Bijlage 1. Begroting 2024-2028.pdf
Tekst van het document
Programmabegroting 2024-2028 – Gemeente Papendrecht Pagina | 59
Beoordeling weerstandscapaciteit Voor de beoordeling van de weerstandscapaciteit gaat het om een beoordeling van de relatie tussen het beschikbare weerstandsvermogen en het, aan de risico's gerelateerde, benodigde weerstandsvermogen. Voor de hoogte en samenstelling van het weerstandsvermogen zijn geen landelijke normen en richtlijnen vastgesteld. Een gangbare norm is het hanteren van een beoogde weerstandsratio (= weerstandsvermogen gedeeld door risico’s) van tussen de 1 en 1,5. Met een weerstandsratio van 2 of hoger is het weerstandsvermogen goed tot uitstekend te noemen. De norm voor het weerstandsvermogen is door de raad vastgesteld op 1. De gemeentelijke weerstandsratio komt voor 2024 uit op 2,4 en neemt daarmee licht toe. Dit sluit aan op de ingezette weg om de financiële positie te versterken en ruimte te bieden voor eventuele tegenvallers en/of toekomstige investeringen. De stand van de vrij besteedbare reserves is hiermee ruim voldoende om de risico's op te vangen. In onderstaande tabel is de berekening opgenomen. Berekening weerstandsratio
1-1-2024
Totaal risico
20.950.053
Totaal weerstandsvermogen Weerstandsratio
50.666.000 2,4
Financiële kengetallen De kengetallen geven zicht op de financiële positie van de gemeente en bieden de mogelijkheid om gemeenten onderling te vergelijken. Daarmee dragen deze kengetallen bij aan de controlerende en kaderstellende taak van de gemeenteraad.
Overige financiële kengetallen Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Netto schuldquote
80%
78%
80%
80%
Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen
63%
62%
65%
66%
Solvabiliteitsratio
44%
44%
43%
43%
Grondexploitatie
0%
0%
0%
0%
1,97% 100% Voldoende Matig Onvldoende
3% 100%
-0,50% 100%
-1,82% 100%
Papendrecht
Structurele exploitatieruimte Belastingcapaciteit
Netto schuldquote
Programmabegroting 2024-2028 – Gemeente Papendrecht Pagina | 60
Met de netto schuldquote worden de totale schulden afgezet tegen het totaal aan baten van de gemeente. In de VNG-uitgave "Houdbare Gemeentefinanciën" is aangegeven dat wanneer de schuld lager is dan de gemeentelijke jaaromzet (<100%) dit als voldoende kan worden beschouwd. Tussen de 100% en 130% is matig, meer dan 130% is onvoldoende. Met 80% voldoen we ruim aan deze norm. Dit biedt naar de toekomst toe ruimte om te investeren. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen De verstrekte leningen betreffen o.a. de leningen aan Rivas en Fokker. Hiervoor wordt een rentevergoeding ontvangen. Wij voldoen ook aan deze norm. Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio laat zien welk deel van het bezit van de gemeente wordt bekostigd met eigen vermogen. In de VNG-uitgave "Houdbare Gemeentefinanciën" is aangegeven dat gemiddeld de solvabiliteitsratio zich begeeft tussen de 30% en 70%. Bij een solvabiliteitsratio tussen 20% en 30% is het matig en bij een percentage van <20% heeft een gemeente zijn bezit te zwaar belast met schulden. De solvabiliteitsratio laat een stabiel beeld zien en geeft aan dat we op dit vlak er goed voor staan. Kengetal grondexploitatie Met het aandeel grondexploitaties wordt aangeven hoe de boekwaarde van de in exploitatie genomen gronden zich verhoudt tot de totale baten van de gemeente. De norm is maximaal 25%, meer dan 35% is onvoldoende.
Het aandeel grondexploitatie is ook de komende jaren zeer beperkt van omvang. Structurele exploitatieruimte Het financiële kengetal structurele begrotingsruimte geeft aan hoe groot de structurele vrije ruimte is binnen de vastgestelde begroting of rekening en geeft daarmee aan of de gemeente in staat is structurele tegenvallers op te vangen dan wel of er nog ruimte is voor nieuw beleid. De artikel 12 norm is 0,5%, de structurele ruimte is matig als deze tussen de 0,0% en 0,5% ligt. Voor 2024 en 2025 geeft dit voldoende ruimte. Vanaf 2026, het welbekende ravijnjaar, wordt het beeld (in lijn met het landelijke beeld) negatief. Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit laat zien hoe de woonlasten zich verhouden ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Onder de woonlasten worden verstaan de OZB, de rioolheffing en de afvalstoffenheffing voor een woning met gemiddelde WOZ-waarde in die gemeente. Meer dan 110% is matig, meer dan 130% onvoldoende.
Programmabegroting 2024-2028 – Gemeente Papendrecht Pagina | 61
2. Onderhoud Kapitaalgoederen In deze paragraaf wordt aangegeven hoe wordt omgegaan met de gemeentelijke kapitaalgoederen. De gemeente heeft op haar grondgebied kapitaalgoederen in de vorm van wegen, civiele constructies, riolering, openbare verlichting, water, groen, speelruimten, sportvelden en vastgoed. Deze kapitaalgoederen zijn afgestemd op de functie (nu en in de toekomst) en zijn van belang voor onder andere de volksgezondheid, handel, verkeer & vervoer, ecologie en recreatie. De gemeente Papendrecht wil haar kapitaalgoederen goed onderhouden en in een goede staat houden. Deze paragraaf geeft inzicht in de wijze van onderhoud & vervanging en de hiervoor benodigde financiële middelen. Papendrecht gaat zorgvuldig om met alle kapitaalgoederen, waarbij de voorzieningen binnen een goed rentmeesterschap worden beheerd. In het fysieke domein vraagt het kwalitatief op peil houden van de openbare ruimte de nodige aandacht (ook financieel), ontstaan mogelijk hogere kosten vanwege de energietransitie, duurzaamheid en krapte in de arbeidsmarkt. De kernboodschap is en blijft dat we verantwoordelijkheid nemen om de kapitaalgoederen in voldoende technische staat voor hun functie te houden en keuzes maken die daartoe bijdragen. Dit alles vanuit het perspectief van een meerjarig financieel gezonde gemeente.
Om dit te realiseren is het beheer, onderhoud en vervanging van de kapitaalgoederen vastgelegd in beleids-/beheerplannen en/of meerjarige onderhoudsplannen. Naast functievervulling is hierbij aandacht voor de energietransitie, klimaatadaptatie, verminderen afvalproductie, duurzaamheid en circulariteit. Voor de riolering is dit vastgelegd in het Gemeentelijk Rioleringsplan. Bij civiel en groen is dit vastgelegd het beheerplan openbare ruimte. Kerncijfers (in beheer) van Papendrecht Verharding 1.830.000 m2 Groen 1.705.000 m2 Water 630.000 m2
75% elementen, 21% asfalt en 4% overige verharding Incl. sportvelden, begraafplaats Excl. onderhoud derden, incl. buitenhavens
Het beheerareaal omvat verder: Riolering (stelsel riolering excl. persleiding)
170
km
Riolering (persleiding)
13
km
Gemalen
84
stuks
Bomen (excl. Waterschap en derden)
14.570
stuks
Beschoeiing en oevers
80
km
Lichtmasten
6.577
stuks
Speeltoestellen (incl. scholen)
652
stuks
Bruggen
203
stuks
Waterbushaltes
3
stuks
Damwanden, (wal)muren en keermuren
2.774
m1
Geluidsschermen
4.100
m1
Buiten sportlocaties
8
stuks
Verkeersregelinstallaties
5
stuks
Jaarlijks vindt aanpassing van het areaal en kerncijfers plaats. Dit verschil ontstaat door nieuwe aanleg of door veranderingen in de openbare ruimte, voornamelijk bij de verharding en het groen.
Programmabegroting 2024-2028 – Gemeente Papendrecht Pagina | 62
Beheervisie De openbare ruimte wordt door middel van integraal beheer en onderhoud in stand gehouden. Belangrijk is de onderlinge samenhang voor een goed financieel beheer en effectief gebruik van de maatregelen waarbij klein onderhoud, groot onderhoud en vervanging integraal worden uitgevoerd. Dit proces is, aan de hand van de levenscyclus van de weg, onderstaand in beeld gebracht. Klein onderhoud
Groot onderhoud
Vervangingsinvestering
Onderhoudstoestand
Aanleg
Tijd Onderhoudscyclus Figuur 1: Onderhoudscyclus
Beheer wordt kort gedefinieerd als alle maatregelen waarmee de openbare ruimte in stand wordt gehouden. Naast het uitvoeren van fysieke onderhoudsmaatregelen, betekent dit ook sturing geven aan beleidsontwikkeling, het optimaliseren van de bedrijfsvoering, maar ook (functie) aanpassing door nieuwe ontwikkelingen. Bij het fysieke onderhoud onderscheiden we verzorging (van de openbare ruimte) en het technisch onderhoud van de objecten. Voorbeelden van deze verzorging zijn bijvoorbeeld de bestrijding van onkruid, het verwijderen van zwerfvuil en graffiti. Het technisch onderhoud omvat het onderhouden van de objecten door middel onderhoudsmaatregelen, bijvoorbeeld het herstraten van wegen, vervangen van brugdekdelen, etc. Belangrijk hierbij is dat zowel het klein onderhoud als het planmatig groot onderhoud en tijdige vervanging bijdragen aan een voldoende technische staat gedurende de technische levensduur van een voorziening.
Beleidskaders Algemeen Omgevingsvisie Papendrecht Perspectiefnota 2023 - 2028 Begroting 2024 Beheerplan Openbare Ruimte Op 26 januari 2021 is de Omgevingsvisie Papendrecht 'Een duurzame toekomst met een krachtige gemeenschap' vastgesteld door de gemeenteraad van Papendrecht. Samen met de door de gemeenteraad vastgestelde kaders (o.a. Perspectiefnota en de nog vast te stellen begroting 2024) en het bestuursakkoord vormt dit het kader voor het beheer van de openbare ruimte. Het beheer en onderhoud van de openbare ruimte in Papendrecht is vastgelegd in meerdere beleidsdocumenten, beheer- en uitvoeringsplannen. In het kader van de Omgevingswet is één Beheerplan Openbare Ruimte door het college vastgesteld, dat een belangrijke eerste bouwsteen is voor een nog op te stellen Omgevingsprogramma Openbare Ruimte. In 2024 wordt het beheerplan herijkt.
Programmabegroting 2024-2028 – Gemeente Papendrecht Pagina | 63
Riolering Beleidskader Gemeentelijk Rioleringsplan Papendrecht (GRP) 2019-2023 (met doorloop naar 2024). Stedelijk Waterplan 2007-2016 met doorloop naar 2024. Strategie Klimaatadaptatie Papendrecht 2017 De Wet milieubeheer (onderdeel Omgevingswet) bepaalt dat gemeenten verplicht zijn een geldig gemeentelijk rioleringsplan (GRP) te hebben. In het GRP geeft de gemeenteraad aan op welke wijze zij invulling geeft aan de zorgplichten voor afvalwater, hemelwater en grondwater. Naast deze zorgplichten zijn de kosten van de activiteiten en de gevolgen voor de rioolheffing op korte en lange termijn in beeld gebracht. In 2024 wordt het GRP 2024-2028 aan de gemeenteraad aangeboden. Gemeente Papendrecht heeft samen met Waterschap Rivierenland een Stedelijk Waterplan (SWP). In 2017 is het Stedelijk Waterplan verder uitgewerkt en aangevuld met het streefbeelden waterplan. Het doel is het bevorderen van de flora & fauna in en rond de watergangen in de gemeente en het verbeteren van waterkwaliteit. Klimaatadaptatie De klimaatverandering heeft impact gevolgen voor het leefmilieu op de korte en langere termijn. Naast langere warme en droge periodes, is er ook sprake van extreme neerslag waarbij in korte tijd veel regen valt. Het bestaande rioolstelsel, afwateringssystemen en het oppervlaktewatersysteem zijn onvoldoende berekend op deze extremen, waardoor wateroverlast ontstaat.
Vanwege de klimaatveranderingen worden bij integrale vervangingsprojecten klimaatadaptieve maatregelen uitgewerkt en aangelegd. Bij vervanging van de riolering wordt een apart hemelwaterstelsel aangebracht, waarbij het regenwater rechtstreeks wordt afgevoerd naar het oppervlaktewater. Daarbij besteden we aandacht aan mogelijkheden voor extra waterberging in het groen en/of waar mogelijk en wenselijk in waterbergende fundering. Om op particulier terrein water te bergen worden bewoners gestimuleerd hun tuin klimaatbestendig in te richten. Bij nieuwbouwprojecten wordt 20 mm water per m2 terreinoppervlak op eigen terrein vastgehouden en vertraagd afgevoerd. Hierdoor kan het water op particulier terrein tijdelijk worden opgevangen zodat er samen met de capaciteit in de openbare ruimte beschikbaar is om neerslag op te vangen. Vanuit het thema hitte worden er lichtere kleuren bestrating toegepast en meer groen aangebracht (beplanting en bomen). Een structurele aanpak voor het omgaan met klimaatverandering is verwoord in de strategienota Klimaatadaptatie Papendrecht, waarbij de herijking gelijktijdig met het GRP in 2024 door het college en de gemeenteraad wordt vastgesteld. Met de herziene strategienota worden de gevolgen van de klimaatverandering breder in de organisatie geïmplementeerd.
Ook is klimaat meer verbreed naar maatregelen voor de thema's hitte, droogte en gezondheid in de woon- en leefomgeving.
Wegen Beheerplan openbare ruimte Gemeentelijke begroting 2024 Perspectiefnota 2023 - 2028 In 2022 is het Beheerplan openbare ruimte voor de jaren 2023 en verder door het college vastgesteld. Het beheerplan openbare ruimte concretiseert de ambities met betrekking tot de openbare ruimte vanuit de Omgevingsvisie. Als basis gelden de huidige kaders die zijn vastgesteld binnen de gemeente. Het beheerplan openbare ruimte maakt inzichtelijk hoe, waar, wanneer en tegen welke kosten de verschillende beheeronderdelen in Papendrecht worden beheerd en onderhouden om de kwaliteit en functie in stand te houden. Het uitgangspunt is om de leefomgeving voor de inwoners van Papendrecht aantrekkelijk te houden en waar mogelijk te verbeteren. Bij grootschalige projecten worden de bewoners uitgenodigd om actief mee te doen, en mee te denken. Vervanging van de wegen wordt afgestemd met de planning vanuit van Gemeentelijk Rioleringsplan.
Programmabegroting 2024-2028 – Gemeente Papendrecht Pagina | 64
De begroting voorziet in de toename van noodzakelijk grootschalig onderhoud van de wegen. Deze toename wordt o.a. veroorzaakt vanwege de gerealiseerde grootschalige uitrol naar glasvezel binnen de gemeente. Ook vindt de komende jaren grootschalige aanleg plaats vanuit het warmtenetwerk (HVC). Hierdoor ontstaan op de korte als middellange termijn hogere onderhoudskosten vanwege nazetting in de ondergrond (degeneratie). De leidraad voor het inrichten van wegen zijn de principes van Duurzaam Veilig. De technische kwaliteit van de wegen wordt gebaseerd op de landelijke erkende CROW – systematiek. Voor de wegen voeren we jaarlijks planmatig het beheer en onderhoud uit aan diverse wegen met elementenverharding. Het jaarlijkse asfaltonderhoud wordt zoveel mogelijk gebundeld en wordt uitgevoerd rond de zomerperiode. Het regulier onderhoud aan belijning en figuraties op het wegoppervlak wordt jaarlijks meegenomen binnen het wegenonderhoud. Binnen de begroting is voor straatmeubilair een investeringskrediet beschikbaar. Met deze financiële middelen wordt het straatmeubilair op basis van technische einde levensduur vervangen.
Groen Beleidskader Beheerplan openbare ruimte Gemeentelijke begroting 2024 Perspectiefnota 2023 - 2028 Visie op het groenblauwe netwerk Bomenverordening De Omgevingsvisie, de visie op het Groenblauwe netwerk en het hierop gebaseerde Beheerplan Openbare Ruimte, vormen het kompas voor het beheer, het onderhoud en de investeringen in het groen en blauw binnen de gemeente Papendrecht. In 2017 is de bomenverordening vastgesteld door de gemeenteraad en de vernieuwde Groene Kaart en het Handboek Groen door het college. De Bomenverordening vormt het kader voor de bescherming van gemeentelijke en particuliere bomen. Papendrecht hecht groot belang aan duurzaamheid en wil daarom onder andere een aantrekkelijke plaats zijn voor mens, dier en natuur. Dit wordt gedaan door te werken aan een natuurinclusief Papendrecht, waarbij aandacht is voor het stedelijk ecologisch systeem. De kwaliteit van het stedelijk ecosysteem is belangrijk voor biodiversiteit en voor het leveren van ecosysteemdiensten. Het beheer richt zich op het mogelijk maken van een grote verscheidenheid aan dieren, planten en leefgebieden, het vasthouden van regenwater en voldoende verkoeling door schaduw. Binnen projecten wordt invulling gegeven aan natuurvriendelijk onderhoud, waarin we faciliteren op het toepassen van inheemse beplanting en rekening houden met de eisen van doelsoorten (icoonsoorten).
Openbare verlichting Beleidskader Beheerplan openbare ruimte Vervangingsplan Openbare Verlichting 2018-2028 Gemeentelijke begroting 2024 Perspectiefnota 2023 - 2028 De openbare verlichting vervult een belangrijke functie op het gebied van sociale veiligheid, verkeersveiligheid, leefbaarheid en bereikbaarheid. Bij nieuwbouw en projectmatige vervanging wordt LED-verlichting aangebracht. Dit vanwege het lage energieverbruik door lage vermogens van de lichtbronnen. De Richtlijn voor Openbare Verlichting (NPR 13201) is hierin het richtsnoer. De gemeente Papendrecht heeft samen met vijf andere gemeenten in de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden een Gemeenschappelijke Regeling (met een Algemeen Bestuur en een Dagelijks Bestuur ingericht voor het dagelijks beheer en onderhoud. Door één gezamenlijke aannemer worden de werkzaamheden vanuit het onderhoudsbestek aan de openbare verlichting uitgevoerd.
Programmabegroting 2024-2028 – Gemeente Papendrecht Pagina | 65
De vervanging van armaturen en lichtmasten wordt met een investeringskrediet bekostigd. Het meerjarige vervangingsplan openbare verlichting geeft aan op welke locaties in de komende jaren vervangingen noodzakelijk zijn. De meerjarenplanning voorziet in de komende jaren een toename van de vervanging van de armaturen. De projectmatige vervanging en het beheer binnen de gemeente wordt door Papendrecht aangestuurd. Uitvoering van de werkzaamheden worden regionaal uitgevoerd door één gezamenlijke aannemer vanuit de raamovereenkomst “uitvoering projecten openbare verlichting'.
Civiele constructies Beleidskader Beheerplan openbare ruimte Perspectiefnota 2023 - 2028 Gemeentelijke begroting 2024 Civiele kunstwerken, zoals bruggen, vis- en loopsteigers, tunnels, viaducten, geluidsschermen en damwanden, zijn belangrijke elementen binnen de openbare ruimte. Het zijn onvermijdelijke verbindingen in de hoofdstructuren in de wijken, afschermende constructies en recreatieve elementen in de wijken. Naast functionaliteit is constructieve veiligheid een belangrijk aspect bij het beheer en onderhoud van de civiele kunstwerken. Vanuit het investeringskrediet civiel kunstwerken vindt in 2024 vervanging plaats van zeven fiets-/voetgangersbruggen
Speelplaatsen Beleidskader Beheerplan openbare ruimte Perspectiefnota 2023 - 2028 Gemeentelijke begroting 2024 Papendrecht telt een groot aantal speelplekken. In de komende jaren zijn meer dan in het verleden speeltoestellen aan vervanging toe. Er is een groeiende vraag naar andere speelmogelijkheden. Het gaat steeds minder om de toestellen zelf, maar veel meer om de bespeelbaarheid van de openbare buitenruimte. Verkeersveilige buurten met voldoende speelaanleidingen en mogelijkheden voor 'Natuurlijk Spelen' zijn hiervoor belangrijk. Samen met inwoners wordt gezocht naar nieuwe creatieve mogelijkheden en wordt gezorgd voor een goed bespeelbare leefomgeving. De veiligheid van de openbare speelvoorzieningen is een belangrijk aandachtspunt. Als uit inspectie blijkt dat een speelelement onveilig is of wordt, wordt dat hersteld, vervangen of verwijderd. Als herstel niet meer mogelijk is, wordt een speeltoestel vervangen of omgevormd naar een speelaanleiding. Dit wordt gedaan aan de hand van de eisen uit het Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen en de Europese normen 1176 en 1177.
Sportvelden Beleidskader Meerjarenplan Sportvelden 2019-2038 Afwegingskader aanleg en renovatie velden 2021 Perspectiefnota 2023 - 2028 Gemeentelijke begroting 2024 In 2019 is de meerjarenplan Sportvelden 2019-2038 door het college vastgesteld en in de begroting verwerkt. In aanvulling hierop is in juli 2021 door de gemeenteraad het Afwegingskader aanleg en renovatie velden vastgesteld. Op basis van de meerjarenplanning vindt de renovatie aan de verschillende sportvelden plaats op basis van kwaliteit. Voor wensen voor aanpassingen van de beschikbare capaciteit van de buiten sportaccommodaties is het afwegingskader opgesteld als richting gevend document. Met de verenigingen vindt afstemming plaats over groot onderhoud en vervanging van de sportvelden, waarbij de nieuwe constructie zo goed mogelijk wordt afgestemd op het gewenste gebruik. Het meerjarenplan is hierin het vertrekpunt.
Programmabegroting 2024-2028 – Gemeente Papendrecht Pagina | 66
Baggeren Beleidskader Beheerplan openbare ruimte Meerjarenplan vijvers en watergangen 2021-2026 (met doorkijk naar 2033) Stedelijk Waterplan 2007-2016 (met doorkijk naar 2024) Gemeentelijke begroting 2024 Perspectiefnota 2023 - 2028 Door bladval en aangroei van baggerslib, groeien de watergangen langzaam dicht. Door te baggeren worden de watergangen op diepte gehouden. Het beheer- en onderhoudsplan vijvers en watergangen geeft inzicht in de trajecten die projectmatig gebaggerd wordt, zo nodig gecombineerd met het vervangen van de beschoeiing. Vanuit het Waterschap wordt in 2024 gestart met baggerwerkzaamheden van de A-watergangen.
Parkeergarages Beleidskader Voorzieningen Parkeergarages Notitie Parkeerbeleid Nota Hoofdlijnen Parkeerbeleid Centrum Parkeergarages De Meent en De Overtoom –Technisch beheerplan 2023-2028 Perspectiefnota 2023-2028 Gemeentelijke begroting 2024 In het Centrumgebied van Papendrecht vindt een regulering van het parkeren plaats om de leefbaarheid in het Centrum te ondersteunen. Papendrecht exploiteert voor het kort parkeren twee parkeergarages (De Meent en Overtoom). In de nota ‘Hoofdlijnen Parkeerbeleid Centrum’ is het gemeentelijke beleid beschreven. Voor de parkeergarages zijn de tarieven en de kaders voor beheer en exploitatie vastgelegd. De notitie Parkeerbeleid is in 2016 opgesteld en is een aanvulling op dit beleid, waarmee beoogd wordt om het gebruik van de parkeergarage te bevorderen. In 2023 zijn de technische beheerplannen van de parkeergarages De Meent en De Overtoom door het college vastgesteld. Hiermee wordt een integraal beeld gegeven van het beheer en onderhoud in de planperiode 2023-2028. Het technische beheerplan wordt in 2024 aangeboden aan de raad. Vastgoed De gemeentelijke vastgoedportefeuille is verdeeld in de volgende categorieën; maatschappelijk vastgoed: t.b.v.
het realiseren van gemeentelijke/maatschappelijke doelen; strategisch vastgoed: panden verworven voor een strategisch doel zoals herontwikkeling of gebruik voor toekomstige maatschappelijke doeleinden; niet strategisch vastgoed: verkopen wanneer mogelijk; (dijk)woningen: historisch ontstaan bezit en verkoop na einde gebruik; scholen: gemeente is financier en economisch eigenaar, juridisch eigendom inclusief onderhoud van deze panden is voor het schoolbestuur. Het juridisch eigendom komt terug bij einde gebruik door schoolbestuur. De vastgoedportefeuille wordt continu geactualiseerd op het feitelijk gebruik waarbij ook gekeken wordt naar het (toekomst)perspectief van de panden. De raad wordt jaarlijks geïnformeerd over de omvang van de vastgoedportefeuille en de categorische indeling. In 2024 is het vastgoed- en accommodatiebeleid en voor gemeente Papendrecht opgeleverd en zal stapsgewijs geïmplementeerd worden. Dit zal resulteren in beleidskaders hoe we omgaan met het (financieel beheer en onderhoud van het) gemeentelijk vastgoed, hoe de toekomstige vastgoedportefeuille er uit zal zien afgestemd op de beleidsdoelen en hoe het thema verduurzaming concreet ingevuld kan worden. In 2024 is met het vastgoed- en accommodatieplan tevens het Integraal Huisvestingsplan (IHP) 20232034 opgeleverd. Dit plan is verdeeld in 2 grote opgaven gedurende 2 termijnen binnen de onderwijsgebouwen.
Dit betreft enerzijds het aanpassen van de klimaatinstallaties naar Frisse Scholen
Programmabegroting 2024-2028 – Gemeente Papendrecht Pagina | 67
Klasse B, zoals geldt vanuit het huidige Bouwbesluit (2023-2026) én het op langere termijn omvormen van de onderwijsgebouwen naar bijna energie neutrale gebouwen (BENG) (2027-2034). Bij verhuur van de panden is één van de uitgangspunten kostprijs dekkende huur. Hiervoor worden exploitatiebegrotingen opgesteld. In geval van commerciële huurders geldt dat er marktconforme huurprijzen gerekend worden. Deze worden bepaald op basis van een huurprijstaxatie. Het onderhoud van het vastgoed wordt begroot en uitgevoerd aan de hand van Meerjaren Onderhoudsplannen (MJOP). Alle (vervangings)investeringen worden daarbij zo duurzaam mogelijk uitgevoerd. In 2024 wordt gestart met het verduurzamen van de vastgoedportefeuille op basis van een uitvoeringsplan dat een vervolg is op het vastgoed- en accommodatiebeleid.
Regionale samenwerking Voor de samenwerking geldt dat we in Papendrecht lokaal doen wat lokaal kan. In deze complexe samenleving kunnen we echter niet alles alleen. Daarom wordt samengewerkt in de Drechtsteden en in de regio Alblasserwaard/Vijfheerenlanden waar dat meerwaarde geeft. In de regio Drechtsteden vindt vanuit Papendrecht samenwerking en kennisuitwisseling plaats. Voor de openbare ruimte gaat het hierbij op zowel uitvoeringniveau (o.a. samenwerking met uitvoeringbestekken) tot op beheersmatig niveau, zoals de energie transitie en de implementatie van een gezamenlijk beheersysteem. Voor de klimaatadaptatie wordt samengewerkt als onderdeel van de regionale groeiagenda. Op operationeel/ inhoudelijk niveau wordt efficiënt samengewerkt op inhoud door gezamenlijk uitvoeringsbestekken voor te bereiden, aan te besteden en uit te laten voeren. Voorbeelden hiervan zijn het bestek beschoeiingen, leveren bomen en beplanting, en samenwerking met betrekking tot de flora & fauna. Ook in de regio Alblasserwaard/ Vijfheerenlanden samenwerking plaats, dit op het gebied van zowel riolering en zuivering) als op het gebied van openbare verlichting (BOVL). In regionaal verband wordt samengewerkt in A5H verband en tevens in Drechtsteden verband met partners als provincie, waterschap, omgevingsdienst, veiligheidsregio, GGD en andere partners.
In samenwerking met de zeven gemeenten, twee provincies en het waterschap is de Regionale klimaat Adaptatie Strategie Alblasserwaard- Vijfheerenlanden (RAS A5H) vastgesteld. De volgende stap is het opstellen van een gemeenschappelijk uitvoeringsplan klimaatadaptatie voor de periode 2023- 2027. Met het uitvoeringsplan worden vanuit het Rijk extra middelen beschikbaar gesteld voor uitvoering van de lokale en regionale klimaatadaptatieprojecten. De gemeentelijke financiering van de projecten die voortkomend uit het uitvoeringsplan zijn opgenomen in de meerjarenplanning van het GRP.
Financiering van werken De BBV schrijft voor dat vervangingswerken met maatschappelijk en/of economisch nut geactiveerd moeten worden. Dit betekent dat de volgende werken in de openbare ruimte met investeringskredieten gefinancierd worden: Riolering Pompen en gemalen Asfaltwegen Geluidsschermen Civiele kunstwerken Openbare verlichting Heesters Speelplaatsen Sportvelden
Programmabegroting 2024-2028 – Gemeente Papendrecht Pagina | 68
Voor groot onderhoud waarbij sprake is van in standhouden van kapitaalgoederen zonder verlening van levensduur, schrijft de BBV voor dat een voorziening gevormd kan worden om de kosten te egaliseren over de looptijd van een onderhoudscyclus. Groot onderhoudswerkzaamheden waar een voorziening voor gevormd is zijn: Waterbuspontons, met een onderhoudscyclus van 5 jaar en een jaarlijkse dotatie van € 9.000. Baggeren havens, met een onderhoudscyclus van 16 jaar en een jaarlijkse dotatie van € 62.500. Baggeren vijvers en watergangen, met een onderhoudscyclus van 12 jaar en een jaarlijkse dotatie van € 228.000. Parkeergarages, met een onderhoudscyclus variërend van 1 tot 60 jaar (conform MJOP) en een jaarlijkse dotatie van € 51.000.
Geplande werkzaamheden jaarschijven 2024 t/m 2028 Met de hieronder genoemde activiteiten en bedragen voor de jaren 2024 t/m 2028 wordt bij de reconstructies rekening gehouden met de meerjarenplanning vanuit het Gemeentelijke Rioleringsplan. Omdat o.a. de ontwikkeling van Kraaihoek in de komende jaren een bepalende factor is in deze meerjarenplanning, waarbij het uitvoeringsjaar in samenwerking met Woonkracht 10 plaatsvindt, ontstaan mogelijke bijstelling in de financiën van de projecten in de onderstaande jaarschijven plaats.
Programmabegroting 2024-2028 – Gemeente Papendrecht Pagina | 69
Geplande werkzaamheden in 2024 Riolering
Geraamde lasten
Integrale vervanging riolering: Integrale vervangingsprojecten riolering, wegen en groen
€
2.500.000
TOTAAL
€
2.500.000
Asfaltwegen
Geraamde lasten
Vervanging asfaltconstructie: Noordhoek
€
295.000
Oosteind (2e fase)
€
410.000
Wieklaan
€
29.000
TOTAAL
€
734.000
Civiele kunstwerken
Geraamde lasten
Vervanging van civiel technische objecten: Grondmolen 101-Watermolen
€
36.000
Grondmolen 35-51
€
38.000
Grondmolen 66-68
€
38.000
Jaques Perkstraat-Noordhoek
€
70.000
Zernikelaan-fietspad N3
€
42.000
Noordhoekse Wiel ten zw van volkstuinen
€
48.000
Noordhoekse Wiel ten noorden van griende
€
33.000
Gedeelte vervanging op basis van inspectie
€
65.000
TOTAAL
€
370.000
Openbare verlichting - vervangingsplan armaturen
Geraamde lasten
Planmatige vervanging in o.a. Dijkstraat, Frans Halsstraat, Keizerskroon
€
155.000
TOTAAL
€
155.000
Baggeren vijvers en watergangen
Geraamde lasten
- Ontvangsplicht uit A-watergangen
€
650.000
TOTAAL
€
650.000
Speelplaatsen
Geraamde lasten
projectmatige vervanging speelvoorzieningen
€
50.000
TOTAAL
€
50.000
Speeltoestellen
Geraamde lasten
projectmatige vervanging speelvoorzieningen
€
60.000
TOTAAL
€
60.000
Sportvelden
Geraamde lasten
Hybrideveld 1 Oostpolder
€
121.000
TOTAAL
€
121.000
Programmabegroting 2024-2028 – Gemeente Papendrecht Pagina | 70
Vervanging damwand Kooihaven
Geraamde lasten
Vervanging damwand Kooihaven
€
3.500.000
TOTAAL
€
3.500.000
Vervanging en aanplant bomen/heesters
Geraamde lasten
Planmatige vervanging en aanplanten van bomen/heesters
€
215.000
TOTAAL
€
215.000
Vervanging pompen riolering
Geraamde lasten
Vervanging pompen
€
100.000
TOTAAL
€
100.000
Vervanging straatmeubilair
Geraamde lasten
Vervanging straatmeubilair
€
35.000
TOTAAL
€
35.000
Parkeergarages
Geraamde lasten
sensoren parkeergarages
€
25.000
Herstel voegafdichtingen, onderdelen liftinstallatie Overtoom
€
105.000
TOTAAL
€
130.000
Programmabegroting 2024-2028 – Gemeente Papendrecht Pagina | 71
Geplande werkzaamheden in 2025 Riolering
Geraamde lasten
Integrale vervanging riolering: Integrale vervangingsprojecten riolering, wegen en groen
€
2.500.000
TOTAAL
€
2.500.000
Asfaltwegen
Geraamde lasten
Vervanging asfaltconstructie: Bosch
€
290.000
Noordkil (tussen rotondes)
€
90.000
Tiendweg-oost
€
96.000
TOTAAL
€
476.000
Civiele kunstwerken
Geraamde lasten
Vervanging van civiel technische objecten: B.K.weg-Zonnedauw
€
51.000
Standerdmolen-Wieklaan
€
62.000
Spinbolmolen-Achterdijk
€
40.000
Gedeeltelijke vervanging o.b.v. inspectie
€
75.000
TOTAAL
€
228.000
Openbare verlichting - vervangingsplan armaturen
Geraamde lasten
Planmatige vervanging o.a. G. van Prinstererstr, Onderslag, Veerweg
€
155.000
TOTAAL
€
155.000
Baggeren vijvers en watergangen
Geraamde lasten
baggeren vijvers en watergangen delen van wijk 4 (west)
€
132.000
TOTAAL
€
132.000
Speelplaatsen
Geraamde lasten
projectmatige vervanging speelvoorzieningen
€
50.000
TOTAAL
€
50.000
Speeltoestellen
Geraamde lasten
projectmatige vervanging speelvoorzieningen
€
60.000
TOTAAL
€
60.000
Vervanging en aanplant bomen/heesters
Geraamde lasten
Planmatige vervanging en aanplanten van bomen/heesters
€
215.000
TOTAAL
€
215.000
Programmabegroting 2024-2028 – Gemeente Papendrecht Pagina | 72
Vervanging pompen riolering
Geraamde lasten
Vervanging pompen
€
100.000
TOTAAL
€
100.000
Vervanging straatmeubilair
Geraamde lasten
Vervanging straatmeubilair
€
35.000
TOTAAL
€
35.000
Baggeren Havens
Geraamde lasten
Baggeren Jachthaven (voorbereiding)
€
25.000
TOTAAL
€
25.000
Programmabegroting 2024-2028 – Gemeente Papendrecht Pagina | 73
Geplande werkzaamheden in 2026 Riolering
Geraamde lasten
Integrale vervanging riolering: Integrale vervangingsprojecten riolering, wegen en groen
€
2.500.000
TOTAAL
€
2.500.000
Asfaltwegen
Geraamde lasten
Vervanging asfaltconstructie: Kraaihoek
€
115.000
Rembrandtlaan (rotonde-west)
€
45.000
Onderslag
€
40.000
Cypressenlaan
€
90.000
Veerweg / Weteringsingel
€
200.000
TOTAAL
€
490.000
Civiele kunstwerken
Geraamde lasten
Vervanging van civiel technische objecten: Toortsdreef-park Wilgendonk
€
180.000
Totaal
€
180.000
Openbare verlichting - vervangingsplan armaturen
Geraamde lasten
Planmatige vervanging o.a. Randwijk, Rembrandtlaan en Stellingmolen
€
155.000
TOTAAL
€
155.000
Baggeren vijvers en watergangen baggeren vijvers en watergangen delen van wijk 4 (west)
Geraamde lasten €
195.000
€
195.000
Speelplaatsen
Geraamde lasten
projectmatige vervanging speelvoorzieningen
€
50.000
TOTAAL
€
50.000
Speeltoestellen
Geraamde lasten
projectmatige vervanging speelvoorzieningen
€
60.000
TOTAAL
€
60.000
Sportvelden
Geraamde lasten
Vervanging kunstgras voetbalveld 2 PKC
€
520.000
TOTAAL
€
520.000
Vervanging en aanplant bomen/heesters Planmatige vervanging en aanplanten van bomen/heesters
Geraamde lasten €
TOTAAL
Programmabegroting 2024-2028 – Gemeente Papendrecht Pagina | 74
215.000 € 215.000
Vervanging pompen riolering
Geraamde lasten
Vervanging pompen
€
100.000
TOTAAL
€
100.000
Vervanging straatmeubilair
Geraamde lasten
Vervanging straatmeubilair
€
35.000
TOTAAL
€
35.000
Baggeren Havens
Geraamde lasten
Baggeren Jachthaven (uitvoering)
€
225.000
TOTAAL (is incl. BTW)
€
225.000
Programmabegroting 2024-2028 – Gemeente Papendrecht Pagina | 75
Geplande werkzaamheden in 2027 Riolering
Geraamde lasten
Integrale vervanging riolering: Integrale vervangingsprojecten riolering, wegen en groen
€
2.500.000
TOTAAL
€
2.500.000
Asfaltwegen
Geraamde lasten
Vervanging asfaltconstructie: Burgemeester Keijzerweg (diverse deeltrajecten)
€
475.000
Matena
€
115.000
Beukenlaan
€
185.000
Andoornlaan
€
100.000
Pontonnierspad (voetpad) TOTAAL
€ €
35.000 910.000
Civiele kunstwerken
Geraamde lasten
Vervanging van civiel technische objecten: Beltmolen 59-Stellingmolen
€
62.000
Standerdmolen-Wieklaan
€
33.000
B.K.weg-Kennedylaan west
€
45.000
B.K.weg-Kennedylaan oost
€
45.000
Gedeeltelijke vervanging o.b.v. inspectie
€
50.000
Totaal
€
235.000
Openbare verlichting - vervangingsplan armaturen
Geraamde lasten
Planmatige vervanging o.a. Marnixstraat e.o., Vrijheer van Eslaan
€
155.000
TOTAAL
€
155.000
Baggeren vijvers en watergangen
Geraamde lasten
baggeren vijvers en watergangen wijken 8,9 en deel 10 (park nh wiel)
€
224.000
TOTAAL
€
224.000
Speelplaatsen
Geraamde lasten
projectmatige vervanging speelvoorzieningen
€
50.000
TOTAAL
€
50.000
Speeltoestellen
Geraamde lasten
projectmatige vervanging speelvoorzieningen
€
60.000
TOTAAL
€
60.000
Vervanging en aanplant bomen/heesters
Geraamde lasten
Planmatige vervanging en aanplanten van bomen/heesters
€
215.000
TOTAAL
€
215.000
Programmabegroting 2024-2028 – Gemeente Papendrecht Pagina | 76
Vervanging pompen riolering
Geraamde lasten
Vervanging pompen
€
100.000
TOTAAL
€
100.000
Vervanging straatmeubilair
Geraamde lasten
Vervanging straatmeubilair
€
35.000
TOTAAL
€
35.000
Programmabegroting 2024-2028 – Gemeente Papendrecht Pagina | 77
Geplande werkzaamheden in 2028 Riolering
Geraamde lasten
Integrale vervanging riolering: Integrale vervangingsprojecten riolering, wegen en groen
€
2.500.000
TOTAAL
€
2.500.000
Asfaltwegen
Geraamde lasten
Vervanging asfaltconstructie:
Nanengat
€ € € €
550.000 190.000 225.000 170.000
TOTAAL
€
1.135.000
Burgemeester Keijzerweg (diverse deeltrajecten) Kerkbuurt Visschersbuurt
Civiele kunstwerken
Geraamde lasten
Vervanging van civiel technische objecten: P.J.Troelstrastraat-P.S.Gerbrandystraat
€
70.000
H. Polakstraat-Wiardi Beckmanstraat
€
70.000
Kamerlingh Onneslaan 1
€
38.000
Gedeeltelijke vervanging o.b.v. inspectie
€
50.000
Totaal
€
228.000
Openbare verlichting - vervangingsplan armaturen
Geraamde lasten
Planmatige vervanging o.a. Visschersbuurt, Noordkil, Nanengat, Zuidkil.
€
185.000
TOTAAL
€
185.000
Baggeren vijvers en watergangen
Geraamde lasten
baggeren vijvers en watergangen wijk 6 en 12
€
160.000
TOTAAL
€
160.000
Speelplaatsen
Geraamde lasten
projectmatige vervanging speelvoorzieningen
€
50.000
TOTAAL
€
50.000
Speeltoestellen
Geraamde lasten
projectmatige vervanging speelvoorzieningen
€
60.000
TOTAAL
€
60.000
Vervanging en aanplant bomen/heesters
Geraamde lasten
Planmatige vervanging en aanplanten van bomen/heesters
€
215.000
TOTAAL
€
215.000
Vervanging pompen riolering
Programmabegroting 2024-2028 – Gemeente Papendrecht Pagina | 78
Geraamde lasten
Vervanging pompen
€
100.000
TOTAAL
€
100.000
Vervanging straatmeubilair
Geraamde lasten
Vervanging straatmeubilair
€
35.000
TOTAAL
€
35.000
Programmabegroting 2024-2028 – Gemeente Papendrecht Pagina | 79
3. Financiering In deze paragraaf komen de onderwerpen aan de orde die behoren tot het geldstromenbeleid van de gemeente. Dit zijn risicobeheer (met name rente- en kredietrisico), de financierings- en schuldpositie, het kasbeheer en de informatievoorziening.
Algemeen Het Financieringsstatuut vormt het kader voor beleid en uitvoering van de treasuryfunctie. Afhankelijk van de hoogte en de verwachte duur van het liquiditeitstekort of –overschot, wordt vermogen tijdelijk of langdurig aangetrokken of uitgezet (vnl. Schatkist). Het uitgangspunt bij het aantrekken van vermogen is dat de kasgeldlimiet optimaal benut wordt en zoveel mogelijk kort vermogen wordt aangetrokken. Benadrukt wordt dat de financieringsfunctie van de gemeente Papendrecht uitsluitend de publieke taak dient en dat een prudent beleid gevoerd wordt binnen de kaders die zijn gesteld in de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido). Binnen de financiële functie van de gemeente is het van belang om onderscheid te maken tussen de treasury- en de controlfunctie. Treasury zorgt voor de beschikbaarheid van geldmiddelen; de controlfunctie is belast met het toezicht en de bewaking van de aanwending ervan. Vanuit deze rollen is de focus bij treasury gericht op feitelijke in- en uitgaande kasstromen, terwijl de controlfunctie veelal redeneert in termen van baten en lasten. In deze paragraaf staan voornamelijk de feitelijke kas- en financieringsstromen centraal. Rente ontwikkelingen De tarieven op de geldmarkt (kortlopende leningen) laten de afgelopen maanden een sterk oplopende trend zien.
Dit houdt nauw verband met de beleidsrente van de ECB, omdat die meerdere keren is verhoogd. Dit doet de ECB om de inflatie te beteugelen en terug te brengen naar 2%. De verwachting voor de tweede helft van 2023 is dat de stijging van de kortlopende rente zal afvlakken en dat de ECB de beleidsrente nog maar een half procentpunt gaat verhogen. De 10-jaarsrente is begin augustus gestegen naar een niveau van 3,12%. Banken berekenen bij het verstrekken van langjarige financiering liquiditeitsopslagen bovenop de IRS-niveaus. Voor bijvoorbeeld een 10-jaars lening bedraagt deze opslag medio 2023 circa 0,20% (20 basispunten). Het afgelopen jaar heeft de renteontwikkeling het volgende beeld laten zien:
Renteverloop 1 aug 2022 - 1 aug 2023 4,000% 3,500% 3,000% 2,500% 2,000% 1,500% 1,000% 0,500% 0,000%
3-maands Euribor
10-jaars IRS
Financieringspositie Interne rente De BBV-notitie rente verplicht in de financieringsparagraaf inzicht te geven in de rentelasten, de aan taakvelden, grondexploitaties toe te rekenen rente en het renteresultaat. In onderstaande tabel is dit samengevat. Uit deze berekening komt een omslagrente van afgerond 1%.
Programmabegroting 2024-2028 – Gemeente Papendrecht Pagina | 80
(bedragen x € 1.000)
Renteschema
2024 a1. De externe rentelasten over de lange financiering
€
957
a2. De externe rentelasten over de korte financiering
€
-
€
671
€
286
€
363
€
649
d1. Rente over eigen vermogen
€
-
d2. Rente over voorzieningen
€
-
Totaal aan taak velden toe te rek enen rente
€
649
e.
De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag)
€
723
f.
Renteresultaat op het taakveld treasury
€
-74
Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente
€
649
De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag)
€
723
Verschil (absoluut)
€
b.
De externe rentebaten
-/-
Saldo rentelasten en rentebaten c1. De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend
-/-
€
-190
-/-
€
-116
+/+ €
669
c2. De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend c3. De rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor is aangetrokken (=projectfinanciering), die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend Aan taak velden toe te rek enen externe rente
Verschil (procentueel)
-/-
-74 -11,4%
Renterisico’s Renterisico’s kunnen vanuit Wet fido-optiek worden bezien op de korte en op de langere termijn. Renterisico op korte schuld: de kasgeldlimiet Met de kasgeldlimiet is in de Wet fido een norm gesteld voor het maximum bedrag waarop de gemeente haar financiële bedrijfsvoering met kortlopende middelen (looptijd <1 jaar) mag financieren. Deze norm bedraagt 8,5% van het begrotingstotaal. Voor 2024 kan de kasgeldlimiet als volgt worden bepaald:
Programmabegroting 2024-2028 – Gemeente Papendrecht Pagina | 81
Berekening kasgeldlimiet 2024 €
Begrotingstotaal
103.200 8,5%
Relevant percentage €
Kasgeldlimiet
8.772
1e kwartaal
2e kwartaal
3e kwartaal
4e kwartaal
Gemiddeld netto vlottende schuld (+) of gemiddeld netto vlottend overschot (-) Kasgeldlimiet
€
7.000
€
5.000
€
7.000
€
5.000
€
8.772
€
8.772
€
8.772
€
8.772
Overschrijding kasgeldlimiet
-
Ruimte onder kasgeldlimiet
€
1.772
€
3.772
€
1.772
€
3.772
(bedragen x € 1.000)
De gemeente Papendrecht verwacht in 2024 binnen de normen van de kasgeldlimiet (max. drie kwartalen overschrijding) te opereren. De meest actuele liquiditeitenplanning geeft aan dat op korte termijn geen nieuwe langlopende leningen benodigd zijn. In deze liquiditeitenplanning is geen rekening gehouden met de eventuele bouw van de VO-scholen, aangezien dit nog in afwachting is van definitieve besluitvorming en daarnaast in de begroting al gespaard wordt voor toekomstige investeringen. Indien incidenteel behoefte is aan kortlopende financiering, dan worden daarvoor 1-maands kasgeldleningen gebruikt. Oogmerk van het door het SGD uit te voeren gemeentelijke saldobeheer is om de limietruimte optimaal te benutten. Renterisico op langlopende schuld: de renterisiconorm De Wet fido definieert vaste schuld als opgenomen geldleningen met een rente typische looptijd groter of gelijk aan 1 jaar. Met de renterisiconorm biedt de Wet fido een richtsnoer om renteaanpassingen van financieringen en beleggingen goed in de tijd te spreiden. Het doel van deze norm is het voorkomen van een overmatige afhankelijkheid van het renteniveau in één bepaald jaar. Om dat te bereiken mag het totaal aan renteherzieningen en aflossingen op grond van deze norm per jaar niet meer bedragen dan 20% van het begrotingstotaal.
Conform voorschrift van de Wet fido wordt het renterisico in de navolgende tabel voor de komende vier jaren bepaald, terwijl de renterisiconorm alleen betrekking heeft op het totaal van de begroting van het komende jaar. Uit onderstaande tabel blijkt dat de renterisiconorm van de gemeente Papendrecht voor 2024 circa € 20,6 miljoen bedraagt, zijnde 20% van het begrotingstotaal.
Programmabegroting 2024-2028 – Gemeente Papendrecht Pagina | 82
Renterisiconorm Renterisico's
2024
2025
2026
2027
Renteherzieningen
€
- €
- €
- €
-
Aflossingen
€
4.107 €
4.107 €
4.507 €
5.107
Renterisico
€
4.107 €
4.107 €
4.507 €
5.107
€
103.200 €
101.528 €
103.412 €
104.527
20%
20%
20%
€
20.640 €
20.306 €
20.682 €
Renterisiconorm
€
20.640
Renterisico 2024
€
4.107
Ruimte onder de norm
€
16.533
Berekening renterisiconorm Begrotingstotaal Percentage cf. regeling Renterisiconorm
20% 20.905
Toetsing renterisico aan norm:
(bedragen x € 1.000)
Uit deze opstelling blijkt dat de gemeente Papendrecht binnen de grenzen van de renterisiconorm opereert. Kredietrisico’s Kredietrisico’s kunnen worden gelopen vanuit uitzettingen (verstrekte geldleningen en beleggingen) of uit verstrekte garanties. Verstrekte geldleningen De gemeente heeft per 1 januari 2024 voor een totaalbedrag van circa € 19,2 miljoen aan leningen verstrekt. Dit kan als volgt worden gespecificeerd naar risicocategorie:
Verwachte stand per Categorie
1-1-2024
% verdeling per eind 2024
31-12-2024
Gemeenten / Provincies
€
- €
-
0,0%
Overheidsbanken
€
- €
-
0,0%
Woningcorporaties met garantie WSW
0,0%
Semi-overheidsinstellingen
€
- €
-
0,0%
Financiële instellingen (A en hoger) Overige toegestane instellingen volgens Treasurystatuut Niet-toegestane instellingen volgens Treasurystatuut
€
- €
-
0,0%
€
19.185
€
17.970
100,0%
€
-
€
-
0,0%
Totaal
€
19.185 €
17.970
100,0%
(bedragen x € 1.000)
Programmabegroting 2024-2028 – Gemeente Papendrecht Pagina | 83
De per jaar ultimo vermelde bedragen betreffen: Toegestane instellingen volgens Treasurystatuut o Rivas (€ 7,3 miljoen) o Fabriek Slobbengors CV (€ 4,1 miljoen) o Hoofdkantoor Slobbengors CV (€ 6,5 miljoen) o Intens BV (€ 112.000) Verleende garanties De borgstellingen kunnen als volgt worden gespecificeerd naar risicogroep: Verwachte stand per Categorie
Risico profiel
Directe borstellingen (m.b.t. lokale instellingen, verenigingen e.d.) Achtervangpositie in waarborgfondsen (bijv. WSW)
1-1-2024
31-12-2024
% verdeling per eind 2024
Middel/ hoger €
7.687
€
7.626
12,1%
€
91.118
€
90.274
87,9%
€
98.805
€
97.900
100,0%
Laag
Totaal (bedragen x € 1.000)
Schatkistbankieren Bij het verplicht schatkistbankieren mag de gemeente een bedrag van 2% van het begrotingstotaal buiten de Schatkist houden, het zogenoemde drempelbedrag. Het drempelbedrag mag als gemiddeld creditbedrag per kwartaal niet overschreden worden. Wanneer de gemeente het drempelbedrag overschrijdt, dient het meerdere afgestort te worden in 's Rijks Schatkist. Over dit saldo wordt medio 2023 rente vergoed van ongeveer 3,4%. Dit tarief beweegt mee met de beleidsrente van de ECB en kan in een tijdsbestek van maanden sterk stijgen of dalen. Het drempelbedrag voor de gemeente Papendrecht voor 2024 kan als volgt worden berekend: Berekening drempelbedrag SKB 2024 Begrotingstotaal
€
103.200
€
2.064
Relevant percentage Drempelbedrag (afgerond)
2%
(bedragen x € 1.000)
Informatievoorziening Enkele keren per jaar vindt een overleg plaats met de Servicegemeente Dordrecht over de voortgang en uitvoering van de treasuryzaken. Indien daartoe vanuit de gemeente of vanuit SGD behoefte dan wel noodzaak wordt gevoeld, vindt daarnaast ook contact op incidentele basis plaats. Voor zover relevant zullen door SGD rapportages worden opgeleverd voor in- of extern gebruik.
Programmabegroting 2024-2028 – Gemeente Papendrecht Pagina | 84
4. Lokale heffingen Lokale heffingen kunnen we onderscheiden in gebonden en ongebonden heffingen. Gebonden wil zeggen dat de besteding gerelateerd is aan een direct aanwijsbare tegenprestatie van de gemeente. Dit zijn retributies (bijvoorbeeld leges, marktgeld) of bestemmingsheffingen (bijvoorbeeld afvalstoffenheffing, rioolheffing). Deze heffingen worden verantwoord op de desbetreffende gemeentelijke programma’s en worden niet tot de algemene dekkingsmiddelen gerekend. Ongebonden lokale heffingen zijn zogenaamde zuivere belastingen. De opbrengsten hieruit kunnen door de gemeenteraad vrijelijk binnen het werkterrein van de gemeente worden ingezet. Het gaat hierbij om de onroerendezaakbelastingen (OZB) en toeristenbelasting. Deze heffingen zijn niet verbonden aan een inhoudelijk programma en behoren tot de algemene dekkingsmiddelen. Deze paragraaf heeft betrekking op beide heffingen. In het vervolg gaan wij achtereenvolgens in op: ➢ Ontwikkelingen en rijksbeleid ➢ Overzicht opbrengst gemeentelijke heffingen ➢ Heffingen woonlasten (lokale lastendruk) ➢ Overige lokale heffingen ➢ Kwijtscheldingen Ontwikkelingen en rijksbeleid Herziening gemeentelijk belastinggebied In het Coalitieakkoord 2021 – 2025 “Omzien naar elkaar, vooruitkijken naar de toekomst” is opgenomen dat partijen een nieuwe financieringssystematiek voor medeoverheden voor de periode na 2025 willen uitwerken.
Een en ander om een stabielere financiering voor de medeoverheden te realiseren en hun autonomie te vergroten. Daarbij wordt ook de mogelijkheid voor een groter gemeentelijk belastinggebied betrokken, inclusief alternatieven voor OZB. Uitbreiding kan echter slechts aan de orde komen als aan de geformuleerde randvoorwaarden is voldaan. Daarbij vormen met name ‘de financiële verhoudingen op orde’ en 'geen verhoging van de lastendruk’ harde ijkpunten. Het coalitieakkoord biedt alleen een nieuwe 'window of opportunity’ als het kabinet zich hieraan committeert. De andere voorwaarden zijn geen sinecure, maar daar kan door zorgvuldige vormgeving goed aan voldaan worden. Uiterlijk in mei 2023 dient duidelijk te worden of de financiële verhoudingen “op orde” zijn; is dat het geval, dan dient ook de lastenneutraliteit vorm gegeven te worden en dan brengt de zorgvuldige vormgeving en de zorg voor uitvoerbaarheid met zich dat op zijn vroegst in 2027 sprake kan zijn van uitbreiding. Overzicht gemeentelijke belastingopbrengsten (x € 1.000) Onderstaande tabel geeft een overzicht, ingedeeld naar algemene dekkingsmiddelen en gebonden heffingen, met de geraamde opbrengst voor 2024 en 2023, evenals de verantwoorde opbrengsten over 2022. Wij merken op dat de verschillen tussen 2024 ten opzichte van 2023 geen indicatie geven van de stijging of daling van de tarieven, maar van de totale opbrengst.
Factoren zoals ontwikkelingen in de WOZ-waarde en areaaluitbreiding spelen hierbij een belangrijke rol.
Programmabegroting 2024-2028 – Gemeente Papendrecht Pagina | 85
Heffingssoort
Rekening 2022
Begroting na wijz. Begroting 2023 2024
Mutatie 2024 t.o.v. 2023
Algemene dekkingsmiddelen (ongebonden heffingen) Onroerende-zaakbelastingen Toeristenbelasting / Logiesheffing Subtotaal
7.995 45 8.040
8.456 56 8.512
8.749 56 8.805
293 0 293
Gebonden heffingen Afvalstoffenheffing Rioolheffing Lijkbezorgingsrechten Bouwleges Overige leges Bedrijven InvesteringsZone Subtotaal TOTAAL
4.947 2.421 399 411 1.035 284 9.497 17.537
5.085 2.456 408 160 506 280 8.895 17.407
5.664 2.573 408 160 573 335 9.713 18.518
579 117 0 0 67 55 818 1.111
Procentueel aandeel per heffingssoort op totale opbrengst 2024 Overige leges 3% Bouwleges Bedrijven 1% InvesteringsZone Lijkbezorgingsrecht 2% en 2% Rioolheffing 14%
Onroerendezaakbelastingen 47%
Afvalstoffenheffing 31% Toeristenbelasting / Logiesheffing 0%
In het begrotingsjaar is circa 17,5% van de inkomsten van de gemeente Papendrecht afkomstig uit lokale heffingen. De lokale heffingen vormen daarom een belangrijke inkomstenbron voor de gemeente.
Programmabegroting 2024-2028 – Gemeente Papendrecht Pagina | 86
Heffingen woonlasten (lokale lastendruk) Tot de lokale woonlasten worden gerekend de OZB, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Deze heffingen bepalen het leeuwendeel van de gemeentelijke opbrengsten en bepalen daarmee ook grotendeels de lokale lastendruk. In onderstaande tabellen worden de ontwikkeling van gemiddelde WOZ-waarde (= de basis voor het berekenen van de OZB-aanslag) <van alle woningen samen en die van koopwoningen> en de woonlasten voor gemiddelde huishoudens in euro’s weergegeven over de laatste vier jaren. Hier zijn voor de afvalstoffen- en de rioolheffing de voor dat jaar geldende tarieven opgenomen. • De gemiddelde woonlast OZB is berekend door de gemiddelde WOZ-waarde te vermenigvuldigen met het geldende tariefpercentage. • Voor de afvalstoffenheffing is het gemiddelde van de drie basistarieven voor afvalstoffenheffing gebruikt met de aanname dat per jaar 25 keer de container wordt ontgrendeld. Hiermee wordt het gemiddelde van de gemiddelde tarieven berekend. • Voor de rioolheffing is het geldende tarief voor 2024 gebruikt. Ook zijn de woonlasten opgenomen voor huurders. Huurders betalen geen OZB en rioolheffing eigenaar. In de kolom 2024 zijn de gevolgen van de belastingvoorstellen verwerkt.
Eigenaren-bewoners met woning met een gemiddelde WOZ-waarde Gemiddelde WOZ-waarde 236.000 258.000 278.000 OZB-eigenaar 266,21 274,77 349,44 Afvalstoffenheffing 296,00 327,00 354,00 Rioolheffing eigenaar 141,00 158,00 161,00 Ontwikkeling lastendruk 703 760 864 % stijging tov vorig jaar 8,0% 13,8% Huurders
Afvalstoffenheffing Ontwikkeling lastendruk % stijging tov vorig jaar
2020 296,00 296
2021 327,00 327 10,5%
2022 354,00 354 8,3%
324.000 375,19 367,00 165,00 907 4,9%
334.000 379,42 406,92 169,00 955 5,3%
2023 367,00 367 3,7%
2024 406,92 407 10,9%
Uit bovenstaande tabel blijkt dat de gemiddelde woonlasten in Papendrecht in 2024 met tussen de 5 en 10% zullen stijgen ten opzichte van het jaar ervoor. Hieronder treft u per heffing een toelichting aan. Onroerendezaakbelastingen (OZB) De onroerendezaakbelastingen (OZB) genereren veruit het grootste deel van de gemeentelijke belastingopbrengst. De OZB bestaat uit drie verschillende belastingen: een eigenarenbelasting voor woningen en niet-woningen en een gebruikersbelasting voor niet-woningen. De opbrengst vloeit naar de algemene middelen van de gemeente. De raad bepaalt met het vaststellen van de begroting de totale opbrengst van deze heffing. De heffingsgrondslag voor de OZB is de totale WOZ-waarde van de onroerende zaken, oftewel de WOZ-capaciteit. Deze wordt vastgesteld volgens de regels van de Wet waardering onroerende zaken (Wet WOZ). Voor 2024 gelden de WOZ-waarden met als waardepeildatum 1 januari 2023. Door de geraamde opbrengst te delen door de WOZ-capaciteit ontstaat het tarief en daarmee het bedrag dat de belastingplichtigen moeten betalen. De OZB wordt berekend naar een percentage van de WOZ-waarde van de onroerende zaak. De WOZ-waardeontwikkeling van peildatum 1 januari 2022 naar 1 januari 2023 is voor woningen berekend op 3,0% en voor niet-woningen op 2,0%.
Rekening houdend met de gewenste (meer)opbrengst (1,9% inflatiecorrectie + 1,5% toevoeging aan structureel budget toekomstige investeringen conform perspectiefnota 2022) en de waardeontwikkeling leidt dit voor 2024 tot de
Programmabegroting 2024-2028 – Gemeente Papendrecht Pagina | 87
volgende tarieven. Om de ontwikkeling van de tarieven te laten zien zijn ook de tarieven over eerdere jaren opgenomen. Eigenaar woning Eigenaar niet-woning Gebruiker niet-woning
2020 0,1128 0,2418 0,1878
2021 0,1065 0,2327 0,1816
2022 0,1257 0,3038 0,2255
2023 0,1158 0,3198 0,2371
2024 0,1136 0,3261 0,2438
Afvalstoffenheffing Afvalstoffenheffing wordt geheven ter dekking van de kosten voor het inzamelen en verwerken van huishoudelijk afval. Wettelijk uitgangspunt is dat de opbrengst niet hoger mag zijn dan de kosten ter zake. In Papendrecht gebeurt dit wel kostendekkend. Dit blijkt uit onderstaande berekening. Berekening kostendekkendheid 2024
Afvalstoffenheffing €
4.459
€
234
Overige toe te rekenen kosten:
€
371
Overhead incl. (omslag)rente
€
296
€
843
Kosten taakveld(en) incl. (omslag)rente Inkomsten taakveld(en), excl. Heffingen
-/-
%
€
4.225
Totale overige kosten
€
1.509
Totale kosten (a)
€
5.734
Netto kosten taakveld
BTW
+
€
Opbrengst heffingen (b)
5.664
Dekking (b/a*100)
99%
De basistarieven hebben zich de afgelopen jaren als volgt ontwikkeld (x € 1): 2020 2021 2022 2023 2024 Meerpersoons 296,00 327,00 420,00 432,00 360,00 Tweepersoons 296,00 327,00 342,00 360,00 312,00 Eenpersoons 296,00 327,00 300,00 309,00 290,00
Stijging
10,5%
8,3%
3,7%
-12,6%
Papendrecht heeft met ingang van 2024 het recycle-tarief (diftar) ingevoerd. Inwoners betalen vanaf dan, naast het basisbedrag, een bedrag voor restafval per ontgrendeling van de verzamelcontainer en/of lediging van een minicontainer. Deze tarieven per ontgrendeling/lediging bedragen:
ontgrendeling 30 liter ontgrendeling 60 liter
2024 0,75 1,50
Rioolheffing Met ingang van 2010 is het rioolrecht ex artikel 229 van de Gemeentewet vervangen door de rioolheffing ex artikel 228a van diezelfde wet. Dit is het gevolg van de inwerkingtreding van de Wet verankering en bekostiging van gemeentelijke watertaken. Hiermee hebben gemeenten de mogelijkheid gekregen om naast de kosten van zorgplicht voor het afvalwater ook de kosten van de zorg voor het hemel- en grondwater te verhalen via de rioolheffing. Wettelijk uitgangspunt is dat de opbrengst niet hoger mag zijn dan de kosten ter zake. Welke kosten via de rioolheffing worden verhaald dient met het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) te zijn vastgesteld.
Programmabegroting 2024-2028 – Gemeente Papendrecht Pagina | 88
In Papendrecht gebeurt dit wel kostendekkend. Dit blijkt uit onderstaande berekening. Rioolheffing
Berekening kostendekkendheid 2024 Kosten taakveld(en) incl. (omslag)rente Inkomsten taakveld(en), excl. Heffingen
-/-
€
2.090
€
568
%
€
1.523
Totale overige kosten
€
1.050
Totale kosten (a)
€
2.573
Netto kosten taakveld Overige toe te rekenen kosten: Overhead incl. (omslag)rente BTW
+
€
253
€
303
€
495
€
Opbrengst heffingen (b)
100%
2.573
Dekking (b/a*100)
100%
De tarieven hebben zich de afgelopen jaren als volgt ontwikkeld (x € 1): Rioolheffing eigendom Stijging
2020 141,00
2021 158,00 12,1%
2022 161,00 1,9%
2023 165,00 2,5%
2024 169,00 2,4%
Papendrecht heft van eigenaren van panden een vast bedrag per jaar. Hierbij is de situatie per 1 januari bepalend. Vergelijking andere gemeenten Om inzicht te krijgen in het algemene verloop van de hoogte van de woonlasten (OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing) is het goed een vergelijking met andere gemeenten te maken. Ook het landelijk gemiddelde is hierin opgenomen. Vergelijking van woonlasten kan worden gemaakt met de Drechtstedengemeenten. Deze is gebaseerd op de actuele gegevens van de Digitale Atlas van de lokale lasten 2023 op www.coelo.nl en geeft de woonlasten van een meerpersoonshuishouden weer op basis van de gemiddelde WOZ-waarde van een koopwoning. De woonlasten in 2023 in Alblasserdam, Dordrecht, Hardinxveld-Giessendam, Hendrik-Ido-Ambacht, Papendrecht, Sliedrecht en Zwijndrecht laten zich samenvatten in onderstaand schema (x € 1).
Gemiddelde Gemeente
%OZBE
Riool-
Afval-
Tege-
Rangnr.
OZB
heffing
stoffen-
moet-
meerpers.
WOZwaarde
won
eig
eig/gebr
heffing
koming
Totaal
Dordrecht
368.000
0,0890
328
217
332
-75
802
35
Sliedrecht
364.000
0,0712
260
277
351
888
112
Hardinxveld-G'dam
389.000
0,1048
407
204
332
943
174
Hendrik-Ido-Ambacht
442.000
0,0918
406
202
404
949
180
Papendrecht
367.000
0,1158
425
166
363
954
187
Zwijndrecht
375.000
0,0862
323
322
347
957
191
Alblasserdam
387.000
0,1004
388
159
418
965
201
Landelijk gemiddelde
474.000
0,0890
402
213
329
944
-63 -35
huish.
De indicatie in de laatste kolom betekent hoe lager het rangnummer hoe lager de woonlasten.
Benchmark lokale lasten De benchmark beoogt door middel van meer vergelijking, de informatievoorziening over de ontwikkeling van de lokale lasten te bevorderen. De benchmark vergelijkt voor alle gemeenten binnen een provincie de hoogte van de woonlasten voor meerpersoonshuishoudens met een koopwoning. De woonlasten zijn de som van de gemiddeld betaalde ozb, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing minus een eventuele heffingskorting.
Programmabegroting 2024-2028 – Gemeente Papendrecht Pagina | 89
In de benchmark voor 2023, opgenomen in de Coelo atlas 2023 vanaf pagina 215, wordt een vergelijking van de gemeentelijke woonlasten en de gemeentelijke tariefontwikkeling per provincie gegeven, net als de landelijke en provinciale gemiddelden. Middels de (grafische) vergelijking voor ZuidHolland op pagina 224 worden de onderlinge verschillen tussen gemeenten inzichtelijk gemaakt. Het overzicht vergelijkt binnen de provincie het cumulatief bedrag van de drie heffingen per gemeente, minus de tegemoetkoming in de woonlasten (heffingskorting) voor 2023 en de tariefswijzigingen per gemeente ten opzichte van 2022.
De figuren bieden de mogelijkheid om de gemeenten op verschillende punten te vergelijken. De positie op de x-as (hoe ver naar rechts staat de gemeente?) geeft informatie over de hoogte van de gemeentelijke woonlasten in vergelijking met die van de andere gemeenten in de provincie. De horizontale rode lijnen laten zien in hoeverre de gemeentelijke woonlasten en de mutatie afwijken van het gemiddelde in Nederland (doorgetrokken rode lijn) en de provincie (gestippelde rode lijn). Het gemiddelde voor Nederland bedraagt € 944 en voor Zuid-Holland is dit € 976. Het stijgingspercentage ten opzichte van 2022 bedraagt landelijk 4,8% en voor Zuid-Holland ruim 5%. Verder kan de hoogte van de ozb, afvalstoffenheffing en rioolheffing worden vergeleken. Enkele gemeenten hanteren een korting op de totale aanslag (heffingskorting). De hoogte van de heffingskorting wordt weergegeven met een oranje balkje. Het bedrag van de heffingskorting is verrekend met de gemiddeld betaalde ozb, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing in de gemeente door het gekorte bedrag te delen door drie en dit in mindering te brengen op de drie betaalde bedragen. Naast de vergelijking per provincie wordt ook een overzicht op G40-niveau gepresenteerd.
Programmabegroting 2024-2028 – Gemeente Papendrecht Pagina | 90
In de beantwoording van kamervragen over de stijging van de gemeentelijke belastingen in 2021 door de voormalige minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, mevrouw Kajsa Ollongren is aangegeven dat evaluatie van de benchmark gepland staat voor 2025. Ook zal gekeken worden naar de relatie tussen de afschaffing van de macronorm en de ontwikkeling van de lokale woonlasten. Overige lokale heffingen BIZ (Bedrijven InvesteringsZones) Zowel ondernemers als gemeenten hebben belang bij investeringen in de bedrijfsomgeving. Voor het bedrijfsleven is de kwaliteit en veiligheid van de bedrijfsomgeving een belangrijke factor voor de aantrekkelijkheid van een onderneming voor klanten. Voor de lokale overheid is een veilige en leefbare openbare ruimte van belang om bedrijven (werkgelegenheid) en bezoekers aan te trekken. Een leefbare bedrijfsomgeving heeft invloed op de leefbaarheid van het omliggende gebied; burgers willen een veilige en leefbare omgeving om in te werken, te wonen en te winkelen. Het collectieve belang van de ondernemers valt op deze punten samen met het algemene belang van een kwalitatief hoogwaardige bedrijfsomgeving. Gezamenlijke investeringen liggen voor de hand omdat dit synergievoordelen oplevert en het effect van de investeringen groter wordt.