Begroting 2027-2031 Gemeente Papendrecht - Digitale versie

| > 18% ( 2029) die gebr uik | 18 jaar en ouder | BRON: Monitor maken van | So cia a l , mantel zorg- | Onder zoekcentrum ondersteuning | Drecht steden Doe t | Percent age van | 2 7 % ( 2 0 24 ) | 24% ( 2 0 24 ) | ≥ 27% ( 2028) vrijwilligers werk | 19 tot 65 jaar | B R O N: Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen, Dienst Gezondheid & Jeugd Zuid-Holland Zuid Doe t | Percent age van | 2 7 % ( 2 0 24 ) | 3 2 % ( 2 0 24 ) | ≥ 30% ( 2028) vrijwilligers werk | 65 jaar en ouder | B R O N: Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen, Dienst Gezondheid & Jeugd Zuid-Holland Zuid S ociale cohesie | S chaal score 1-106 ,4 ( 2025 ) | n .v. t . | ≥ 6 ,8 ( 2029) ( hoe ho ger, hoe | B R O N: be ter) | Veiligheidsmonitor Papendrecht, Onder zoekcentrum Drecht steden 78 4.5 ONDERWIJS Goed onderwijs vormt de basis voor persoonlijke ontwikkeling, gelijke kansen en een sterke samenleving. In de gemeente Papendrecht zetten wij ons in voor een omgeving waarin alle kinderen en jongeren zich optimaal kunnen ontwikkelen, ongeacht hun achtergrond of thuissituatie. Onderwijs is daarbij niet alleen een verantwoordelijkheid van scholen, maar een gezamenlijke opgave van gemeenten, onderwijsinstellingen, ouders en maatschappelijke partners. Wat willen we bereiken? Wij richten ons op het versterken van kansengelijkheid, zodat ieder kind zich optimaal kan ontwikkelen.

Daarbij hebben wij extra aandacht voor kinderen en jongeren die ondersteuning nodig hebben, bijvoorbeeld bij taalontwikkeling of een gezonde en veilige leefomgeving. Ook zetten wij in op het welzijn van leerlingen, met aandacht voor mentale gezondheid, sociale veiligheid en het voorkomen van schooluitval. We participeren in de regionale aanpak basisvaardigheden door het uitvoeren van het regioplan. Hierbij werken we intensief samen met de andere gemeenten in de regio. Daarnaast versterken wij de samenwerking met onderwijs- en kinderopvangpartners, bevorderen wij een doorgaande lijn tussen onderwijsfasen en werken wij aan een goede aansluiting op de arbeidsmarkt. Een goede en veilige leeromgeving staat centraal. Wij zetten ons in voor passende, duurzame onderwijshuisvesting en stimuleren dat kinderen zoveel mogelijk onderwijs in hun eigen wijk kunnen volgen. Wat gaan we ervoor doen? • We houden wettelijk toezicht op het openbaar primair en voortgezet onderwijs gericht op de continuïteit van het onderwijs door het beoordelen van statutenwijzigingen en het benoemen van de leden van de Raad van Toezicht. • We geven uitvoering aan de eerste tranche projecten uit het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP) 2023-2032 aan de hand van het faseringsplan en de afsprakenbrieven die hiervoor zijn opgesteld.

• We werken het definitieve ontwerp uit voor de realisatie van duurzame en toekomstbestendige huisvesting voor het voortgezet onderwijs (Willem de Zwijger College en CSG De Lage Waard). Dit aan de hand van het structuurontwerp en het beschikbare investeringskrediet. • Na vaststelling wijziging landelijke onderwijswetgeving en naar aanleiding van de specifieke afspraken uit het IHP passen we de Verordening Voorzieningen Huisvesting Onderwijs aan. • We vernieuwen samen met de schoolbesturen het IHP voor de periode 2027-2036. • We geven uitvoering aan de Aanpak Onderwijsachterstanden 2025-2029. • We realiseren voldoende voor- en vroegschools educatief aanbod (in kwantiteit en kwaliteit) voor kinderen van ouders die geen recht hebben op kinderopvangtoeslag en voor kinderen met een geïndiceerd risico op (taal)achterstand als onderdeel van de Aanpak Onderwijsachterstanden 2025-2029. • We versterken de samenwerking tussen gemeente, onderwijs, kinderopvang, welzijn en jeugdhulp, via onder andere het uitvoeringsprogramma Routekaart Jeugd. • We voeren de wettelijke taken uit op het gebied van Integratie, Segregatie, Toegankelijkheid van het Onderwijs en Nieuwkomers Onderwijs.

Voor het Nieuwkomers 79 HOOFDSTUK 4 SAMENLEVING HOOFDSTUK 4 SAMENLEVING Onder w ijs dien t in 2027 ver v angende huis ves ting gerealiseerd te worden omda t de huidige lo c a tie aan de S choor weg gesloop t word t ten behoeve v an on t wik keling woningbou w. • | We voeren de we t telijke t aak Toezich t op de veiligheid en k w aliteit v an de kinderopv ang uit . • | We voeren de we t telijke t aken op he t gebied v an leerlingenver voer, leer plich t en voor tijdig schoolverl aten uit . • | He t we t s voor s tel Ter ugdringen schoolver zuim v r aag t meer inze t op preven tie en v roegsignalering . De gevolgen voor de rol en diens t verlening v an L eer plich t en Voor tijdig S choolverl a ten ( LV S ) worden meegenomen in de ev alua tie v an de bes tuur sop dr ach t en de dooron t wik keling v an de lokale zorgs t r uc tuur. • | We gaan verder me t de uit voering v an de We t Van school naar duur z aam wer k ( ges t ar t in 2026). Voor Papendrech t lig t de f o cus op de onder s teuning v an jongeren uit he t prak tijkonder wijs en voor tgezet speciaal onder wijs, niet-uitkeringsgerechtigde jongeren en de uit breiding v an de diens t verlening v an he t Door s t roompun t tot 27 jaar. • | Vanuit de We t Educ a tie en Beroepsonder w ijs wer ken we regionaal aan he t ver s tevigen v an de basis vaardigheden van de inwoners van de Drecht s tedengemeenten.

• | We voeren s amen me t de regio gemeen ten de regionale aanpak basis v aardigheden uit , me t al s inze t om inwoner s die moeite hebben me t basis v aardigheden (t aal , rekenen , digit ale vaardigheden) te onders teunen door middel van les- en leerac tiviteiten. • | S amen me t onze par t ner s willen we he t Taal huis , binnen bes t aande middelen , in Papendrech t no g s teviger neer ze t ten . In he t Taal huis wer ken lokale en regionale organis a ties s amen om inwoner s me t beper k te basis v aardigheden be ter te onder s teunen . Binnen dit samenwerkings verband bundelen par tners hun exper tise, net werk en aanbod om inwoners te bereiken, door te ver wijzen en passende onders teuning te bieden. • | We willen ex t r a aandach t v r agen voor de aanpak basis v aardigheden door middel v an ac tiviteiten tijdens de Week van Lezen en Schrijven.

Waar s t aan we nu? INDIC ATOR | EENHEID | WA A R D E NEDERL AND | STREEF WA ARDE PAPENDRECHT Jongeren | A an t al jongeren | 688 ( pro gnose | 806 | < 679 ( 2030) zonder werk en | v an 15-27 jaar | 202 2 ) onder wijs | zonder werk en | BRON: WS JG onder w ijs per 10.0 0 0 inwoner s v an 15-27 jaar oud Re l a t ie f | Rel a tie f ver zuim | 9 ( 2 0 24 ) | 28 | ≤ 7 ( 2030) ver zuim | per 1.0 0 0 leerlingen 4.6 S | P | O | R | T Spor t en bewegen maken onlosmakelijk deel uit v an he t so ciaal domein en worden ver s ter k t in s amenhang me t andere op gaven . Spor t en bewegen spelen een cr uciale rol in he t bevorderen v an gezondheid , vit aliteit en lee f baar heid . Daar naas t is spor t en bewegen bij uit s tek in te ze t ten al s middel voor par ticipa tie en so ciale s amenhang . In een beweegvriendelijke leefomgeving met voldoende k walitatieve beweegmogelijkheden en 80 -accommodaties, beweegcoaches en sportaanbieders, kunnen alle inwoners meedoen en zich ontwikkelen. Samen met partners versterkt de gemeente de maatschappelijke waarde van sport, in lijn met de behoeften in de samenleving en de ambities uit de Samenlevingsvisie, het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA), de Omgevingsvisie en de Toekomstvisie. Wat willen we bereiken? We bevorderen de deelname aan sport en bewegen en stimuleren een gezonde leefstijl.

We zetten sport in om ontmoeting, sociale verbondenheid, kansengelijkheid, inclusie en vitaliteit te bevorderen. We zorgen voor kwalitatief goede en toegankelijke sportvoorzieningen en richten ons op het duurzaam en flexibel benutten en ontwikkelen daarvan, passend bij toekomstige behoeften en ruimtelijke ontwikkelingen. Wat gaan we ervoor doen? • We zetten in op samenwerking met maatschappelijke partners om sport en bewegen doelgericht in te zetten bij opgaven zoals eenzaamheid, kansengelijkheid en vitaliteit. • We zetten de inzet op een inclusieve en toegankelijke sport- en beweeginfrastructuur voort, waarbij iedereen – ongeacht leeftijd, inkomen of beperking – kan meedoen. • We informeren inwoners en betrokken organisaties over het huidige sport- en beweegaanbod in de gemeente. • We nemen actief deel aan de pilot regionale coördinatie ‘inclusief sporten’. Papendrecht is tot en met 2028 penvoerder. • We zetten samen met het onderzoeksbureau de bestuursopdracht Toekomstverkenning gemeentelijke sportparken voort. • We zetten de verkenning naar de toekomstige ontwikkeling van sportpark Slobbengors voort. Daarbij onderzoeken we, samen met de betrokken sportverenigingen, de mogelijkheden voor de huisvesting van handbalvereniging DES ‘72 op deze locatie.

• We blijven betrokken bij de nieuwbouw van de sportvoorzieningen bij het Willem de Zwijgercollege en de Lage Waard en blijven in gesprek met de betreffende sportverenigingen over de ontwikkelingen; we ronden de voorbereidingen met de beoogd beheerder voor het beheer van deze sportvoorzieningen af. • We streven naar realisatie van vervanging van de gehele atletiekbaan van AV Passaat in afstemming met de vereniging. Bij de vervanging van de atletiekbaan onderzoeken we of de verplaatsing van de jeu-de-boules banen van Boules Amis naar deze locatie mogelijk is. • We streven naar vervanging van het hoofdveld van VV Drechtstreek door een kunstgrasveld. • We vervolgen het werken aan een beweegvriendelijke openbare ruimte, waarin ontmoeten, spelen en bewegen vanzelfsprekend zijn. • We informeren inwoners over het huidige aanbod en fysieke sportvoorzieningen. Verder betrekken we de beweegvriendelijke omgeving zoals sport, spelen en bewegen bij het toetsen van initiatieven (o.a. omgevingstafel en vitaliteitsakkoord) en bij integrale afwegingen m.b.t. (herontwikkelings-) projecten. • We versterken de rol van sportaanbieders als maatschappelijke partners en faciliteren hen bij hun educatieve taak om zoveel mogelijk inwoners met sport en bewegen in aanraking te laten komen en in hun ontwikkeling naar toekomstbestendige, open en inclusieve organisaties.

• We stimuleren de organisatie van sport/beweegactiviteiten door verenigingen (breder dan alleen voor de eigen leden), door uitvoering te geven aan de regeling jeugdsportsubsidie. 81 HOOFDSTUK 4 SAMENLEVING HOOFDSTUK 4 SAMENLEVING • | We ze t ten beweegco aches in v anuit de Brede Regeling Combina tie f unc ties , me t coördinerende of uit voerende t aken. • | He t V it aliteit s ak koord , v anuit he t Spor t ak koord en voor heen he t Preven tieak koord , is een begrip in Papendrech t me t een s tuurgroep v an be t rok ken inwoner s en maa t schappelijke organis a ties , aanges tuurd door een coördina tor Spor t en Preven tie. Vanaf 2027 s telt he t Rijk geen budge t meer beschik baar voor he t Spor t ak koord . Daar mee ver v alt de financiële basis onder he t V it aliteit s ak koord . Er word t gewer k t aan een regionale wer kagenda A Z WA , inclusie f lokale uit wer king . We onder zoeken onder andere de mo gelijk heid of hier mee middelen beschik baar kunnen komen voor spor t en preven tie-initia tieven v anuit de s am enlevin g .

Waar s t aan we nu? INDIC ATOR | EENHEID | WA A R D E NEDERL AND | STREEF WA ARDE PAPENDRECHT Beweegt dagelijk s | Percent age 13- | 14% ( 2 0 2 3 ) | 1 5% ( 2 023 ) | ≥ 15% ( 2027 ) mins tens 1 uur | e n 15-jar ig e n | B R O N: Gezondheidsmonitor Jeugd , Diens t Gezondheid & Jeugd Zuid-Holland Zuid Vol doe t aan | Percent age van | 38% ( 2024) | 4 9 % ( 2 0 24 ) | ≥ 39% ( 2028) beweegrichtlijn: | 19 jaar en ouder | B R O N: ma tig in tensieve | Gezondheidsmonitor inspanning | Jeugd , Diens t + bo t- en | Gezondheid & Jeugd spier versterkende | Zuid-Holland Zuid oefeningen Beweeg- | S | c o | r | e | 1-1 0 | 0 7 9 ( 2 0 24 ) | 6 8 ( 2 0 24 ) | ≥ 80 ( 2028) v riendelijke | G ee f t aan in | BRON: Mulier om gev ing | hoever re de | Ins tituut openbare r uim te geschik t is om in te spor ten en bewegen S ocial Re tur n O n | A an t al | 2,71 ( 2024) | 2,76 ( 2024) | ≥ 2,76 ( 2026) Inves tmen t op | keer da t de | BRON: kenniscentrum thema spor t | maat schappelijke | spor t & bewegen opbrengs ten ho ger zijn dan de kos te n 4.7 CULTUUR Cultuur is een f undamenteel onderdeel van de identiteit van een gemeenschap en speelt een bel angrijke rol in he t wel zijn en de so ciale en per soonlijke on t wik keling v an inwoner s .

Cultuur par ticipa tie, he t ac tie f meedoen aan culturele ac tiviteiten , bied t bovendien kansen voor so ciale in tegr a tie, per soonlijke ver rijking en he t bevorderen v an een gezond maa t schappelijk klimaa t . Cultuureduc a tie vor m t de basis voor he t on t wik kelen v an culturele competenties bij jongere generaties. Het s timuleer t creatief en kritisch denken, vergroot 82 empathie en bevordert het respect voor diversiteit. Door kunst en cultuur toegankelijk te maken voor alle inwoners zorgt de gemeente Papendrecht ervoor dat iedereen de kans krijgt om zijn of haar culturele horizon te verbreden. Dit versterkt niet alleen de sociale cohesie, maar zorgt ook voor een inclusieve samenleving waarin iedereen zich gehoord en gewaardeerd voelt. Het koesteren van cultureel erfgoed draagt bij aan het behouden van de lokale identiteit en vertelt toekomstige generaties het verhaal van Papendrecht. CULTUUR EN MUSEA Wat willen we bereiken? We bevorderen onderlinge samenwerking van de cultuurpartners en vergroten het netwerk. We versterken de rol van cultuur als het gaat om het bevorderen van sociale cohesie en verbinden cultuur met andere domeinen. We zoeken in het cultuuraanbod de balans tussen ontspanning, zelfontplooiing en talentontwikkeling. We laten inwoners ontdekken wat cultuur voor hen kan betekenen.

Wat gaan we ervoor doen? • In samenwerking met de beoogde gebruikers nemen we vervolgstappen om het MFA in het Van der Palmgebied te realiseren. • We zetten in op het vergroten van het netwerk rondom het thema cultuur. Iedereen die kan en wil bijdragen aan een gezamenlijk cultureel aanbod dat aansluit bij de wensen en behoeften van inwoners, wordt uitgenodigd aan te sluiten bij het netwerk. • We gebruiken cultuur(uitingen) ter ondersteuning van het behalen van maatschappelijke doelen binnen het sociaal domein onder andere door aansluiting te zoeken met lopende projecten als het pedagogisch pact. • We zetten de kennismaking met cultuur via het Cultuurmenu op de Papendrechtse basisscholen voort. • We zorgen voor zorgvuldig beheer van de collectie moderne kunst uit voormalig Museum De Rietgors. • We intensiveren regionale samenwerking op cultuurgebied door de ondertekende intentieverklaring uit te werken naar een concrete samenwerking tussen de deelnemende regiogemeenten. • We werken, binnen de kaders van de businesscase Kinderboerderij Papenhoeve, aan de verdere ontwikkeling van de locatie als educatieve ontmoetingsplek met een sociaal- maatschappelijke functie voor inwoners van alle leeftijden. BIBLIOTHEEKVOORZIENING EN MEDIA Wat willen we bereiken? We blijven de bibliotheek in het gemeentehuis van Papendrecht mogelijk maken als een plek voor ontmoeting binnen onze gemeente.

Een plek waar mensen samenkomen, leren en zichzelf ontwikkelen. We geven uitvoering aan de wettelijke taak om een lokale publieke omroep te faciliteren. Wat gaan we ervoor doen? • In samenwerking met de bibliotheekorganisatie geven we verder invulling aan de vijf maatschappelijke functies van de bibliotheek door een gevarieerd, inclusief en maatschappelijk relevant programma aan te bieden voor jong en oud. • We breiden de samenwerking tussen de bibliotheek en andere partners uit het cultureel en sociaal domein uit. 83 HOOFDSTUK 4 SAMENLEVING HOOFDSTUK 4 SAMENLEVING • | We bereiden ons regionaal voor op de invoering v an de nieu we Bibliot heek we t en de w ijze w aarop we de bibliot heekorganis a tie toekoms t bes tendig maken • | We f aciliteren de organis a tie v an de lokale publieke omroep. • | We nemen deel aan regionale ( beleids) on t wik keling v an St reekomroep 56 ( Drech t s teden , Ridderkerk , Molenl anden en Gorinchem). CULTUREEL ERFGOED Wa t w illen we bereiken? We ver tellen he t ver haal v an Papendrech t aan onze inwoner s en andere geïn teresseerden . We ver s ter ken zowel he t ma teriële al s imma teriële cultureel er fgoed in onze gemeen te. Wa t gaan we er voor doen? • | We borgen en bew aken de k w aliteit v an de his torische s t r uc turen bij initia tieven v an derden en herinrich ting v an delen v an he t dijklin t .

• | We bew aken he t behoud v an de cultuur his torische iden titeit v an he t dijklin t bij on t wik kelingen rond w a ter veiligheid , onder andere in ver band me t mo gelijke toekoms tige dijk vers terkingen. • | We onder houden con t ac t me t Er fgoedhuis Zuid-Holl and om cultureel er fgoed in Papendrecht te behouden en te vers terken. • | We ze t ten in op be t rok kenheid v an de s amenleving bij de Open Monumen ten Dagen . Waar s t aan we nu? INDIC ATOR | EENHEID | WA A R D E NEDERL AND | STREEF WA ARDE PAPENDRECHT A an t al biblio theek- | E xac t aan t al | 8 . 585 ( 2026 )n .v. t . | 9.0 0 0 (2030) abonnementen | BRON: Cijfer s Bibliotheek A a nZe t Percentage jeugdigen | Percent age | 56 ,4% ( 2025 )Niet bekend | 60% (2030) 4 t /m 18 jaar da t | BRON: SOC (PO he t af gelopen | Cultuurmenu + jaar ac tiviteiten | VO ) in he t kader v an cultuureducatie gedaan heef t Percen t age inwoner s | Percent age | No g geen da t a 6 8 % ( 2 0 24 ) | 68% (2030) da t he t af gelopen | voor Papendrecht jaar aan beoe f ening | beschik baar, v an een vor m v an | beschik baar kuns t , cultuur of | v anaf 2027 er fgoed gedaan heef t Percen t age inwoner s | Percent age | No g geen da t a 9 1% ( 2 0 24 ) | 91% (2030) da t he t af gelopen | voor Papendrecht jaar een culturele | beschik baar, ac ti v iteit bezoch t | beschik baar heef t | v a n a f 2027 84 4.8 VOLKSGEZONDHEID

Volksgezondheid beschermt, bewaakt en ondersteunt gezond leven. We zetten in op het bevorderen van de gezondheid van inwoners, het voorkomen van gezondheidsproblemen en het verkleinen van gezondheidsverschillen. Daarbij kijken we breder dan zorg alleen. Gezondheid wordt beïnvloed door factoren als leefstijl, leefomgeving, onderwijs, werk, bestaanszekerheid en sociale samenhang. Daarom werken we samen met inwoners, maatschappelijke partners, zorg- en welzijnsorganisaties en andere beleidsterreinen aan een gezonde en veerkrachtige samenleving waarin iedereen mee kan doen. Wat willen we bereiken? We bevorderen de gezondheid van onze inwoners en zetten in op het verkleinen van gezondheidsverschillen die samenhangen met sociaaleconomische omstandigheden. Daarbij zetten we onder andere in op preventie, een gezonde leefomgeving, mentale gezondheid, kansrijk opgroeien en vitaal ouder worden. We werken vanuit een integrale benadering waarin gezondheid wordt meegenomen in andere beleidsterreinen en waarin de sociale basis wordt versterkt. Wat gaan we ervoor doen? • We stellen een lokale agenda op het vlak van Gezondheid vast en starten met de uitvoering hiervan. Hiermee geven we invulling aan de wettelijke opdracht vanuit de Wet publieke gezondheid en brengen we samenhang aan tussen landelijke, regionale en lokale gezondheidsopgaven. • We voeren de wettelijke taak suïcidepreventie uit.

Dit doen we in regionaal verband via de GGD Zuid-Holland Zuid. • We werken aan de uitvoering van de landelijke gezondheidsopgaven kansrijk opgroeien, mentale gezondheid, terugdringen van gezondheidsachterstanden, vitaal ouder worden en een gezonde leefomgeving. • We voeren de lokale aanpak uit die voortkomt uit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), waaronder Kansrijke Start, JOGG en valpreventie. • We dragen bij aan de uitvoering van het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) en benutten waar mogelijk de middelen en mogelijkheden die deze akkoorden bieden voor preventie, samenwerking en gezondheid. • We versterken de samenwerking tussen het sociaal domein, het medisch domein en maatschappelijke partners, onder andere via de regionale ontwikkelingen rondom het Regionaal Eerstelijns Samenwerkingsverband (RESV). • We stimuleren een gezonde en beweegvriendelijke leefomgeving en nemen gezondheid integraal mee in andere beleidsterreinen, volgens het principe Health in and for all Policies 4 en de doelstellingen van de Omgevingsvisie. • Via de Dienst Gezondheid & Jeugd (DG&J) werken we mee aan de aanpak van de Rijksoverheid om de vaccinatiegraad van het Rijksvaccinatieprogramma te verhogen. • We voeren het lokaal hitteplan uit.

• We monitoren de voortgang van de lokale inzet op het vlak van gezondheid en gebruiken gegevens uit GGD-monitoren, lokale signalen en regionale data om de inzet waar nodig bij te sturen. 4 Het principe dat gezondheid zowel een afwegingspunt als een resultaat is van beleid op alle beleidsterreinen. 85 HOOFDSTUK 4 SAMENLEVING HOOFDSTUK 4 SAMENLEVING Waar s t aan we nu? INDIC ATOR | EENHEID | WA ARDE PAPENDRECHT | NEDERL AND | STREEF WA ARDE Er v aar t | Percent age van | 7 1% ( 2 0 24 ) | 74 % | ( | 2 0 2 4 ) | ≥ 74% ( 2028) gezondheid al s | 19 jaar en ouder | B R O N: (zeer) goed | Gezondheidsmonitor Jeugd , Diens t Gezondheid & Jeugd Zuid-Holland Zuid Is één of | Percent age van | 2 9 % ( 2 0 24 ) | 2 9 % ( 2 0 24 ) | ≤ 27% ( 2028) meerdere keren | 65 jaar en ouder | B R O N: gev allen in | Gezondheidsmonitor de l aa t s te 12 | Jeugd , Diens t maanden | Gezondheid & Jeugd Zuid-Holland Zuid Voelt zich | Percent age 13- | 71% ( 2 02 3 ) | 7 7% ( 2023 ) | ≥ 72% ( 2027 ) mees t al (zeer) | e n 15-jar ig e n | B R O N: gelukkig | Gezondheidsmonitor Jeugd , Diens t Gezondheid & Jeugd Zuid-Holland Zuid H ee f t zich in | Percent age 13- | 33% ( 2 023 ) | 29 % ( 2023 ) | ≤ 30% ( 2027 ) de af gelopen | e n 15-jar ig e n | B R O N: maand soms to t | Gezondheidsmonitor altijd eenzaam | Jeugd , Diens t gevoeld | Gezondheid & Jeugd Zuid-Holland Zuid Is (zeer) er ns tig | Percent age van

| 1 6% ( 2 0 24 ) | 1 3% ( 2 0 24 ) | ≤ 13% ( 2028 ) eenzaam | 19 jaar en ouder | B R O N: Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen, Dienst Gezondheid & Jeugd Zuid-Holland Zuid 86 HOOFDSTUK 4 SAMENLEVING W AT M A G H E T KO S T E N? OMSCHRIJVING | RE ALISATIE (-/- =NADELIG) | 2 025 | 2 026 | 2 027 | 2 028 | 2 029 | 203 0 | 2 031 Economie L as ten | 6 4.54 0 | 6 6 .785 | 68.168 | 6 7. | 5 | 4 | 4 | 6 6 .9 83 | 6 8 .925 | 69. 8 69 Werk en Inkomen | 18 . 570 | 18 .138 | 20 . 077 | 19. 7 7 0 | 19. 6 0 4 | 19. 6 0 0 | 19. 5 4 6 Zorg 18+ | 11 . 3 8 0 | 11 . 70 0 | 12.791 | 1 2 . 526 | 1 0 . 5 41 | 10 .70 9 | 10 .70 9 Jeugdzorg | 12 . 223 | 1 2 . 35 4 | 13 . 225 | 12.596 | 1 2 . 74 3 | 1 2 . 74 3 | 1 2 . 74 3 Wel zijn | 9. 4 8 1 | 9. 47 9 | 8 .9 8 4 | 8 . 6 45 | 8 .589 | 8.541 | 8.547 Onder wijs | 4 . 6 51 | 4.404 | 5.10 0 | 5.9 6 8 | 7. | 2 4 | 9 | 8.301 | 8 .923 Spor t | 3.73 0 | 5 .793 | 3 . 41 2 | 3 . 53 4 | 3 . 52 2 | 3 . 832 | 4.156 Cultuur | 2 . 633 | 2.880 | 2.58 6 | 2 . 5 43 | 2.777 | 3 . 245 | 3. 291 Volk sgezondheid | 1. 872 | 2 . 037 | 1 .9 93 | 1 .9 62 | 1 .958 | 1 .95 4 | 1 .95 4 Baten | 1 7. | 0 | 4 | 6 | 14 . 0 10 | 1 4 . 42 5 | 14 .79 4 | 15.050 | 1 5 . 42 7 | 15. 627 Werk en Inkomen | 9.9 4 9 | 9. 70 0 | 11 . 19 4 | 11 . 4 6 0 | 11 . 758 | 1 2 . 1 76 | 1 2 .

3 76 Zorg 18+ | 1 .189 | 5 | 5 | 24 | 0 | 210 | 18 0 | 18 0 Jeugdzorg | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Wel zijn | 2.725 | 1 .70 6 | 877 | 75 6 | 75 6 | 75 6 | 75 6 Onder wijs | 1 . 4 45 | 1. 0 97 | 1 .103 | 1 .103 | 1 .103 | 1 .103 | 1 .103 Spor t | 1 . 0 83 | 1. 0 07 | 88 4 | 88 4 | 88 4 | 88 4 | 88 4 Cultuur | 258 | 111 | 119 | 119 | 119 | 119 | 119 Volk sgezondheid | 39 7 | 38 4 | 243 | 232 | 220 | 20 9 | 20 9 Saldo | - | 4 7. | 4 | 9 | 4 | -52 . 7 75 | - 5 3 . 74 3 | -52 . 75 0 | -51 . 9 33 | -53 . 4 9 8 | -54.242 Bedrag en (x € 1.0 0 0 ) M U TAT I E R E S E R V E( S) | RE ALISATIE ZIE OOK BESTUUR | 2 025 | 2 026 | 2 027 | 2 028 | 2 029 | 203 0 | 2 031 Stor ting in reser ve (L as ten) | 0 | 1 47 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Egalis a tiereser ve rijk ss tromen t aakmut aties | 0 | 147 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 O n t trek king uit reser ve ( B a t e n) | 4 81 | 6 76 | 33 4 | 158 | 58 | 40 | 40 Egalis a tiereser ve rijk ss tromen t aakmut aties | 4 81 | 6 76 | 33 4 | 158 | 58 | 40 | 40 Saldo | 4 81 | 52 9 | 33 4 | 158 | 58 | 40 | 40 Bedrag en (x € 1.0 0 0 ) 87 88 HOOFDSTUK 4 SAMENLEVING Paragrafen PROGRAMMABEGROTING 20 2 7 89 PARAGRAFEN Weerstandsvermogen In deze paragraaf worden de gemeentelijke risico’s financieel vertaald en afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit om risico’s af te kunnen dekken.

De weerstandscapaciteit wordt afgestemd op het risicoprofiel van de gemeente, waarbij door de gemeenteraad vastgesteld dat de ratio voor het weerstandsvermogen minimaal 1,0 moet zijn. De gemeentelijke weerstandsratio komt in de begroting 2027 uit op 1,5. Top 5 risico’s Elk jaar wordt het risicoprofiel van de gemeente geactualiseerd en de top 5 van de risico’s worden opgenomen in deze paragraaf. Wat naar voren komt uit de risico-inventarisaties dat drie van de vijf risico’s voortkomen uit ontwikkelingen binnen het sociaal domein. Het sociaal domein was, is en blijft daarmee een belangrijke centrale opgave voor de gemeente. 1. Begroting (lokale) jeugdzorg (structureel risico) Vanaf 2024 wordt geïnvesteerd in het adviespunt Scheiden, Kind en Ouderschap, praktijkondersteuners Huisarts Jeugd (POH’ers) en heeft versterking plaats gevonden van de casusregie Jeugd en het data gedreven werken in het Sociaal domein. Bij de Perspectiefnota 2025-2030 en 2026-2031 is voor de begroting van de Dienst Gezondheid & Jeugd rekening gehouden met een lagere begroting voor jeugdzorg, doordat via de Routekaart Jeugd, inzet op Intensieve hulpverlening, POH en Collectief aanbod structurele middelen beschikbaar zijn gesteld om maatregelen te treffen die de kosten in de jeugdzorg doen verminderen.

Dit bij elkaar zal de komende jaren moeten leiden tot het terugdringen van intensieve interventies in de jeugdzorg. Gezien het financiële- en maatschappelijke effect van de genomen maatregelen niet direct in volle omvang zichtbaar zijn, is dit als risico meegenomen. Wel laten de eerste cijfers in 2026 zien dat de volumegroei (stijging van het aantal jeugden) in specialistische jeugdhulp afvlakt. Hier staat tegenover dat het aantal meldingen voor jeugdhulp bij Sterk Papendrecht sterk is gegroeid. Deze trajecten worden steeds meer door Sterk Papendrecht zelf opgepakt. Dat betekent dat de genoemde investeringen in de (lokale) jeugdzorg (een dempend) effect lijken te hebben. 2. Herijking (rijksbeleid) jeugdzorg (structureel risico) Jeugdzorg is een open-einde-regeling waardoor overschrijdingen tot het risico behoort. Door sterke kostenstijging als gevolg van een gemiddeld gestegen inzet per jeugdige en/of hogere instroom in de jeugdzorg kan in de begroting opgenomen kostenreductie (door het Rijk) niet of gedeeltelijk worden gerealiseerd. Eén van de maatregelen is een strakke monitoring en sturing op de inzet per jeugdige, inkoop en contractmanagement en casemanagement bij jeugdteams. 3. Lagere uitkering gemeentefonds (structureel risico) De berekening van het gemeentefonds wordt bepaald vanuit het Rijk.

Deze berekening is afhankelijk van diverse factoren (volume- en prijsontwikkeling, bezuinigingen etc.) en wordt middels de circulaires steeds (meerjarig) bijgesteld. Schommelingen in de 90 PARAGRAFEN WEERSTANDSVERMOGEN PAR AGR AFEN WEERSTANDSVERMOGEN rijk suitgaven kunnen niet altijd direc t worden gecompenseerd door andere inkoms ten of l agere uitgaven . He t nadelig ver schil z al binnen de gemeen telijke begroting ( inciden teel) moe ten worden op gev angen . Af hankelijk in wel ke ma te de au tonome on t wik keling ho ger zijn da t de rijk sbijdr age, kan worden bijges tuurd door middel v an ombuigingen en /of heroriëntering van de gemeentelijke t aken. 4. | We t M aa t schappelijke O nder s teuning (s tr uc tureel risico) In de uit voering v an de We t maa t schappelijke onder s teuning blijven de ne t to kos ten toenemen en zal de v r aag ook in 2027 naar ver w ach ting toenemen . Deel s kom t da t door de zogenoemde ‘ dubbele vergrijzing’: de groep ouderen in de bevolking neemt toe en de gemiddelde lee f tijd kom t s teeds ho gere te liggen . De invoering v an de inkomens af hankelijke eigen bijdr age ( IA K ) is uitges teld naar 1 januari 2028 en kan gaan leiden tot enige ter ugdringing v an de kos ten . Na invoering z al blijken of deze ter ugdringen ook daad wer kelijk pl aa t s z al gaan vinden .

Tevens hee f t he t kabine t besloten om de huishoudelijke hul p uit de Wmo te halen . He t kabine t hee f t de maa t regelen no g nie t verder geconcre tiseerd . Wel is he t gemeen te f onds gekor t me t een miljard euro. Onduidelijk heid blijf t hoe de pl annen in de pr ak tijk uit wer ken en w a t ze be tekenen voor gemeen ten , en voor de inwoner s die nu via de Wmo huishoudelijke hul p on t v angen . 5. | Renterisico toekomstige financiering (struc tureel risico) Bij toekoms tige financiering loop t de gemeen te een ren terisico. Dit is he t risico da t de mar k t ren te w aar tegen word t geleend ho ger uit v alt dan eerder is ger aamd . Tevens bes t aa t er een ren terisico op he t momen t v an ren teher ziening bij een lopende lening . Een s tijging v an de ren te t arieven ten opzich te v an de begroting leid t namelijk tot ho gere ren tel as ten . Bij het berekenen van de benodigde weers t andscapaciteit wordt er van uitgegaan dat een s t r uc turele ren tes tijging v an 2% ten opzich te v an de ver w ach tingen moe t kunnen worden op gev angen . In 2026 zijn voor o. a . de nieu w bou w v an t wee VO -scholen , spor t voor zieningen en he t MFA aange t rok ken voor de gehele af schrijvingsduur v an de ac tiv a . Zie de toelich ting onder he t kopje ‘ bel angrijk s te w ijzigingen in he t risicoprofiel’.

Toelichting weerstands vermogen He t risicoprofiel voor de begroting 2027 is tot s t and gekomen door voor alle organis a tieonderdelen de risico’s in he t be t re ff ende wer k veld te bepalen . Omda t nie t alle risico’s zich ma ximaal en /of gelijk tijdig zullen voordoen is aan el ke risicovolle gebeur tenis een kans en een financiële waarde toegekend. Daarmee is berekend hoe groot de weer s t andsc apaciteit minimaal no dig is om de gevolgen v an zich even tueel voordoende risico’s af te kunnen dek ken . In onder s t aande t abel is per v akje he t aan t al risico’s gecl assificeerd naar risicobedr ag en de kans da t een risico zich z al voordoen . Hier bij word t opgemerk t dat het risicoprofiel een momentopname is. RISICOBEDR AG | NET TO Groter dan € 1.000.000 | 0 | 0 | 0 | 6 | 0 Van € 500.000 tot € 1.000.000 | 2 | 3 | 2 | 2 | 0 Van 100.000 tot € 500.000 | 1 | 1 | 3 | 7 | 0 Van € 50.0 0 0 to t € 10 0.0 0 0 | 2 | 7 | 4 | 2 | 0 Klein er dan € 50.0 0 0 | 7 | 4 | 8 | 5 | 0 K a n s: | Zeer klein Klein Matig Groot Zeer groot (1% ) | (10%) | ( 25% ) | (50%) | 75% 91 Benodigde weerstandscapaciteit Indien alle geïdentificeerde gemeentelijke risico’s zich gelijktijdig en in maximale omvang voor zouden doen, is een bedrag van € 61,1 miljoen nodig. Dit zal in de praktijk echter nauwelijks voorkomen.

De risicoberekening toont aan dat een bedrag van € 15,8 miljoen voldoende is om de geïdentificeerde risico’s in financiële zin te kunnen dekken (= benodigde weerstandscapaciteit). Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit middelen waarover de gemeente beschikt om niet begrote kosten, die onverwacht en substantieel zijn, te dekken zonder dat dit ten koste gaat van de uitvoering van bestaande taken. De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit de volgende componenten: A. De vrij aanwendbare algemene reserve (incidenteel karakter) Algemene reserves zijn reserves waaraan geen bestemming is gegeven. De algemene reserve is het vrij besteedbare eigen vermogen van de gemeente Papendrecht. Tekorten/ overschotten op de jaarrekening worden ten laste/ten gunste van de algemene reserve gebracht. VRIJ AANWENDBAAR ALGEMENE RESERVE Algemene reserve 21.606.000 Risicoreserve Grondexploitaties 91.000 Beschikbare reserves 21.697.000 B. De vrij aanwendbare bestemmingsreserves (incidenteel karakter) Bestemmingsreserves zijn vrij aanwendbaar voor zover deze niet zijn belast met verplichtingen aan derden, respectievelijk wanneer zij niet de functie hebben van een egalisatiereserve. Indien een risicogebeurtenis zicht voordoet heeft de gemeenteraad de mogelijkheid om de bestemming van de reserve te wijzigen ter dekking van het risico.

Gezien de bestemmingsreserve kapitaallasten (nog) niet belast is met een verplichting wordt deze als vrij aanwendbaar aangeduid: VRIJ AANWENDBARE BESTEMMINGSRESERVES Bestemmingsreserve Kapitaallasten toekomstige investeringen 1.020.000 Beschikbare reserves 1.020.000 C. De stille reserves (incidenteel karakter) Stille reserves vormen een onderdeel van de incidentele weerstandscapaciteit voor het waardeverschil tussen actuele marktwaarde en de boekwaarde. De stille reserve mag geen gebruiksnut meer hebben voor de gemeente en moet op korte termijn beschikbaar komen. Binnen de gemeente Papendrecht zijn geen stille reserves beschikbaar. 92 PARAGRAFEN WEERSTANDSVERMOGEN D. De incidentele begrotingsruimte (incidenteel karakter) Incidentele begrotingsruimte verwijst naar de middelen in de lopende begroting die geen structurele bestemming hebben en eenmalig vrijgemaakt kunnen worden om risico’s af te dekken. Als voorbeeld kan gedacht worden aan een exploitatieoverschot en overige incidentele posten. In de begroting 2027 van Papendrecht is sprake van incidentele begrotingsruimte, maar uit voorzichtigheid wordt de incidentele begrotingsruimte niet meegenomen in de berekening van de weerstandscapaciteit. E.

De onbenutte belastingcapaciteit (structureel karakter) De onbenutte belastingcapaciteit is het verschil tussen de werkelijk opgelegde en maximaal (120%) te heffen Onroerend Zaakbelasting (OZB) ten opzichte van landelijk gemiddelde 2027. De raad heeft de mogelijkheid om in geval van een calamiteit de financiële gevolgen te dekken met een verhoging van de OZB. Op langer termijn is berekenend dat als er sprake is van een artikel 12 status de gemeente de onbenutte belastingcapaciteit van maximaal 120% kan verhogen met circa € 3,4 miljoen. In de berekening van de weerstandstandscapaciteit voor rekening gehouden met 100% van het gemiddeld landelijk tarief en dit bedraagt circa € 0,9 miljoen. De inzet van de onbenutte belastingcapaciteit voor de weerstandscapaciteit kan na de jaren 2028 en verder gerealiseerd worden. F. De post Onvoorzien in de programmabegroting (structureel karakter) De post onvoorzien staat structureel in de begroting 2027 en hiervoor is jaarlijks € 10.000 beschikbaar. Dit bedrag wordt ook als weerstandscapaciteit aangemerkt, omdat tegenover deze begrotingspost geen directe uitgaven geraamd staan en alleen wordt ingezet bij onvoorziene, incidentele tegenvallers. G.

De structurele begrotingsruimte (structureel karakter) Als de begroting en de meerjarenraming structureel sluit met een positief saldo, is er sprake van begrotingsruimte die kan worden ingezet voor het opvangen van structurele financiële tegenvallers. In de meerjarenbegroting 2027-2032 is vanuit provinciaal toezicht sprake van beperkte structurele begrotingsruimte. De beschikbare weerstandscapaciteit ziet er voor de gemeente Papendrecht per 1 januari 2027 als volgt uit: BEGROTING 2027 Structureel karakter Onbenutte belastingcapaciteit bij 100% gemiddeld landelijk tarief € 906.000 Post onvoorzien € 10.000 Incidenteel karakter Vrij aanwendbaar Algemene Reserve € 21.697.000 Vrij aanwendbaar Bestemmingsreserves € 1.020.000 Totaal weerstandscapaciteit € 23.633.000 93 PARAGRAFEN WEERSTANDSVERMOGEN Beoordeling weerstandsvermogen Het direct beschikbar weerstandsvermogen wordt uitgedrukt in de volgende ratio en bedraagt per 1 januari 2027: WEERSTANDSRATIO Beschikbaar weerstandscapaciteit 23.633.000 Benodigde weerstandsvermogen 15.789.807 Ratio weerstandsvermogen 1,50 Voor de beoordeling van de weerstandscapaciteit gaat het om een beoordeling van de relatie tussen het beschikbare weerstandsvermogen en het, aan de risico’s gerelateerde, benodigde weerstandsvermogen. Voor de hoogte en samenstelling van het weerstandsvermogen zijn geen landelijke normen en richtlijnen vastgesteld.

Een gangbare norm is het hanteren van een beoogde weerstandsratio (= weerstandsvermogen gedeeld door risico’s) van tussen de 1 en 1,4. Met een weerstandsratio van 2 of hoger is het weerstandsvermogen goed tot uitstekend te noemen. De norm voor het weerstandsvermogen is door de raad vastgesteld op 1. De gemeentelijke weerstandsratio komt voor in de begroting 2027 uit op 1,5. De stand van de vrij besteedbare reserves is hiermee voldoende om de risico’s op te vangen. Belangrijkste wijzigingen in het risicoprofiel De belangrijkste wijzigingen in de risico’s ten opzichte van de jaarrekening 2025 en de begroting 2026 zijn: 1. Garantstelling doelgroepenvervoer sluiting Papendrechtse brug (Nieuw/ Incidenteel). De Papendrechtse brug is afgesloten van 17 juli 2026 tot en met 21 april 2027. Dit heeft grote gevolgen voor het leerlingen- en jeugdhulpvervoer in de regio. Door de afsluiting nemen reistijden aanzienlijk toe en wordt de uitvoering van het vervoer complexer en duurder. Een garantstelling van gemeenten is daarom nodig om deze periode te overbruggen en continuïteit voor het leerlingen- en jeugdhulpvervoer te borgen. Bij eventuele tekorten vanuit de vervoerdersbedrijven wordt aanspraak gemaakt op deze garantsteling.

Gezien de onduidelijkheid van de exacte hoogte van de meerkosten en de eventuele nadeelcompensatie vanuit het Rijkswaterstaat wordt dit als een risico (kans groot, impact € 330.000 – 515.000) meegenomen. 2. Realisatie financieel technische ombuigingen GRS (Nieuw/ Structureel) Bij de vaststelling van de begroting 2027 van de GR Sociaal is ook een pakket aan financieel technische maatregelen vastgesteld. Dit in het kader dat eerst financieel- technische maatregelen benut moeten worden vóór de keuze van beleidsmatige versoberingen. Aan de realisatie van deze financieel-technische maatregelen zijn risico’s (kans groot, impact tussen € 100.000 - € 500.000) verbonden. Bij vaststelling van deze maatregelen is regionaal verband ook afgesproken dat alle deelnemende gemeenten het risico expliciet verwerken in haar weerstandsvermogen en – paragraaf. 94 PARAGRAFEN WEERSTANDSVERMOGEN PAR AGR AFEN WEERSTANDSVERMOGEN 3. | Renterisico toekomstige financiering (Neer waar t s bijgesteld/ Struc tureel) In 2026 zijn er leningen aange t rok ken voor de bou w v an de VO -scholen L age Waard en W illem de Zw ijger, he t MFA en de spor t voor zieningen . Voor de herinrich ting v an Van Der Pal mgebied en de par keergar age zijn deze no g nie t aange t rok ken .

He t ren tepercen t age is voor de gehele af schrijvingsduur v an de ac tiv a v as tges teld op 3,57% (afgerond 3,6% ) en is gedek t in onze meerjarenbegroting 2027-2031. Hierdoor kan he t risicobedr ag f or s naar beneden worden bijges teld. Kengetallen He t besluit tot w ijziging v an he t BBV is in mei 2024 aangepas t v as tges teld . Er dienen kenget allen opgenomen te worden in paragraaf weers t ands vermogen en risicobeheersing (ar tikel 11 BBV ). He t be t re f t: • | Ne t to schuldquote & ne t to schuldquote gecor rigeerd voor alle ver s t rek te leningen; • | S olv abiliteit sr a tio; • | Grondexploit atie; • | Struc turele exploit atieruimte; • | Belastingcapaciteit . Het Gemeenschappelijk financieel Toezichtkader (GTK ) is een provinciaal toezichtkader waarin signalerings waarden s t aan hoe de in deze paragraaf genoemde kenget allen te interpreteren zijn . He t be t re f t geen nor mering , de invoering v an de se t v an vijf kenge t allen is voor namelijk bedoeld om de financiële positie voor raadsleden inzichtelijker te maken. Het toezichtkader is in 2026 ver nieu wd . Eén v an de ad viezen is om naas t een adequa te toelich ting v an de kenge t allen , een pro gnose voor de komende vier jaar te geven . Hierdoor word t inzich telijke gemaak t w aar he t gevoerde en voorges telde beleid naar toewer k t .

De kenge t allen vor men een ver binding tussen de ver schillende aspec ten die de r aad in de beoordeling v an de financiële positie kan be t rek ken . De kenge t allen zullen altijd in samenhang moeten worden bezien, omdat ze alleen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding een goed beeld kunnen geven van de financiële positie van de gemeente. Signalerings waarden financiële kengetallen (GTK 2026 gemeenten) WA ARDERINGSCIJFER | MINSTRISICOVO L (A) | N E U T R | A | A L (B) | MEESTRISICOVO L (C) Net to schuldquote | < 9 0% | 9 0% - 130% | > 13 0 % Net to schuldquote gecorrigeerd voor vers trek te leningen | < 9 0% | 9 0% - 130% | > 13 0 % Solvabiliteit sratio | > 50% | 20% - 50% | < 20% Grondexploit atie | < 20% | 20% - 35% | > 35% Struc turele exploitatieruimte | > 0% | 0,0 0% | < 0% Bel as tingcapaciteit | < 95% | 95% - 105% | > 105% 95 PAR AGR AFEN WEERSTANDSVERMOGEN Beoordeling kengetallen Papendrecht PAPENDRECHT | B EG ROTI N GB EG ROTI N GB EG ROTI N GB EG ROTI N G 2 027 | 2 028 | 2 029 | 203 0 Net to schuldquote | 118 ,9 % | 15 0 ,9 % | 183 , 5% | 19 4 , 3% Net to schuldquote gecorrigeerd voor vers trek te leningen | 98 ,7% | 1 31 ,9 % | 16 6 , 2% | 17 9, 0 % Solvabiliteit sratio | 31 , 1% | 26 , 8% | 23 , 1% | 21 , 4% Grondexploit atie | 0,0% | 0,0% | 0,0% | 0,0% Struc turele exploitatieruimte | 0 , 2% | -1 , | 2 % | -1 , 3 % | 0 , 1% Bel as tingcapaciteit | 91, 8%

| 91, 8% | 91, 8% | 91, 8% Voldoende | Neutraal | Onvoldoende Net to schuldquote – gecorrigeerd voor verstrek te leningen De ne t to schuldquote gee f t de hoo g te v an de schulden aan in rel a tie tot de jaarlijk se inkoms ten en gee f t hierdoor een indic a tie v an de flexibiliteit v an de begroting . Sig n a a l: He t provincia a l toezichtka der la a t zien da t a l s de signa a lwa arde lager is dan 9 0 % de indica tor a l s ‘mins t risicovol’ wordt gezien. Voor de gemeente Pap endrecht za l he t kenge ta l voor ne t to schuldenquote s tijgen na ar mees t risicovol. Solv abiliteit sratio De solv abiliteit gee f t de ver houding tussen he t eigen en v reemd ver mo gen aan . He t gee f t daar mee een indic a tie of een gemeen te haar bezit zeer z w aar bel as t me t schuld . Sig n a a l: He t provincia a l toezichtka der geef t a an da t a l s de signa a lwa arde hoger is dan 50 % da t he t a l s ‘mins t risicovol’ wordt gezien een signa a lwa arde tussen 20 % en 50 % is ‘neutra a l’. Voor Pap endrecht is dit he t geva l. Grondexploitatie Dit kenge t al gee f t aan hoe groot de grondpositie (w aarde v an de grond ) is ten opzich te v an de tot ale ger aamde ba ten . He t is l as tig om een nor m te bepalen voor dit kenge t al . Wel gee f t he t aan of een gemeen te veel geld hee f t ges top t in haar grondexploit a tie.

Dit geld dien t namelijk nog wel terugverdiend te worden. Sig n a a l: Wanneer dit kenge ta l kleiner is dan 20 % dan wordt dit vanuit he t provincia a l toezichtka der gezien a l s ‘mins t risicovol’. In Pap endrecht zit zeer weinig middelen in grondexploitaties. Struc turele exploitatieruimte Dit kenge t al gee f t aan in hoever re s t r uc turele l as ten ook gedek t worden me t s t r uc turele ba ten . Sig n a a l: He t provincia a l toezichtka der geef t a an da t een kenge ta l boven 0 % a l s ‘mins t risicovol’ kan worden gezien. In Pap endrecht is dit op ja arrekeningbasis boven de 0 % . D a t houdt in da t de gemeente Pap endrecht een s truc tureel sluitend begroting heef t me t uit zondering op de begrotingsjaren 2028 en 2029. 96 Belastingcapaciteit De woonlasten zijn voor de gemeente de belangrijkste eigen belastinginkomst. De hoogte van deze woonlasten geeft aan in hoeverre de gemeente relatief hoog zit met de woonlasten ten opzichte van de WOZ-waarden in vergelijking met andere gemeenten. Signaal: het provinciaal toezichtkader geeft aan dat een percentage tussen 95% en 105% als ‘neutraal’ (matig) kan worden gezien. In Papendrecht komt het percentage voor het begrotingsjaar 2027 geprognosticeerd uit op 91,8%. Dit betekent dat deze onder het landelijke gemiddelde ligt en als ‘minst risicovol’ wordt gezien.

Conclusie De kengetallen tonen in totaliteit een goede financiële positie met een enkel risico. In het kader van het kengetal ‘netto schuldquote’ worden de voorgenomen investeringen binnen Papendrecht in de toekomst reeds scherp beoordeeld op duurzaamheid en realisme in uitvoering en ambities. De Papendrechtse Investeringsmonitor zal daar ondersteund in zijn. Verder laat het kengetal ‘structurele exploitatieruimte’ op begrotingsbasis over de jaren 2027 en 2030 een kengetal zien dat onder druk staat. De jaren 2028 en 2029 laat een negatief kengetal zien, terwijl de jaren 2030 en verder op 0% uitkomt. De verwachting is dat het gemeentefonds, door verhoging van de rijksbijdrage, niet navenant zal toenemen wat in de toekomst om bijsturing in gemeentelijke taken zal vragen. 97 PARAGRAFEN WEERSTANDSVERMOGEN PARAGRAFEN Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding De gemeente Papendrecht beheert kapitaalgoederen, zoals wegen, civiele constructies, riolering, verlichting, water, groen, speelplekken, sportvelden en vastgoed. Deze voorzieningen zijn essentieel voor volksgezondheid, handel, verkeer, ecologie en recreatie. De gemeente heeft een zorgplicht om deze kapitaalgoederen goed te onderhouden en in goede technische staat te houden. Vanuit goed rentmeesterschap wordt zorgvuldig omgegaan met onderhoud en vervanging.

Deze paragraaf geeft inzicht in de aanpak en de hiervoor benodigde financiële middelen. Het beheer, onderhoud en vervanging van de kapitaalgoederen is vastgelegd in programma’s, beleids-/beheerplannen en/of meerjarige onderhoudsplannen. Naast de functievervulling van de kapitaalgoederen is er aandacht voor de energietransitie, klimaatadaptatie, verminderen afvalproductie, duurzaamheid en circulariteit. Voor de riolering heeft het college het Water- en Rioleringsprogramma 2025-2029 vastgesteld. Voor civiel en groen is dit opgenomen in het Beheerplan Openbare Ruimte. Verdeling beheerareaal 98 PARAGRAFEN ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN * Peildatum beheerareaal is augustus 2026. Vanwege de implementatie van een nieuw beheersysteem (tussen maart – september) wordt de nieuwe aanleg en verwijderingen van objecten binnen het beheerareaal tijdelijk niet geregistreerd. Hierdoor kunnen geregistreerde aantallen afwijken van de werkelijke situatie. Beheervisie De werkwijze in de openbare ruimte vindt plaats vanuit integraal beheer en onderhoud. Belangrijk is dat het effectief financieel beheer en gebruik van de maatregelen bij klein onderhoud, groot onderhoud en vervanging in onderlinge samenhang worden uitgevoerd. Dit proces is, aan de hand van de levenscyclus van de weg, onderstaand in beeld gebracht.

Figuur 1: Onderhoudscyclus Beheer wordt kort gedefinieerd als alle maatregelen waarmee de openbare ruimte in stand worden gehouden. Deze maatregelen bestaan uit onderhoud, vervanging of aanpassing van de openbare ruimte. Naast het uitvoeren van deze fysieke onderhoudsmaatregelen, betekent dit de beleidsontwikkeling, de bedrijfsvoering, maar ook (functie) aanpassing door nieuwe ontwikkelingen. 99 PARAGRAFEN ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN Het fysieke onderhoud onderscheiden we in: • Verzorging van de openbare ruimte: bijvoorbeeld het vegen van straatwerk of het verwijderen van zwerfvuil en onkruid op verharding. • Technisch onderhoud van de objecten: bijvoorbeeld het plaatselijk herstellen van de verharding en van bruggen of het herstellen van storingen aan de verlichting. Belangrijk hierbij is dat, zowel het klein onderhoud als het planmatig groot onderhoud of vervanging bijdragen aan een goede technische staat. Dit gedurende de technische levensduur van een voorziening. Beleidskaders Algemeen Beleidskader • Omgevingsvisie Papendrecht 2.0: Een duurzame toekomst met een krachtige gemeenschap • Beheerplan Openbare Ruimte In 2025 is de herziene Omgevingsvisie Papendrecht ‘Een duurzame toekomst met een krachtige gemeenschap’ vastgesteld door de gemeenteraad van Papendrecht. Samen met de door de gemeenteraad vastgestelde kaders (o.a.

Perspectiefnota en de nog vast te stellen begroting 2027) vormt dit het kader voor het beheer van de openbare ruimte. Het beheer en onderhoud van de openbare ruimte in Papendrecht is vastgelegd in meerdere beleidsdocumenten, beheer- en uitvoeringsplannen. In het kader van de Omgevingswet wordt in 2027 één programma Openbare Ruimte door het college vastgesteld. Dit programma vervangt het beheerplan openbare ruimte uit 2022. In dit programma zijn de kaders vanuit de Omgevingsvisie, het bestuursakkoord opgenomen. Riolering Beleidskader • Water- en Rioleringsprogramma 2025-2029 • Programma Klimaatadaptatie Papendrecht 2025-2029 In het kader van de Omgevingswet heeft het college in 2025 het Water- en Rioleringsprogramma 2025-2029 vastgesteld. Dit programma is essentieel om richting te geven aan de uitvoering van de wettelijke zorgplichten, het vaststellen van de benodigde financiële middelen en de wijze waarop deze worden gedekt. Daarnaast vormt het WRP de basis voor de onderbouwing van de riool- en waterzorgheffing, de ontwikkeling van beleid en de meerjarenplanning voor rioolreconstructies. De riool- en waterzorgheffing wordt voor zowel woningen als niet-woningen geïnd op basis van de WOZ-waarde van een pand. Vanuit de riolering richten we ons op het bevorderen van de volksgezondheid binnen de gemeente door te voldoen aan onze wettelijke zorgplichten.

Dit omvat het zorgvuldig inzamelen en transporteren van stedelijk afvalwater, het beheren van de grondwaterstand, het efficiënt inzamelen en verwerken van hemelwater en het zorgdragen voor de kwaliteit en het onderhoud van stedelijk oppervlaktewater. Daarnaast richten we ons op klimaatadaptatie om de gevolgen van klimaatverandering te minimaliseren. 100 PARAGRAFEN ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN Bij vervanging van de riolering wordt een apart hemelwaterstelsel aangebracht, waarbij het regenwater indirect wordt afgevoerd naar het oppervlaktewater, of via infiltratie in de bodem. Daarbij besteden we aandacht aan mogelijkheden voor extra waterberging in het groen en/ of in een waterbergende fundering. Bewoners en bedrijven worden gestimuleerd om hun tuin klimaatbestendig in te richten en/of de aanleg groene daken. Deze maatregelen zijn bedoeld om op particulier terrein het water vast te houden. Bij appartementencomplexen en woningen wordt ingezet voor het afkoppelen van hemelwaterafvoer. Klimaatadaptatie Beleidskader • Programma Klimaatadaptatie Papendrecht 2025-2029 In Nederland merken we steeds meer de gevolgen van klimaatverandering. Voorbeelden zijn extreme buien en hittegolven. Maar ook langdurige weersveranderingen, zoals drogere lentes en zomers of een nattere herfst en winters.

Het is belangrijk om ons daarop voor te bereiden om de gevolgen, voor zowel bewoners, economie als flora & fauna, te beperken. Met de Deltabeslissing Ruimtelijke adaptatie heeft Nederland in 2015 besloten dat het Rijk, de provincies, gemeenten en waterschappen samen zorgen dat Nederland in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust is ingericht. Een structurele aanpak voor het omgaan met klimaatverandering is verwoord in het programma Klimaatadaptatie 2025-2029. Het programma is in 2025 door het college vastgesteld, waarbij het thema Klimaatadaptatie voldoet aan met de huidige actualiteit en landelijke doelstellingen. Met de klimaatadaptieve eisen voor nieuwbouw, sluiten we aan op de Maatlat klimaatadaptief bouwen van de Provincie. Bij nieuwbouwprojecten wordt minimaal 40 mm water opgevangen, gebaseerd op het gehele plangebied. Minimaal 50% van de neerslag wordt op eigen terrein in het groen en de bodem verwerkt. Dit naast het creëren van minimaal 30% schaduw. Vanuit het thema hitte worden er lichtere kleuren bestrating toegepast, wordt parkeren op grasbetontegels uitgebreid en leggen we meer groen aan (beplanting en bomen). Wegen Beleidskader • Beheerplan openbare ruimte In 2027 wordt het programma openbare ruimte door het college vastgesteld.

Het programma openbare ruimte vervangt het beheerplan openbare ruimte en concretiseert de ambities met betrekking tot de openbare ruimte vanuit de Omgevingsvisie. Als basis gelden de huidige kaders die zijn vastgesteld binnen de gemeente. Het programma openbare ruimte maakt inzichtelijk hoe, waar, wanneer en tegen welke kosten de verschillende beheeronderdelen in Papendrecht worden beheerd en onderhouden om de kwaliteit en functie in stand te houden. Het uitgangspunt is om de leefomgeving voor de inwoners van Papendrecht aantrekkelijk te houden en waar mogelijk te verbeteren. Bij grootschalige projecten worden de bewoners uitgenodigd om actief mee te doen, en mee te denken. Ook wordt ingezet op een effectievere invulling van de openbare ruimte, zoals vergroening en het toepassen van klimaatadaptieve maatregelen. Vervanging van de wegen wordt afgestemd met de planning vanuit van Water- en Rioleringsprogramma. 101 PARAGRAFEN ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN In de perspectiefnota 2026-2031 zijn aanvullende financiële middelen gevraagd om het vastgesteld beeldkwaliteitsniveau C te handhaven. Met dit budget wordt specifiek ingezet op de wegen die slecht zijn. Waar in het verleden hoofdzakelijk is ingezet op de fiets- en voetpaden, wordt nu meer ingezet op de rijbanen (grotere oppervlakten).

Komende jaren vindt de aanleg plaats vanuit het warmtenetwerk (HVC), maar ook de aanleg van trafo’s vanwege de verzwaring van het elektriciteitsnetwerk. Om deze onderhoudskosten op te vangen, wordt de degeneratievergoeding ingezet om herstelwerkzaamheden uit te voeren. De openbare ruimte wordt ingericht conform kaders vanuit de principes van Duurzaam Veilig, het STOMP-principe en de gemeentelijke Leidraad Inrichting Openbare Ruimte. Voor de wegen voeren we jaarlijks planmatig het beheer, (groot)onderhoud en vervanging uit. Het jaarlijkse asfaltonderhoud wordt zoveel mogelijk gebundeld en wordt uitgevoerd rond de zomerperiode. Het regulier onderhoud aan belijning en figuraties op het wegoppervlak wordt jaarlijks uitgevoerd vanuit de reguliere begroting. Groen Beleidskader • Omgevingsvisie • Bomenverordening • Beheerplan openbare ruimte • Programma Groenblauwe Netwerk (besluitvorming in 2027) In 2027 stelt het college het Omgevingsprogramma Groenblauwe Netwerk vast. Dit programma werkt het ruimtelijk kader uit de Omgevingsvisie 2.0 verder uit en vervangt en actualiseert de Visie op het Groenblauwe netwerk uit 2013. Het maakt concreter hoe de gemeente Papendrecht invulling geeft aan de 3-30-300-regel en concretiseert kaders voor biodiversiteit en klimaatadaptatie.

Daarnaast bevat het programma maatregelen voor versterking van de groenstructuur, ondersteuning van de mobiliteitstransitie volgens het STOMP-principe (stappen en trappen) en het stimuleren van bewegen in de openbare ruimte. Het beheer en onderhoud van het groen voeren we uit vanuit het Beheerplan Openbare Ruimte. Dit integrale beheerplan wordt in 2027 vervangen door het Programma Openbare Ruimte. Samen met het programma Groenblauwe netwerk concretiseren deze programma’s de Omgevingsvisie 2.0 en zijn daarmee een kompas voor het beheer, het onderhoud en de investeringen in het groen en blauw binnen de gemeente Papendrecht. Het onderhoud van bosplantsoen is nader uitgewerkt in het Meerjarig onderhoudsplan bosplantsoen. In 2017 is de Bomenverordening vastgesteld door de gemeenteraad. De Bomenverordening vormt het kader voor de bescherming van gemeentelijke en particuliere bomen. De bescherming van Bomen is nader uitgewerkt in de door het college vastgestelde Groene Kaart en het Handboek Groen. 102 PARAGRAFEN ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN We hanteren een programmatische aanpak voor het versterken van de groene- en ecologische structuren. Waar geen reconstructieproject plaatsvindt, vindt vervanging plaats vanuit het investeringskrediet vervangen beplanting/heesters.

Hierin wordt ook ingezet op de groeiplaatsverbetering voor bomen, zodat deze groter en ouder kunnen worden en hierdoor meer positieve effecten opleveren. In het kader van klimaatadaptatie zetten we in op het vasthouden van water en beperken van hittestress door o.a. het creëren van schaduwrijke routes. Openbare verlichting Beleidskader • Beheerplan openbare ruimte • Vervangingsplan Openbare Verlichting 2024-2033 De openbare verlichting vervult een belangrijke functie op het gebied van sociale veiligheid, verkeersveiligheid, leefbaarheid en bereikbaarheid. Bij nieuwbouw en projectmatige vervanging wordt LED-verlichting aangebracht. Dit vanwege het lage energieverbruik door lage vermogens van de lichtbronnen. De Richtlijn voor Openbare Verlichting (NPR 13201) is hierin het richtsnoer. De gemeente Papendrecht heeft samen met vijf andere gemeenten in de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden een Gemeenschappelijke Regeling (met een Algemeen Bestuur en een Dagelijks Bestuur ingericht voor het dagelijks beheer en onderhoud. Door één gezamenlijke aannemer worden de werkzaamheden vanuit het onderhouds- en projectenbestek aan de openbare verlichting uitgevoerd. De vervanging van armaturen en lichtmasten wordt met een investeringskrediet bekostigd. Het meerjarige vervangingsplan openbare verlichting geeft aan op welke locaties in de komende jaren vervangingen noodzakelijk zijn.

De meerjarenplanning voorziet in de komende jaren een toename van de vervanging van de armaturen. De projectmatige vervanging en het beheer binnen de gemeente wordt door Papendrecht aangestuurd. Uitvoering van de werkzaamheden worden door onze regionale aannemer uitgevoerd, waarbij de leverantie van armaturen en lichtmasten vanuit een raamovereenkomst worden geleverd. Civiele constructies Beleidskader • Beheerplan openbare ruimte • Meerjarenplan Civiele kunstwerken (bruggen, vlonders) 2026 - 2035 Civiele kunstwerken, zoals bruggen, vis- en loopsteigers, duikers, tunnels, viaducten, geluidsschermen en damwanden, zijn belangrijke elementen binnen de openbare ruimte. Het zijn onvermijdelijke verbindingen in de hoofdstructuren in de wijken, afschermende constructies en recreatieve elementen in de wijken. Naast functionaliteit is constructieve veiligheid een belangrijk aspect bij het beheer en onderhoud van de civiele kunstwerken. De vervanging, het planmatig groot onderhoud en het regulier onderhoud vindt plaats vanuit het vastgesteld meerjarenplan civiele kunstwerken 2026-2035. 103 PARAGRAFEN ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN Speelplaatsen Beleidskader • Beheerplan openbare ruimte • Programma Groenblauwe Netwerk (besluitvorming in 2027) Papendrecht telt een groot aantal speelplekken. Er is een groeiende vraag naar andere speelmogelijkheden.

Het gaat steeds minder om de toestellen zelf, maar veel meer om de bespeelbaarheid van de openbare buitenruimte. Verkeersveilige buurten met voldoende speelaanleidingen en mogelijkheden voor ‘natuurlijk spelen’ zijn hiervoor belangrijk. Wanneer op basis van technische beoordeling vervanging nodig is, zoeken we samen met inwoners naar nieuwe, creatieve mogelijkheden voor een goed bespeelbare leefomgeving. De veiligheid van de openbare speelvoorzieningen is een belangrijk uitgangspunt. Als uit inspectie blijkt dat een speelelement onveilig is of wordt, wordt dat toestel hersteld, vervangen (evt. door andere speelaanleiding) of verwijderd. De inspecties worden gedaan aan de hand van de eisen uit het Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen en de Europese normen 1176 en 1177. We houden een veelzijdig speelaanbod in stand waarbij we ook oog hebben voor het bieden van mogelijkheden aan kinderen met- en zonder beperkingen om samen te spelen, bijvoorbeeld door het toepassen van inclusieve speeltoestellen. Sportvelden Beleidskader • Meerjarenplan Sportvelden 2026 - 2038 In 2027 wordt het meerjarenplan Sportvelden 2027 tot en met 2038 aan het college aangeboden. Dit meerjarenplan vervangt het meerjarenplan 2019 -2038. Op basis van de meerjarenplanning vindt de renovatie aan de verschillende sportvelden plaats op basis van kwaliteit.