeft de directeur-bestuurder van de Bibliotheek het volgende betoogd: - Het is staande de vergadering niet mogelijk de gevolgen van de bezuinigingen in beeld te brengen. - De gemeente Papendrecht behoort na effectuering van de bezuinigingen qua subsidiebijdrage tot de minst betalende gemeenten (bedrag per inwoner), behoudens de 7 á 8 kleine gemeenten die niet subsidiëren.

- De bibliotheek is gebonden aan de wettelijke verplichtingen en aan verhoudingen met andere gemeenten die meebetalen aan de netwerkorganisatie. - Bibliotheek AanZet is een regionale organisatie, waarbij de gebundelde krachten de kwaliteit en innovatiekracht van de dienstverlening kunnen waarborgen. De gevolgen van de subsidieverlaging door Papendrecht, kan de kwaliteit in een andere gemeente doen afnemen. Dit brengt een onverwachts complex managementprobleem met zich mee. - Door de bezuinigingen kan geen inzet meer worden gepleegd op laaggeletterdheid en het bevorderen van digitale vaardigheden. - Men staat niet onwelwillend tegenover een onderzoek naar huisvesting in het gemeentehuis. Gesprek van 4 maart 2021 Het vervolggesprek van 4 maart 2021 is bedoeld om de Bibliotheek AanZet in de gelegenheid te stellen om de consequenties van de bezuinigingsmaatregelen voor de basistaken en de functies van de Bibliotheek toe te lichten. Tijdens dit gesprek heeft de directeur-bestuurder van de Bibliotheek het volgende betoogd: - De Raad van Toezicht heeft de conclusie getrokken dat met een bezuiniging van € 200.000,- de gecertificeerde bibliotheek uit Papendrecht zal verdwijnen als gevolg van een subsidieniveau dat te laag is om een bibliotheek vestiging in stand te houden.

Omwille van de organisatie kan de bibliotheek zo niet verder en zal de bibliotheek niet kunnen voldoen aan de wettelijke verplichtingen. Op de vraag van de heer Naeije wat het minimum van het minimum is om nog een openbare bibliotheek te blijven, geeft mevrouw Kesseler aan dat niveau nu al bereikt is. - Er is volgens de Bibliotheek sprake van een financieel besluit is en daardoor is het bijna onmogelijk om op de inhoud te reageren of anders gezegd er is geen onderbouwing of visie achter de bezuiniging.

74

-

-

Er is door de Bibliotheek bezien in hoeverre het mogelijk is om extra inkomsten via de leners te genereren. Het vooruitzicht is echter dat veel leners zullen afhaken, omdat ze niet meer willen betalen voor minder De Bibliotheek is bereid om mee te praten over een businesscase voor de huisvesting van de bibliotheek. Echter is de huisvesting in de afgelopen jaren een zich voortslepend dossier geweest, waardoor de Bibliotheek nu niet zondermeer kan vertrouwen op de goede bedoelingen van de gemeente. Daarnaast zal het ook geen oplossing zijn op de bezuiniging van € 200.000,Met een bezuiniging van € 200.000,- zal de bibliotheek volgens de directeur-bestuurder enkel een boeken uitleenpost worden, met veel minder betalende leden. Mogelijk zullen vrijwilligers bereid zijn dit op te starten, maar dit kan niet lang worden volgehouden, omdat de collectie moet worden vernieuwd. Verwijzen naar omliggende gemeenten is ook geen oplossing, omdat een groot deel van de doelgroep jonge kinderen of senioren zijn. Het gevolg is een bibliotheek die niet binnen het wettelijk kader valt en niet meer kan aansluiten bij de landelijke digitale bibliotheek. Een andere gemeente kan de voorziening niet goedkoper uitvoeren dan de bibliotheek AanZet. Bibliotheek AanZet is een netwerk om kennis te delen en om zo efficiënt mogelijk te werken, waarbij continu wordt gekeken naar de kosten.

Zienswijze Op 31 maart 2021 heeft de directeur-bestuurder haar zienswijze kenbaar gemaakt aan het college van B&W. Veel van de bovengenoemde punten worden hierin uitgebreider toegelicht. Het betreft: - De Bibliotheek AanZet kan niet meer voldoen aan het wettelijk kader van de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen. Reactie: Dit is constatering is op zich juist. Uitgangspunt van de wet is het vormen van een netwerkorganisatie op landelijk-, provinciaal en gemeentelijk niveau om in gezamenlijkheid kennis beschikbaar te stellen en te kunnen raadplegen. Dit is een verklaring voor het relatief grote aandeel van de centrale kosten in de subsidie voor de bibliotheek. De Wet kent echter geen sanctie aan het niet voldoen aan de aan de Bibliotheek opgedragen wettelijke taken. Er is dus sprake van een inspanningsverplichting. -

De Bibliotheek AanZet kan niet voldoen aan de afspraken zoals die gemaakt zijn tussen het Ministerie van OC&W, het IPO, de VNG en de Bibliotheekorganisaties met betrekking tot maatschappelijke opgaven. Reactie: Dit is op zich een juiste constatering. De afspraken in het convenant hebben betrekking op de volgende opgaven: Opgave 1: Geletterde samenleving – Bevorderen geletterdheid en leesplezier; Opgave 2: Participatie in informatiesamenleving - Digitale inclusie en digitaal burgerschap; Opgave 3: Leven lang ontwikkelen – basisvaardigheden en blijvende inzetbaarheid. Hier zijn een aantal opgaven gesteld die met behulp van het in de Wet stelsel openbare bibliotheken geregelde instrumentarium / netwerk gerealiseerd moeten worden. Ook hier is geen sanctie in het vooruitzicht gesteld als niet aan het convenant wordt voldaan. Er is hier sprake van een inspanningsverplichting.

-

Papendrecht zou met afstand de slechts betalende gemeente voor bibliotheekwerk in Nederland worden. Reactie: Deze bewering wordt ondersteund door meegestuurde benchmark gegevens. Er bestaat vooralsnog geen aanleiding om aan deze benchmark te twijfelen.

-

Verdwijnen van het maatschappelijk rendement. Nu levert elke euro die geïnvesteerd wordt in maatschappelijke programma's een rendement van € 2,Reactie: Deze bewering wordt ondersteund door verwijzing naar relevante literatuur over dit onderwerp en wordt niet ter discussie gesteld. Motivatie voor de bezuiniging is het gebrek aan financiële middelen.

-

De grote verontwaardiging bij de inwoners. Deze bewering wordt ondersteund door het feit dat een petitie tot behoud van de bibliotheek vestiging in Papendrecht inmiddels ondertekend is door 2000 inwoners. Daartegenover staat dat het financieel perspectief van de gemeente om lastige keuzes vraagt van het gemeentebestuur

75

Overwegingen en advies De Bibliotheek AanZet geeft in de zienswijze gemotiveerd aan dat een bezuiniging van € 200.000,zal leiden tot een situatie dat in Papendrecht voor wat betreft het bibliotheekwerk naar de mening van de bibliotheek niet meer aan de wet kan worden voldaan en dat de bibliotheekvestiging in Papendrecht naar het inzicht van de Raad van Toezicht van de Bibliotheek zal worden gesloten. Op donderdag 18 maart 2021 is in de gemeenteraad een motie vreemd aan de orde van de VVDfractie met betrekking tot behoud van de bibliotheek besproken. Tijdens de bespreking van deze motie is aangegeven dat de motie, gelet op het bezuinigingsproces te vroeg komt. Desalniettemin is door een groot aantal fracties een duidelijke boodschap afgegeven dat het verdwijnen van de bibliotheek uit Papendrecht onwenselijk is. Met de huisvesting van de bibliotheek in het gemeentehuis kan een deel van de taakstelling worden gerealiseerd. Het zal duidelijk zijn dat zowel de bibliotheek als de gemeente niet blij zijn met de noodzakelijke bezuinigingen. Met de hieronder geformuleerde oplossing - waar beide partijen water bij de wijn doen - wordt vooralsnog gezien als meest haalbare.

Definitief besluit college B&W Besloten is om het voorgenomen besluit genoemde bedrag naar beneden bij te stellen tot een bedrag van € 130.000,- onder volgende voorwaarden: - De gemeente realiseert huisvesting voor de bibliotheek in het gemeentehuis met ingang van medio 2022 of zo mogelijk eerder. Dit zou een besparing aan huur op kunnen leveren van circa € 60.000,- De bibliotheek maakt gebruik van de gemeentelijke faciliteiten en voorzieningen. Dit gezamenlijk gebruik levert naar verwachting een besparing voor de Bibliotheek op van € 30.000,- De Bibliotheek wordt genoodzaakt gefaseerd een bezuiniging op de dienstverlening door te voeren van € 40.000,-. Gerecapituleerd voor de Bibliotheek: - Huisvesting in het gemeentehuis -/- € 60.000,- Gezamenlijke gebruik faciliteiten -/- € 30.000,- Bezuiniging op dienstverlening -/- € 40.000,Mutatie in de subsidieverstrekking -/- € 130.000,De extra huurinkomsten voor de gemeente (verhuur gemeentehuis) maken geen onderdeel van dit voorstel en worden meegenomen bij de reguliere ombuigingsvoorstellen. Besluit: Gefaseerde verlaging van de subsidie: € 25.000 in 2022, € 60.000 in 2023, € 95.000 in 2024 en € 130.000 in 2025.

76

Zienswijze VAN: Marjolein Bijl <MBijl@debibliotheekaanzet.nl>

Verzonden: woensdag 31 maart 2021 18:16 Aan: Ruijter, C de (Kees) <c.de.ruijter@papendrecht.nl> CC: Rijsbergen, J van (Hans) <H.van.Rijsbergen@Papendrecht.nl>; Naeije, P (Peter) <P.Naeije@Papendrecht.nl>; Ankie Kesseler <AKesseler@debibliotheekaanzet.nl>; smaquelin <smaquelin@debibliotheekaanzet.nl> Onderwerp: Zienswijze ombuiging subsidie gemeente Papendrecht Geachte heer De Ruijter, Bijgaand treft u onze reactie met als onderwerp zienswijze ombuiging subsidie gemeente Papendrecht. Deze brief, inclusief bijlagen, worden ook per post naar u verzonden. Met vriendelijke groet, Marjolein Bijl ________________ Managementassistent ma, di, wo, do, vr Groenmarkt 153 3311 BD Dordrecht

Gemeente Papendrecht T.a.v. College B&W Markt 22 3351 PB PAPENDRECHT Dordrecht, 31 maart 2021 Onderwerp: zienswijze ombuiging subsidies gemeente Papendrecht Kenmerk: 2021-097 Geacht college, Algemeen In de brief van Burgemeester en wethouders van Papendrecht d.d. 4 februari 2021 wordt een forse voorgenomen ombuiging van het subsidiebudget van de bibliotheek van gefaseerd € 200.000 aangekondigd, met enkele onderliggende scenario's die niet nader onderbouwd zijn. In deze brief presenteren wij u de zienswijze van de Bibliotheek AanZet op de voorgenomen ombuiging van het subsidiebudget. Wettelijke opdracht onuitvoerbaar ledere inwoner van Nederland heeft het recht om gebruik te maken van de openbare bibliotheek. De Bibliotheek AanZet voert haar taak uit op basis van het wettelijk kader van de bibliotheek (Wsob) en voorziet in vijf wettelijk kernfuncties: het ter beschikking stellen van kennis en informatie; bieden van mogelijkheden tot ontwikkeling en educatie; bevorderen van lezen en het laten 77

kennismaken met literatuur; organiseren van ontmoeting en debat; en laten kennis maken met kunst en cultuur. Als de voorstellen door de gemeenteraad worden overgenomen, betekent dat binnen vier jaar een structurele bezuiniging van 36% op de totale subsidie. Dit betekent dat niet alleen dat de Bibliotheek AanZet in Papendrecht haar wettelijke opdracht niet meer zal kunnen uitvoeren; het voortbestaan van de Bibliotheek AanZet Papendrecht wordt hierdoor ernstig bedreigd. Bibliotheekconvenant en maatschappelijke opgaven Begin oktober 2020 hebben gemeenten en bibliotheken het bibliotheekconvenant 20202023 i ondertekend waarin vastgelegd is dat wij ons gezamenlijk inzetten voor leesbevordering, digitale inclusie en een leven lang ontwikkelen. Wij richten ons daarbij op drie actuele maatschappelijke opgaven: 1. Geletterde samenleving — Bevorderen van geletterdheid en leesplezier. 2. Participatie in informatiesamenleving — Digitale inclusie en digitaal burgerschap. 3. Leven lang ontwikkelen – Basisvaardigheden en blijvende inzetbaarheid. De inhoud van dit convenant en de maatschappelijke opgaven sluiten vrijwel naadloos aan op de maatschappelijke opgaven van gemeente Papendrecht en op wat zij verwacht van de Bibliotheek AanZet.

De rol van de Bibliotheek AanZet zit met name in preventie en in haar informatiefunctie zoals in de samenwerking met onderwijs, het bijdragen aan een positief leesklimaat en zorgdragen dat inwoners kunnen blijven deelnemen aan de samenleving. De aangekondigde bezuiniging heeft verstrekkende gevolgen voor al deze drie opgaven. Op geen enkele wijze strookt de gewenste ombuiging met de maatschappelijke opgaven die voor ons liggen. Het betreft louter een financiële keuze waarbij niet is gekeken naar de waarde en maatschappelijke opbrengst van de bibliotheek en haar samenwerking met maatschappelijke partners. De kans om te onderzoeken hoe vanuit verschillende beleidsterreinen mogelijk verbinding, zowel inhoudelijk als financieel, kan worden gelegd met onder andere onderwijsachterstandsbeleid, jongerenbeleid en arbeidsparticipatie is onbenut gebleven. Op het moment dat de Bibliotheek AanZet Papendrecht al dan niet wordt geminimaliseerd of verdwijnt, heeft dat grote gevolgen voor onder andere het onderwijs, de kinderopvang en voor Sterk Papendrecht die niet langer op ons terug kunnen vallen. Dit treft niet alleen leden en bezoekers maar heeft grote consequenties voor alle betrokken partijen en de samenwerkingsverbanden. De bibliotheek voorziet in collectie en programmering en vormt een basis voor deze maatschappelijke organisaties om hun taak goed te kunnen uitvoeren.

Minimale bijdrage en shared-service organisatie. De bibliotheek Papendrecht maakt, samen met bibliotheken in elf andere gemeenten, onderdeel uit van de Bibliotheek AanZet. Door de omvang van de Bibliotheek AanZet heeft iedere gemeente een efficiëntievoordeel, een voordeel dat ongeveer € 1,90 per inwoner bedraagt. Voor Papendrecht betreft dit een besparing van ruim € 61.000 per jaar. Indien de voorgenomen ombuiging van subsidies doorgang vindt, draagt gemeente Papendrecht niet langer bij aan de regionale samenwerking om lokaal bibliotheekwerk voor de afzonderlijke gemeenten op het juiste kwalitatieve niveau te behouden. Wanneer

78

gemeente Papendrecht te veel gaat leunen op het collectief, zonder evenredig bij te dragen aan de kosten, ontstaat een ongewenste situatie. Gemiddeld in Nederland worden de wettelijke taken uitgevoerd op basis van een budget van € 16,50 per inwonerü. In gemeente Papendrecht ligt dat bedrag al lager, op € 11,97 per inwonerii, maar wordt met ongeveer € 1,90 per inwoner gecompenseerd door de schaalgrootte van de Bibliotheek AanZetÑ. De voorgestelde bezuiniging zou leiden tot een bedrag van € 5,75 per inwoner, exclusief huisvestingskosten. V Daarmee zou gemeente Papendrecht met afstand de slechtst betalende gemeente voor bibliotheekwerk in Nederland worden. De Bibliotheek AanZet is verhuisd naar de huidige (tijdelijke) vestiging, onder voorwaarde dat de huisvesting niet duurder zou worden dan in de oude vestiging. Dat is ook gebeurd, echter is de oppervlakte (808m2) aanzienlijk kleiner dan in de oude situatie. De Bibliotheek AanZet betaalt nu € 127 per m2 aan gemeente Papendrecht. Ter vergelijk, in het Kruispunt in Barendrecht betaalt de Bibliotheek AanZet € 70 per m2 (743m2). De Bibliotheek AanZet heeft hier destijds mee ingestemd onder voorwaarde dat zij onderdeel zou gaan uitmaken van het samenwerkingsverband de Kennismarkt en zij hierin met de gemeente Papendrecht mee wilde gaan.

De Bibliotheek AanZet heeft hierin geïnvesteerd en draagt hiervoor nu nog een aantal jaar de kosten (afschrijving). Achteraf bezien, had de keuze moeten worden gemaakt om goedkoper te gaan huren. De Bibliotheek AanZet is gevraagd naar het minimumbedrag dat nodig is om in de huidige vorm te kunnen voortbestaan. Echter, in Papendrecht zit de Bibliotheek AanZet al enkele jaren op een minimumbedrag. Sterker nog, vanaf 2021 zal de Bibliotheek AanZet zich continu moeten inzetten om € 60.000 aan aanvullende middelen te werven zoals landelijke subsidies en andere incidentele subsidies om de kwaliteit van de huidige dienstverlening te behouden. De werkzaamheden zoals deze momenteel worden uitgevoerd, zullen met de voorgenomen ombuiging volledig komen te verdwijnen. Hiermee verliest gemeente Papendrecht niet alleen haar openbare bibliotheek maar daarmee ook het contact met het landelijk bibliotheeknetwerk. De Bibliotheek AanZet maakt deel uit van dit netwerk en heeft afspraken gemaakt met de landelijke bibliotheekbranche over de opbouw van catalogi, toegang tot de totale collectie van heel Nederland, de digitale bibliotheek en zo verder. Ook hierin vervult de Bibliotheek AanZet een schakelrol en gemeente Papendrecht dreigt dit te verliezen wanneer er geen gecertificeerde bibliotheek is.

Maatschappelijke impact en rendement De Bibliotheek AanZet is een innovatieve, maatschappelijke organisatie die zich blijft ontwikkelen om met beperkte middelen maximaal van waarde te zijn voor de maatschappij. De inzet van de Bibliotheek AanZet heeft als rendement dat maatschappelijke kosten, denk aan klachten op het gebied van geestelijke en lichamelijke gezondheid of het hebben van schulden, worden voorkomen. Mensen zijn in staat om een grotere economische en/of maatschappelijke bijdrage te leveren doordat zij meer vaardigheden hebben kunnen ontwikkelen, zij meer toegang tot informatie hebben én het welzijn van mensen wordt vergroot met een grotere eigenwaarde van hun talenten voor anderen. In Nederland is gemiddeld 21,05% van de inwoners lid van een bibliotheek. Van de bibliotheken die op het huidige financieringsniveau van Papendrecht zitten, tussen de € 11,00 en € 13,00 per inwoner, is 19,24% van de inwoners lid. De Bibliotheek AanZet zit qua ledenaantal in Papendrecht op een substantieel hoger percentage van 24,6% van de inwoners. De inzet van de Bibliotheek AanZet is maatschappelijk rendabel en levert aanzienlijk meer op dan het kost. Door in te zetten op preventie worden ruim twee keer 79

zoveel kosten uitgespaard. Onderzoek wijst uit dat elke euro die geïnvesteerd wordt in maatschappelijke programma's, € 2,00 oplevert aan maatschappelijk rendement. Ruim een derde van de laagopgeleiden in Nederland is niet actief op de arbeidsmarkt. En daarnaast is duidelijk dat nog steeds een groot percentage inwoners (te weten 17%) is uitgesloten van participatie in de samenleving. Vii Daarnaast blijkt ook het aantal mensen dat onvoldoende taal- en rekenvaardigheden heeft ongekend groot. Volgens de Algemene Rekenkamer zijn dat 2,5 miljoen mensenYi Deze mensen ervaren problemen tijdens het functioneren in het dagelijks leven doordat zij deze basisvaardigheden onvoldoende beheersen. Hierdoor wordt het bemoeilijkt een geschikte baan te vinden, de juiste zorg te kunnen gebruiken, de eigen financiën te kunnen beheren, de kinderen te kunnen opvoeden of actief te zijn in de eigen buurt, het dorp of de wijk. Extra investeren in volwasseneducatie als basisvaardigheden is hard nodig om te zorgen dat er voor de laaggeletterden voldoende mogelijkheden zijn om alsnog een betere plek in de samenleving of op de arbeidsmarkt te krijgen. Een investering in volwasseneducatie is tegelijkertijd een directe investering in de ontwikkelmogelijkheden van hun kinderen.

iX De Raad van Cultuur (2021) noemt het in het onlangs uitgebrachte advies Een bibliotheek voor iedereen kwalijk dat niet iedereen in Nederland meer toegang heeft tot een openbare bibliotheek in de eigen gemeente, en adviseert daarom om wettelijk te verankeren dat elke gemeente de plicht heeft om te zorgen voor een eigen openbare bibliotheekvoorziening. Inwoners Papendrecht verontwaardigd De berichtgeving van de voorgenomen ombuiging van het subsidiebudget van de Bibliotheek AanZet roept verontwaardiging op bij de inwoners van Papendrecht en het publiek. Het heeft zeer veel reacties opgeleverd van bezorgde inwoners, leden en partners De Bibliotheek AanZet deelt deze zorgen maar weet ook dat zij reeds op een minimumbedrag zit. Wanneer dit bedrag verlaagd wordt, kan De Bibliotheek AanZet niet voortbestaan in Papendrecht. Daarom geven wij u met klem aan: met een bezuiniging van uiteindelijk 36% is het onmogelijk om als de Bibliotheek AanZet onze wettelijke opdracht in Papendrecht te volbrengen en de bibliotheekdienstverlening te behouden voor de gemeente Papendrecht. En pleiten wij in de gemeente Papendrecht, die streeft naar inwoners die meedoen in de samenleving en haar bezuinigingsopdracht op een gedegen en duurzame wijze wil volbrengen, niet voor minder maar meer subsidie om, in samenwerking met partners in de keten, laaggeletterdheid in Papendrecht terug te dringen.

Bijdragen aan een geïnspireerde, geïnformeerde en betrokken samenleving is waar de Bibliotheek AanZet in Papendrecht zich dag in dag uit voor inzet. Echter, bij het doorvoeren van de voorgenomen ombuiging van het subsidiebudget zal de Bibliotheek AanZet volledig verdwijnen uit Papendrecht. Stichting Openbare Bibliotheek AanZet

80

Directeur-bestuurder i https://www.debibliotheken.nl/wp-content/uploads/2020/10/2020-2023 bibliotheekconvenant vob-kb-spn-

ocw-vngipo.pdf ii Exploitatiesubsidie minus huisvestingskosten per inwoner. Bron: Koninklijke Bibliotheek, Dashboard Bibliotheekstatistiek Gegevenslevering Wsob 2019 https://www.bibliotheeknetwerk.nl/filedownload/download/public/1575 iii Exploitatiesubsidie beschikking 2021 (€ 561.290) -/- begrote huisvestingskosten 2021 (€ 176.200) / 32.164 inwoners iv Bron: Koninklijke Bibliotheek, Dashboard Bibliotheekstatistiek Gegevenslevering Wsob 2019, vergelijking gemiddelde bestuurskosten, personeelskosten, administratie en automatiseringskosten bibliotheek AanZet versus gemiddelde bibliotheek in Nederland v Exploitatiesubsidie beschikking 2021 (€ 561.290) -/- bezuiniging (€ 200.000) -/- begrote huisvestingskosten 2021 (€ 176.200)/32.164 inwoners vi https://www.sociaaIwerk nederl a nd.nl/thema/bed rijfsvoeri ng-effectiviteit/nie uws/8615-el ke-euro-betaa lt-zich-d u bbeluit-levgroep-mkbas vii CBS. (2019). Armoede & sociale uitsluiting 2019. Den Haag, Heerlen, Bonaire: Centraal Bureau voor de Statistiek. viii Algemene Rekenkamer. (2016). Aanpak van laaggeletterdheid. Den Haag: Algemene Rekenkamer.

ix UNESCO Adviesrapport — Noodzaak voor volwasseneducatie voor iedereen (2021) x Raad voor Cultuur: versterk wettelijk kader voor gemeentelijke plicht instandhouding bibliotheek https://bibliotheekblad.nl/raad-voorcultuur-versterk-wetteliik-kader-voor-gemeentelijke-plicht-instandhoudingbibliotheek/

Bijlagen: Anonieme benchmark Papendrecht na voorgenomen ombuiging subsidies. Jaarcijfers de Bibliotheek AanZet Papendrecht 2020. Marktpenetratie de Bibliotheek AanZet februari 2021. Totstandkoming besparing door deelname aan de Bibliotheek AanZet

81

Anonieme benchmark Papendrecht na voorgenomen ombuiging subsidies

Jaarcijfers de Bibliotheek AanZet Papendrecht 2020. Jaarcijfers:

Door de coronacrisis werd het belang van de bibliotheek nog eens extra

82

onderstreept. In 2020 zorgden we ervoor dat iedereen kon blijven lezen en leren. Dat iedereen kon (blijven) meedoen. Ook de inwoners van Papendrecht. Door de collectie, onze activiteiten en extra aanbod, offline en online. Overal ontstonden nieuwe initiatieven en heetten we onze bezoekers waar dat kon welkom in onze vestigingen. Een aantal hoogtepunten in Papendrecht waren: • De certificering • Het Cultuurmenu • Gesprekken met Jong Papendrecht over programmering Bieblab! • Financieel Spreekuur in samenwerking met de Rabobank • Aangehaakt • De boeken afhaalservice Bezuinigingen In 2020 kondigde de gemeente Papendrecht een bezuiniging aan op de subsidie van de Bibliotheek AanZet. De hoogte van de bezuiniging was tot eind van het jaar nog niet bekend. Duidelijk is wel dat we onze dienstverlening moeten aanpassen om binnen de financiële kaders te blijven. Er wordt met de gemeente Papendrecht onderzocht welke keuzes we hierin kunnen maken en wat de exacte gevolgen zijn voor het bibliotheekwerk in deze gemeente. Jong Papendrecht In 2020 was Laaggeletterdheid een belangrijk thema binnen de gemeente Papendrecht. Daarom gingen we in gesprek met Jong Papendrecht. De opbrengst? Een uitgebreide programmering met drempelverlagende activiteiten. Kinderen gaan bijvoorbeeld in gesprek met laaggeletterde ouderen in hun omgeving en verwijzen hen door naar hulp in de bibliotheek.