Bijlage 1 - Programmabegroting 2023-2027.pdf
Tekst van het document
De riolering is leidend in vervangingsprojecten, waarbij bij de vakdisciplines wegen en groen nadrukkelijk wordt gestuurd naar dit integrale vervangingsmoment. In de wijk Kraaihoek vindt specifieke afstemming plaats met Woonkracht 10 vanwege de komende vervanging van de woningen, inclusief de aanleg van een warmtenet. In de meerjarenplanning van het GRP wordt hierop gestuurd, waarbij het integrale vervangingsproject Boomgaardstraat als eerste project is opgenomen in de programmering. Klimaatadaptatie De klimaatverandering heeft grote gevolgen voor het leefmilieu op de korte en langere termijn. Naast langere warmen en droge periodes, is er ook sprake van extreme neerslag, waarbij in korte tijd veel regen valt. De bestaande rioolstelsel, afwateringssystemen en het oppervlaktewatersysteem zijn onvoldoende berekend op deze extremen, waardoor kans op wateroverlast ontstaat. Vanwege de klimaatveranderingen wordt bij integrale vervangingsprojecten klimaat adaptieve maatregelen uitgewerkt en toegepast. Bij vervanging van de riolering wordt een apart hemelwaterstelsel aangebracht, waarbij het regenwater rechtstreeks wordt afgevoerd naar het oppervlaktewater en aandacht besteed aan extra waterberging in groen of waar mogelijk waterbergende fundering.
Een structurele aanpak voor het omgaan met klimaatverandering is opgenomen in de strategienota Klimaatadaptatie Papendrecht die in 2018 door het college is vastgesteld. Met deze strategienota is het aanpassen op de gevolgen van de klimaatverandering breder in de organisatie geïmplementeerd. Klimaatadaptatie vergt om met een andere blik te kijken naar de inrichting van de openbare ruimte. Gazon kan hierbij worden ingezet voor tijdelijk bergen van water of het vertraagd afvoeren van hemelwater. Bij nieuwbouwprojecten wordt 20 mm water per m2 terreinoppervlak op eigen terrein vastgehouden en vertraagd afgevoerd. Hierdoor kan het water op particulier terrein tijdelijk worden opgevangen zodat er extra capaciteit in de openbare ruimte beschikbaar is om neerslag op te vangen. Vanuit het thema hitte worden er lichtere kleuren bestrating toegepast en meer groen aangebracht (beplanting en bomen). Om op particulier terrein water te bergen worden bewoners en bedrijven gestimuleerd te bewegen om hun tuin en/of terrein klimaatbestendig in te richten. Droogte, en daarmee samenhangend de verdeling van het water, vormt hierin een belangrijk onderdeel in zowel de plaatselijke als de regionale samenwerking. Het oppervlaktewaterpeil en grondwaterpeil wordt gemonitord. Beide zijn belangrijk vanwege de volksgezondheid, waterkwaliteit (botulisme/blauwalg) en de houten paalfunderingen van woningen.
Programmabegroting 2023 – Gemeente Papendrecht
62
Wegen Beleidskader Beheerplan openbare ruimte Gemeentelijke begroting 2023 Perspectiefnota 2022-2027 Eind 2022 wordt het beheerplan openbare ruimte voor de jaren 2023 en verder door het college vastgesteld. Met deze vaststelling komen het civieltechnisch beheerplan en het groenbeheerplan te vervallen. Het beheerplan openbare ruimte concretiseert de ambities met betrekking tot de openbare ruimte vanuit de Omgevingsvisie. Als basis gelden de huidige kaders die zijn vastgesteld binnen de gemeente. Het beheerplan openbare ruimte maakt inzichtelijk hoe, waar, wanneer en tegen welke kosten de verschillende beheeronderdelen in Papendrecht worden beheerd en onderhouden om de kwaliteit en functie in stand te houden. Het beheerplan openbare ruimte vervangt het civieltechnisch beheerplan en het groenbeheerplan. Het uitgangspunt is om de leefomgeving voor de inwoners van Papendrecht aantrekkelijk te houden of te verbeteren. Bij grootschalige projecten worden de bewoners uitgenodigd om actief mee te doen, en mee te denken. Voor de vervanging aan de wegen vindt hierin intensieve afstemming plaats met het Gemeentelijk Rioleringsplan. De begroting voorziet in de toename van noodzakelijk grootschalig onderhoud van de wegen. Deze toename omvat het gedeeltelijk ophogen van de verharding, en het grootschalig herstraten van rijbanen, parkeerplaatsen, voet - en fietspaden.
Eveneens vindt grootschalige uitrol naar glasvezel binnen de gemeente plaats, waarbij hogere onderhoudskosten op de korte als middellange termijn ontstaan vanwege nazetting in de ondergrond (degeneratie). De nadruk bij de gemeente ligt hierbij op het regisseren en coördineren van deze werkzaamheden in de openbare ruimte. De leidraad voor het inrichten van wegen zijn de principes van Duurzaam Veilig. De technische kwaliteit van de wegen wordt gebaseerd op de landelijke erkende CROW – systematiek. Voor de wegen voeren we jaarlijks planmatig het beheer en onderhoud uit aan diverse wegen met elementenverharding. Het jaarlijkse asfaltonderhoud wordt zoveel mogelijk gebundeld en wordt uitgevoerd rond de zomerperiode. Het regulier onderhoud aan belijning en figuraties op het wegoppervlak wordt jaarlijks meegenomen binnen het wegenonderhoud. Binnen de begroting is voor straatmeubilair een investeringskrediet beschikbaar. Met deze financiële middelen wordt het straatmeubilair op basis van technische einde levensduur vervangen. De nadruk bij deze vervanging ligt de uitrol naar circulaire en duurzame objecten in de openbare ruimte.
Groen Beleidskader Groenbeleidsplan 2015-2024 Visie op het groenblauwe netwerk Beheerplan openbare ruimte Bomenverordening Perspectiefnota 2022-2027 Gemeentelijke begroting 2023 Het beheer van de openbare ruimte is gericht op het robuuster maken van het Papendrechtse stedelijk ecosysteem. Het stedelijk ecosysteem is breder dan alleen het openbaar groen, want ook het watersysteem, particuliere tuinen, groene daken en (natuurinclusieve) gebouwen zijn hier een onderdeel in. Dit draagt bij aan de biodiversiteit en tal van ecosysteemdiensten zoals verkoeling, koolstofvastlegging en het langer vasthouden van regenwater. De omgevingsvisie, het Groenbeleidsplan 2015-2024 en de visie op het Groenblauwe netwerk vormen het kompas voor het beheer, het onderhoud en de investeringen in het groen en blauw binnen de gemeente Papendrecht. In 2022 is het Beheerplan Openbare Ruimte door het college vastgesteld, waarin het onderdeel groen is opgenomen.
Programmabegroting 2023 – Gemeente Papendrecht
63
In 2017 is de bomenverordening vastgesteld door de gemeenteraad en de vernieuwde Groene Kaart en het Handboek Groen door het college. De Bomenverordening vormt het kader voor de bescherming van gemeentelijke en particuliere bomen. Papendrecht hecht groot belang aan duurzaamheid en wil een aantrekkelijke plaats zijn voor mens, dier en natuur. We werken aan een natuurinclusief Papendrecht, nu en in de toekomst. We hebben oog voor het ecologisch systeem waar wij onderdeel van zijn en bewegen toe naar een robuust stedelijk ecosysteem. Dat wil zeggen dat we de gemeente Papendrecht zo inrichten dat er ruimte is voor een grote verscheidenheid aan dieren, planten en leefgebieden. Hierbij is er aandacht voor de relatie tussen openbaar groen, groen van derden en natuurinclusiviteit van gebouwen. Hier wordt binnen projecten en door middel van natuurvriendelijk beheer invulling aan gegeven. Er wordt daarbij ook gestuurd op het meer toepassen van inheemse beplanting en er wordt geëxperimenteerd met het rekening houden met de eisen van doelsoorten (icoonsoorten) om zo te komen tot een ecologisch goede inrichting. Openbare verlichting Beleidskader Beheerplan openbare ruimte Vervangingsplan Openbare Verlichting 2018-2028.
Gemeentelijke begroting 2023 Perspectiefnota 2022-2027 De openbare verlichting vervult een belangrijke functie op het gebied van sociale veiligheid, verkeersveiligheid, leefbaarheid en bereikbaarheid. Bij nieuwbouw en projectmatige vervanging wordt LED- verlichting aangebracht. Dit vanwege het lage energieverbruik door lage vermogens van de lichtbronnen. De Richtlijn voor Openbare Verlichting (NPR 13201) is hierin het richtsnoer. De vervanging van armaturen en lichtmasten wordt met een investeringskrediet bekostigd. Het meerjarige vervangingsplan openbare verlichting geeft aan op welke locaties in de komende jaren vervangingen noodzakelijk zijn aan de openbare verlichting. De meerjarenplanning voorziet in de komende jaren een toename van de vervanging van de armaturen binnen de gemeente. De gemeente Papendrecht heeft samen met vijf andere gemeenten in de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden een Gemeenschappelijke Regeling (met een Algemeen Bestuur en een Dagelijks Bestuur ingericht voor het dagelijks beheer, databeheer en directievoering / toezicht op het onderhoudsbestek voor de openbare verlichting. Door één gezamenlijke aannemer worden de werkzaamheden vanuit een onderhoudsbestek aan de openbare verlichting uitgevoerd. De projectmatige vervanging en het beheer binnen de gemeente wordt door Papendrecht aangestuurd en begeleid.
Civiele constructies Beleidskader Beheerplan openbare ruimte Perspectiefnota 2022-2027 Gemeentelijke begroting 2023 Civiele kunstwerken, zoals bruggen, vis- en loopsteigers, tunnels, viaducten, geluidsschermen en damwanden, zijn belangrijke elementen binnen de openbare ruimte. Het zijn onvermijdelijke verbindingen in de hoofd- en verkeersstructuren in de wijken, verbindingen in grote waterstructuren, afschermende constructies en recreatieve elementen in de wijken. Naast functionaliteit is constructieve veiligheid een belangrijk aspect bij het beheer en onderhoud van de civiele kunstwerken. In 2023 vindt vervanging plaatst van de betonnen keermuur bij de Julianastraat en de verkeersregelinstallatie bij de Burgemeester Keijzerweg-Kennedylaan vanuit het investeringskrediet civiel kunstwerken.
Programmabegroting 2023 – Gemeente Papendrecht
64
Speelplaatsen Beleidskader Beheerplan openbare ruimte Perspectiefnota 2022-2027 Gemeentelijke begroting 2023. Papendrecht telt een groot aantal speelplekken. In de komende jaren zijn meer dan in het verleden speeltoestellen aan vervanging toe. We zien een groeiende vraag naar andere speelmogelijkheden. Het gaat steeds minder om de toestellen zelf, maar veel meer om de speelaanleidingen in de buitenruimte. In verkeersveilige buurten en met meer mogelijkheden voor 'Natuurlijk Spelen'. Samen met inwoners zoeken we naar nieuwe creatieve mogelijkheden en blijven we zorgen voor een goed bespeelbare leefomgeving. De veiligheid van de openbare speelvoorzieningen is geborgd. Onveilige speelelementen worden hersteld, vervangen of verwijderd. Als herstel niet meer mogelijk is, wordt een speeltoestel of weggehaald of vervangen. Daarbij volgen we de eisen in het Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen en de Europese normen 1176 en 1177. Bij vernieuwing van speelplaatsen maken we gebruik van onderhoudsvriendelijke en duurzame materialen. Sportvelden Beleidskader Meerjarenplan Sportvelden 2019-2038 Afwegingskader aanleg en renovatie velden 2021 Perspectiefnota 2022-2027 Gemeentelijke begroting 2023. In 2019 is de meerjarenplan Sportvelden 2019-2038 door het college vastgesteld en in de begroting verwerkt.
In aanvulling hierop is in juli 2021 door de gemeenteraad het Afwegingskader aanleg en renovatie velden vastgesteld. Op basis van de meerjarenplanning vindt de renovatie aan de verschillende sportvelden plaats op basis van kwaliteit. Voor wensen voor aanpassingen van de beschikbare capaciteit van de buiten sportaccommodaties is het afwegingskader opgesteld als richting gevend document. Met de verenigingen vindt afstemming plaats over groot onderhoud en vervanging van de sportvelden, waarbij de nieuwe constructie zo goed mogelijk wordt afgestemd op het gewenste gebruik. Het meerjarenplan is hierin het vertrekpunt. Baggeren Beleidskader Beheerplan openbare ruimte Meerjarenplan vijvers en watergangen 2021-2026 (met doorkijk naar 2033) Stedelijk Waterplan 2007-2016 (met doorkijk naar 2024) Gemeentelijke begroting 2023 Perspectiefnota 2022-2027 Door bladval en aangroei van baggerslib, groeien de watergangen langzaam dicht. Door te baggeren worden de watergangen op diepte gehouden, samen met de aanwezige drainages is hierdoor regulering van het grondwaterstand mogelijk. Het beheer- en onderhoudsplan vijvers en watergangen geeft inzicht in de trajecten die projectmatig gebaggerd wordt, zo nodig gecombineerd met het vervangen van de beschoeiing.
Programmabegroting 2023 – Gemeente Papendrecht
65
Parkeergarages Beleidskader Voorzieningen Parkeergarages Notitie Parkeerbeleid Nota Hoofdlijnen Parkeerbeleid Centrum Parkeergarages De Meent en De Overtoom –Technisch beheerplan 2018-2023 Perspectiefnota 2022-2027 Gemeentelijke begroting 2023. In het Centrumgebied van Papendrecht vindt een regulering van het parkeren plaats om de leefbaarheid in het Centrum te ondersteunen. Papendrecht exploiteert voor het kort parkeren twee parkeergarages (De Meent en Overtoom). In de nota ‘Hoofdlijnen Parkeerbeleid Centrum’ is het gemeentelijke beleid beschreven. Voor de parkeergarages zijn de tarieven en de kaders voor beheer en exploitatie vastgelegd. De notitie Parkeerbeleid is in 2016 opgesteld en is een aanvulling op dit beleid, waarmee beoogd wordt het gebruik van de parkeergarage voor het parkeren te bevorderen. In 2018 zijn de technische beheerplannen van de parkeergarages De Meent en De Overtoom door het college vastgesteld. Hiermee wordt een integraal beeld gegeven van het beheer de komende planperiode 2018-2023. Op basis van inspecties is de onderhoudstoestand inzichtelijk gemaakt, waarbij actualisatie plaatsvindt van het huidige beheerplan. Dit beheerplan wordt in 2023 door het college vastgesteld. Voor 2023 staat voor parkeergarage De Meent en De Overtoom de update van de huidige parkeerinstallaties in de planning.
Bij deze update wordt de huidige (veld)apparatuur van beide parkeergarages volledig vervangen met (indien mogelijk) kentekenherkenning als toevoeging. De apparatuur wordt hierbij verder voorbereid voor de toekomst. Vastgoed De gemeentelijke vastgoedportefeuille is verdeeld in de volgende categorieën; maatschappelijk vastgoed: t.b.v. het realiseren van gemeentelijke/maatschappelijke doelen; strategisch vastgoed: panden verworven voor een strategisch doel zoals herontwikkeling of gebruik voor toekomstige maatschappelijke doeleinden; niet strategische strategisch vastgoed: verkopen wanneer mogelijk; (dijk)woningen: historisch ontstaan bezit en verkoop na einde gebruik; scholen: gemeente is financieel eigenaar, juridisch eigendom inclusief onderhoud van deze panden is voor het schoolbestuur. Het juridisch eigendom komt terug bij einde gebruik. De vastgoedportefeuille wordt continu geactualiseerd op het feitelijk gebruik waarbij ook gekeken wordt naar het (toekomst)perspectief van de panden. De raad wordt jaarlijks geïnformeerd over de omvang van de vastgoedportefeuille en de categorie indeling. Begin 2023 wordt het vastgoed- en accommodatiebeleid voor gemeente Papendrecht opgeleverd.
Dit zal resulteren in beleidskaders hoe we omgaan met het (financieel beheer en onderhoud van het) gemeentelijk vastgoed, hoe de toekomstige vastgoedportefeuille er uit zal zien afgestemd op de beleidsdoelen en hoe het thema verduurzaming concreet ingevuld zal worden. Het doel voor de komende jaren is vervolgens om de portefeuille in lijn te brengen met deze toekomstvisie. Bij verhuur van de panden is één van de uitgangspunten kostprijs dekkende huur. Hiervoor worden exploitatiebegrotingen opgesteld. In geval van commerciële huurders geldt dat er marktconforme huurprijzen gerekend worden. Deze worden bepaald op basis van een huurprijstaxatie. Het onderhoud van het vastgoed wordt begroot en uitgevoerd aan de hand van Meerjaren Onderhoudsplannen (MJOP). Alle (vervangings)investeringen worden daarbij zo duurzaam mogelijk uitgevoerd. In 2023 wordt gestart met het verduurzamen van de vastgoedportefeuille op basis van het verduurzamingsplan vastgoed dat onderdeel zal zijn van het vastgoed- en accommodatiebeleid.
Programmabegroting 2023 – Gemeente Papendrecht
66
Regionale samenwerking Voor de samenwerking geldt dat we in Papendrecht lokaal doen wat lokaal kan. In deze complexe samenleving kunnen we echter niet alles alleen. Daarom wordt samengewerkt in de Drechtsteden en in de regio Alblasserwaard/Vijfheerenlanden waar dat meerwaarde geeft. In de regio Drechtsteden vindt vanuit Papendrecht samenwerking en kennisuitwisseling plaats. Voor de openbare ruimte gaat het hierbij op zowel uitvoeringniveau (o.a. samenwerking met uitvoeringbestekken) tot op beheersmatig niveau, zoals de energie transitie en de implementatie van een gezamenlijk beheersysteem. Voor de klimaatadaptatie wordt samengewerkt als onderdeel van de regionale groeiagenda. Op operationeel/ inhoudelijk niveau wordt efficiënt samengewerkt op inhoud door gezamenlijk uitvoeringsbestekken voor te bereiden, aan te besteden en uit te laten voeren. Voorbeelden hiervan zijn het bestek beschoeiingen, leveren bomen en beplanting, en samenwerking met betrekking tot de flora & fauna. Ook in de regio Alblasserwaard/ Vijfheerenlanden wordt samengewerkt. Zowel op het gebied van riolering en zuivering) als op het gebied van openbare verlichting (BOVL). In regionaal verband wordt samengewerkt in A5H verband en tevens in Drechtsteden verband met partners als provincie, waterschap, omgevingsdienst, veiligheidsregio, GGD en andere partners.
In samenwerking met de zeven gemeenten, twee provincies en het waterschap is de Regionale klimaat Adaptatie Strategie Alblasserwaard- Vijfheerenlanden (RAS A5H) vastgesteld. De volgende stap is het opstellen van een gemeenschappelijk uitvoeringsplan klimaatadaptatie voor de periode 2023- 2027. Met het uitvoeringsplan kunnen de door het Rijk beschikbaar gestelde extra middelen worden aangevraagd voor uitvoering van de lokale en regionale klimaatadaptatieprojecten. De gemeentelijke financiering van de projecten die voortkomend uit het uitvoeringsplan zijn opgenomen in de meerjarenplanning. Financiering van werken De BBV schrijft voor dat vervangingswerken met maatschappelijk en/of economisch nut geactiveerd moeten worden. Dit betekent dat de volgende werken in de openbare ruimte met investeringskredieten gefinancierd worden: - Riolering - Pompen en gemalen - Asfaltwegen - Geluidsschermen - Civiele kunstwerken - Openbare verlichting - Heesters - Speelplaatsen - Sportvelden Voor groot onderhoud waarbij sprake is van in standhouden van kapitaalgoederen zonder verlening van levensduur, schrijft de BBV voor dat een voorziening gevormd kan worden om de kosten te egaliseren over de looptijd van een onderhoudscyclus. Groot onderhoudswerkzaamheden waar een voorziening voor gevormd is zijn: - Waterbuspontons, met een onderhoudscyclus van 5 jaar en een jaarlijkse dotatie van € 9.000.
- Baggeren havens, met een onderhoudscyclus van 16 jaar en een jaarlijkse dotatie van € 62.500. - Baggeren vijvers en watergangen, met een onderhoudscyclus van 12 jaar en een jaarlijkse dotatie van € 288.000. - Parkeergarages, met een onderhoudscyclus variërend van 1 tot 60 jaar (conform MJOP) en een jaarlijkse dotatie van € 29.000.
Programmabegroting 2023 – Gemeente Papendrecht
67
Geplande werkzaamheden jaarschijven 2023 t/m 2027
Met de hieronder genoemde activiteiten en bedragen voor de jaren 2023 t/m 2027 wordt bij de reconstructies rekening gehouden met de meerjarenplanning vanuit het Gemeentelijke Rioleringsplan. Omdat o.a. de ontwikkeling van Kraaihoek in de komende jaren een bepalende factor is in deze meerjarenplanning, waarbij het uitvoeringsjaar in samenwerking met Woonkracht 10 plaatsvindt, ontstaan mogelijke bijstelling in de financiën van de projecten in de onderstaande jaarschijven plaats.
Programmabegroting 2023 – Gemeente Papendrecht
68
Geplande werkzaamheden 2023 Riolering Boomgaardstraat Grondmolen Trasmolen persleiding Vrijheer v Eslaan De Génestetstraat e.o. Elzenzoom (fase 1) Beukmolen TOTAAL
Geraamde lasten € 100.000 € 950.000 € 380.000 € 225.000 € 50.000 € 100.000 € 695.000 € 2.500.000
Asfaltwegen Westeind (2e fase) Oosteind TOTAAL
Geraamde lasten € 286.000 € 190.000 € 476.000
Civiele kunstwerken Kademuur Julianastraat Gedeeltelijke vervanging VRI kruising BK weg/Platanenlaan Gedeelte vervanging op basis van inspectie TOTAAL
Geraamde lasten € 120.000 € 200.000 € 50.000 € 370.000
Openbare verlichting - vervangingsplan armaturen Planmatige vervanging o.a. op de Bosweg, De Biezen, Steilsteven, Westkil TOTAAL
Geraamde lasten € 90.000 € 90.000
Baggeren vijvers en watergangen - baggeren vijvers en watergangen delen van wijk 5 TOTAAL
Geraamde lasten € 70.000 € 70.000
Speelplaatsen projectmatige vervanging speelvoorzieningen TOTAAL
Geraamde lasten € 50.000 € 50.000
Speeltoestellen projectmatige vervanging speelvoorzieningen TOTAAL
Geraamde lasten € 60.000 € 60.000
Programmabegroting 2023 – Gemeente Papendrecht
69
Sportvelden Natuurgrasveld Sportpark Slobbengors Hybrideveld 1 Slobbengors Hybrideveld 1 Slobbengors Aanleg kunstgrasveld Slobbengors TOTAAL
Geraamde lasten € 36.000 € 121.000 € 121.000 € 786.000 € 1.064.000
Vervanging pompen riolering Vervanging pompen TOTAAL
Geraamde lasten € 100.000 € 100.000
Vervanging straatmeubilair Vervanging straatmeubilair TOTAAL
Geraamde lasten € 35.000 € 35.000
Programmabegroting 2023 – Gemeente Papendrecht
70
Geplande werkzaamheden 2024 Riolering Integrale vervanging riolering: Grondmolen Boomgaardstraat De Génestetstraat e.o. Beatrixstraat Trasmolen Elzenzoom (fase 1) TOTAAL Asfaltwegen Vervanging asfaltconstructie: Noordhoek Oosteind (2e fase) Wieklaan TOTAAL
Geraamde lasten € € € € € € €
770.000 875.000 210.000 50.000 500.000 95.000 2.500.000
Geraamde lasten € € € €
295.000 410.000 29.000 734.000
Civiele kunstwerken Vervanging van civieltechnische objecten: Grondmolen 101-Watermolen Grondmolen 35-51 Grondmolen 66-68 J.H.A. Schaperstraat-P.J. Oudstraat Zernikelaan-fietspad N3 Noordhoekse Wiel ten zw van volkstuinen Noordhoekse Wiel ten noorden van griende Gedeelte vervanging op basis van inspectie TOTAAL
€ € € € € € € € €
Openbare verlichting - vervangingsplan armaturen Planmatige vervanging in o.a. Dijkstraat, Frans Halsstraat, Keizerskroon TOTAAL
Geraamde lasten € 155.000 € 155.000
Baggeren vijvers en watergangen - Ontvangsplicht uit A-watergangen TOTAAL
Geraamde lasten € 650.000 € 650.000
Speelplaatsen projectmatige vervanging speelvoorzieningen TOTAAL
Geraamde lasten € 50.000 € 50.000
Speeltoestellen
Geraamde lasten Programmabegroting 2023 – Gemeente Papendrecht
Geraamde lasten 36.000 38.000 38.000 70.000 42.000 48.000 33.000 65.000 370.000
71
projectmatige vervanging speelvoorzieningen TOTAAL
€ €
Sportvelden Hybrideveld 1 Oostpolder TOTAAL
Geraamde lasten € 121.000 € 121.000
Vervanging damwand Kooihaven Vervanging damwand Kooihaven TOTAAL
Geraamde lasten € 2.500.000 € 2.500.000
Vervanging bomen/heesters Planmatige vervanging bomen/heesters TOTAAL
Geraamde lasten € 215.000 € 215.000
Vervanging pompen riolering Vervanging pompen TOTAAL
Geraamde lasten € 100.000 € 100.000
Vervanging straatmeubilair Vervanging straatmeubilair TOTAAL
Geraamde lasten € 35.000 € 35.000
Parkeergarages Herstel voegafdichtingen TOTAAL
Geraamde lasten € 25.000 € 25.000
Programmabegroting 2023 – Gemeente Papendrecht
60.000 60.000
72
Geplande werkzaamheden in 2025 Riolering Integrale vervanging riolering: Kraaihoek 1e fase (vervolg op Boomgaardstraat) Systeemwijziging riolering De Génestetstraat e.o. Beatrixstraat Relinen riolering Hoofdstraat PJM Aalbersestraat Elzenzoom (fase 1) TOTAAL Asfaltwegen Vervanging asfaltconstructie: Bosch Noordkil (tussen rotondes) Tiendweg-oost TOTAAL
Geraamde lasten € € € € € € € € €
50.000 600.000 800.000 200.000 50.000 50.000 50.000 700.000 2.500.000
Geraamde lasten € € € €
290.000 90.000 96.000 476.000
Civiele kunstwerken Vervanging van civiel technische objecten: B.K.weg-Zonnedauw Standerdmolen-Wieklaan Spinbolmolen-Achterdijk Gedeeltelijke vervanging o.b.v. inspectie TOTAAL
€ € € € €
Openbare verlichting - vervangingsplan armaturen Planmatige vervanging o.a. G. van Prinstererstr, Onderslag, Veerweg TOTAAL
Geraamde lasten € 155.000 € 155.000
Baggeren vijvers en watergangen baggeren vijvers en watergangen delen van wijk 4 (west) TOTAAL
Geraamde lasten € 132.000 € 132.000
Speelplaatsen projectmatige vervanging speelvoorzieningen TOTAAL
Geraamde lasten € 50.000 € 50.000
Speeltoestellen projectmatige vervanging speelvoorzieningen TOTAAL
Geraamde lasten € 60.000 € 60.000
Vervanging bomen/heesters
Geraamde lasten
Programmabegroting 2023 – Gemeente Papendrecht
Geraamde lasten 51.000 62.000 40.000 75.000 228.000
73
Planmatige vervanging bomen/heesters TOTAAL
€ €
Vervanging pompen riolering Vervanging pompen TOTAAL
Geraamde lasten € 100.000 € 100.000
Vervanging straatmeubilair Vervanging straatmeubilair TOTAAL
Geraamde lasten € 35.000 € 35.000
Baggeren Havens Baggeren Jachthaven (voorbereiding) TOTAAL
Geraamde lasten € 25.000 € 25.000
Parkeergarages Vervangen belijning, binnenschilderwerk, vloercoating vervangen TOTAAL
Geraamde lasten € 165.000 € 165.000
Programmabegroting 2023 – Gemeente Papendrecht
215.000 215.000
74
Geplande werkzaamheden in 2026 Riolering Integrale vervanging riolering: Kraaihoek 1e fase Lage Molen Hoofdstraat De Génestetstraat e.o. Elzenzoom (fase 1) PJM Aalbersestraat Noordersingel TOTAAL Asfaltwegen Vervanging asfaltconstructie: Kraaihoek Rembrandtlaan (rotonde-west) Onderslag Cypressenlaan Veerweg / Weteringsingel TOTAAL
Geraamde lasten € € € € € € € €
150.000 55.000 605.000 140.000 845.000 655.000 50.000 2.500.000
Geraamde lasten € € € € € €
115.000 35.000 40.000 86.000 200.000 476.000
Civiele kunstwerken Vervanging van civiel technische objecten: Toortsdreef-park Wilgendonk Totaal
€ €
Openbare verlichting - vervangingsplan armaturen Planmatige vervanging o.a. Randwijk, Rembrandtlaan en Stellingmolen TOTAAL
Geraamde lasten € 155.000 € 155.000
Baggeren vijvers en watergangen baggeren vijvers en watergangen delen van wijk 4 (west)
Geraamde lasten € 195.000 € 195.000
Speelplaatsen projectmatige vervanging speelvoorzieningen TOTAAL
Geraamde lasten € 50.000 € 50.000
Speeltoestellen projectmatige vervanging speelvoorzieningen TOTAAL
Geraamde lasten € 60.000 € 60.000
Programmabegroting 2023 – Gemeente Papendrecht
Geraamde lasten 180.000 180.000
75
Sportvelden Vervanging kunstgras voetbalveld 2 PKC TOTAAL
Geraamde lasten € 520.000 € 520.000
Vervanging bomen/heesters Planmatige vervanging bomen/heesters TOTAAL
Geraamde lasten € 215.000 € 215.000
Vervanging pompen riolering Vervanging pompen TOTAAL
Geraamde lasten € 100.000 € 100.000
Vervanging straatmeubilair Vervanging straatmeubilair TOTAAL
Geraamde lasten € 35.000 € 35.000
Baggeren Havens Baggeren Jachthaven (uitvoering) TOTAAL
Geraamde lasten € 225.000 € 225.000
Programmabegroting 2023 – Gemeente Papendrecht
76
Geplande werkzaamheden in 2027 Riolering Integrale vervanging riolering: Van der Palmstraat Kraaihoek 1e fase Elzenzoom (fase 1) Lage Molen Noordersingel Lijsterbeshof Hoofdstraat TOTAAL Asfaltwegen Vervanging asfaltconstructie: Burgemeester Keijzerweg (diverse deeltrajecten) Matena Beukenlaan Andoornlaan Pontonnierspad (voetpad) TOTAAL
Geraamde lasten € € € € € € € €
25.000 750.000 785.000 200.000 150.000 40.000 550.000 2.500.000
Geraamde lasten € € € € € €
475.000 115.000 185.000 100.000 35.000 910.000
Civiele kunstwerken Vervanging van civiel technische objecten: Beltmolen 59-Stellingmolen Standerdmolen-Wieklaan B.K.weg-Kennedylaan west B.K.weg-Kennedylaan oost Gedeeltelijke vervanging o.b.v. inspectie Totaal
€ € € € € €
Openbare verlichting - vervangingsplan armaturen Planmatige vervanging o.a. Marnixstraat e.o., Vrijheer van Eslaan TOTAAL
Geraamde lasten € 155.000 € 155.000
Baggeren vijvers en watergangen baggeren vijvers en watergangen wijken 8,9 en deel 10 (park nh wiel) TOTAAL
Geraamde lasten € 224.000 € 224.000
Speelplaatsen projectmatige vervanging speelvoorzieningen TOTAAL
Geraamde lasten € 50.000 € 50.000
Programmabegroting 2023 – Gemeente Papendrecht
Geraamde lasten 62.000 33.000 45.000 45.000 50.000 235.000
77
Speeltoestellen projectmatige vervanging speelvoorzieningen TOTAAL
Geraamde lasten € 60.000 € 60.000
Vervanging bomen/heesters Planmatige vervanging bomen/heesters TOTAAL
Geraamde lasten € 215.000 € 215.000
Vervanging pompen riolering Vervanging pompen TOTAAL
Geraamde lasten € 100.000 € 100.000
Vervanging straatmeubilair Vervanging straatmeubilair TOTAAL
Geraamde lasten € 35.000 € 35.000
Programmabegroting 2023 – Gemeente Papendrecht
78
3. Financiering
In deze paragraaf komen de onderwerpen aan de orde die behoren tot het geldstromenbeleid van de gemeente. Dit zijn risicobeheer (met name rente- en kredietrisico), de financierings- en schuldpositie, het kasbeheer en de informatievoorziening. Algemeen Het Financieringsstatuut vormt het kader voor beleid en uitvoering van de treasuryfunctie. Afhankelijk van de hoogte en de verwachte duur van het liquiditeitstekort of –overschot, wordt vermogen tijdelijk of langdurig aangetrokken of uitgezet (vnl. Schatkist). Het uitgangspunt bij het aantrekken van vermogen is dat de kasgeldlimiet optimaal benut wordt en zoveel mogelijk kort vermogen wordt aangetrokken. Benadrukt wordt dat de financieringsfunctie van de gemeente Papendrecht uitsluitend de publieke taak dient en dat een prudent beleid gevoerd wordt binnen de kaders die zijn gesteld in de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido). Binnen de financiële functie van de gemeente is het van belang om onderscheid te maken tussen de treasury- en de controlfunctie. Treasury zorgt voor de beschikbaarheid van geldmiddelen; de controlfunctie is belast met het toezicht en de bewaking van de aanwending ervan. Vanuit deze rollen is de focus bij treasury gericht op feitelijke in- en uitgaande kasstromen, terwijl de controlfunctie veelal redeneert in termen van baten en lasten.
In deze paragraaf staan voornamelijk de feitelijke kas- en financieringsstromen centraal. Rente ontwikkelingen De tarieven op de geldmarkt (kortlopende leningen) zijn in 2022 opgelopen. Dit komt doordat de ECB een renteverhoging van 0,75% heeft doorgevoerd in juli en heeft aangekondigd in september weer de rente te verhogen. Daarmee is de rente op kortlopende leningen per eind juli 2022 circa 1%. De kapitaalmarktrentes (looptijden langer dan een jaar) vertoonden in de eerste helft van 2022 een sterke opgaande ontwikkeling. Al deze ontwikkelingen worden veroorzaakt door de hoge inflatie en de verwachting dat de ECB de rente verder gaat verhogen. De rente voor 10-jarige staatsleningen is eind juli 2022 gestegen naar een niveau van 1,30%. Banken berekenen bij het verstrekken van langjarige financiering liquiditeitsopslagen bovenop de IRS-niveaus. Voor bijvoorbeeld een 10-jaars lening bedraagt deze opslag medio juli 2022 circa 0,20% (20 basispunten). Het afgelopen jaar heeft de renteontwikkeling het volgende beeld laten zien:
Object 2
Financieringspositie Interne rente De BBV-notitie rente verplicht in de financieringsparagraaf inzicht te geven in de rentelasten, de aan taakvelden, grondexploitaties toe te rekenen rente en het renteresultaat. In onderstaande tabel is dit samengevat. Uit deze berekening komt een omslagrente van afgerond 1%.
Programmabegroting 2023 – Gemeente Papendrecht
79
Renteschema
(bedragen x € 1.000)
2023 a1. a2. b. c1. c2.
c3.
d1. d2. e. f.
De externe rentelasten over de lange financiering De externe rentelasten over de korte financiering De externe rentebaten Saldo rentelasten en rentebaten De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend De rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor is aangetrokken (=projectfinanciering), die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend
-/- €
€ € -/- € €
906 566 340
€ € € € € € -/- €
447 787 787 962 -175
-
-/- € -120
+/+ € 567
Aan taakvelden toe te rekenen externe rente Rente over eigen vermogen Rente over voorzieningen Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag) Renteresultaat op het taakveld treasury
Renterisico’s Renterisico’s kunnen vanuit Wet fido-optiek worden bezien op de korte en op de langere termijn. Renterisico op korte schuld: de kasgeldlimiet Met de kasgeldlimiet is in de Wet fido een norm gesteld voor het maximumbedrag waarop de gemeente haar financiële bedrijfsvoering met kortlopende middelen (looptijd <1 jaar) mag financieren. Deze norm bedraagt 8,5% van het begrotingstotaal. Voor 2023 kan de kasgeldlimiet als volgt worden bepaald: Berekening kasgeldlimiet 2023 €
Begrotingstotaal Relevant percentage Kasgeldlimiet
€
92,400 8.5% 7,854
1e kwartaal
2e kwartaal
3e kwartaal
4e kwartaal
Gemiddeld netto vlottende schuld (+) of gemiddeld netto vlottend overschot (-) Kasgeldlimiet
€
11,000 €
8,000 €
4,000 €
6,000
€
7,854 €
7,854 €
7,854 €
7,854
Overschrijding kasgeldlimiet Ruimte onder kasgeldlimiet
€ -
3,146 € -
146 €
3,854 €
1,854
(bedragen x € 1.000)
Programmabegroting 2023 – Gemeente Papendrecht
80
De gemeente Papendrecht verwacht in 2023 binnen de normen van de kasgeldlimiet (max. drie kwartalen overschrijding) te opereren. De meest actuele liquiditeitenplanning geeft aan dat geen nieuwe langlopende leningen benodigd zijn. In deze liquiditeitenplanning is geen rekening gehouden met de eventuele bouw van de VO-scholen. Indien incidenteel behoefte is aan kortlopende financiering, dan worden daarvoor 1-maands kasgeldleningen gebruikt. Oogmerk van het door het SGD uit te voeren gemeentelijke saldobeheer is om de limietruimte optimaal te benutten. Renterisico op langlopende schuld: de renterisiconorm De Wet fido definieert vaste schuld als opgenomen geldleningen met een rente typische looptijd groter of gelijk aan 1 jaar. Met de renterisiconorm biedt de Wet fido een richtsnoer om renteaanpassingen van financieringen en beleggingen goed in de tijd te spreiden. Het doel van deze norm is het voorkomen van een overmatige afhankelijkheid van het renteniveau in één bepaald jaar. Om dat te bereiken mag het totaal aan renteherzieningen en aflossingen op grond van deze norm per jaar niet meer bedragen dan 20% van het begrotingstotaal. Conform voorschrift van de Wet fido wordt het renterisico in de navolgende tabel voor de komende vier jaren bepaald, terwijl de renterisiconorm alleen betrekking heeft op het totaal van de begroting van het komende jaar.
Uit onderstaande tabel blijkt dat de renterisiconorm van de gemeente Papendrecht voor 2023 circa € 18,5 miljoen bedraagt, zijnde 20% van het begrotingstotaal.
Renterisiconorm Renterisico's Renteherzieningen Aflossingen Renterisico
2023 - € 4,190 € 4,190 €
2024 - € 3,857 € 3,857 €
2025 - € 4,107 € 4,107 €
2026 4,507 4,507
€
92,400 € 20% 18,480 €
92,900 € 20% 18,580 €
94,200 € 20% 18,840 €
95,700 20% 19,140
€ € €
4,190 18,480 14,290-
€ € €
Berekening renterisiconorm Begrotingstotaal Percentage cf. regeling Renterisiconorm Toetsing renterisico aan norm: Renterisico Renterisiconorm Ruimte onder de norm
€
(bedragen x € 1.000)
Uit deze opstelling blijkt dat de gemeente Papendrecht binnen de grenzen van de renterisiconorm opereert.
Programmabegroting 2023 – Gemeente Papendrecht
81
Kredietrisico’s Kredietrisico’s kunnen worden gelopen vanuit uitzettingen (verstrekte geldleningen en beleggingen) of uit verstrekte garanties. Verstrekte geldleningen De gemeente heeft per 1 januari 2023 voor een totaalbedrag van circa € 17,3 miljoen aan leningen verstrekt. Dit kan als volgt worden gespecificeerd naar risicocategorie: Verwachte stand per Categorie
1/1/2023
% verdeling per eind 2023
12/31/2023
Gemeenten / Provincies Overheidsbanken Woningcorporaties met garantie WSW Semi-overheidsinstellingen Financiële instellingen (A en hoger)
€ €
- € - €
-
€ €
169 € - €
129 -
0.0% 0.0% 0.0% 2.2% 0.0%
Overige toegestane instellingen volgens Treasurystatuut
€
17,136 €
16,185
97.8%
Niet-toegestane instellingen volgens Treasurystatuut
€
- €
-
0.0%
Totaal
€
17,305 €
16,314
100.0%
(bedragen x € 1.000)
De per jaar ultimo vermelde bedragen betreffen: -
Semi-overheidsinstellingen: Stimuleringsfonds Volkshuisvesting (SVn) Overige toegestane instellingen volgens Treasurystatuut: o Rivas (€ 7,6 miljoen) o Fabriek Slobbengors CV (€ 1,3 miljoen) o Hoofdkantoor Slobbengors CV (€ 7,1 miljoen) o Intens BV (€ 117.000)
Verleende garanties De borgstellingen kunnen als volgt worden gespecificeerd naar risicogroep:
Verwachte stand per Risico profiel
Directe borstellingen (m.b.t. lokale instellingen, verenigingen e.d.)
Middel/ hoger
€
7,517 €
7,460
8.0%
Laag
€
87,087 €
86,272
92.0%
€
94,604 €
93,732
100.0%
Achtervangpositie in waarborgfondsen (bijv. WSW) Totaal
1/1/2023
12/31/2023
% verdeling per eind 2023
Categorie
(bedragen x € 1.000)
Programmabegroting 2023 – Gemeente Papendrecht
82
Schatkistbankieren Bij het verplicht schatkistbankieren mag de gemeente een bedrag van 2,0 procent van het begrotingstotaal buiten de Schatkist houden, het zogenoemde drempelbedrag. Het drempelbedrag mag als gemiddeld creditbedrag per kwartaal niet overschreden worden. Wanneer de gemeente het drempelbedrag overschrijdt, dient het meerdere afgestort te worden in 's Rijks Schatkist. Over dit saldo wordt op dit moment geen rente vergoed. Het drempelbedrag voor de gemeente Papendrecht voor 2023 kan als volgt worden berekend:
Berekening drempelbedrag SKB 2023 Begrotingstotaal Relevant percentage Drempelbedrag (afgerond)
€ €
92,400 2.00% 1,848
(bedragen x € 1.000)
Informatievoorziening Enkele keren per jaar vindt een overleg plaats met de Servicegemeente Dordrecht over de voortgang en uitvoering van de treasuryzaken. Indien daartoe vanuit de gemeente of vanuit SGD behoefte dan wel noodzaak wordt gevoeld, vindt daarnaast ook contact op incidentele basis plaats. Voor zover relevant zullen door SGD rapportages worden opgeleverd voor in- of extern gebruik.
Programmabegroting 2023 – Gemeente Papendrecht
83
4. Lokale heffingen
Lokale heffingen kunnen we onderscheiden in gebonden en ongebonden heffingen. Gebonden wil zeggen dat de besteding gerelateerd is aan een direct aanwijsbare tegenprestatie van de gemeente. Dit zijn retributies (bijvoorbeeld leges, marktgeld) of bestemmingsheffingen (bijvoorbeeld afvalstoffenheffing, rioolheffing). Deze heffingen worden verantwoord op de desbetreffende gemeentelijke programma’s en worden niet tot de algemene dekkingsmiddelen gerekend. Ongebonden lokale heffingen zijn zogenaamde zuivere belastingen. De opbrengsten hieruit kunnen door de gemeenteraad vrijelijk binnen het werkterrein van de gemeente worden ingezet. Het gaat hierbij om de onroerendezaakbelastingen (OZB), hondenbelasting en precariobelasting. Deze heffingen zijn niet verbonden aan een inhoudelijk programma en behoren tot de algemene dekkingsmiddelen. Deze paragraaf heeft betrekking op beide heffingen. In het vervolg gaan wij achtereenvolgens in op: Ontwikkelingen en rijksbeleid Herziening gemeentelijk belastinggebied Invoering Omgevingswet Op 12 juli jl. heeft de Eerste Kamer onder voorbehoud ingestemd met de invoering van de Omgevingswet per 1 januari 2023. De implementatie van de omgevingswet heeft geen invloed op de wettelijke grondslag voor het heffen van leges.
Toch zijn er een aantal zaken die wel gaan veranderen: Er zijn nieuwe activiteiten toegestaan om leges over te heffen; De bouwtechnische en ruimtelijke omgevingsvergunningen worden gesplitst; Er vervallen activiteiten waar de gemeente nu leges voor heft (o.a. de bouwtechnische toets onder de Wet Kwaliteitsborging (Wkb); De gemeentelijke kosten, waarover leges berekend worden, worden hoger of lager (afhankelijk van beleidskeuzes van de gemeente); De gemeentelijke kosten verschuiven soms van werkzaamheden waar leges voor geheven mogen worden, naar andere werkzaamheden, of andersom Omgevingsvergunningen worden meer integraal, waardoor er meerdere overheden betrokken zijn; Planactiviteiten worden minder complex (of juist complexer), met mogelijke effect voor kostenverrekening. De invoering van de nieuwe omgevingswet kan worden uitgesteld als het Adviescollege ICT-Toetsing een negatief advies geeft over de stabiliteit van het Digitale Stelsel Omgevingswet (DSO) en de Tijdelijke Alternatieve Maatregelen (TAM's). Dit oordeel van het Adviescollege ICT-Toetsing wordt in oktober 2022 bekend gemaakt. De gemeente Papendrecht houdt rekening met een mogelijk uitstel van de invoering van de Omgevingswet.
Er worden twee versie aangeboden van de Verordening op de heffing en invordering van leges 2023 waarin rekening wordt gehouden met de invoering van de Omgevingswet per 1 januari 2023 en een mogelijk uitstel van de invoering van de Omgevingswet. Financiële meerjarenperspectief Op basis van de meicirculaire van de Ministerie van Binnenlandse Zaken zal er vanaf 2026 rekening moeten worden gehouden met een sterke daling van rijksuitkeringen. Dit geeft druk en onzekerheid op o.a. meerjaren-investeringen en structurele uitgaven van de gemeente Papendrecht. Van rijkszijde wordt ook gedacht aan vergroting van het lokale belastinggebied. Dit kan alleen werken als de financiële verhouding tussen het Rijk en gemeenten op orde is om hun huidige taken uit te voeren. Het lokale belastinggebied dient alleen gebruik te worden voor gemeentelijk beleid, niet als financieringsbron voor rijksbeleid. De VNG stelt daarbij als uitgangspunt dat het decentrale belastinggebied alleen kan worden vergroot onder gelijktijdige verlaging van rijksbelastingen. Kortom dreigen de gemeenten, zo stelt de VNG, de komende jaren verder op slot te gaan. Ontwikkelingen worden nauwlettend in de gaten gehouden.
Programmabegroting 2023 – Gemeente Papendrecht
84
Overzicht gemeentelijke belastingopbrengsten (x € 1.000) Onderstaande tabel geeft een overzicht, ingedeeld naar algemene dekkingsmiddelen en gebonden heffingen, met de geraamde opbrengst voor 2023 en 2022, evenals de verantwoorde opbrengsten over 2021. Wij merken op dat de verschillen tussen 2023 ten opzichte van 2022 geen indicatie geven van de stijging of daling van de tarieven, maar van de totale opbrengst. Factoren zoals ontwikkelingen in de WOZ-waarde en areaaluitbreiding spelen hierbij een belangrijke rol.
Programmabegroting 2023 – Gemeente Papendrecht
85
Heffingen woonlasten (lokale lastendruk) Tot de lokale woonlasten worden gerekend de OZB, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Deze heffingen bepalen het leeuwendeel van de gemeentelijke opbrengsten en bepalen daarmee ook grotendeels de lokale lastendruk. In onderstaande tabel worden de ontwikkeling van gemiddelde WOZ-waarde (= de basis voor het berekenen van de OZB-aanslag) en de gemiddelde woonlasten voor meerpersoonshuishoudens in euro’s weergegeven over de laatste vier jaren. Hier zijn voor de gemiddelde afvalstoffen- en de rioolheffing de voor dat jaar geldende tarieven opgenomen. De gemiddelde woonlast OZB is berekend door de gemiddelde WOZ-waarde te vermenigvuldigen met het geldende tariefpercentage. De ontwikkeling van de gemiddelde woonlastendruk eigenaren met een woning wordt in de onderstaande tabel gepresenteerd.
Uit bovenstaande tabel blijkt dat de gemiddelde woonlasten in Papendrecht in 2023 met 4,9% zullen stijgen ten opzichte van het jaar ervoor. Hieronder treft u per heffing een toelichting aan. Onroerendezaakbelastingen (OZB) De onroerendezaakbelastingen (OZB) genereren veruit het grootste deel van de gemeentelijke belastingopbrengst. De OZB bestaat uit drie verschillende belastingen: een eigenarenbelasting voor woningen en niet-woningen en een gebruikersbelasting voor niet-woningen. De opbrengst vloeit naar de algemene middelen van de gemeente. De raad bepaalt met het vaststellen van de begroting de totale opbrengst van deze heffing. Tot en met 2019 gold als enige restrictie voor de opbrengst OZB de macronorm. Deze is vervangen door de benchmark lokale lasten. Deze treft u verderop aan in de paragraaf. De heffingsgrondslag voor de OZB is de totale WOZ-waarde van de onroerende zaken, oftewel de WOZ-capaciteit. Deze wordt vastgesteld volgens de regels van de Wet waardering onroerende zaken (Wet WOZ). Voor 2023 gelden de WOZ-waarden met als waardepeildatum 1 januari 2022. Door de geraamde opbrengst te delen door de WOZ-capaciteit ontstaat het tarief en daarmee het bedrag dat de belastingplichtigen moeten betalen. De OZB wordt berekend naar een percentage van de WOZ-waarde van de onroerende zaak.
De WOZ-waardeontwikkeling van peildatum 1 januari 2021 naar 1 januari 2022 is voor woningen berekend op 16,5% en voor niet-woningen op 1,0%. Rekening houdend met de gewenste (meer)opbrengst en de waardeontwikkeling leidt dit voor 2023 tot de volgende tarieven. Om de ontwikkeling van de tarieven te laten zien zijn ook de tarieven over eerdere jaren opgenomen.
Programmabegroting 2023 – Gemeente Papendrecht
86
Afvalstoffenheffing Afvalstoffenheffing wordt geheven ter dekking van de kosten voor het inzamelen en verwerken van huishoudelijk afval. Wettelijk uitgangspunt is dat de opbrengst niet hoger mag zijn dan de kosten ter zake. In Papendrecht gebeurt dit wel kostendekkend. Dit blijkt uit onderstaande berekening. Berekening kostendekkendheid € Kosten taakveld(en) incl. (omslag)rente Inkomsten taakveld(en), excl. Heffingen
€ 4,003
-/-
182
Netto kosten taakveld
3,821
Overige toe te rekenen kosten:
380
Overhead incl. (omslag)rente
192
BTW
+
693
Totale overige kosten
1,265
Totale kosten (a)
5,086
Opbrengst heffingen (b)
100
5,085
Dekking (b/a*100)
100
De tarieven hebben zich de afgelopen jaren als volgt ontwikkeld (x € 1):
Rioolheffing Met ingang van 2010 is het rioolrecht ex artikel 229 van de Gemeentewet vervangen door de rioolheffing ex artikel 228a van diezelfde wet. Dit is het gevolg van de inwerkingtreding van de Wet verankering en bekostiging van gemeentelijke watertaken. Hiermee hebben gemeenten de mogelijkheid gekregen om naast de kosten van zorgplicht voor het afvalwater ook de kosten van de zorg voor het hemel- en grondwater te verhalen via de rioolheffing. Wettelijk uitgangspunt is dat de opbrengst niet hoger mag zijn dan de kosten ter zake. Welke kosten via de rioolheffing worden verhaald dient met het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) te zijn vastgesteld. In Papendrecht gebeurt dit wel kostendekkend. Dit blijkt uit onderstaande berekening. Berekening kostendekkendheid € Kosten taakveld(en) incl. (omslag)rente Inkomsten taakveld(en), excl. Heffingen
€ 2,118
-/-
597
Netto kosten taakveld
1,521
Overige toe te rekenen kosten:
262
Overhead incl. (omslag)rente BTW
264 +
455
Totale overige kosten
982
Totale kosten (a) Opbrengst heffingen (b) Dekking (b/a*100)
2,503
100
2,497 100
Programmabegroting 2023 – Gemeente Papendrecht
87
De tarieven hebben zich de afgelopen jaren als volgt ontwikkeld (x € 1):
Papendrecht heft van eigenaren van panden een vast bedrag per jaar. Hierbij is de situatie per 1 januari bepalend. Vergelijking andere gemeenten Om inzicht te krijgen in het algemene verloop van de hoogte van de woonlasten (OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing) is het goed een vergelijking met andere gemeenten te maken. Ook het landelijk gemiddelde is hierin opgenomen. Vergelijking van woonlasten kan worden gemaakt met de Drechtstedengemeenten. Deze is gebaseerd op de actuele gegevens van de Digitale Atlas van de lokale lasten 2022 op www.coelo.nl en geeft de woonlasten van een meerpersoonshuishouden weer op basis van de gemiddelde WOZwaarde van een koopwoning. De woonlasten in 2022 in Alblasserdam, Dordrecht, Hardinxveld-Giessendam, Hendrik-Ido-Ambacht, Papendrecht, Sliedrecht en Zwijndrecht laten zich samenvatten in onderstaand schema (x € 1).
Benchmark lokale lasten Tot en met 2019 gold de zogenoemde 'macronorm'. Dit was een afspraak tussen de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en de Rijksoverheid over de maximale stijging van de landelijke opbrengst onroerendezaakbelastingen (OZB). Deze macronorm bepaalde de maximale jaarlijkse stijging van de ozb-opbrengsten van alle gemeenten samen en stamde uit 2007. In 2014 is uit onderzoek gebleken dat de macronorm geen effectief instrument is, omdat de norm niet heeft bijgedragen aan de gematigde lastenontwikkeling, daar de besluitvorming over tarieven in gemeenten in de eerste plaats geënt is op lokale afwegingen. Sinds die tijd is de vergelijking van de lokale lasten, OZB, afvalstoffen- en rioolheffing, tussen gemeenten volgens het Rijk beter mogelijk geworden. Onder meer door de jaarlijkse Atlas van de lokale lasten van het COELO en de wettelijke verplichting om in de gemeentebegroting de ontwikkelingen toe te lichten. Vanaf 2020 is de macronorm vervangen door de jaarlijkse benchmark, waarin naast de ozb ook de riool- en afvalstoffenheffing worden vergeleken. De benchmark beoogt door middel van meer vergelijking, de informatievoorziening over de ontwikkeling van de lokale lasten te bevorderen. De benchmark vergelijkt voor alle gemeenten binnen een provincie de hoogte van de woonlasten voor meerpersoonshuishoudens met een koopwoning.
De woonlasten zijn de som van de gemiddeld betaalde ozb, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing minus een eventuele heffingskorting.
Programmabegroting 2023 – Gemeente Papendrecht
88
In de benchmark voor 2022, opgenomen in de Coelo atlas 2022 vanaf pagina 135, wordt een vergelijking van de gemeentelijke woonlasten en de gemeentelijke tariefontwikkeling per provincie gegeven, net als de landelijke en provinciale gemiddelden. Middels de (grafische) vergelijking voor Zuid-Holland op pagina 139 worden de onderlinge verschillen tussen gemeenten inzichtelijk gemaakt. Het overzicht vergelijkt binnen de provincie het cumulatief bedrag van de drie heffingen per gemeente voor 2022 en de tariefswijzigingen per gemeente ten opzichte van 2021.
De figuren bieden de mogelijkheid om de gemeenten op verschillende punten te vergelijken. De positie op de x-as (hoe ver naar rechts staat de gemeente?) geeft informatie over de hoogte van de gemeentelijke woonlasten in vergelijking met die van de andere gemeenten in de provincie. De horizontale rode lijnen laten zien in hoeverre de gemeentelijke woonlasten en de mutatie afwijken van het gemiddelde in Nederland (over 2022) (doorgetrokken rode lijn) en de provincie (gestippelde rode lijn). Het gemiddelde voor Nederland over 2022 bedraagt € 904 en voor Zuid-Holland over 2022 is dit € 923. Het stijgingspercentage ten opzichte van 2021 bedraagt landelijk 3% en voor Zuid-Holland ligt dit circa 1% hoger. Verder kan de hoogte van de ozb, afvalstoffenheffing en rioolheffing worden vergeleken. Enkele gemeenten hanteren een korting op de totale aanslag (heffingskorting). De hoogte van de heffingskorting wordt weergegeven met een oranje balkje. Het bedrag van de heffingskorting is verrekend met de gemiddeld betaalde ozb, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing in de gemeente door het gekorte bedrag te delen door drie en dit in mindering te brengen op de drie betaalde bedragen. Met ingang van 2022 wordt de benchmark naast die voor iedere provincie ook getoond voor de G40, waartoe ook Dordrecht behoort.
Programmabegroting 2023 – Gemeente Papendrecht
89
In de beantwoording van kamervragen over de stijging van de gemeentelijke belastingen in 2021 door de voormalige minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, mevrouw Kajsa Ollongren is aangegeven dat evaluatie van de benchmark gepland staat voor 2025. Ook zal gekeken worden naar de relatie tussen de afschaffing van de macronorm en de ontwikkeling van de lokale woonlasten. Overige lokale heffingen BIZ (Bedrijven InvesteringsZones) Zowel ondernemers als gemeenten hebben belang bij investeringen in de bedrijfsomgeving. Voor het bedrijfsleven is de kwaliteit en veiligheid van de bedrijfsomgeving een belangrijke factor voor de aantrekkelijkheid van een onderneming voor klanten. Voor de lokale overheid is een veilige en leefbare openbare ruimte van belang om bedrijven (werkgelegenheid) en bezoekers aan te trekken. Een leefbare bedrijfsomgeving heeft invloed op de leefbaarheid van het omliggende gebied; burgers willen een veilige en leefbare omgeving om in te werken, te wonen en te winkelen. Het collectieve belang van de ondernemers valt op deze punten samen met het algemene belang van een kwalitatief hoogwaardige bedrijfsomgeving. Gezamenlijke investeringen liggen voor de hand omdat dit synergievoordelen oplevert en het effect van de investeringen groter wordt.
Gemeenten hebben met de Wet op de bedrijveninvesteringszones (Wet BIZ) de bevoegdheid om een gebied aan te wijzen (de bedrijveninvesteringszone (BIZ)) waarbinnen een bestemmingsbelasting (de BIZ-bijdrage) mag worden geheven ter financiering van door een meerderheid van de bijdrageplichtigen gewenste extra voorzieningen. De voorzieningen dienen zowel het gezamenlijk belang van de ondernemers als het algemeen belang. De BIZ kan echter niet worden ingezet voor de financiering van concrete verantwoordelijkheden die de wetgeving exclusief aan de gemeente opdraagt. De BIZ is alleen bedoeld om een hogere kwaliteit aan voorzieningen tot stand te brengen die de gemeente op grond van een optimale verdeling van de beschikbare middelen zelf niet kan en hoeft te realiseren. Papendrecht kent sinds 2018 deze heffing voor Centrum Papendrecht. Het doel van deze BIZ is om de concurrentiekracht van het winkelgebied te vergroten. Deze bijdrage wordt geheven van eigenaren en gebruikers van onroerende zaken in het centrum, zijnde de niet-woningen. Gebruikers van de panden betalen een vast bedrag, eigenaren betalen een percentage van de WOZ-waarde.
Programmabegroting 2023 – Gemeente Papendrecht
90
Deze BIZ loopt formeel in 2022 af. Gesprekken over verlenging van de BIZ lopen nog. Lijkbezorgingsrechten Berekening kostendekkendheid € Kosten taakveld(en) incl. (omslag)rente Inkomsten taakveld(en), excl. Heffingen
€ 436
-/-
0
Netto kosten taakveld
436
Overige toe te rekenen kosten:
0
Overhead incl. (omslag)rente
306
BTW
+
0
Totale overige kosten
306
Totale kosten (a)
742
Opbrengst heffingen (b)
100
408
Dekking (b/a*100)
55
Overige leges Berekening kostendekkendheid € Kosten taakveld(en) incl. (omslag)rente Inkomsten taakveld(en), excl. Heffingen
€ 513
-/-
0
Netto kosten taakveld
513
Overige toe te rekenen kosten:
0
Overhead incl. (omslag)rente BTW
350 +
0
Totale overige kosten
350
Totale kosten (a)
863
Opbrengst heffingen (b) Dekking (b/a*100)
100
842 98
Kwijtschelding Als een belastingplichtige als gevolg van financiële omstandigheden niet in staat is een belastingaanslag geheel of gedeeltelijk te betalen, kan gehele of gedeeltelijke kwijtschelding worden verleend. De regels voor het toekennen worden bepaald door de rijksoverheid. Deze regels komen erop neer dat kwijtschelding mag worden verleend aan belastingplichtigen die een inkomen hebben dat niet hoger ligt dan 90% van de bijstandsnorm. Gemeenten mogen hier in die zin van afwijken, dat deze inkomensgrens wordt verruimd naar 100% van de bijstandsnorm. Onze gemeente hanteert de zogeheten 100%-norm, wat betekent dat inwoners met een inkomen op bijstandsniveau in beginsel voor kwijtschelding in aanmerking komen. Er vindt ook een vermogenstoets plaats. Een groot deel van de kwijtscheldingen wordt geautomatiseerd getoetst. Het doel hiervan is om zo de administratieve lasten voor de burger te verminderen. Gemeenten mogen zelf bepalen voor welke belastingen kwijtschelding wordt verleend. Er kan kwijtschelding worden verleend voor:
Kwijtschelding wordt bepaald op basis van voortschrijdend inzicht van de ontwikkeling van de afvalstoffenheffing. In verband met de ingezette lijn van tariefdifferentiering wordt hier geen stijging verwacht.
Programmabegroting 2023 – Gemeente Papendrecht
91
5. Grondbeleid
Algemeen Het grondbeleid van de gemeente Papendrecht is ondersteunend aan het ruimtelijk beleid zoals dat onder andere in de Structuurvisie, Dijkvisie, Visie op het Groen- Blauwe Netwerk en diverse andere regionale en lokale sectorale visies wordt benoemd. Papendrecht kent sinds de actualisatie van haar beleid een actief situationeel grondbeleid om de doelstellingen uit deze visies te realiseren. In de praktijk is sturing via grond in Papendrecht beperkt. Vrijwel de gehele gemeente is volgebouwd en er is nog slechts één, relatief kleine, uitleglocatie in ontwikkeling. De gemeente heeft in vergelijking met andere gemeenten relatief weinig grond in eigendom en er wordt nauwelijks actief aangekocht. Een randvoorwaarde bij het grondbeleid is namelijk, dat er geen onaanvaardbaar maatschappelijk en/of economisch risico gelopen wordt. In praktijk wordt hierdoor met verwerving zeer terughoudend omgegaan. Ruimtelijke ontwikkelingen in Papendrecht vinden hoofdzakelijk plaats binnen bestaand stedelijk gebied. Dat betekent automatisch dat er veel meer spelers zijn met een grote diversiteit aan belangen. Ontwikkelingen zijn daardoor complex, duren lang, vragen relatief veel (ambtelijke) inzet en de uitkomsten kennen een hoge mate van onzekerheid. De woningmarkt kenmerkt zich momenteel als een sterke vraagmarkt.
Het risico op terugval is groot, onder meer door koopkrachtverlies en een oplopende hypotheekrente. Dit neemt niet weg dat de belangstelling bij ontwikkelaars, beleggers en aannemers om in Papendrecht te bouwen vooralsnog groot is. Er is echter een beperkt aantal locaties beschikbaar waar dit op relatief korte termijn en gemakkelijk kan. De beperkte hoeveelheid grond in eigendom maakt dat de financiële risico's in omvang beperkt zijn. Deze financiële risico’s in grondexploitaties zijn bij de twee lopende complexen Centrum en het Land van Matena in aflopende mate aanwezig. Werkwijze De afgelopen jaren zijn de taken bij het voeren van de grondexploitatie over meerdere personen verdeeld. De uitvoering en control zijn van elkaar gescheiden. Voor alle projecten worden aparte dossiers opgesteld, waarin alle relevante financiële gegevens, taxaties, ramingen en onderliggende contracten verzameld zijn. Deze werkwijze zal in 2023 voortgezet worden. Afronding projecten In 2023 is de situatie dat aan 2 grondexploitatieprojecten gewerkt wordt; Land van Matena en het Centrum. De laatstgenoemde is in de eindfase en kan mogelijk in 2023 afgerond en afgesloten worden. Voor het complex Land van Matena geldt dat dit in de afbouwfase is en volgens planning eveneens in 2023 afgerond wordt.
Het meerjarenperspectief geeft dan ook aan dat na 2023 vooralsnog geen grondexploitatie complexen in uitvoering zijn, tenzij het complex Centrum verdere vertraging oploopt. Deze vertraging kan ontstaan door beroepsprocedures tegen in voorbereiding zijnde bestemmingsplannen of door het mislukken van de aanbesteding van de resterende twee deelprojecten. Nieuwe Ontwikkelingen Een aantal ruimtelijke (her)ontwikkelingen kunnen leiden tot actieve grondexploitatie complexen. Het betreffen de locatie aan de Poldermolen (voormalig politiebureau / brandweerkazerne), Douwes Dekkerlaan en de schoollocaties. Andere ontwikkelingen zijn op dit moment te prematuur om deze conclusie te kunnen trekken.
Programmabegroting 2023 – Gemeente Papendrecht
92
Meerjarenperspectief Grondexploitaties De exploitatieberekeningen worden jaarlijks bij de jaarstukken herzien. Enerzijds wordt daarbij teruggeblikt op de daadwerkelijke inkomsten en uitgaven ten opzichte van de ramingen, anderzijds wordt vooruitgekeken. Door middel van (her)taxaties worden de ingeschatte opbrengsten opnieuw gewaardeerd en de ramingen voor de nog uit te voeren werkzaamheden worden geactualiseerd. Zo nodig worden de fasering en de looptijd van het project aangepast en de parameters voor rente en inflatie opnieuw beoordeeld. Voor de berekening van de financieringslasten wordt vanaf 2021 uitgegaan van een rentepercentage van 0,7% bij zowel een positieve boekwaarde (inkomsten groter dan de uitgaven) als bij een negatieve boekwaarde (uitgaven groter dan inkomsten). De geraamde kosten voor latere jaren zijn gecorrigeerd met 2% kostenstijging. Gelet op de inflatieontwikkeling zal bij de eerstvolgende actualisatie aanpassing noodzakelijk zijn. Niet in exploitatie genomen gronden De strategische grondposities zijn opgenomen onder de materiële vaste activa en vallen onder de zogenaamde warme gronden. Dit zijn gronden die door de gemeente zijn aangeschaft met het oog op ontwikkeling op afzienbare termijn, maar die nu nog niet in een operationele grondexploitatie zijn opgenomen.
Vanwege de grote opgaven in regio op het gebied van woningbouw, heeft de gemeente enkele gronden verworven met het oog op gebiedsontwikkeling op langere termijn. Het betreft de volgende twee locaties, te weten: percelen ten noorden van de A15 en een perceel tussen Douwes Dekkerlaan, Jacob Catslaan en Rembrandtlaan. In exploitatie genomen gronden Jaarlijks worden de exploitatieberekeningen van complexen geactualiseerd. Voor complexen waar een tekort wordt verwacht, wordt een voorziening gevormd. In onderstaande tabel is een prognose van het totaal in exploitatie genomen gronden opgenomen. Het totaal verwachte resultaat bedraagt ca € 578.000 miljoen positief. In dit positieve resultaat is de voorziening om het negatieve resultaat van het centrumcomplex op te vangen verwerkt. Totaal overzicht grondexploitaties 1-1-2022 Boekwaarde Complex 1-1-2021