CConstaterende datOverBetuwe
Koppel je AI →
Document · PDF

26-11-03.05 Programmabegroting 2027

Gemeenteraadsvergadering 3 november 2026, gemeente OverBetuweBij agendapunt: Programmabegroting 2027*34.722 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

Dit voor een toekomstbestendige en samenhangende inrichting van de dienstverlening en de uitdagingen die op ons afkomen. 29 Beleidskader Lokaal: • Visie sociaal domein 2040 - ‘Een sterke sociale basis voor iedereen’ • Interactievisie: Gemeente Overbetuwe: samenlevingsgericht, communicatief en betrouwbaar, september 2020 • Woonagenda 2025, inclusief uitvoeringsplan • Integrale verordening Sociaal Domein 2025 • Plan versterken sociale basis jeugd 2024 Regionaal / landelijk: • Regionale Kadernota Samen aan Zet 2022 e.v. (beschermd wonen) • Gelderse Verbeteragenda Jeugdbescherming 2020 • Hervormingsagenda Jeugd 2023 – 2028 • Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming • Het Integraal Zorgakkoord - samenwerken aan gezonde zorg • Gezond en Actief Leven Akkoord • Aanvullend Zorg en Welzijn Akkoord • WOZO: Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen • Doordecentralisatie beschermd wonen • Visie eerstelijnszorg 2030 - Richtinggevend kader voor toegang sociaal domein • Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs), gewijzigd per 1 januari 2021.

• Wet Inburgering 2021 • Wmo 2015 • Jeugdwet 2015 • Participatiewet 2015 • Wet vereenvoudiging beslagvrije voet (Wvbvv) Moties en amendementen: • Motie hogere structurele bijdrage initiatieven voor ontmoeting • Amendement regenbooggemeente • Motie maatschappelijk vastgoed • Motie jongerenparticipatie #mijnstemstelt • Motie handhaaf preventie en kwaliteit van zorg Verbonden partijen De volgende verbonden partijen dragen bij aan de realisatie van de doelstellingen van dit programma: • Modulaire Gemeenschappelijke Regeling Sociaal Domein (MGR) • BVO Doelgroepenvervoer Regio Arnhem Nijmegen (BVO DRAN) • Veilig Thuis • Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden (VGGM/GGD) Wat mag het kosten? Bedragen x €1.000 Exploitatie | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2027 | 2028 | 2029 | 2030 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie | -4.413 | -4.667 | -4.422 | -4.434 Lasten | -5.922 | -6.136 | -5.890 | -5.919 Baten | 1.509 | 1.469 | 1.469 | 1.485 6.21 Toegang en eerstelijnsvoorz. WMO | -676 | -676 | -676 | -676 Lasten | -676 | -676 | -676 | -676 6.22 Toegang en eerstelijnsvoorz.

jeugd | -1.112 | -1.112 | -1.112 | -1.112 Lasten | -1.112 | -1.112 | -1.112 | -1.112 6.23 Toegang en eerstelijnsvz Integraal | -3.031 | -2.931 | -2.731 | -2.731 Lasten | -3.031 | -2.931 | -2.731 | -2.731 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) | -2.718 | -2.771 | -2.829 | -2.871 Lasten | -2.782 | -2.838 | -2.899 | -2.945 Baten | 64 | 67 | 70 | 74 6.71a Huishoudelijke hulp (WMO) | -6.051 | -5.949 | -3.908 | -3.839 Lasten | -6.419 | -6.615 | -4.574 | -4.505 Baten | 369 | 667 | 667 | 667 6.71b Begeleiding (WMO) | -3.612 | -3.833 | -3.813 | -3.813 Lasten | -3.612 | -3.833 | -3.813 | -3.813 6.71c Dagbesteding (WMO) | -818 | -826 | -816 | -816 Lasten | -818 | -826 | -816 | -816 6.71d Overige maatw.arrangementen (WMO) | -197 | -197 | -197 | -197 Lasten | -197 | -197 | -197 | -197 6.751 Jeugdhulp ambulant lokaal | -193 | -193 | -193 | -193 Lasten | -193 | -193 | -193 | -193 6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal | -13.388 | -10.590 | -10.526 | -10.533 Lasten | -13.388 | -10.590 | -10.526 | -10.533 6.753 Jeugdhulp ambulant landelijk | -138 | -138 | -138 | -138 Lasten | -138 | -138 | -138 | -138 6.761 Jeugdhulp met verblijf lokaal | -129 | -129 | -129 | -129 Lasten | -129 | -129 | -129 | -129 6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal | -4.969 | -4.939 | -4.909 | -4.909 Lasten | -4.969 | -4.939 | -4.909 | -4.909 6.763 Jeugdhulp met verblijf landelijk | -596 | -596 | -596 | -596 Lasten | -596 | -596 |

-596 | -596 6.791 PGB WMO | -401 | -401 | -401 | -401 Lasten | -401 | -401 | -401 | -401 6.792 PGB Jeugd | -605 | -605 | -605 | -605 Lasten | -605 | -605 | -605 | -605 6.81a Beschermd wonen (WMO) | -191 | -191 | -191 | -191 Lasten | -191 | -191 | -191 | -191 6.81b Maatsch.- en vrouwenopvang (WMO) | -42 | -42 | -42 | -42 Lasten | -42 | -42 | -42 | -42 6.82a Jeugdbescherming | -410 | -410 | -410 | -410 30 Exploitatie | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | -410 | -410 | -410 | -410 6.82b Jeugdreclassering | -122 | -122 | -122 | -122 Lasten | -122 | -122 | -122 | -122 6.91 Coördinatie en beleid WMO | -61 | -61 | -61 | -61 Lasten | -61 | -61 | -61 | -61 6.92 Coördinatie en beleid jeugd | -153 | -153 | -153 | -153 Lasten | -153 | -153 | -153 | -153 Resultaat | -44.028 | -41.534 | -38.981 | -38.974 Beleidsindicatoren Indicator * | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 2026 | NL (meest Bron actuele) Wmo-cliënten met een | 530,0 550,0 590,0 610,0 | - | 720,0 CBS - Gemeentelijke maatwerkarrangement: aantal per | Monitor Sociaal 10.000 inwoners | Domein WMO Jongeren met jeugdhulp: % van | 13,1 | 14,5 | 14,8 | 14,8 | - | 13,7 CBS - Jeugd alle jongeren tot 18 jaar Jongeren met jeugdreclassering: | 0,2 | 0,2 | 0,2 | 0,3 | - | 0,4 CBS - Jeugd % van alle jongeren tot 18 jaar Jongeren met jeugdbescherming: | 1,1 | 0,8 | 0,8 | 0,7 | - | 1,0 CBS - Jeugd % van alle

jongeren tot 18 jaar *Gebaseerd op de actuele gegevens van waarstaatjegemeente.nl september 2026, ontbrekende gegevens zijn niet beschikbaar 31 32 PROGRAMMA 5. WERKENDE EN LERENDE SAMENLEVING Iedere inwoner moet kunnen beschikken over een voldoende en voorspelbaar inkomen, een passende woning en de mogelijkheid om volwaardig mee te doen in de samenleving. Daarom zorgen wij op gemeentelijk niveau voor begrijpelijke regels, toegankelijke ondersteuning en dienstverlening die uitgaat van respect en de menselijke maat. Voor inwoners die tijdelijk onvoldoende bestaanszekerheid ervaren, bieden wij een betrouwbaar vangnet dat niet alleen gericht is op inkomensbescherming, maar ook op maatschappelijke participatie en het opbouwen van perspectief. Daarbij hebben wij bijzondere aandacht voor inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt en voor inwoners die ondersteuning nodig hebben bij het leren van de Nederlandse taal. Waar nodig en mogelijk zetten wij scholing, opleiding en begeleiding in om duurz ame deelname aan werk en samenleving te bevorderen. Zo versterken wij de bestaanszekerheid en zelfredzaamheid van inwoners én dragen wij bij aan het invullen van de personeelsbehoefte van de lokale economie. Wij zien bestaanszekerheid als een gezamenlijke verantwoordelijkheid van Rijk en gemeenten.

Het Rijk is verantwoordelijk voor een toereikend, zeker en voorspelbaar bestaansminimum en voor de financiële randvoorwaarden waar inwoners op kunnen vertrouwen. Gemeenten vullen dit aan met toegankelijke, nabij georganiseerde ondersteuning, voorzieningen en maatwerk die aansluiten bij de lokale situatie en de behoeften van inwoners. Daarbij streven wij naar een herkenbare basis van ondersteuning voor iedere inwoner, ongeacht woonplaats, terwijl ruimte blijft bestaan voor maatwerk waar persoonlijke omstandigheden daarom vragen. Samen met de bibliotheken zorgen we ervoor dat informatie snel en gemakkelijk toegankelijk is voor onze inwoners. Met onze cultuurvisie zorgen we ervoor dat we de lokale culturele voorzieningen laagdrempelig maken en houden en deze “beleefbaar” maken. Wat willen we bereiken? In een werkende samenleving staat het meedoen naar vermogen centraal. Uitgangspunt is dat inwoners die kunnen werken, het beste af zijn als ze in hun eigen levensonderhoud kunnen voorzien. Als het nodig is bieden we daarbij ondersteuning. Daarbij is ook ‘normaliseren’ een uitgangspunt. Niet elke hulpvraag is een ondersteunings - of zorgvraag die beantwoord moet worden met de inzet van een (gemeentelijke) professional. Daarom stimuleren we inwoners om naar elkaar om te zien. Zo kunnen inwoners die dat nodig hebben rekenen op de steun vanuit de gemeenschap.

Als gemeente richten we ons daarbij in het bijzonder op onze inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt. Op die manier zorgen we ervoor dat kwetsbare inwoners echt kunnen meedoen in onze samenleving. In onze doelstelling om inwoners echt mee te laten doen richten we ons sterk op het voldoende beheersen van de Nederlandse taal en het leren van digitale vaardigheden. We proberen daarbij meer werkgevers te bewegen om inwoners met een afstand tot de arbeidsmark t een plek te bieden. In een lerende samenleving staat onderwijs centraal. We zorgen ervoor dat iedere leerplichtige naar school gaat. Wat gaan we er voor doen? We richten ons op inwoners die we uiteindelijk kunnen begeleiden op weg naar werk. Tevens zetten we ons in dat inwoners voldoende taal-, reken- en digitale vaardigheden hebben om mee te kunnen doen in onze samenleving. We zorgen ervoor dat iedere leerplichtige passend onderwijs geniet. 33 5.1 Participatiewet (re-integratie en participatie) Op basis van het beleidsplan en uitvoeringplan zetten we de werkwijze voort om inwoners naar werk te begeleiden. Daarnaast hebben we vanuit de Participatiewet in balans de opdracht om inwoners met structurele afstand tot de arbeidsmarkt te helpen om maatschappelijk te participeren. We blijven sterk inzetten op de arbeidsparticipatie van inwoners die opgenomen zijn in het doelgroepenregister.

In het uitvoeringsplan re-integratie en inburgering 2026 hebben we de doelstelling opgenomen om 45% van de inwoners uit het doelgroepenregister die bij ons in beeld zijn, aan het werk te hebben. Inmiddels is 60% van de inwoners uit het doelgroepenregister die bij ons in beeld zijn, aan het werk. Hiermee lopen we ook voor op het gemiddelde in de arbeidsmarktregio Midden-Gelderland (51%). De samenwerking met andere gemeenten binnen de arbeidsmarktregio Midden-Gelderland is verder uitgebreid door het regionaal werkcentrum. Het werkcentrum is een plek waar werkenden, werkzoekenden en werkgevers terecht kunnen voor hulp en advies. Samen met regiogemeenten in onze arbeidsmarktregio werken we aan het beter ontsluiten van de lokale en regionale arbeidsmarkt. In het plan van aanpak “Samen bouwen aan een toegankelijke arbeidsmarkt voor iedereen” wordt op basis van drie programmalijnen uitwerking gegeven aan de vastgestelde koers. Kort gezegd: • Programmalijn 1: versterken van de regionale samenwerking door onder meer deskundigheidsbevordering van de professionals en intergemeentelijke samenwerking; • Programmalijn 2: positioneren van Scalabor als kernvoorziening in de sociale infrastructuur; • Programmalijn 3: ontwikkelen van een adequaat regionaal aanbod aan dienstverlening en bevorderen van innovaties.

Door de inzet van deze programmalijnen brengen we de markt van werkgevers en werkzoekenden nog dichter bij elkaar. 5.2 Participatiewet (inkomen) De Participatiewet is gewijzigd. In 2027 implementeren we de laatste nieuwe maatregelen van de Participatiewet in Balans. De wet heeft als doel om meer uit te gaan van de menselijke maat en om bij onze handelwijze beter rekening te houden met de omstandigheden van inwoners. De wijzigingen die de eerste fase van de nieuwe wet met zich meebrengt, zijn ingevoerd met ingang van 1 januari 2026. Met het beleidsplan Inkomen, handhaving en terugvordering wordt de tweede fase van de wet doorgevoerd. 5.3 Onderwijshuisvesting Gemeenten hebben de wettelijke zorgplicht voor adequate en voldoende onderwijshuisvesting. Dit houdt in dat wij verantwoordelijk zijn voor de bekostiging van nieuwbouw, uitbreiding van schoolgebouwen en de 1e inrichting. Circa 60% van de huidige 24 schoolgebouwen in onze gemeente is functioneel en technisch verouderd. Dit houdt in dat wij de komende jaren voor een grote opgave staan om deze gebouwen te vernieuwen. In 2024 is in samenwerking met de schoolbesturen en de kinderopvangorganisaties het Integraal Huisvestingsplan 2025-2040 opgesteld. Dit plan geeft een toekomstgerichte visie op onderwijshuisvesting. Een belangrijk onderdeel hiervan is de prioritering voor het verbeteren van de schoolgebouwen in onze gemeente.

De verwachting is dat in 2027 de nieuwbouw van basisschool De Meeuwenberg in Driel wordt opgeleverd. Daarnaast gaan we verder met de voorbereidingen voor de nieuwbouw voor Lyceum Elst en de renovatie van de Van Lingenschool in Zetten. Ook wordt er in 2027 gestart met de voorbereidende werkzaamheden voor basisschool De Zonnepoort in nieuwbouwwijk Lingezicht in Elst. 5.4 Onderwijs en zorg De gemeente Overbetuwe en haar educatieve partners willen alle kinderen de beste ontwikkelkansen geven. We zorgen voor tijdige en beheersbare jeugdhulp, met sterke lokale teams en een goede samenwerking met onderwijs. We zetten in op preventie en het versterken van de omgeving van het kind en ouders/verzorgers. We hebben in de Lokale Educatieve Agenda 2025-2029 als doelstelling geformuleerd dat we de aansluiting tussen jeugdhulp en (passend) onderwijs versterken vanuit een sterke ondersteuningsstructuur. In 2026 is hiervoor een afwegingskader opgesteld. Ook werken we met een kwaliteitskader voor voorschoolse educatie. 5.5 Kunst, cultuur en erfgoed We steunen culturele activiteiten en educatie, organiseren evenementen die bijdragen aan een inclusieve samenleving en maken cultuur toegankelijk voor iedereen, met extra aandacht voor kwetsbare groepen en jongeren. We organiseren een cultuurbijeenkomst om samenwerking tussen culturele partners te versterken.

Muziekonderwijs blijft belangrijk in het basisonderwijs, omdat het de ontwikkeling van kinderen stimuleert. Ook onderhouden en restaureren we kunstwerken in de o | penbare ruimte om de leefbaarheid te verbeteren. We benutten ons UNESCO-werelderfgoed dat onderdeel vormt van de Neder-Germaanse Limes. Hierbij vergroten we de bekendheid van het Tempel-Kerkmuseum en werken we samen met regionale initiatieven. Daarnaast is het project in Oosterhout van start gegaan voor de realisatie van een nieuw erfgoedkunstwerk, geïnspireerd op de daar aangetroffen Romeinse archeologische vondsten. Beleidskader Lokaal: • | Visie sociaal domein 2040 - "Een sterke sociale basis voor iedereen" • | Onderwijskansenbeleid Samen bouwen aan gelijke kansen in Overbetuwe 2024-2028 • | Cultuurvisie 2022-2025 "Op waarde geschat" • | Beleidsplan Inburgering en re-integratie 2026-2032 • | Strategisch meerjaren huisvestingsplan onderwijs (SHP) • | Visie op schuldhulpverlening 2022-2025: “Op weg naar een vitale financiële huishouding” • | Armoedebeleid 2026-2032 "Bijdragen aan bestaanszekerheid" • | Visie op Vastgoed 2025 • | Uitvoeringsagenda Bibliotheekwerk 2024-2028 • | Erfgoedplan Overbetuwe 2004 Regionaal/landelijk: • | Participatiewet • | Wet Inburgering • | Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs), gewijzigd per 1 januari 2021.

• | Wet vereenvoudiging beslagvrije voet (Wvbvv) 34 Verbonden partijen De volgende verbonden partijen dragen bij aan de realisatie van de doelstellingen van dit programma: • | Modulaire Gemeenschappelijke Regeling Sociaal Domein (MGR) • | BVO Doelgroepenvervoer Regio Arnhem Nijmegen (BVO DRAN) Wat mag het kosten? Bedragen x €1.000 Exploitatie | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2027 | 2028 | 2029 | 2030 4.2 Onderwijshuisvesting | -4.848 | -4.257 | -4.536 | -4.928 Lasten | -4.881 | -4.290 | -4.569 | -4.961 Baten | 33 | 33 | 33 | 33 4.3 Onderwijsbeleid en | -3.703 | -3.809 | -3.838 | -3.838 leerlingenzaken Lasten | -4.138 | -4.244 | -4.273 | -4.273 Baten | 435 | 435 | 435 | 435 5.3 Cultuurpresentatie prod particip.

| -375 | -376 | -376 | -376 Lasten | -405 | -376 | -376 | -376 Baten | 30 | 0 | 0 | 0 5.5 Cultureel erfgoed | -170 | -170 | -170 | -170 Lasten | -170 | -170 | -170 | -170 5.6 Media | -1.171 | -1.172 | -1.172 | -1.172 Lasten | -1.195 | -1.196 | -1.196 | -1.196 Baten | 24 | 24 | 24 | 24 6.3 Inkomensregelingen | -3.081 | -3.145 | -3.145 | -3.145 Lasten | -15.726 | -16.058 | -16.356 | -16.654 Baten | 12.645 | 12.913 | 13.211 | 13.509 6.4 WSW en beschut werk | -4.043 | -4.083 | -4.083 | -4.083 Lasten | -4.043 | -4.083 | -4.083 | -4.083 6.5 Arbeidsparticipatie | -1.813 | -1.818 | -1.818 | -1.818 Lasten | -1.813 | -1.818 | -1.818 | -1.818 Resultaat | -19.206 | -18.830 | -19.138 | -19.530 35 Beleidsindicatoren Indicator * | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 2026 | NL (meest Bron actuele) % Voortijdige schoolverlaters totaal | 1,7 | 2,3 | 1,8 | 1,8 | - | 2,3 DUO/Ingrado (VO + MBO) Absoluut verzuim: aantal per 1.000 | - | 0,7 | 1,1 | 2,3 | - | 7,4 DUO/Ingrado leerlingen Relatief verzuim: aantal per 1.000 | 27,0 | 27,0 | 32,0 | 34,0 | - | 28,0 DUO/Ingrado leerlingen % Jongeren met delict voor de | 1,0 | 1,0 | - | - | - | 1,0 CBS - rechter | Jeugdmonitor % Kinderen in uitkeringsgezin | 3,0 | 3,0 | 3,0 | - | - | 6,0 CBS - Jeugdmonitor % Jeugdwerkloosheid | 1,0 | 2,0 | 2,0 | - | - | 2,0 CBS - Jeugdmonitor % Netto arbeidsparticipatie | 75,0 | 76,1 | 76,3 | 75,6 | - | 73,2 CBS - Arbeidsdeelname

Bijstandsuitkeringen: aantal per | 149,2 146,8 150,9 145,0 | - | 281,2 CBS - Re- 10.000 inwoners | integratie Aantal re-integratievoorzieningen: | 277,2 157,4 184,0 312,9 | - | 217,8 CBS - Re- aantal per 10.000 inwoners 15-64 jaar | integratie *Gebaseerd op de actuele gegevens van waarstaatjegemeente.nl september 2026, ontbrekende gegevens zijn niet beschikbaar 36 37 PROGRAMMA 6. INFORMATIE EN KENNISSAMENLEVING Onze inwoners verwachten steeds meer digitale dienstverlening die toegankelijk, samenhangend en afgestemd is op hun behoeften. Deze ontwikkeling zet de komende jaren door. Daarom werken we aan dienstverlening die begrijpelijk, transparant en inclusief is, waarbij inwoners en ondernemers de gemeente eenvoudig kunnen bereiken en zaken snel en duidelijk kunnen regelen. Om dit mogelijk te maken, investeren we niet alleen in digitale voorzieningen, maar ook in de manier waarop we werken. Door processen slimmer en meer integraal in te richten, data beter te benutten en digitaal werken verder te verankeren, verbeteren we de kwaliteit, snelheid en betrouwbaarheid van onze dienstverlening. Zo ontwikkelen we ons verder tot een moderne, dienstbare en toekomstbestendige overheid. Wat willen we bereiken? We bieden begrijpelijke, inclusieve en transparante dienstverlening die aansluit bij de behoeften van onze samenleving. Een belangrijke voorwaarde hiervoor is procesgericht werken.

Door gemeentelijke processen helder, efficiënt en samenhangend in te richte n, kunnen we onze dienstverlening continu verbeteren en beter inspelen op vragen uit de samenleving. Door data-, proces- en digitaal werken verder te verankeren in onze organisatie, vergroten we onze slagkracht, verbeteren we de dienstverlening en versterken we onze rol als dienstbare overheid. Wat gaan we er voor doen? 6.1 Toegang tot diensten en producten In 2027 werken we verder aan het verbeteren van de toegang tot onze diensten, producten en informatie. Digitale dienstverlening blijft daarbij een belangrijk uitgangspunt. Inwoners moeten op een eenvoudige, toegankelijke en gebruiksvriendelijke manier zake n kunnen regelen met de gemeente, op een moment en via een kanaal dat bij hen past. Tegelijkertijd houden we oog voor inwoners die minder digitaal vaardig zijn. Voor hen zorgen we dat alternatieve contactmogelijkheden beschikbaar blijven en dat passende on dersteuning wordt geboden wanneer dat nodig is. Daarnaast werken we verder aan een transparante en betrouwbare informatievoorziening. Dit vraagt om voortdurende aandacht voor de kwaliteit van onze informatiehuishouding, archiefbeheer en de processen voor het beheren, ontsluiten en beschikbaar stellen va n informatie. Dit heeft ook relatie met de tweede tranche van de Wet open overheid (Woo) die naar verwachting in 2027 ingaat.

Om onze dienstverlening en informatievoorziening toekomstbestendig te houden, is investeren in digitalisering, procesverbetering en de doorontwikkeling van systemen en applicaties urgent. Hiermee vergroten we de efficiëntie van onze organisatie en verbeter en we de dienstverlening aan inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. Resultaat Jaar realisatie De verdere fasen van de Wet Open Overheid invoeren, inclusief het verbeteren van het archiefbeheer 2027 Continu sturen op KPI’s gerelateerd aan onze dienstverlening, zoals vastgelegd in het Jaarplan Organisatie 2027. 2027 38 6.2 Verantwoord werken met gegevens Verantwoord werken met gegevens is essentieel voor ons als overheidsorganisatie. Het doel is dat onze inwoners erop kunnen rekenen dat we verantwoord omgaan met de vele gegevens die we van onze inwoners in beheer hebben; het is een voorwaarde voor de betrouwbare dienstverlening, goede besluitvorming en een transparante overheid. Daarom investeren we in de kwaliteit, beschikbaarheid en bruikbaarheid van gegevens. We ontwikkelen en verbeteren dashboards op basis van KPI’s, waardoor organisatie en bestuur effectief kunnen sturen op het bereiken van onze doelstellingen ten behoeve van onze inwoners. Dashboards geven ons bijvoorbeeld informatie over onze bereikbaarheid , wachttijden en gebruik van voorzieningen in het sociaal domein.

We werken met duidelijke kaders voor datagebruik, privacy en informatiebeveiliging. Deze kaders zorgen ervoor dat er duidelijke spelregels zijn voor het gebruik van gegevens en we daarmee het verantwoord werken met gegevens kunnen borgen. Daarnaast werken we op basis van ons geactualiseerde informatiebeleid aan onze informatievoorziening en sluiten we aan bij landelijke en technologische ontwikkelingen, zoals Common Ground, collectieve digitalisering en de verantwoorde inzet van kunstmatige intelligentie (AI) conform de vastgestelde kaders. Resultaat Jaar realisatie Dashboards inrichten op basis van met de organisatie samen vastgestelde KPI’s die inzicht geven in onze bedrijfsvoering en dienstverlening. Hierbij ontwikkelen we spelregels voor het sturen met data. 2027 6.3 Digitaal en procesmatig werken We werken aan toegankelijke, begrijpelijke en veilige digitale dienstverlening voor inwoners en ondernemers. Ook investeren we in de doorontwikkeling van digitale voorzieningen, zodat inwoners eenvoudiger zaken kunnen regelen en informatie kunnen raadplege n. Daarnaast versterken we onze informatiehuishouding, informatiebeveiliging en het digitale toegangsbeheer, mede in het kader van de Woo, de Wdo en de Wmebv.

Al deze onderdelen versterken elkaar en zorgen ervoor dat we kunnen voldoen aan wetgeving en dat onze dienstverlening en bedrijfsvoering beter wordt, zodat inwoners makkelijker gebruik kunnen maken van onze diensten en producten. We blijven investeren in een robuust digitaal toegangsbeleid, zodat medewerkers uitsluitend toegang hebben tot de informatie en systemen die nodig zijn voor hun werkzaamheden. Daarbij besteden we aandacht aan bewustwording, kennisontwikkeling en de verdere professionalisering van het beheer. Zo versterken we de informatiebeveiliging en vergroten we de digitale weerbaarheid van de organisatie. Door de verdere ontwikkeling van proces- en zaakgericht werken verbeteren we de kwaliteit, transparantie en efficiëntie van onze dienstverlening. Dit is een noodzakelijke voorwaarde om te voldoen aan de toenemende eisen op het gebied van informatiebeheer, digitale dienstverlening en wet- en regelgeving, zoals de Woo en de Wdo. Hiervoor zijn uniforme werkprocessen, een betrouwbare informatiehuishouding en medewerkers met de juiste kennis en vaardigheden essentieel. 39 Tegelijkertijd blijkt dat de middelen die gemeenten vanuit het Rijk ontvangen onvoldoende aansluiten bij de omvang en complexiteit van deze opgaven.

Nieuwe ontwikkelingen, waaronder de inzet van kunstmatige intelligentie, vergroten de noodzaak om te invest eren in processen, technologie en organisatieontwikkeling. Zo draagt de inzet van een procesexpertise bij aan betere en slimmere werkprocessen en is expertise ook essentieel om te kijken naar slimme AI-investeringen (binnen de vastgestelde kaders) die het werk efficiënter maken. Zonder aanvullende investeringen komt het vermogen om aan wettelijke verplichtingen te voldoen en de kwaliteit van de dienstverlening te verbeteren onder druk te staan. Resultaat Jaar realisatie Het organisatiebreed mogelijk maken een gekwalificeerde elektronische handtekening te gebruiken. Ook onze inwoners en ondernemers kunnen hiervan gebruik maken bij documenten die zij moeten ondertekenen in gemeentelijke processen 2027 Plan uitvoeren voor proces- en zaakgericht werken 2027 Voorbereiden en waar mogelijk al uitvoeren van tranche 2 van de Wet open overheid 2027 Omzetten AI-pilots in blijvende verbeteringen op basis van AI 2027 Vaststellen en uitvoeren digitaal toegangsbeleid (Identity & Access Management) 2027 Beleidskader Lokaal: • Informatiebeleid 2021-2025 Moties en amendementen: • Motie Maak raadsinformatie c.q.

bestuurlijke informatie goed en eenvoudig vindbaar, doorzoekbaar en toegankelijk • Motie goede leesbaarheid openbare mededelingen Wat mag het kosten? Met dit programma zijn geen financiële middelen gemoeid. Deze maken onderdeel uit van het taakveld dat bij programma 7 is ondergebracht. 40 PROGRAMMA 7. FINANCIËN EN BEDRIJFSVOERING We werken aan een financieel gezonde en wendbare organisatie die ook op de lange termijn haar maatschappelijke opgaven kan realiseren. We streven naar een structureel evenwichtige begroting, waarbij voorzieningen voor inwoners op peil blijven en de lokale lasten beheersbaar zijn. Een moderne, efficiënte en toekomstbestendige bedrijfsvoering is hiervoor essentieel. Door processen continu te verbeteren, middelen doelmatig in te zetten en de organisatie verder te ontwikkelen, vergroten we onze slagkracht en ondersteunen we een betrouw bare en hoogwaardige dienstverlening aan inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. Wat willen we bereiken? Wij streven naar een structureel sluitende meerjarenbegroting en een financieel gezonde gemeente met voldoende weerstandsvermogen en solvabiliteit. Daarbij voldoen we aan wet - en regelgeving en maken we bewuste en toekomstgerichte keuzes in de inzet van on ze middelen. Wij vinden het belangrijk dat inwoners invloed kunnen uitoefenen op hun leefomgeving.

Daarom investeren we in kennis, vaardigheden en ondersteuning om participatie zorgvuldig te organiseren en actief te faciliteren. Een sterke en toekomstbestendige organis atie is hiervoor een belangrijke randvoorwaarde. We werken continu aan het verbeteren van onze bedrijfsvoering, met aandacht voor doelmatigheid, kwaliteit en samenwerking. Wat gaan we er voor doen? 7.1 Financiën Een gezonde financiële basis is essentieel voor een betrouwbare gemeente. Door stijgende kosten en onzekerheid over Rijksbijdragen zijn scherpe keuzes en realistisch beleid nodig. Nieuwe plannen vereisen prioritering; investeringen doen we alleen als ze uitvoerbaar en betaalbaar zijn. Ambities en middelen moeten in balans zijn, met aandacht voor de lange termijn en noodzakelijke investeringen bij nieuwe ontwikkelingen. We houden de algemene reserve op een niveau dat past bij de risico’s die we lopen. Bij het maken van de keuzes wordt de volgende afwegingsladder gehanteerd: 1. Zoeken naar ruimte binnen bestaande budgetten 2. Herprioriteren en stoppen van oud beleid 3. Aanpassen van het voorzieningenniveau 4. Inzetten van reserves (incidenteel) 5. Pas als laatste optie: verhogen van de lokale lasten We willen meer in control komen. We versterken de Planning & Control-cyclus, zodat deze beter helpt bij sturen en bijsturen.

We gaan vernieuwend en innovatief begroten, waarbij scherpe keuzes worden gemaakt, maar ook kansen worden gecreëerd. Het uitgangspu nt hierbij is dat we taakstellend, realistisch, inzichtgevend en positief begroten. We maken daarbij gebruik van zero based budgeting. Tevens zullen we de financiële verordeningen, financiële systemen en de organisatie hiermee in overeenstemming brengen. Op deze wijze willen we een robuuste en gezonde financiële basis realiseren, die bijdraagt aan kansen voor onze gemeente en die een bloeiende toekomst voor Overbetuwe mogelijk maakt. Resultaat (doorlopend) We zorgen voor een structureel sluitende begroting. 41 Resultaat (doorlopend) We maken weloverwogen keuzes in het besteden van de middelen (van en voor onze inwoners). We hanteren een weerstandsratio tussen de 1,4 en 2,0. Dan zijn de risico’s voldoende beheersbaar met de beschikbare middelen. We houden ons aan de voorschriften van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Onze begroting en jaarrekening bestaan uit de verplichte onderdelen, zoals paragrafen, programma’s en een financiële onderbouwing. We realiseren een solvabiliteit van minimaal 20% (is risiconiveau neutraal). Solvabiliteit geeft de mate aan waarin wij aan onze financiële verplichtingen kunnen voldoen. 7.2 Bedrijfsvoering In 2027 werken we verder aan een toekomstbestendige organisatie.

De nadruk ligt op procesgericht werken, een sterke informatiehuishouding en digitale weerbaarheid. Hiermee verbeteren we onze dienstverlening en voldoen we aan landelijke wet- en regelgeving, waaronder de Archiefwet, Wet digitale overheid (Wdo), Wet open overheid (Woo), AVG en de NIS2-richtlijn. Het zaaksysteem vormt de basis voor het verder optimaliseren van processen, het duurzaam beheren van informatie en het verbeteren van de toegankelijkheid van gegevens. Dit vergroot onze wendbaarheid en versterkt de samenwerking en dienstverlening aan inwon ers en ondernemers. Op het gebied van informatiebeveiliging en privacy blijven we investeren in monitoring, detectie en respons, bedrijfscontinuïteit en bewustwording onder medewerkers. Zo versterken we onze digitale weerbaarheid en onze capaciteit om adequaat te reageren op incidenten en nieuwe risico’s. Met deze ontwikkelingen maken we onze bedrijfsvoering robuuster en toekomstgericht. We krijgen meer grip op processen, informatie en risico’s en kunnen beter inspelen op maatschappelijke ontwikkelingen en veranderende landelijke wet- en regelgeving. De beperkte beschikbaarheid van middelen blijft daarbij een aandachtspunt.

Om toekomstgericht te kunnen werken aan onze bedrijfsvoering stellen we in 2027 een visie op bedrijfsvoering vast, die handvatten moet bieden voor de ontwikkeling hiervan en sturing hierop in de komende 5 tot 10 jaar. Tot slot werken we in 2027 aan het uitvoeren van de speerpunten uit het Jaarplan Organisatie. Daarbij is in elk geval aandacht voor: • Een vervolg op Bestuurlijk Ambtelijk Samenspel (BAS) • Werken aan prioritering en sturing • Warme zakelijkheid concreet maken in gedrag en leiderschap Resultaat Jaar realisatie Verbetering van de planning & control cyclus waardoor bestuur en raad beter in staat gesteld worden te sturen op resultaten en de benodigde middelen daarbij 2027 Visie op bedrijfsvoering opstellen 2027 Organisatievisie en koers Overbetuwe: uitvoeren speerpunten Jaarplan 2027 2027 Beleidskader Lokaal: • | Mandaatbesluit 2023 • | Klachtenverordening 2023 • | Financiële verordening 2025 • | Treasurystatuut 2022 • | Informatiebeleid 2021-2025 • | Stuurmodel Overbetuwe 2023 • | Informatiebeveiligingsbeleid gemeente Overbetuwe 2024 • | Inkoop- en aanbestedingsbeleid gemeente Overbetuwe 2019 • | Nota risicomanagement 2023 • | Privacybeleid- en reglement gemeente Overbetuwe 2018 • | Algemene Verordening Gegevensbescherming en aanverwante regelgeving • | Verordening controle financieel beheer en organisatie gemeente Overbetuwe 2025 • | Regeling Melding vermoeden

misstand gemeente Overbetuwe 2025 • | Verordening onderzoeken doelmatigheid en doeltreffendheid bestuur gemeente Overbetuwe 2023 (artikel 213a Gemeentewet) • | Algemeen delegatiebesluit gemeente Overbetuwe 2025 • | Organisatiebesluit gemeente Overbetuwe 2025 Moties en amendementen: • | Motie: Krapte op de arbeidsmarkt en vitale functies Wat mag het kosten? Bedragen x €1.000 Exploitatie | Begroting 2027 | Begroting 2028 | Begroting 2029 | Begroting 2030 0.4 Overhead | -22.047 | -22.108 | -22.102 | -22.055 Lasten | -22.048 | -22.109 | -22.103 | -22.056 Baten | 1 | 1 | 1 | 1 Resultaat | -22.047 | -22.108 | -22.102 | -22.055 42 43 PROGRAMMA 8. ALGEMEEN BESTUUR EN REGIONALE SAMENWERKING Binnen het programma Algemeen bestuur en regionale samenwerking zijn de middelen ondergebracht voor de gemeenteraad en het college, zoals vergoedingen, loonkosten en werkbudgetten. Ook bevat dit programma de middelen voor regionale samenwerking. Binnen dit programma zijn ten aanzien van de regionale samenwerking twee doelstellingen geformuleerd. De gemeente Overbetuwe, liggend in het hart van de regio Arnhem -Nijmegen, is een groot voorstander van regionale samenwerking. Wij vinden het belangrijk d at de regionale samenwerking effectief en slagvaardig is opgezet om de gezamenlijke doelen te realiseren.

Dat is noodzakelijk om de concurrentiepositie, aantrekkingskracht en bereikbaarheid van onze regio te versterken. De raad ontvangt jaarlijks de jaarstukken, (concept) begroting en (concept) regionale agenda met bijhorende opgaveovereenkomsten van de verbonden partijen en wordt in de gelegenheid gebracht hierop een zienswijze in te dienen. Waar nodig informeren we inwoners over de (voortgang op de) opgaven en ontwikkelingen bij verbonden partijen. Wat willen we bereiken? Wij weten wat we als gemeente te bieden hebben en opereren als betrouwbare partner vanuit een duidelijke visie. Wij werken daarbij efficiënt en resultaatgericht en stimuleren innovatieve oplossingen. Vanuit onze krachtige, zelfstandige positie gaan wij sam enwerking aan met anderen als deze een meerwaarde biedt voor onze inwoners, organisaties, instellingen en bedrijven. Ook staan wij open voor samenwerking, zowel binnen als buiten onze gemeente, om anderen daarmee te helpen. We zijn daarmee een gemeente die gericht is op de samenleving, zowel lokaal als regionaal. Een bijzondere vorm van samenwerking in onze regio hebben we georganiseerd als verbonden partijen. Wat gaan we er voor doen? 8.1 Regionale samenwerking Binnen de Groene Metropoolregio (GMR) werken 17 gemeenten samen aan vijf maatschappelijke opgaven.

Doel is om de regio duurzaam te laten groeien en tegelijkertijd het groene karakter te behouden en te versterken. De samenwerking richt zich op de volgende opgaven: • Groene groeiregio (verbinden van ruimtelijke opgaven en woningbouw) • Productieve regio (economie en arbeidsmarkt) • Ontspannen regio (leefbaarheid, natuur en landschap, cultuur en erfgoed) • Verbonden regio (mobiliteit en bereikbaarheid) • Circulaire regio (circulariteit, duurzaamheid, klimaat en energie) Hieronder staan de specifieke doelen voor 2027 benoemd, overeenkomstig met de regionale agenda 2025-2029 en de begroting 2026-2029 van de GMR. Groene groeiregio • Uitvoering van maatregelen op het gebied van bodem, water en wonen, gebaseerd op regionale onderzoeken en adviezen. • Realisatie van gebiedsgerichte maatregelen in de vier deelregio's. • Agenderen van regionale belangen binnen landelijke en provinciale ruimtelijke programma's. • Stimuleren van woningbouw voor specifieke doelgroepen. • Ondersteunen en versnellen van woningbouwontwikkelingen via kennisdeling, capaciteit en regionale afstemming. • Monitoren van woningbouwproductie en uitvoering van de Woondeal. • Versterken van de samenwerking tussen overheden, corporaties en marktpartijen. 44 Productieve regio • Uitvoering van het Regionaal Programma Werklocaties. • Versterken van het midden- en kleinbedrijf door samenwerking en kennisdeling.

• Verduurzamen en toekomstbestendig maken van de logistieke sector. Ontspannen regio • Uitvoering van het Groen-Blauw Raamwerk. • Versterken van recreatie, toerisme en cultuur door aantrekkelijke voorzieningen en goed bereikbare netwerken. • Bevorderen van een evenwichtige spreiding van recreatieve voorzieningen met aandacht voor leefbaarheid en natuur. Verbonden regio • Stimuleren van duurzame mobiliteit, onder meer via werkgeversaanpakken, logistieke verduurzaming en laadinfrastructuur. • Verbeteren van regionale bereikbaarheid door gebiedsgerichte mobiliteitsprojecten en samenwerking met het Rijk. • Realiseren van belangrijke fiets- en vervoersverbindingen binnen de regio. Circulaire regio • Ondersteunen van circulair en duurzaam inkopen, met name in de energie -, bouw- en infrastructuursector. • Bevorderen van water- en klimaatadaptatie om beter om te gaan met droogte, wateroverlast en hitte. • Uitwerken van de Regionale Energiestrategie, waaronder duurzame energieopwekking, warmtetransitie en aanpak van netcongestie. 8.2 Verbonden partijen Een verbonden partij is een organisatie waarmee de gemeente samenwerkt en waarin zij zowel bestuurlijke invloed als een financieel belang heeft. Van bestuurlijke invloed is sprake wanneer de gemeente kan meebeslissen, bijvoorbeeld via deelname in het bestu ur of door stemrecht.

Een financieel belang houdt in dat de gemeente geld beschikbaar heeft gesteld dat mogelijk niet kan worden teruggevorderd of financieel aansprakelijk is als de organisatie haar verplichtingen niet nakomt of failliet gaat. Verbonden partijen kunnen zowel publiekrechtelijke als privaatrechtelijke organisaties zijn. Publiekrechtelijke organisaties betreffen samenwerkingsverbanden tussen overheden op basis van de Wet gemeenschappelijke regelingen. Privaatrechtelijke organisatie s zijn bijvoorbeeld een NV, BV of stichting. In paragraaf VI van deze programmabegroting wordt nader ingegaan op de verschillende verbonden partijen. Daar worden de doelstellingen van deze organisaties toegelicht en is een financieel overzicht opgenomen.

Beleidskader Lokaal: • Nota verbonden partijen, 2024 • Verordening ambtelijke bijstand en fractievergoeding gemeente Overbetuwe 2025 Regionaal: • Regionale agenda 2025-2029 Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen • Strategische visie middengebied Overbetuwe en Lingewaard, 2021 Moties en amendementen: • | Motie: Vergaderplanning besluitvormingscyclus Groene Metropool Regio Verbonden partijen De volgende verbonden partijen dragen bij aan de realisatie van de doelstellingen van dit programma: • | Euregio RijnWaal • | Regio Arnhem Nijmegen (Groene Metropoolregio) Wat mag het kosten? Bedragen x €1.000 Exploitatie | Begroting 2027 | Begroting 2028 | Begroting 2029 | Begroting 2030 0.1 Bestuur | -2.725 | -2.725 | -2.725 | -2.725 Lasten | -2.725 | -2.725 | -2.725 | -2.725 Baten | 0 | 0 | 0 | 0 Resultaat | -2.725 | -2.725 | -2.725 | -2.725 45 ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN, VPB, ONVOORZIEN EN MUTATIES RESERVES Hieronder wordt inzicht gegeven in de algemene dekkingsmiddelen, bestaande uit de belastingen en de algemene uitkering uit het gemeentefonds, de post onvoorzien, de overige baten en lasten, de vennootschapsbelasting, treasury en de mutaties in de reserves. Algemene dekkingsmiddelen De overige belastingen betreffen onder andere hondenbelasting en precariobelasting. Zie voor een verdere toelichting ook de paragraaf Lokale heffingen.

Bedragen x €1.000 Exploitatie | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2027 | 2028 | 2029 | 2030 0.61 OZB woningen | 8.222 | 8.222 | 8.222 | 8.222 Lasten | -459 | -459 | -459 | -459 Baten | 8.682 | 8.682 | 8.682 | 8.682 0.62 OZB niet-woningen | 5.229 | 5.229 | 5.229 | 5.229 Lasten | -52 | -52 | -52 | -52 Baten | 5.281 | 5.281 | 5.281 | 5.281 0.64 Belastingen Overig | 506 | 506 | 506 | 506 Lasten | -922 | -922 | -922 | -922 Baten | 1.428 | 1.428 | 1.428 | 1.428 0.7 Alg. uitk. en ov. uitk. gemeentef. | 100.008 | 95.622 | 94.417 | 96.485 Baten | 100.008 | 95.622 | 94.417 | 96.485 Resultaat | 113.966 | 109.580 | 108.375 | 110.443 Overige baten en lasten en post onvoorzien Bedragen x €1.000 Exploitatie | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2027 | 2028 | 2029 | 2030 0.8 Overige baten en lasten | -3.488 | -3.008 | -3.677 | -4.050 Lasten | -3.490 | -3.010 | -3.678 | -4.052 Baten | 2 | 2 | 2 | 2 Resultaat | -3.488 | -3.008 | -3.677 | -4.050 In taakveld 0.8 Overige baten en lasten zijn, naast de post onvoorzien, de volgende posten opgenomen: (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Onvoorzien - raming onvoorzien | -40 | -40 | -40 | -40 Overige lasten - reeds bestemde structurele financiële ruimte | -28 | 348 | 13 | -212 - stelposten (algemeen) | -2.067 | -2.007 | -2.007 | -2.007 - stelposten (kapitaallasten) | -316 | -1 | -316 | -316 - stelposten (financiën) |

-340 | -621 | -521 | -521 46 (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 - overige lasten | -699 | -689 | -808 | -956 Totaal lasten | -3.490 | -3.010 | -3.678 | -4.052 Overige baten - overige baten | 2 | 2 | 2 | 2 Totaal baten | 2 | 2 | 2 | 2 Vennootschapsbelasting (Vpb) De gemeente moet Vpb betalen in verband met de resultaten bij de grondexploitaties. Bedragen x €1.000 Exploitatie | Begroting 2027 | Begroting 2028 | Begroting 2029 | Begroting 2030 0.9 Vennootschapsbelasting | -10 | -10 | -10 | -10 Lasten | -10 | -10 | -10 | -10 Resultaat | -10 | -10 | -10 | -10 Treasury Bedragen x €1.000 Exploitatie | Begroting 2027 | Begroting 2028 | Begroting 2029 | Begroting 2030 0.5 Treasury | 669 | 578 | 483 | 387 Lasten | 144 | 54 | -41 | -137 Baten | 524 | 524 | 524 | 524 Resultaat | 669 | 578 | 483 | 387 Mutaties reserves per programma Bedragen x €1.000 Exploitatie | Begroting 2027 | Begroting 2028 | Begroting 2029 | Begroting 2030 0.10 Mutaties reserves | 537 | 502 | 1.746 | 873 Lasten | -201 | -589 | -201 | -201 Baten | 738 | 1.090 | 1.946 | 1.073 Resultaat | 537 | 502 | 1.746 | 873 Hieronder worden per programma de mutaties toegelicht: 47 Toevoegingen (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Toevoeging aan reserves programma 01 | 0 | 0 | 0 | 0 Toevoeging aan reserves programma 02 | -90 | -90 | -90 | -90 Toevoeging aan reserves programma 03 | 0 | 0 | 0 | 0 Toevoeging

aan reserves programma 04 | -111 | -111 | -111 | -111 Toevoeging aan reserves programma 05 | 0 | 0 | 0 | 0 Toevoeging aan reserves programma 06 | 0 | 0 | 0 | 0 Toevoeging aan reserves programma 07 | 0 | 0 | 0 | 0 Toevoeging aan reserves programma 08 | 0 | 0 | 0 | 0 Toevoeging aan reserves alg. dekkingsmidd. | 0 | -388 | 0 | 0 Totaal toevoegingen | -201 | -589 | -201 | -201 Onttrekkingen (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Onttrekkingen aan reserves programma 01 | 126 | 116 | 116 | 116 Onttrekkingen aan reserves programma 02 | 549 | 557 | 559 | 553 Onttrekkingen aan reserves programma 03 | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekkingen aan reserves programma 04 | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekkingen aan reserves programma 05 | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekkingen aan reserves programma 06 | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekkingen aan reserves programma 07 | 63 | 65 | 67 | 68 Onttrekkingen aan reserves programma 08 | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekkingen aan reserves alg. dekkingsmid. | 0 | 352 | 1.205 | 336 Totaal onttrekkingen | 738 | 1.090 | 1.946 | 1.073 48 49 PARAGRAFEN I. Lokale heffingen Inleiding In deze paragraaf bieden wij inzicht in het beleidskader rond de lokale heffingen, kostendekking per verordening, de tariefs- en kostenontwikkeling, de lokale lastendruk en het kwijtscheldingsbeleid. Overhead In paragraaf Bedrijfsvoering is een toelichting en specificatie opgenomen van de overhead.

In deze paragraaf wordt dit verder uitgewerkt en gaan we in op aan derden door te belasten overhead. Het overheadtarief is een opslag op het uurtarief. Op basis van de uitgangspunten zijn de totale overheadkosten 2027 afgerond € 22,0 miljoen en het totaal aantal productieve uren bedraagt 526.258 uur (gebaseerd op 372,9 fte). Hiervan wordt 360.942 uur aan taakvelden toegerekend. Rekening houdend met de verhouding tussen de uurtarieven van de Helster, Openbare Werken en de overige teams worden de overheadtarieven: - voor de Helster en Openbare Werken: € 33,33 - voor de overige teams: € 66,66 Ten opzichte van 2026 stijgt het overheadtarief (voor de overige teams) met € 1,74 (+2,68%). De belangrijkste verklaring hiervoor is de toename van de salariskosten op basis van de verwachte cao-stijging, waardoor de te verdelen overheadskosten toenemen. De inkomsten per heffing en de kostendekking In het volgende overzicht zijn de geraamde opbrengsten van alle gemeentelijke heffingen opgenomen voor 2026 en 2027. Daarbij is ook aangegeven of er sprake is van een dienstverlening waarvoor maximale kostendekking geldt. Heffing (bedragen x € 1.000) | Begroot | Begroot 2027 | Tariefsmutatie | Geldt een max. 2026 incl. | prim. Begroting | t.o.v. 2026 kostendekking? begr. wijz.

OZB woningen | 8.394 | 8.682 | 2,5% | Neen OZB niet-woningen | 5.071 | 5.281 | 2,5% | Neen Hondenbelasting | 409 | 420 | 2,5% | Neen Rioolheffing | 3.722 | 3.757 | 0,0% | Ja Reinigingsheffingen | 7.381 | 8.466 | 16,5% | Ja Marktgelden/standplaatsen | 58 | 59 | 2,5% | Ja Lijkbezorgingsrecht | 107 | 110 | 2,5% | Ja BIZ-heffing centrum Elst | 170 | 170 | Geen | Neen BIZ-heffing centrum Heteren* | 19 | 19 | Geen | Neen BIZ-heffing centrum Zetten | 21 | 21 | Geen | Neen Precariobelasting | 43 | 44 | 2,5% | Neen Forensenbelasting | 36 | 37 | 2,5% | Neen Toeristenbelasting | 103 | 110 | 2,5%** | Neen Leges omgevingsvergunningen | 1.491 | 1.603 | 12%*** | Ja Overige leges | 1.129 | 1.135 | 2,5% | Ja Subtotaal bruto-inkomsten | 28.154 | 29.914 Kwijtschelding | -240 | -267 | Geen | Neen Totaal netto-opbrengst | 27.914 | 29.647 heffingen * Verordening BIZ centrum Heteren 2027-2031 wordt per 1 januari 2027 ingevoerd bij voldoende steun van bijdragenplichtigen. ** Werkelijk 6,8%. Zie toelichting bij 'Tarieven' onder Toeristen- en forensenbelasting in het beleidskader. *** Betreft 2,5% indexatie conform Kadernota 2027 en 9,5% extra stijging conform ombuigingsvoorstel 2.51 kostendekkendheid (bouw)leges. Zie toelichting leges.

Het beleidskader van de lokale heffingen Onroerendezaakbelastingen (OZB) Beleidskader Wet waardering onroerende zaken (Wet WOZ) en Verordening onroerendezaakbelastingen gemeente Overbetuwe 2026. In december 2026 wordt de Verordening onroerendezaakbelastingen gemeente Overbetuwe 2027 aangeboden aan de raad. Algemeen Jaarlijks worden de WOZ-waarden voor woningen en niet-woningen vastgesteld. Deze WOZ- waarde is de grondslag voor de aanslag OZB. Wij zorgen voor een tijdige en correcte verzending van de waardebeschikkingen (WOZ-waarde) en belastingaanslagen. Beschikkingen worden zoveel mogelijk met dagtekening 24 februari 2027 (wettelijke termijn) verzonden. Ook de afhandeling van bezwaarschriften vindt tijdig plaats. De wettelijke termijn voor het doen van een uitspraak is het einde van het kalenderjaar. Wij streven ernaar de bezwaren tegen de WOZ-waarde gemiddeld binnen 6 maanden af te handelen. 50 51 Herwaardering Voor het belastingjaar 2027 zal de OZB worden gebaseerd op de nieuwe WOZ -waarden per de waardepeildatum 1 januari 2026. Uitgangspunt is dat schommelingen van WOZ -waarden geen invloed hebben op de hoogte van de gemiddelde aanslag OZB. Niet alleen wanneer waarden dalen, maar ook niet als waarden stijgen.

Wel kan het zo zijn dat bepaalde typen onroerende zaken een waardeontwikkeling laten zien die van het gemiddelde afwijkt, wat tot een hogere of lagere belastingaanslag zal leiden. De definitieve OZB-tarieven kunnen pas worden vastgesteld, nadat de gegevens over de waardeontwikkeling bekend zijn. Tariefontwikkeling De OZB-tarieven voor woningen en niet-woningen worden conform de Kadernota 2027 verhoogd met 2,5% inflatie. Vrijstellingen Naast de verplichte vrijstelling op grond van artikel 220d van de Gemeentewet zijn in de verordening onder andere vrijstellingen opgenomen voor: onroerende zaken die dienen voor de publieke dienstverlening, straatmeubilair, plantsoenen en begraafplaatsen. Hondenbelasting Beleidskader Verordening hondenbelasting gemeente Overbetuwe 2026. In december 2026 wordt de Verordening hondenbelasting gemeente Overbetuwe 2027 aangeboden aan de raad. Algemeen De hondenbelasting is een algemene belasting waarvan de opbrengst in de algemene middelen vloeit en van waaruit gemeenten zelf mogen bepalen waaraan het wordt besteed. Uit onze inkomsten van de hondenbelasting worden onder andere de aanleg, het onderhoud en de schoonmaak van de hondenvoorzieningen (honden uitlaatplaatsen en hondenlosloopgebieden) betaald. Tarieven De tarieven hondenbelasting worden conform de Kadernota 2027 verhoogd met 2,5% inflatie.

Vrijstellingen Honden voor de begeleiding van een gehandicapte of een slechtziende zijn vrijgesteld van hondenbelasting. Rioolheffing Beleidskader Verordening rioolheffing gemeente Overbetuwe 2026 en Water- en Rioleringsprogramma gemeente Overbetuwe 2025-2029 (Wrp 2025-2029). In december 2026 wordt de Verordening rioolheffing gemeente Overbetuwe 2027 aangeboden aan de raad. Algemeen De rioolheffing wordt geheven voor de bekostiging van de gemeentelijke taken die zijn vastgelegd in het Wrp 2025-2029. Evenals de afvalstoffenheffing is de rioolheffing kostendekkend. We gaan uit van het principe “de vervuiler betaalt”; de belasting wordt geheven van de gebruiker van een pand. Bij het vaststellen van het Wrp 2025-2029 op 27 juni 2024 heeft de raad het amendement “Rioolheffing meer geleidelijk omhoog” aangenomen waarin wordt uitgegaan van scenario 2a. Dit scenario houdt in dat de afbouw van de rioolvoorziening naar € 1 miljoen niet eind 2027 maar eind 2029 gerealiseerd wordt. Via deze weg stijgt het riooltarief trapsgewijs om een schokeffect vanaf 2028 te voorkomen. Op basis hiervan zijn de belangrijkste financiële uitgangspunten van het Wrp 2025-2029 als volgt: • 100% kostendekking: dat betekent dat alle kosten die we maken voor de gemeentelijke watertaken voor maximaal 100% uit de rioolheffing worden gedekt.

52 • Conform de afspraken uit het oude Gemeentelijk Rioleringsplan Overbetuwe 2018-2022 (GRP 2018-2022): in verband met het afbouwen van de eerder opgebouwde voorziening, wordt de stand van de voorziening eind 2029 teruggebracht naar € 1.000.000. Hierdoor wordt er jaarlijks geld onttrokken aan de voorziening riolering tot en met 2029 om via een tariefverlaging het geld terug te geven aan de inwoners. Vanaf 2029 leiden voor- en nadelen op jaarbasis (op basis van realisatie) tot een storting of onttrekking aan of van de voorziening, waarbij de stand van de voorziening binnen de bandbreedte van € 1.000.000 en € 2.500.000 blijft om tegenvallers op te kunnen vangen. Eventuele over- of onderschrijdingen van deze bandbreedte worden ten gunste of ten laste van de rioolheffing gerekend. Kostenontwikkelingen De totale kosten voor aan riolering toe te rekenen kosten stijgen met € 295.000 ten opzichte van 2026. De belangrijkste oorzaken zijn: a. Toename kapitaallasten: € 100.000 (nadeel) b. Toename klimaat-meekoppel-budget conform Wrp 2025-2029: € 50.000 (nadeel) c. Stijging btw vanwege hogere directe lasten: € 39.000 (nadeel) d. Prijsstijgingen conform pBBP 2,5%: € 36.000 (nadeel) e. Loonstijgingen conform inschatting cao 2027: € 35.000 (nadeel) f. Toename overheadskosten: € 22.000 (nadeel) Tarieven Het riooltarief voor 2027 bedraagt € 169,25.

Op basis van de uitgangspunten van het Wrp 2025-2029 wordt de voorziening afbouwend ingezet om het riooltarief te verlagen. De onttrekking aan de voorziening voor 2027 is € 278.000 hoger dan in 2026 en bedraagt € 1.614.135. Zowel de hogere onttrekking als de kostenstijgingen zorgen ervoor dat het tarief van 2027 gelijk blijft aan het tarief van 2026. Vrijstellingen Geen. Afvalstoffenheffing/reinigingsrechten Beleidskader Artikel 15.33 van de Wet milieubeheer, Verordening reinigingsheffingen gemeente Overbetuwe 2026 en Grondstoffenbeleidsplan 2024-2028 “Van Afval Naar Grondstof”. In december 2026 wordt de Verordening reinigingsheffingen gemeente Overbetuwe 2027 aangeboden aan de raad. Algemeen Voor de reinigingsheffingen geldt het beginsel: de vervuiler betaalt. Om die reden is de 100% kostendekking het uitgangspunt. Vanaf 1 januari 2026 werkt de gemeente Overbetuwe samen met afvalinzamelaar Dar voor het ophalen van afval. Zoals aangegeven in de informatiememo 'Financiële doorvertaling van de dienstverleningsovereenkomst 2026 met afvalinzamelaar DAR' aan de Raad op 28 september 2026 leidt de Dienstverleningsovereenkomst 2026 tot hogere lasten dan in de begroting was voorzien. De structurele effecten hiervan zijn meegenomen in de Programmabegroting 2027 en afvalstoffenheffing 2027. Kostenontwikkelingen De totale kosten stijgen met € 1.085.000.

Onderstaand een overzicht van de belangrijkste oorzaken van de stijging: - Structurele kostenstijging op basis van de dienstverleningsovereenkomst met Dar voor 2027 € 944.000 (nadeel) - Afname eenmalige kosten 2026 Dar € 184.000 (voordeel) - Toename kapitaallasten € 109.000 (nadeel) - Prijsstijgingen en verwachte cao-ontwikkeling 2027 € 104.000 (nadeel) 53 - Mutaties op basis van het beleidsplan 204-2028 "Van Afval naar Grondstof" € 50.000 (voordeel) - Saldo diverse mutaties € 18.000 (voordeel) Subtotaal materiële lasten € 905.000 (nadeel) - Hogere kosten btw door toename materiële lasten € 137.000 (nadeel) - Hogere kosten voor overhead door daling tarief € 28.000 (nadeel) - Hogere kosten kwijtschelding door stijging tarief € 15.000 (nadeel) Totale lastenstijging € 1.085.000 (nadeel) Tarieven Uitgaande van 100% kostendekkende tarieven betekent deze kostenverhoging dat de tarieven moeten stijgen. In het grondstoffenbeleidsplan is aangegeven om de variabele tarieven niet te verhogen. Het vaste bedrag voor afvalstoffenheffing en reinigingsrechten stijgt hierdoor met 16,5%. Het vaste bedrag van 2026 van € 295,50 stijgt met € 48,75 naar € 344,25 in 2027. Vrijstellingen Geen. Precariobelasting Beleidskader Verordening precariobelasting gemeente Overbetuwe 2026. In december 2026 wordt de Verordening precariobelasting gemeente Overbetuwe 2027 aangeboden aan de raad.

Algemeen Precariobelasting wordt geheven voor het hebben van voorwerpen op de voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om terrassen en verkoopkramen. Tarieven De tarieven precariobelasting worden conform de Kadernota 2027 verhoogd met 2,5% inflatie. Vrijstellingen Geen. Marktgelden/standplaatsen Beleidskader Verordening marktgelden gemeente Overbetuwe 2026. In december 2026 wordt de Verordening marktgelden gemeente Overbetuwe 2027 aangeboden aan de raad. Algemeen Iedereen die een standplaats heeft op de wekelijkse markt betaalt marktgeld. Dat geldt ook voor degene die een standplaats heeft voor bijvoorbeeld een dag. Naast marktgeld betalen ze een bedrag voor de elektriciteitsvoorzieningen, als daarvan gebruik wordt gemaakt. Tarieven De tarieven marktgelden worden conform de Kadernota 2027 verhoogd met 2,5% inflatie. Voor de goederenmarkt in Zetten geldt een lager tarief dan voor Elst. De reden hiervoor is de beperktere omvang van de kern Zetten en de markt. Vrijstellingen Geen. Lijkbezorgingsrechten Beleidskader Verordening lijkbezorgingsrechten gemeente Overbetuwe 2026. In december 2026 wordt de Verordening lijkbezorgingsrechten gemeente Overbetuwe 2027 aangeboden aan de raad.

54 Algemeen Voor het gebruik van een algemene begraafplaats en voor het door de gemeente verlenen van diensten in verband met de begraafplaats worden rechten geheven. In deze gemeente zijn er drie algemene begraafplaatsen. Tarieven De tarieven lijkbezorgingsrechten worden conform de Kadernota 2027 verhoogd met 2,5% inflatie. Vrijstellingen Geen. Bedrijveninvesteringszone (BIZ) Beleidskader Verordening bedrijveninvesteringszone centrum Zetten 2023-2027 en Verordening bedrijveninvesteringszone centrum Elst 2025-2029. Algemeen Ondernemers in het centrum van Elst en Zetten hebben een bedrijveninvesteringszone (BIZ) opgericht. In de BIZ investeren ondernemers in de kwaliteit van hun bedrijfsomgeving. De gebruikers en eigenaren van panden in het centrum van Elst en de gebruikers va n panden in het centrum van Zetten, die niet als woning worden gebruikt, betalen hiervoor een BIZ - bijdrage aan de gemeente. De gemeente geeft de opbrengst als subsidie aan Stichting Centrummanagement Elst en Vereniging Centrum Management Wizet die hiervoor activiteiten uitvoert. Stichting Hart van Heteren heeft het initiatief genomen om te onderzoeken of de bedrijveninvesteringszone (BIZ) in het centrum van Heteren voor de periode 2027 -2031 verlengd kan worden. Sinds 2022 is er een succesvolle BIZ in het centrum van Heteren.

Bij voldoende steun onder de bijdrageplichtigen (eigenaren en gebruikers van WOZ -objecten in het centrum van Heteren), door middel van een draagvlakmeting, wordt per 1 januari 2027 een verordening bedrijveninvesteringszone 2027-2031 voor centrum Heteren ingevoerd. Vrijstellingen De belangrijkste vrijstellingen gelden voor belastingobjecten die dienen voor de publieke dienst van de gemeente en onroerende zaken die in hoofdzaak zijn bestemd voor de openbare eredienst. Leges Beleidskader Legesverordening gemeente Overbetuwe 2026 en Tarieventabel leges 2026. In december 2026 wordt de Legesverordening gemeente Overbetuwe 2027 aangeboden aan de raad en de Tarieventabel leges 2027 aan het college. Algemeen We heffen leges om een gedeelte van onze taken te bekostigen. Deze taken worden in de vorm van een dienst individueel afgenomen door bewoners of bedrijven. Tarieven In de Kadernota 2027 is uitgegaan van een verhoging van 2,5% (inflatie). Voor sommige diensten heeft het Rijk een maximumtarief ingesteld, zoals voor rijbewijzen, paspoorten en identiteitskaarten. Het uitgangspunt voor de tarieven is gebaseerd op 100% kost endekking. Op 1 januari 2024 zijn de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) in werking getreden.

Door de invoering van deze wetten zijn per 1 januari 2024 de bepalingen en tarieven met betrekking tot dienstverlening en besluiten in het kader van deze wetten gewijzigd. Naast de inflatiestijging van 2,5% is een verhoging toegepast van 9,5% op basis van het 55 gekozen ombuigingsvoorstel 2.51 Kostendekkendheid (bouw)leges bij de Programmabegroting 2026. Uit onderzoek blijkt dat de opbrengsten van leges omgevingsvergunningen met € 75.000 kunnen stijgen om te voldoen aan het gekozen uitgangspunt van 100% kostendekkendheid. Vrijstellingen De belangrijkste vrijstelling geldt voor vergunningen voor niet-commerciële evenementen als deze rechtstreeks verband houden met een vergunning voor het organiseren van een evenement. Toeristen- en forensenbelasting Beleidskader Verordening toeristenbelasting gemeente Overbetuwe 2026 en Verordening forensenbelasting gemeente Overbetuwe 2026. In december 2026 wordt de Verordening toeristenbelasting gemeente Overbetuwe 2027 en de Verordening forensenbelasting gemeente Overbetuwe 2027 aangeboden aan de raad. Algemeen Toeristenbelasting is een belasting voor iedereen die overnachtingsplekken verhuurt, zoals hotels, campings, pensions en bed & breakfasts. Dit geldt ook voor verhuur via Airbnb of aan arbeidsmigranten die niet in de gemeente ingeschreven staan.

Forensenbelasting is een belasting voor personen die, zonder dat ze hun hoofdverblijf in de gemeente hebben, meer dan 90 dagen per jaar een gemeubileerde woning tot hun beschikking hebben voor zichzelf of voor hun gezin. Toeristen en anderen die tijdelijk verblijven in de gemeente maken gebruik van gemeentelijke voorzieningen en faciliteiten, zoals wegen en fiets- en wandelpaden. De aanleg en onderhoud hiervan kost veel geld. We heffen daarom toeristen- en forensenbelasting, zodat toeristen en personen die relatief veel in de gemeente zijn ook meebetalen aan deze kosten. Tarieven In de Kadernota 2027 is aangegeven dat het tarief voor de toeristenbelasting wordt verhoogd met 2,5% inflatie. Dit komt neer op een tarief van € 1,05 per persoon, per overnachting. Echter ondernemers hebben bij de invoering van de toeristenbelasting in 202 5 aangegeven om het tarief niet per jaar vast te stellen, maar voor een aantal jaren tegelijk. Ondernemers weten waar ze aan toe zijn en de gemeente ontvangt een jaarlijkse gelijke opbrengst. Uitgaande van de inflatie van 2,5% voor de jaren 2027 t/m 2030 en het gemiddelde tarief van de jaren 2027 t/m 2030, wordt het tarief € 1,10 per persoon, per overnachting voor de jaren 2027 t/m 2030. Het tarief voor forensenbelasting wordt conform de Kadernota 2027 verhoogd met 2,5% inflatie.

Vrijstellingen Personen die al forensenbelasting betalen worden uitgesloten van de toeristenbelasting. Kostendekking 2027 per verordening Voor de heffingen waarvoor een maximale kostendekking van 100% geldt, is in deze paragraaf de berekening van de kostendekking per heffing opgenomen. Er wordt inzicht gegeven hoe de tarieven berekend worden met de keuzes die daarbij gemaakt worden. Uitgangspunt is de in de programmabegroting opgenomen kosten en baten. Daarnaast mag overhead worden toegerekend. Omschrijving (bedragen x | Taakveld Omschrijving | Basis | Toe te Toegerekend € 1.000) | (sub)taakveld | rekenen Verordening Rioolheffing Directe lasten | 7.2 | riolering | 3.470 | 100% | 3.470 Inkomsten | 7.2 | riolering | -4 | 100% | -4 Netto kosten | 3.466 Toe te rekenen kosten Overhead: opslag uurtarief | 7.2 | riolering | 15.686 | 100% | 826 uur Compensabele BTW | 7.2 | riolering | 526 | 100% | 526 Kwijtschelding | 6.3 | inkomensregelingen | 97 | 100% | 97 Kosten waterbeheer | 5.7 | openbaar groen | 415 | 415 Kosten straatreiniging | 2.1 | verkeer en vervoer | 108 | 108 Totale kosten | 5.438 Opbrengst heffing | 7.2 | riolering | -3.757 | -3.757 Bespaarde rente VZ riolering | 0.5 | treasury | -67 | -67 Totale baten | -3.824 Totale baten - lasten (onttrekking aan voorziening riolering) | 1.614 Dekkingspercentage excl. de onttrekking aan voorziening | 70,3% Dekkingspercentage incl.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://overbetuwe.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/f1efd773-bb11-4e7a-b78f-3bcdd8c3d9c8?agendaItemId=bf3a6d2c-e59f-4872-80c0-8cf821d3c032