26-07-07.07 Bijlage 1 Jaarstukken 2025_2026-05-11 def zonder verklaring versie 08062026

Saldo 2025

6.92 Coördinatie en beleid jeugd Lasten

53

53

0

Totaal 6.92 Coördinatie en beleid jeugd

53

53

0

43.149

42.468

682

Gerealiseerd resultaat

Toelichting op afwijking groter dan € 100.000. 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

Voordelen Nadelen I/S

- Bij de sloop van De Wanmolen in Zetten is onverwacht asbest aangetroffen waardoor een uitgebreide asbestsanering moet worden uitgevoerd. Hoewel de werkelijke kosten pas in 2026 zullen komen, moet in de jaarrekening 2025 een voorziening ter hoogte van € 1,4 miljoen worden getroffen. Via een TIC (12427) bent u hiervan al op de hoogte gebracht.

1.400

I

- Een van de ombuigingen uit de Kadernota 2022 (quick win 6) was een jaarlijkse opbrengst van € 100.000 voor vervreemding van vastgoed tot en met 2025. In 2025 is deze opbrengst niet gerealiseerd. Dit is geen budgettair nadeel want er staat geen storting in de Algemene Reserve tegenover op het taakveld "mutaties reserves".

100

I

- Bij alle welzijnsaccommodaties samen (inclusief de vier brede scholen (BS) en de tijdelijke BSO-locatie aan de Mozartstraat) is sprake van een exploitatienadeel door onder andere diverse afrekeningen uit 2024. Ook bleken bij enkele huurders in rekening gebrachte servicekosten over 2024 dubbel te zijn geboekt waardoor correctie in boekjaar 2025 noodzakelijk was. Verder was sprake van aanzienlijk hogere schoonmaakkosten bij BS De Zon en BS De Vogeltuin. Hier staat wel een onttrekking uit de Bestemmingsreserve Brede Scholen tegenover.

339

I

- Uitvoeringskosten inburgering: De tijdelijke extra inzet van consulenten inburgering is in 2025 opgevangen binnen het reguliere personeelsbudget, waardoor dit incidentele budget overblijft. We hebben een relatief hoge instroom van statushouders in relatie tot de formatie van consulenten die zich met dit onderwerp bezighouden. Ook moet er in 2026 een inhaalslag plaatsvinden om de achterstanden bij het huisvesten van statushouders in te lopen. Van het overschot is daarom € 162.000 onderdeel van de aanvraag tot overheveling naar 2026.

219

I

- Algemene voorziening Wmo dagbesteding: voordeel deels door afrekeningen subsidies voorgaande jaren (€ 32k) en deels doordat de kosten voor de inhuur van de coördinator huiskamers zijn ondergebracht in de SPUK IZA.

97

I

- Innovatiebudget Sociaal Domein: niet alle middelen zijn ingezet, dit bedrag maakt onderdeel uit van de aanvraag tot overheveling naar 2026 in verband met de heronderzoeken huishoudelijke ondersteuning.

79

I

- Saldo diverse overige voor- en nadelen.

72

I

Totaal

467

30

1.839

6.21 Toegang en eerstelijnsvoorz. WMO

Voordelen Nadelen I/S

- Clientondersteuning: voordeel is grotendeels te verklaren doordat een deel van de subsidie is opgevangen binnen de resterende middelen van de SPUK NPO.

75

I

- Wijkgerichte GGZ: voordeel is te verklaren doordat de kosten zijn ondergebracht bij de SPUK IZA.

26

I

Totaal

101

6.22 Toegang en eerstelijnsvoorz. jeugd

0

Voordelen Nadelen I/S

-- Praktijkondersteuner Jeugd (POJ): het budget niet volledig besteed, omdat we een deel hebben gedekt uit de SPUK IZA. Daarnaast is de extra inzet POJ later gestart, en voor lager aantal uren, dan we hadden gepland.

185

I

- JGZ lokaal maatwerkdeel: voordeel is te verklaren door afrekening subsidies 2024.

36

I

- Implementatie Hervormingsagenda (POK middelen), voordeel is te verklaren doordat de kosten van inhuur van de projectleider zijn opgevangen binnen het reguliere personeelsbudget.

125

I

- Saldo diverse overige voor- en nadelen.

18

I

Totaal

364

6.23 Toegang en eerstelijnsvz Integraal

0

Voordelen Nadelen I/S 674

I

- Toezicht Wmo & Jeugd, voordeel is te verklaren door niet ingezet budget voor de toezichthouder, deze is in januari 2026 gestart.

55

I

- Uitvoeringsbudget STO: voordeel is te verklaren door onder andere lagere kosten huur locaties.

30

I

- Investeringen maatregelen SD: Dit betreft het budget voor de aanbesteding en implementatie van een mogelijk nieuw applicatielandschap in het sociaal domein. De aanbesteding is geweest en de implementatie zal in 2026 plaatsvinden. Dit budget dekken we uit de algemene reserve, daardoor valt dit voordeel weg tegen een lagere onttrekking aan de algemene reserve op het taakveld "mutatie reserves". Dit bedrag maakt onderdeel uit van de aanvraag tot overheveling naar 2026.

- Saldo diverse overige voor- en nadelen.

38 797

Totaal

31

I 0

6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)

Voordelen Nadelen I/S

- De kosten van een dure woonvoorziening worden door vertraging grotendeels pas in 2026 gemaakt

169

I

- Lagere kosten voor Wmo vraagafhankelijk vervoer en dagbestedingsvervoer

122

I

2

I

- Saldo diverse overige voor- en nadelen.

293

Totaal 6.712 Begeleiding (WMO)

0

Voordelen Nadelen I/S

Het tekort ontstaat deels door niet gecompenseerde inflatie en deels door hogere maandelijkse uitgaven in het tweede halfjaar dan waarmee is gerekend bij tweede bestuursrapportage. In de tweede bestuursrapportage is voor begeleiding al € 580.000 afgeraamd en in de primaire begroting was een taakstelling van € 100.000 ingeboekt. Ondanks een tekort t.o.v. de bijgestelde begroting behalen we de taakstelling daarom ruimschoots.

151

0

Totaal 6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal

I

151

Voordelen Nadelen I/S

De kosten in het tweede halfjaar zijn lager i.v.m. uitstroom van een aantal cliënten. Bij deze casussen was het STO en/of het IVT betrokken. De gemiddelde kosten per maand lopen daardoor terug naar het niveau van 2024. Hiermee wordt de niet toegekende inflatie ruimschoots gecompenseerd.

238

Totaal

238

6..81a Beschermd wonen (WMO)

I

0

Voordelen Nadelen I/S

De ambulantiseringsmiddelen en de middelen LVB worden tot op heden nog niet besteed in verband met de voortdurende onzekerheid over de decentralisatie van beschermd wonen. Deze middelen zullen in de toekomst worden ingezet ten behoeve van de opbouw lokale infrastructuur beschermd wonen. Conform voorgaande jaren wordt voorgesteld deze middelen voor dat doel te storten in de bestemmingsreserve.

631

Totaal

631

I

0

Verbonden partijen Jaarrekening 2025 De volgende verbonden partijen dragen bij aan de realisatie van de doelstellingen van dit programma: - Modulaire Gemeenschappelijke Regeling Sociaal Domein (MGR) - BVO Doelgroepenvervoer Regio Arnhem Nijmegen (BVO DRAN) - Veilig Thuis - Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden (VGGM/GGD)

32

Beleidsindicatoren Indicator *

2021 2022 2023 2024 2025

NL (meest Bron actuele)

Wmo-cliënten met een maatwerkarrangement: aantal per 10.000 inwoners

490,0 530,0 550,0 590,0 560,0

Jongeren met jeugdhulp: % van alle jongeren tot 18 jaar

13,0 13,1 14,5 14,8

-

14 CBS - Jeugd

Jongeren met jeugdreclassering: % van alle jongeren tot 18 jaar

0,4

0,2

0,2

0,2

-

0,4 CBS - Jeugd

Jongeren met jeugdbescherming: % van alle jongeren tot 18 jaar

1,3

1,1

0,8

0,8

-

1,0 CBS - Jeugd

660,0 CBS - Gemeentelijke Monitor Sociaal Domein WMO

*Gebaseerd op de actuele gegevens van waarstaatjegemeente.nl mei 2026, ontbrekende gegevens zijn niet beschikbaar

33

PROGRAMMA 5. WERKENDE EN LERENDE SAMENLEVING Toelichting Inwoners die zonder werk dreigen te raken ondersteunen we om hen van werk naar werk te begeleiden. Daarnaast begeleiden we inwoners met een uitkering intensief naar participatie en werk. Op die manier ondersteunen we ook de lokale werkgevers in hun zoektocht naar personeel. Samen met de bibliotheken zorgen we ervoor dat informatie snel en gemakkelijk toegankelijk is voor onze inwoners. Met onze herijkte cultuurvisie zorgen we ervoor dat we de lokale culturele voorzieningen laagdrempelig maken en houden en deze “beleefbaar” maken.

Beleidsnota's Lokaal: Cultuurvisie 2026- 2035 ‘Cultuur als verbinder in onze gemeente’. Beleidsplan inburgering en re-integratie 2026 - 2032. Integraal huisvestingsplan gemeente Overbetuwe 2025 - 2040. Visie sociaal domein 2040 Een stevige sociale basis voor iedereen. Visie op Vastgoed 2025 Uitvoeringsagenda bibliotheekwerk 2024 -2028 Erfgoedplan Overbetuwe 2004 Regionaal/landelijk: Participatiewet in balans Wet Inburgering Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) Wet vereenvoudiging beslagvrije voet (Wvbvv)

Wat hebben we in 2025 gerealiseerd en welke activiteiten zijn daarvoor verricht? 5.1 Participatiewet (re-integratie en participatie) In 2025 hebben we ongeveer 350 inwoners actief ondersteund naar werk of participatie. Zoals omschreven in het uitvoeringsplan re-integratie 2025 hebben we veel inzet gepleegd om mensen met een hoge baankans snel weer naar werk te geleiden. Daarnaast hebben we inwoners die onder de oude wet Inburgering vielen actief begeleid om hen klaar te maken voor werk door het aanbod van groepstrainingen in het werkcentrum. Tenslotte hebben we ook stappen ondernomen om mensen met een wat lagere baankans stappen te laten zetten op de participatieladder. Daarnaast hebben we de samenwerking met Scalabor voortgezet. Zij dragen het materieel werkgeverschap van onze inwoners met een Wsw-dienstverband 5.2 Participatiewet (inkomen) In 2025 hebben we ons voorbereid op de inwerkingtreding van de Participatiewet in Balans. Per 1 januari 2026 is een deel van de maatregelen in werking getreden. We hebben afgelopen jaar de eerste stappen gezet richting de vernieuwde werkwijze met bijbehorende aanpassingen van ons beleid. In 2026 gaan we door met het implementeren van de overige maatregelen. 5.3 Onderwijshuisvesting In het eerste kwartaal van 2025 heeft uw raad het Integraal Huisvestingsplan (IHP) vastgesteld.

In 2025 is gestart met het uitvoering geven aan de investeringsopgaven die in het eerste blok zijn opgenomen in dit document. Daarnaast is een vervolg gegeven aan de lopende projecten.

34

Eind 2025 heeft de Provincie de vergunning verleend voor de nieuwbouw voor basisschool De Meeuwenberg in Driel. Deze vergunning was nodig in verband met het flora en fauna onderzoek. Dit houdt in dat begin 2026 gestart wordt met de sloop van het huidige gebouw en met de realisatie van het nieuwe gebouw. Het schoolbestuur is in 2025 in samenwerking met de gemeente gestart met de voorbereiding voor de uitbreiding van het Lyceum Elst. In het laatste kwartaal van 2025 heeft uw raad een positief besluit genomen over de nieuwbouw van basisschool De Zonnepoort in de nieuwbouwwijk Lingezicht in Elst. Daarnaast is er onder voorbehoud ingestemd met renovatie van de Van Lingenschool in Zetten. In 2026 worden deze projecten opgestart. Dit houdt in dat, op basisschool Sam Sam na, alle projecten uit blok 1 zijn voorgelegd ter besluitvorming aan uw raad. Hiermee hebben we de achterstanden die de afgelopen jaren zijn ontstaan grotendeels ingehaald. 5.4 Onderwijs en zorg Er is een start gemaakt met de implementatie van het onderwijskansenbeleid. Het kostprijsonderzoek voor- en vroegschoolse educatie en het afnemen van een monitor onder kinderopvang en onderwijs is uitgevoerd. Daarnaast is gewerkt aan een kwaliteitskader met afspraken over onder andere doelgroepdefinitie, samenwerking en monitoring.

Samen met educatieve partners is een samenwerkingsagenda opgesteld voor het lokale educatieve overleg. Verder zijn er voorbereidingen getroffen voor het maken van afspraken over nieuwkomersonderwijs. Er heeft een tussenevaluatie plaats gevonden van zorg binnen onderwijs. De belangrijkste conclusie is dat er helderheid moet komen over de inzet van Passend Onderwijs; met name over de afbakening tussen jeugdhulp en onderwijs. In 2025 is hiervoor een traject gestart met partners om tot een afwegingskader met afspraken te komen. In 2027 vindt opnieuw een evaluatie plaats over zorg binnen onderwijs. 5.5 Kunst, cultuur en erfgoed In 2025 hebben we diverse burgerinitiatieven voor kunst, cultuur en erfgoed ondersteund. Ook zijn maatschappelijk gerichte culturele activiteiten mogelijk gemaakt. Voor nieuwkomers is een cultuurexpeditie georganiseerd. De jaarlijkse cultuurbijeenkomst met culturele partners heeft plaatsgevonden. Muziekonderwijs bleef onderdeel van het basisonderwijs. Het Romeinenfestival is uitgevoerd. De zichtbaarheid van het Tempel-Kerkmuseum is vergroot. Ook is een nieuwe kunst-, cultuur- en erfgoedfietsroute gerealiseerd. Daarnaast is gestart met een nieuw erfgoedkunstwerk in Oosterhout. Openbare kunst is onderhouden en waar nodig gerestaureerd. Tot slot is deelgenomen aan regionale projecten rond 80 jaar Market Garden en 80 jaar Vrijheid.

35

Wat heeft het programma Werkende en lerende samenleving gekost? Bedragen x €1.000

Exploitatie

Actuele Begroting 2025

Realisatie 2025

Saldo 2025

Lasten

4.903

4.045

857

Baten

-54

-8

-47

4.848

4.037

811

Lasten

4.441

4.249

191

Baten

-924

-958

34

Totaal 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

3.517

3.291

225

476

449

27

4.2 Onderwijshuisvesting

Totaal 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

5.3 Cultuurpresentatie prod particip. Lasten Baten Totaal 5.3 Cultuurpresentatie prod particip.

0

-1

1

476

448

28

294

218

77

5.5 Cultureel erfgoed Lasten Baten

0

-14

14

294

203

91

Lasten

1.270

1.314

-45

Baten

-70

-66

-4

1.200

1.248

-49

Lasten

15.879

15.308

571

Baten

-12.353

-12.264

-89

3.526

3.044

482

Lasten

4.079

4.061

18

Totaal 6.4 WSW en beschut werk

4.079

4.061

18

Lasten

2.015

1.940

75

Baten

-199

-155

-44

Totaal 5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media

Totaal 5.6 Media 6.3 Inkomensregelingen

Totaal 6.3 Inkomensregelingen 6.4 WSW en beschut werk

6.5 Arbeidsparticipatie

Totaal 6.5 Arbeidsparticipatie

1.816

1.785

31

Gerealiseerd resultaat

19.757

18.120

1.637

36

Toelichting op afwijkingen groter dan € 100.000. 4.2 Onderwijshuisvesting.

Voordelen Nadelen I/S

- De werkelijke rente is lager dan begroot (1,15% in plaats van 1,5%). Dit leidt tot een voordeel van € 250.000. Daarnaast is sprake van lagere rentelasten ter grootte van € 200.000 als gevolg van vertraging in de uitvoering van de diverse nieuwbouwprojecten.

450

I

- De afschrijvingslasten zijn lager dan begroot als gevolg van vertraging in de uitvoering van de diverse nieuwbouwprojecten. Dit betreft echter geen budgettair voordeel omdat bij het opstellen van de begroting 2025 al rekening was gehouden met onderuitputting.

350

I

- Saldo diverse overige voor- en nadelen

11

I

Totaal

811

4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken

0

Voordelen Nadelen

- Door onderbesteding in de uitgaven en iets hogere huurinkomsten van enkele sporthallen en gymlokalen is er sprake van een onderschrijding op het budget voor bewegingsonderwijs.

40

I

- Leerlingenvervoer, dit voordeel is te verklaren door een lager aantal leerlingen dat gebruik maakte van het leerlingenvervoer.

87

I

- Onderwijskansenbeleid, dit voordeel is te verklaren door afrekeningen 2024.

83

I

- Saldo diverse overige voor- en nadelen

15

I

Totaal

225

6.3 Inkomensregelingen

0

Voordelen Nadelen I/S

-Bijzondere bijstand: Bij de bijzondere bijstand is in de 2e

91

I

- Meedoenregeling: Het recht op de Meedoenregeling wordt niet meer automatisch verlengd. Een deel van inwoners moet de regeling opnieuw aanvragen en hierdoor zien we een daling in het bereik en zijn de kosten lager uitgevallen. Wat opvallend is, is dat we geen terugval zien in het bereik van kinderen.

62

I

- Uitkeringen: Het aantal bijstandsuitkeringen is in het laatste deel van het jaar licht gestegen. Desondanks houden we geld over ten opzichte van de 2e bestuursrapportage, doordat de gemiddelde uitkering lager is dan waarmee we rekening hebben gehouden. Dit wordt veroorzaakt doordat er relatief vaak sprake is geweest van parttime werk. In de voorziening is voor oninbare debiteuren een storting gedaan.

175

I

bestuursrapportage bijgeraamd omdat de verwachting was dat de kosten net als in eerdere jaren sterk zouden oplopen. In vergelijking met eerdere jaren zien we dat er veel minder is uitgegeven aan inrichtingskosten van de huisraad voor statushouders. Dit hangt samen met achterblijvende taakstelling voor statushouders.

37

- Het overschot van € 36.000 op de alleenverdienersproblematiek en € 60.000 Implementatie participatiewet in balans is onderdeel van het verzoek tot overheveling naar 2026.

96

I

- Saldo diverse overige voor- en nadelen

58

I

Totaal

482

0

Verbonden partijen De volgende verbonden partijen dragen bij aan de realisatie van de doelstellingen van dit programma: - Modulaire Gemeenschappelijke Regeling Sociaal Domein (MGR) - BVO Doelgroepenvervoer Regio Arnhem Nijmegen (BVO DRAN)

Beleidsindicatoren Indicator * % Voortijdige schoolverlaters totaal (VO + MBO)

2021 2022 2023 2024 2025

NL (meest Bron actuele)

1,6

1,7

2,3

1,8

-

Absoluut verzuim: aantal per 1.000 leerlingen

1,0

-

0,7

1,1

-

6,7 DUO/Ingrado

Relatief verzuim: aantal per 1.000 leerlingen

24,0 27,0 27,0 32,0

-

28,0 DUO/Ingrado

% Jongeren met delict voor de rechter

1,0

1,0

1,0

-

-

1,0 CBS - Jeugdmonitor

% Kinderen in uitkeringsgezin

3,0

3,0

3,0

3,0

-

6,0 CBS - Jeugdmonitor

% Jeugdwerkloosheid

1,0

1,0

2,0

2,0

-

% Netto arbeidsparticipatie

72,9 75,0 76,1 76,3 75,6

73,2 CBS Arbeidsdeelname

Bijstandsuitkeringen: aantal per 10.000 inwoners

175,3 149,2 146,8 149,2 145,0

281,2 CBS - Re- integratie

Aantal re-integratievoorzieningen: aantal per 10.000 inwoners 15-64 jaar

276,3 277,2 157,4 184,0

203,1 CBS - Re- integratie

-

2,3 DUO/Ingrado

2,0 CBS - Jeugdmonitor

*Gebaseerd op de actuele gegevens van waarstaatjegemeente.nl mei 2026, ontbrekende gegevens zijn niet beschikbaar

38

PROGRAMMA 6. INFORMATIE EN KENNISSAMENLEVING Toelichting Onze inwoners verwachten steeds meer digitale dienstverlening die op elkaar is afgestemd. Deze dienstverlening moet begrijpelijk en transparant zijn, en we moeten als gemeente makkelijk bereikbaar en aanspreekbaar zijn. We zijn aan de slag gegaan om de toegang tot diensten en producten te verbeteren en werken ook de komende jaren hieraan verder. We werken daarbij meer op basis van data, procesgericht en digitaal zodat we onze dienstverlening verder kunnen ontwikkelen en een meer dienstbare overheid zijn.

Beleidsnota's Lokaal beleid: Informatiebeleid 2021-2025 Moties en amendementen: Motie Maak raadsinformatie c.q. bestuurlijke informatie goed en eenvoudig vindbaar, doorzoekbaar en toegankelijk Motie goede leesbaarheid openbare mededelingen

Wat hebben we in 2025 gerealiseerd en welke activiteiten zijn daarvoor verricht? 6.1 Toegang tot diensten en producten In 2025 is er gewerkt aan het verbeteren van de toegang tot gemeentelijke diensten en producten, met een sterke focus op digitale dienstverlening via de websites en online portalen. Als eerste is geïnvesteerd in het verbeteren van de toegankelijkheid van onze digitale ingangen. Zo is de website SociaalTeamOverbetuwe.nl getest op toegankelijkheid en zijn verbeteringen doorgevoerd conform de Wet digitale overheid (Besluit Digitale Toegankelijkheid Overheid). In dat kader is gewerkt aan het toegankelijk maken van content op de websites (zoals minder pdf-bestanden) en het maken van toegankelijke e-formulieren. Dit sluit ook aan op de invoering van de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (Wmebv), waarbij inwoners het recht krijgen om digitaal aanvragen, meldingen etc. in te kunnen dienen bij de gemeente. In dat kader komt met de komst van het nieuwe zaaksysteem een Persoonlijke Internet Pagina (PIP) online. Hier kunnen inwoners aanvragen inzien en de voortgang bekijken, passend bij de regelgeving van de Wmebv. In de Wmebv staat ook dat we een zorgplicht hebben. Dat betekent dat we inwoners die er niet uitkomen of die minder digitaal vaardig zijn helpen.

Dat kan bijvoorbeeld via de IDO’s (Informatiepunten Digitale Overheid in de bibliotheken) maar ook via onze eigen balie en KCC. Tegelijkertijd zijn achterliggende processen verder geoptimaliseerd om deze digitale dienstverlening goed te kunnen ondersteunen. De invoering van de Wmebv is nog niet volledig afgerond en loopt nog door in 2026. Ook is in 2025 voortgang geboekt bij de invoering van de Wet open overheid. Er is ingezet op het op orde brengen van de informatiehuishouding en de bijbehorende processen, als basis voor een duurzame en toekomstbestendige uitvoering van de Woo.

39

6.2 Verantwoord werken met gegevens In 2025 is onze organisatie verdergegaan op de ingeslagen weg van het verantwoord werken met data. Er zijn dashboards ingericht voor stuurinformatie voor management en medewerkers en we hebben gebruik gemaakt van 'Overbetuwe in Cijfers'. Er is een visie op het gebruik en toepassen van Artificial Intelligence vastgesteld. De eerste ervaringen met het gebruik van AI in de praktijk werden via Pilots opgedaan. Daarnaast zijn de architectuurprincipes voor ons informatielandschap vastgesteld. De principes zijn leidend bij vernieuwingen van ons applicatielandschap. 6.3 Digitaal en procesmatig werken Eind 2025 heeft de organisatie een nieuw zaaksysteem in gebruik genomen. Met deze ingebruikname heeft ook de geauthentiseerde digitale handtekening zijn intrede gedaan. Hierdoor heeft de organisatie de mogelijkheid gekregen om processen volledig digitaal af te handelen. Een deel van de organisatie is inmiddels overgestapt naar Microsoft 365. Zij kan hierdoor zowel intern als extern makkelijk samenwerken. Het digitaal toegangsbeleid is herzien en deels geïmplementeerd in de organisatie. Via een gezamenlijk opleidingstraject en periodieke kennissessies is verder gewerkt aan een professionalisering van ons functioneel beheer, zodat we onze informatieveiligheid beter hebben geborgd en onze bedrijfsrisico's hebben verkleind.

Wat heeft het programma Informatie en kennissamenleving gekost? Met dit programma zijn geen financiële middelen gemoeid. Deze maken onderdeel uit van het taakveld dat bij programma 7 is ondergebracht.

40

PROGRAMMA 7. FINANCIËN EN BEDRIJFSVOERING Toelichting Gemeente Overbetuwe heeft ook in 2025 een solide financieel beleid gevoerd. We doen alleen uitgaven die we hebben begroot en kiezen voor investeringen waarvan we de lasten op langere termijn kunnen blijven dragen. Door realistisch te begroten en regelmatig te rapporteren, houden we grip op onze financiën. Een goed functionerende bedrijfsvoering is het fundament waarop onze doelstellingen en ambities op een efficiënte en effectieve wijze kunnen worden gerealiseerd. Goede bedrijfsvoering zorgt voor betrouwbare informatie die noodzakelijk is bij het nemen van beslissingen, het afleggen van verantwoording draagt bij aan het goed functioneren van onze organisatie. In 2025 heeft een verdere doorontwikkeling van de bedrijfsvoering op diverse fronten plaats gevonden. In de doelstellingen gaan we hier dieper op in en ook in de paragraaf bedrijfsvoering vindt u nadere informatie hierover.

Beleidsnota's Lokaal beleid: Mandaatbesluit 2023 Klachtenverordening 2023 Financiële verordening 2025 Treasurystatuut 2022 Informatiebeleid 2021-2025 Stuurmodel Overbetuwe 2023 Informatiebeveiligingsbeleid gemeente Overbetuwe 2020 Inkoop- en aanbestedingsbeleid gemeente Overbetuwe 2019 Nota risicomanagement 2023 Privacybeleid- en reglement gemeente Overbetuwe 2018 Algemene Verordening Gegevensbescherming en aanverwante regelgeving Verordening controle financieel beheer en organisatie gemeente Overbetuwe 2025 Regeling Melding vermoeden misstand gemeente Overbetuwe 2025 Verordening onderzoeken doelmatigheid en doeltreffendheid bestuur gemeente Overbetuwe 2023 (artikel 213a Gemeentewet) Algemeen delegatiebesluit gemeente Overbetuwe 2025 Organisatiebesluit gemeente Overbetuwe 2025 Moties en amendementen: Motie: Krapte op de arbeidsmarkt en vitale functies

Wat hebben we in 2025 gerealiseerd en welke activiteiten zijn daarvoor verricht? 7.1 Financiën We hebben in 2025 een groter overschot gerealiseerd dan werd verwacht op basis van de 2e Bestuursrapportage 2025 door hoofdzakelijk eenmalige meevallers en onderbestedingen. Via de resultaatbestemming wordt voorgesteld om een aanzienlijk deel van het overschot als vrij besteedbaar toe te voegen aan de Algemene Reserve. Ook over 2025 gaat het college de financiële rechtmatigheidsverklaring afgeven bij de jaarrekening conform de regelgeving van het Rijk. Wij hebben ons gehouden aan de BBV (Besluit Begroting en Verantwoording) voorschriften. Onze begroting en jaarrekening bestaan uit de verplichte onderdelen zoals paragrafen, programma’s en een financiële onderbouwing.

41

We streven naar een weerstandsratio tussen de 1,4 en 2,0. Op deze wijze zijn de risico’s voldoende beheersbaar met de beschikbare middelen. We komen voor 2025 uit op een ratio van 1,43. (afgerond 1,4) Dat valt dus binnen voornoemde bandbreedte. Aan het streven van een solvabiliteit van minimaal 20% (is risiconiveau neutraal) hebben we niet kunnen voldoen in 2025. Solvabiliteit geeft de mate aan waarin wij als gemeente aan onze de financiële verplichtingen kunnen voldoen. Voor de komende jaren blijft dit een aandachtspunt gezien ook de forse investeringen die we zullen gaan doen in schoolgebouwen en een multifunctioneel sportcentrum. 7.2 Bedrijfsvoering De krapte op de arbeidsmarkt zorgde ook in 2025 voor een extra uitdaging om personeel te vinden voor moeilijk vervulbare vacatures. Om onze positie op de arbeidsmarkt te versterken is in 2025 het Plan Arbeidsmarktbenadering opgesteld. Vanwege krapte op de arbeidsmarkt en beperkte middelen wordt het ook steeds meer van belang om te werken aan onze grip en efficiency van onze (financiële) processen. Daarom is in 2025 gewerkt aan procesgericht en projectmatig werken en het verbeteren van onze informatiehuishouding. Zo zijn werkprocessen geoptimaliseerd, is er gekeken naar de kanalen waarlangs inwoners diensten en producten aanvragen en is er een nieuw zaaksysteem gekomen.

Zo werken we aan een effectieve bedrijfsvoering en voldoen we ook aan wetten zoals de Wet digitale overheid en de Wet open overheid. Met de introductie van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (Nederlandse regelgeving en ook wel BIO2 genoemd) medio 2025, is sprake van een duidelijke verzwaring ten opzichte van eerdere beveiligingsnormen, waardoor extra maatregelen noodzakelijk zijn om aantoonbaar in control te blijven. In dat kader hebben we een monitorings- en detectie (SIEM/SOC)-oplossing aangeschaft, die invulling geeft aan de monitoringsplicht uit de Network and Security Directive (Europese regelgeving en ook wel NIS2 genoemd) door beveiligingsgebeurtenissen continu te verzamelen, te analyseren en zo nodig op te volgen. Daarnaast hebben wij ingezet op het verder versterken van de logische toegangsbeveiliging, zodat alleen geautoriseerde gebruikers toegang krijgen tot systemen en gegevens en risico's op onbevoegde toegang worden beperkt. Hiermee blijven wij structureel werken aan het verhogen van onze (digitale) weerbaarheid en het beschermen van gevoelige informatie.

Wat heeft het programma Financiën en bedrijfsvoering gekost? Bedragen x €1.000

Exploitatie

Actuele Begroting 2025

Realisatie 2025

Saldo 2025

Lasten

21.912

21.435

477

Baten

-1

-410

409

Totaal 0.4 Overhead

21.911

21.025

887

Gerealiseerd resultaat

21.911

21.025

887

0.4 Overhead

42

Toelichting op afwijkingen groter dan € 100.000. 0.4 Overhead

Voordelen Nadelen

- Lagere lasten van het personeelsbudget op taakveld overhead. Zie de uitgebreidere toelichting hierover in de paragaaf bedrijfsvoering.

860

- Op grond van een stellige uitspraak van de Commissie BBV is een nieuwe VZ Verlofsparen gevormd.

I/S I

208

I

- Dit betreft het voordeel op het budget informatiebeveiliging. In 2025 is een start gemaakt met het project Identity Acces Management. Dit traject wordt vervolgd in 2026. Voor een deel van het voordeel is een overhevelingsverzoek ingediend. Daarnaast is de implementatie van de SIEM/SOC vertraagd. Deze implementatie loopt door in 2026. De kosten van de implementatie hiervan worden ten laste gebracht van het budget 2026 waardoor hier een eenmalig voordeel ontstaat.

171

I

- De inwerkingtreding van de Wet Open Overheid wordt voortdurend opgeschort vanuit het Rijk. Hierdoor worden de te maken kosten uitgesteld. Voor een deel van dit voordeel is een overhevelingsverzoek ingediend om de implementatie en de inkoop van een publicatievoorziening mogelijk te maken.

109

I

- Hogere bijdrage aan de VNG

37

I

- Saldo diverse voor- en nadelen

8

I

1.140

Totaal

43

253

PROGRAMMA 8. ALGEMEEN BESTUUR Toelichting De gemeente Overbetuwe, liggend in het hart van de regio Arnhem-Nijmegen, is een groot voorstander van (grensoverschrijdende) regionale samenwerking. Wij vinden het belangrijk dat de regionale samenwerking effectief en slagvaardig is opgezet om de gezamenlijke doelen te realiseren. Dat is noodzakelijk om de concurrentiepositie, aantrekkingskracht en bereikbaarheid van onze regio te versterken. De raad ontvangt periodiek jaarstukken en (concept) begroting en wordt in de gelegenheid gebracht hierop een zienswijze in te dienen. Waar nodig informeren we inwoners over de (voortgang op de) opgaven en ontwikkelingen bij verbonden partijen.

Beleidsnota's Lokaal beleid: Nota verbonden partijen, gemeente Overbetuwe 2024 Verordening ambtelijke bijstand en fractievergoeding gemeente Overbetuwe 2025 Regionaal beleid: Regionale agenda 2025-2028 Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen Strategische visie middengebied Overbetuwe en Lingewaard, 2021 Moties en amendementen: Motie: Vergaderplanning besluitvormingscyclus Groene Metropool Regio

Wat hebben we in 2025 gerealiseerd en welke activiteiten zijn daarvoor verricht? 8.1 Regionale samenwerking Binnen dit programma is (administratief) gefaciliteerd dat het algemeen bestuur (gemeenteraad en college) kan functioneren. Tevens biedt dit programma middelen voor de regionale samenwerking. Samenwerkingsverbanden zoals Euregio en Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen helpen om gezamenlijke doelen te realiseren. Zie de paragraaf ‘Verbonden Partijen’ waarin verwoord is wat deze (maar ook andere) regionale samenwerkingen hebben opgeleverd. 8.2 Verbonden partijen Een verbonden partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente een bestuurlijk én een financieel belang heeft. Onder bestuurlijk belang wordt verstaan dat de gemeente zeggenschap heeft, hetzij uit hoofde van vertegenwoordiging in het bestuur, hetzij uit hoofde van stemrecht. Het financiële belang is het bedrag dat ter beschikking is gesteld en dat niet verhaalbaar is, dan wel het bedrag waarvoor aansprakelijkheid bestaat, indien de verbonden partij failliet gaat of haar verplichtingen niet nakomt. Bij verbonden partijen gaat het om publiekrechtelijke en privaatrechtelijke organisaties. Publiekrechtelijke organisaties zijn gemeenschappelijke regelingen op basis van de Wet gemeenschappelijke regelingen. Privaatrechtelijke organisaties zijn bv. een NV, BV of stichting.

Voor een verdere toelichting op de verschillende verbonden partijen verwijzen we naar paragraaf ‘Verbonden Partijen’ van deze programmabegroting. Hierin worden de doelstellingen van de verbonden partijen toegelicht en is een financieel overzicht opgenomen.

44

De Nota verbonden partijen die door de raad op 1 oktober 2024 is vastgesteld, is in Q4 2025 geëvalueerd. De conclusie luidt dat de nota in de praktijk goed wordt toegepast en dat de nieuwe methode om van elke verbonden partij een risicoprofiel vast te stellen goed werkt, maar dat er nog wat puntjes op de i gezet moeten worden. De aanbevelingen richten zich voornamelijk op de optimalisatie van interne processen om de risicobeoordeling verder te ondersteunen. De Evaluatie en aanbevelingen zijn doorgelegd naar de raad om daarover op 24 februari 2026 een besluit te nemen.

Wat heeft het programma Algemeen bestuur gekost? Bedragen x €1.000

Exploitatie

Actuele Begroting 2025

Realisatie 2025

Saldo 2025

Lasten

2.528

4.195

-1.667

Baten

0

0

0

Totaal 0.1 Bestuur

2.528

4.195

-1.667

Gerealiseerd resultaat

2.528

4.195

-1.667

0.1 Bestuur

Toelichting op afwijkingen groter dan € 100.000. 0.1 Bestuur

Voordelen Nadelen I/S

- Per 1 januari 2028 worden de pensioenen van politieke ambtsdragers overgedragen aan het Algemeen Burgelijk Pensioenfonds (ABP). De commissie BBV heeft een stellige uitspraak gedaan dat de hoogte van de voorzieningen wethouders- en nabestaandenpensioenen gebaseerd dient te zijn op de verwachte overdrachtswaarde per 31-12-2027. Het ABP hanteert met name een hogere dekkingsgraad waardoor (bijna) alle gemeenten bij dienen te storten in de voorziening.

1.561

I

- De meest recente aanpassingen van het Rechtspositiebesluit decentrale politieke ambtsdragers waren niet voorzien in de begroting 2025. Het structureel nadeel wordt meegenomen in de 1e bestuursrapportage 2026.

76 S

Saldo diverse overige voor- en nadelen

30 0

Totaal

I

1.667

Verbonden partijen De volgende verbonden partijen dragen bij aan de realisatie van de doelstellingen van dit programma: - Euregio RijnWaal - Regio Arnhem Nijmegen (Groene Metropoolregio)

45

ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN, VPB, ONVOORZIEN EN MUTATIES RESERVES Algemene dekkingsmiddelen, VPB en onvoorzien Lasten (bedragen x € 1.000)

Begr. na wijz. 2025

Realisatie 2025

Verschil

0

0

0

35

24

11

1.322

1.406

-83

1

1

0

Onvoorzien: - werkelijke raming onvoorzien VPB: - raming vpb Overige lasten: - lasten heffingen en invordering gemeentelijke belastingen - lasten deelnemingen - lasten geldleningen

0

0

0

- reeds bestemde structurele financiële ruimte

449

0

449

- eenmalige financiële ruimte

605

59

546

- stelposten (algemeen)

-26

0

-26

- overige lasten

3.723

4.291

-568

Totaal lasten

6.110

5.781

329

Begr. na wijz. 2025

Realisatie 2025

Verschil

- uitkeringen gemeentefonds

96.030

97.181

1.152

- onroerende zaakbelastingen eigenaren

9.425

9.473

47

- onroerende zaakbelastingen gebruikers

1.709

1.705

-4

Baten (bedragen x € 1.000) Algemene dekkingsmiddelen:

- rentetoevoeging aan algemene dienst:

0

0

0

- rente bestemmingsreserves

215

207

-7

- rente voorzieningen

309

352

43

8

0

-8

- hondenbelasting

432

414

-18

- dividend deelnemingen

55

62

7

- precariobelastingen

42

51

9

- overige baten

3.554

4.551

997

Totaal baten

111.777

113.995

2.218

- rente overlopende passiva

Overige baten:

46

Toelichting op afwijkingen groter dan € 100.000. De algemene dekkingsmiddelen, VPB en onvoorzien bestaan uit de taakvelden 0.5, 0.61, 0.62, 0.64, 0.7, 0.8 en 0.9. Alle mutaties van deze taakvelden zijn verwerkt in bovenstaande tabel. Per saldo is er sprake van een totaal voordeel van € 2.422.000 (is saldo van voordeel baten van € 2.097.000 en voordeel lasten van € 325.000). Hieronder zijn de taakvelden toegelicht waarbij sprake is van een verschil dat groter is dan € 100.000. 0.64 Belastingen overig

Voordelen Nadelen I/S

- Dit taakveld heeft per saldo een voordeel op de inkomsten van de belastingsamenwerking. Echter betreft dit geen budgettair voordeel, want hier staan nadelen op andere taakvelden tegenover onder andere op taakveld 0.4 overhead. Daarnaast zijn de kosten voor bezwaar en beroepen lager vanwege een daling in de aantallen.

152

I

- Betreft een lagere eindheffing werkkostenregeling (WKR).

38

I

Saldo diverse overige voor- en nadelen

19

I

Totaal

209

0.7 Algemene Uitkering

0

Voordelen Nadelen I/S

- In december 2025 is de decembercirculaire verschenen. Het budgettaire voordeel van die circulaire is € 869.000 (zie TIC-lijst 269486). De actualisatie van alle aantallen en eenheden die de basis zijn voor de berekening van de Algemene Uitkering heeft geleidt heeft geleid tot een verlaging van € 371.000. Per saldo is er dus een voordeel van

498

I

- De Algemene Uitkering is via de decembercirculaire 2025 ook nog verhoogd met € 392.000 voor nieuwe taken en decentralisatieuitkeringen. Dit betreft: # Wet versterking regie volkshuisvesting € 124.000 # Veilig vergaderen € 110.000 # Meerkosten Oekraïne Sociaal Domein € 59.000 # Kinderopvang pleegouders € 32.000 # Landelijke beëindigingsregeling veehouderijbedrijven € 32.000 # Aanvullende ondersteuning lokale energiehulp € 22.000 # Implementatie plateau 2 € 13.000

392

I

262

I

De toegekende bedragen voor deze zeven mutaties leiden dus tot een voordeel in boekjaar 2025 van € 392.000. Via de resultaatbestemming worden deze middelen gereserveerd. - Daarnaast hebben nabetalingen plaatsgevonden over 2023 en 2024. Dit heeft geresulteerd in een (budgettair) voordeel van € 262.000.

1.152

Totaal 0.8 Overige baten en lasten

0

Voordelen Nadelen I/S

- In de begroting 2025 was eenmalige financiële ruimte opgenomen voor onder andere taakmutaties van de Algemene Uitkering. Deze financiële ruimte is echter niet ingezet in 2025 waardoor er sprake is van een voordeel op dit taakveld. Het betreft: # invoering omgevingswet (meicirc. 2025) € 233.000 # beëindigingsregeling veehouderijbedrijven (dec.circ. 2024) € 125.000* 47

546

I

# loon- en prijsbijstelling jeugdzorg (sept..cir. 2023) € 58.000 # beëindigingsregeling veehouderijbedrijven (mei.circ. 2025) € 56.000 # spreidingswet (sept..circ. 2025) € 33.000 # IBO problematische schulden (meicirc. 2025) € 31.000 # register externe veiligheidsrisico's (dec..circ. 2024) € 10.000 * * Het budgettaire voordeel is € 411.000. Het overige deel van (dus € 135.000 wordt gecompenseerd door een lagere onttrekking aan Algemene Reserve op het taakveld "mutaties reserves".

- In de begroting 2025 was structurele financiële ruimte opgenomen voor onder andere taakmutaties van de Algemene Uitkering. Deze financiële ruimte is echter niet ingezet in 2025 waardoor er sprake is van een voordeel. Het betreft: # kwaliteitsborging bouwtoezicht 2022 (sept.circ. 2022) € 125.000 # participatiewet IU (sept.circ. 2025) € 90.000 # Sociale infrastructuur (meicirc. 2025) € 45.000 # Wet betaalbare huur (sept.circ. 2024) € 41.000 # Omgevingsveiligheidsdienst (sept.circ. 2025) € 13.000 Het budgettaire voordeel is € 218.000. Het overige deel van (dus € 96.000 wordt gecompenseerd door een lagere onttrekking aan Algemene Reserve op het taakveld "mutaties reserves".

314

I

117

I

108

I

- In 2025 zijn materieel en voertuigen van het Team Openbare Werken vervangen. De verkoopopbrengst was groter dan de restantboekwaarde en dus is er sprake van een voordeel. Dit is echter geen budgettair voordeel omdat deze netto-opbrengst via het taakveld "mutaties reserves" is toegevoegd aan de bestemmingsreserve materieel Openbare Werken.

70

I

- Niet ingezette stelpost voor uitgaven aan Processen, bedrijfsvoering. en benutting van applicaties. Dit is echter geen budgettair voordeel want hier staat een lagere geraamde onttrekking uit de algemene reserve tegenover op het taakveld "mutaties reserves".

62

- Aan de hand van de definitieve afrekening van de SPUK sport regeling over 2023 is nog een niet voorziene btw teruggaaf ontvangen. Dit kwam door een wat hoger werkelijk uitkeringspercentage dan aanvankelijk was berekend. - Niet ingezette stelposten van financiële ruimte beheerplannen Openbare Ruimte.

- Niet functioneel verdeelde stelpost voor hogere verzekeringspremie

I 58 I

- Tekort P-budget (zie ook taakveld 0.4). De toelichting over het P-budget 2025 is opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering.

225

I

- Niet geraamde storting in de voorziening dubieuze debiteuren belastingen naar aanleiding van een geactualiseerde onderbouwing.

73

I

Saldo diverse overige voor- en nadelen

31 I 1.306

Totaal

48

298

Mutaties reserves per programma Toevoegingen (bedragen x € 1.000)

Begr. na wijz. 2025 Realisatie 2025 Verschil

Toevoeging aan reserves programma 01

0

0

0

Toevoeging aan reserves programma 02

100

457

-357

Toevoeging aan reserves programma 03

0

0

0

Toevoeging aan reserves programma 04

211

0

211

Toevoeging aan reserves programma 05

134

134

0

Toevoeging aan reserves programma 06

0

0

0

Toevoeging aan reserves programma 07

0

0

0

Toevoeging aan reserves programma 08

0

0

0

Toevoeging aan reserves alg. dekkingsmidd.

1.736

1.736

0

Totaal toevoegingen

2.181

2.327

-146

Onttrekkingen (bedragen x € 1.000)

Begr. na wijz. 2025 Realisatie 2025 Verschil

Onttrekkingen aan reserves programma 01

-750

-312

-437

Onttrekkingen aan reserves programma 02

-2.460

-2.009

-451

Onttrekkingen aan reserves programma 03

0

0

0

Onttrekkingen aan reserves programma 04

-1.203

-349

-854

Onttrekkingen aan reserves programma 05

-823

-788

-35

Onttrekkingen aan reserves programma 06

0

0

0

Onttrekkingen aan reserves programma 07

-551

-446

-106

Onttrekkingen aan reserves programma 08

0

0

0

Onttrekkingen aan reserves alg. dekkingsmid.

-4.608

-4.013

-595

Totaal onttrekkingen

-10.395

-7.917

-2.477

Saldo (bedragen x € 1.000)

Begr. na wijz. 2025 Realisatie 2025 Verschil

Saldo mutaties reserves programma 01

-750

-312

-437

Saldo mutaties reserves programma 02

-2.360

-1.552

-808

Saldo mutaties reserves programma 03

0

0

0

Saldo mutaties reserves programma 04

-992

-349

-643

Saldo mutaties reserves programma 05

-689

-654

-35

Saldo mutaties reserves programma 06

0

0

0

Saldo mutaties reserves programma 07

-551

-446

-106

Saldo mutaties reserves programma 08

0

0

0

Saldo mutaties aan reserves alg. dekkingsmid.

-2.872

-2.277

-595

Totaal saldo

-8.214

-5.590

-2.624

49

A. PARAGRAFEN I. Lokale lasten Inleiding In deze paragraaf bieden wij inzicht in het beleidskader rond de lokale heffingen, kostendekking per verordening, de tariefs- en kostenontwikkeling, de lokale lastendruk en het kwijtscheldingsbeleid. Daarnaast is aan het einde van deze paragraaf een kosten- en dekkingsoverzicht opgenomen van de belangrijkste bestemmingsheffingen: rioolheffing en de reinigingsheffingen.

Het beleidskader van de lokale heffingen Onroerende-zaakbelastingen (OZB) Beleidskader Wet waardering onroerende zaken (Wet WOZ), Verordening onroerendezaakbelastingen gemeente Overbetuwe 2025. Algemeen Jaarlijks worden de WOZ-waarden voor woningen en niet-woningen vastgesteld. Deze WOZ-waarde is de grondslag voor de aanslag OZB. Wij zorgen voor een tijdige en correcte verzending van de waardebeschikkingen (WOZ-waarde) en belastingaanslagen. Met dagtekening 21 februari 2025 zijn de WOZ-beschikkingen/aanslagen gemeentelijke belastingen 2025 verzonden. In 2025 zijn er 663 WOZ-bezwaren ingediend. De afhandeling van de bezwaarschriften heeft tijdig plaatsgevonden. De wettelijke termijn voor het doen van een uitspraak is het einde van het kalenderjaar. In 2025 is 96% van de bezwaren tegen de WOZ-waarde binnen 6 maanden na ontvangst afgehandeld. Eind 2025 waren alle WOZ-bezwaren afgehandeld. Herwaardering Voor het belastingjaar 2025 is de OZB gebaseerd op de WOZ-waarden per de waardepeildatum 1 januari 2024. Uitgangspunt is dat schommelingen van WOZ-waarden geen invloed hebben op de hoogte van de gemiddelde aanslag OZB. Niet alleen wanneer waarden dalen, maar ook niet als waarden stijgen.

Wel kan het natuurlijk zo zijn dat bepaalde typen onroerende zaken een waardeontwikkeling laten zien die van het gemiddelde afwijkt, wat dan ook tot een hogere of lagere belastingaanslag zal leiden. Tarieven In de programmabegroting 2025 is een verhoging van de onroerende-zaakbelastingen met 6,2% voor woningen en 11,7% voor niet-woningen (2024: 5,9% voor zowel woningen als niet-woningen) opgenomen. Dit betreffen de volgende verhogingen: 1. 2,2% inflatie. 2. 2% conform het aangenomen amendement ‘A-9 Verhoging OZB maximaal 2%’ door de raad op 9 november 2021 bij de behandeling van de Programmabegroting 2022-2025. 3. 5% voor niet-woningen conform het aangenomen amendement ‘A2 Amendement OZB’ door de raad op 2 juli 2024 bij de behandeling van de Kadernota 2025. 4. Extra verhoging met 2% voor woningen en 2,5% voor niet-woningen.

50

Bij de vaststelling van de OZB-tarieven voor 2025 is rekening gehouden met de waardeontwikkeling van de onroerende zaken. De waarden van woningen zijn in de periode van 1 januari 2023 tot 1 januari 2024 met gemiddeld 4,4% gestegen (2022-2023: 6,4%). De waarden van niet-woningen zijn in die periode gemiddeld met 2% gestegen (2022-2023: 12,5%). De OZB-tarieven voor 2025 zijn, naast de hiervoor vermelde aanpassing in verband met de waardeontwikkeling, dus verhoogd met 6,2% voor woningen en 11,7% voor niet-woningen% (2024: 5,9%). De totale OZB-opbrengst 2025 inclusief areaal uitbreiding bedraagt € 11.178.000 (afgerond) (2024: € 10.130.000). Hondenbelasting Beleidskader Verordening hondenbelasting gemeente Overbetuwe 2025. Algemeen De hondenbelasting is een algemene belasting waarvan de opbrengst in de algemene middelen vloeit en van waaruit gemeenten zelf mogen bepalen waaraan het wordt besteed. Uit onze inkomsten van de hondenbelasting worden onder andere de aanleg, het onderhoud en de schoonmaak van de hondenvoorzieningen (honden uitlaatplaatsen en hondenlosloopgebieden) betaald. Tarieven De tarieven voor hondenbelasting zijn in 2025 naast de inflatie van 2,2% met extra 10% verhoogd (2024: 3,9%). De opbrengst van de hondenbelasting 2025 bedraagt € 414.000 (afgerond) (2024: € 369.000).

Rioolheffing Beleidskader Verordening rioolheffing gemeente Overbetuwe 2025 en Water- en Rioleringsprogramma gemeente Overbetuwe 2025-2029 (Wrp 2025-2029). Algemeen De rioolheffing wordt geheven voor de bekostiging van beheer en onderhoud van het gemeentelijke rioleringsstelsel. Evenals de afvalstoffenheffing is de rioolheffing kostendekkend: we gaan uit van het principe ‘de vervuiler betaalt’. De belasting wordt geheven van de gebruiker van een pand. De raad heeft een voorziening riolering ingesteld: het verschil tussen de opbrengsten en de kosten van riolering komen ten gunste of ten laste van de voorziening. Tarieven De totale opbrengst uit de rioolheffing 2025 bedraagt € 3.247.000 (afgerond) (2024: € 2.334.000). De tarieven voor 2025 zijn verhoogd met 38,7% (inclusief 2,2% inflatie) (2024: 27,4%). Het belangrijkste tarief 2025 is € 148,00 (2024: € 106,74) voor een waterverbruik tot 500 kubieke meter. Om tot een volledige kostendekking voor 2025 te komen is een onttrekking aan de voorziening nodig geweest van afgerond € 1.188.000 (2024: 1.568.000). Dit is € 412.000 minder ten opzichte van de vastgestelde primaire begroting. De belangrijkste oorzaken hiervan zijn: a. Lagere kosten voor onderzoeken en diverse adviesvragen (€ 171.000 voordeel). b.

Lagere kapitaallasten (€ 144.000 voordeel), vooral door vertraging in uitvoering van de projecten en een verlaging van de rente naar 1,15%. c. Hogere onderhoudskosten (€ 92.000 nadeel). d. Lagere BTW kosten met name door lagere directe lasten (€ 78.000 voordeel). e. Lagere kosten klimaat-meekoppel-budget gezien opstartfase (€ 74.000 voordeel). Door de inzet van de voorziening riolering kunnen de riooltarieven beperkt blijven.

51

Afvalstoffenheffing/reinigingsrechten Beleidskader Artikel 15.33 van de Wet milieubeheer, Verordening reinigingsheffingen gemeente Overbetuwe 2025 en Grondstoffenbeleidsplan 2024-2028 ‘Van Afval Naar Grondstof’. Algemeen Voor de reinigingsheffingen geldt het beginsel: de vervuiler betaalt. Om die reden is de 100% kostendekking het uitgangspunt. Tarieven De hogere kosten voor het inzamelen van afval zijn doorberekend aan de inwoners waarbij uitgegaan wordt van 100% kostendekking. De vaste tarieven zijn in 2025 met 20,5% verhoogd (2024: 4,9%) en de variabele tarieven voor 2025 zijn niet gestegen ten opzichte van 2024. De totale opbrengst uit de reinigingsheffingen 2025 bedraagt € 6.804.000 (afgerond) (2024: € 6.281.000). Precariobelasting Beleidskader Verordening precariobelasting gemeente Overbetuwe 2025. Algemeen Precariobelasting wordt geheven voor het hebben van voorwerpen op de voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond. Het gaat om terrassen en standplaatsen. Bijvoorbeeld verkoopwagen of kraam waar spullen of eten verkocht wordt. Tarieven De tarieven voor precariobelasting zijn in 2025 verhoogd met 2,2% inflatie (2024: 3,9%). Voor alleen precariobelasting terrassen is het tarief met extra 25% verhoogd. Marktgelden/standplaatsen Beleidskader Verordening marktgelden gemeente Overbetuwe 2025.

Algemeen Iedereen die een standplaats heeft op de wekelijkse markt betaalt marktgeld. Dat geldt ook voor degene die een standplaats heeft voor bijvoorbeeld een dag. Naast marktgeld betalen ze een bedrag voor de elektriciteitsvoorzieningen als daarvan gebruik wordt gemaakt. Tarieven Voor de goederenmarkt in Zetten geldt een lager tarief dan voor Elst. De reden hiervoor is de beperktere omvang van de kern Zetten en de markt. De tarieven zijn afgeleid van de in de Tarieventabel leges, behorende bij de legesverordening, opgenomen tarieven voor overige standplaatsen. De tarieven voor marktgeld zijn in 2025 verhoogd met 2,2% inflatie (2024: 3,9%). Lijkbezorgingsrechten Beleidskader Verordening lijkbezorgingsrechten gemeente Overbetuwe 2025. Algemeen Voor het gebruik van een algemene begraafplaats en voor het door de gemeente verlenen van diensten in verband met de begraafplaats worden rechten geheven. In deze gemeente zijn er drie algemene begraafplaatsen. Tarieven De tarieven voor lijkbezorgingsrechten zijn in 2025 naast de inflatie van 2,2% met extra 20% verhoogd (2024: 3,9%).

52

Bedrijveninvesteringszone (BIZ) Beleidskader Verordening bedrijveninvesteringszone centrum Elst 2025-2029, Verordening bedrijveninvesteringszone centrum Heteren 2022-2026 en Verordening bedrijveninvesteringszone centrum Zetten 2023-2027. Algemeen Ondernemers in het centrum van Elst, Heteren en Zetten hebben een bedrijveninvesteringszone (BIZ) opgericht. In de BIZ investeren ondernemers in de kwaliteit van hun bedrijfsomgeving. De gebruikers en/of eigenaren van panden in het centrum van Elst, Heteren en Zetten die niet als woning worden gebruikt, betalen hiervoor een BIZ-bijdrage aan de gemeente. De gemeente geeft de opbrengst als subsidie aan Stichting Centrummanagement Elst, Stichting Centrummanagement Heteren en Stichting Centrummanagement Wizet die hiervoor activiteiten uitvoeren. Op 1 januari 2025 is een nieuwe BIZ voor centrum Elst in werking getreden met hogere tarieven. Voor 2025 is de belastingopbrengst € 225.000 (afgerond) (2024: € 167.000). Leges Beleidskader Legesverordening gemeente Overbetuwe 2025 en de Tarieventabel leges 2025. Algemeen We heffen leges om een gedeelte van onze taken te bekostigen. Deze taken worden in de vorm van een dienst individueel afgenomen door bewoners of bedrijven. Tarieven De tarieven voor leges zijn in 2025 verhoogd met 2,2% (inflatie) (2024: 3,9%).

Voor sommige diensten heeft het Rijk een maximumtarief ingesteld, zoals voor rijbewijzen, paspoorten en identiteitskaarten. Het uitgangspunt voor de tarieven is gebaseerd op 100% kostendekking. Toeristen- en forensenbelasting Beleidskader Verordening toeristenbelasting gemeente Overbetuwe 2025, Verordening forensenbelasting gemeente Overbetuwe 2025. Algemeen Toeristenbelasting is een belasting voor iedereen die overnachtingsplekken verhuurt, zoals hotels, campings, pensions en bed & breakfasts. Dit geldt ook voor verhuur via Airbnb of aan (buitenlandse) werknemers en studenten die niet in de gemeente ingeschreven staan. Forensenbelasting is een belasting voor personen die, zonder dat ze hun hoofdverblijf in de gemeente hebben, meer dan 90 dagen per jaar een gemeubileerde woning tot hun beschikking hebben voor zichzelf of voor hun gezin. Tarieven Het tarief voor toeristenbelasting is in 2025 € 1,00 per persoon per nacht. Campings kunnen gebruik maken van arrangementstarieven voor bepaalde perioden. Voor forensenbelasting is het tarief € 500,00 per woning.

53

Lokale lastendruk De lokale lasten worden jaarlijks door het Centrum voor Onderzoek van de economie van de lagere Overheden (COELO) in beeld gebracht. De cijfers van de COELO over 2025 leveren een goede vergelijking op van de lastendruk in onze gemeente ten opzichte van het regionale en landelijke beeld. De woonlasten voor een gemiddeld gezin (eigenaar-bewoner) in Overbetuwe zijn in 2025 de op vier na laagste van de 51 gemeenten in de provincie Gelderland. Landelijk staat Overbetuwe op nummer 40 van de 346 (van laagste naar hoogste woonlasten) gemeenten. Belastingdruk per object en inwoner op basis van de werkelijke opbrengsten van de afgelopen belastingjaren: 2021

2022

2023

2024

2025

Opbrengst per object

713,94

723,46

762,17

814,79

916,23

Opbrengst per inwoner

331,53

339,52

359,86

387,28

437,68

Kwijtschelding gemeentelijke belastingen Beleidskader Uitvoeringsregeling Invorderingswet 1990, Verordening kwijtschelding gemeentelijke belastingen gemeente Overbetuwe 2025. Algemeen Net als in voorgaande jaren worden de maximale mogelijkheden tot het verlenen van kwijtschelding benut. Kwijtschelding is mogelijk voor de OZB, het vaste bedrag van de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Of kwijtschelding wordt verleend hangt af van de betalingscapaciteit van belastingschuldigen. Bij de bepaling daarvan houden wij rekening met 100% van de kosten van levensonderhoud zoals die normatief zijn opgenomen in de landelijke richtlijnen voor het kwijtscheldingsbeleid. Natuurlijke personen die een bedrijf of zelfstandig beroep uitoefenen kunnen voor kwijtschelding van de privé-aanslag in aanmerking komen. Kwijtscheldingsaanvragen Voor degenen die eerder ook al kwijtschelding hebben gekregen maken we, met verleende toestemming van de belastingschuldigen, gebruik van een procedure voor automatische toetsing voor kwijtschelding door het Inlichtingenbureau. Dit heeft ertoe geleid dat in 2025 352 (2024: 354) belastingschuldigen geen verzoek om kwijtschelding hoefden in te dienen. In 2025 zijn er, naast de automatische kwijtschelding, nog 310 (2024: 280) kwijtscheldingsaanvragen ingediend. Van deze aanvragen zijn er 221 (2024: 180) geheel of gedeeltelijk gehonoreerd.

In 2025 is 97% (2024: 96,5%) van alle kwijtscheldingsaanvragen binnen 4 maanden afgehandeld. Er is voor € 220.000 (afgerond) (2024: € 168.000) aan kwijtschelding verleend.

54

Omschrijving (bedragen x € 1.000)

Begroot 2025 incl. begr. wijz.

Werkelijk 2025

OZB woningen

6.910

6.918

OZB niet-woningen

4.224

4.259

Hondenbelasting

432

414

Rioolheffing

3.245

3.247

Afvalstoffenheffing/Reinigingsrechten

6.862

6.804

Marktgelden

34

40

Standplaatsen

7

11

Lijkbezorgingsrecht

104

165

BIZ

209

225

Precariobelasting

42

51

Toeristenbelasting

101

80

Forensenbelasting

35

18

Kwijtschelding

-225

-220

Leges

2.779

3.135

Totaal netto opbrengst heffingen

24.759

25.147

Heffing

Opbrengst per object Opbrengst per inwoner totaal 2025 (aantal) (aantal) in %

OZB woningen

€ 295,89

€ 141,35

28%

OZB niet-woningen

€ 182,18

€ 87,03

17%

Hondenbelasting

€ 17,69

€ 8,45

2%

Rioolheffing

€ 138,87

€ 66,34

13%

Afvalstoffenheffing/Reinigingsrechten

€ 291,00

€ 139,01

27%

Marktgelden

€ 1,72

€ 0,82

0%

Standplaatsen

€ 0,48

€ 0,23

0%

Lijkbezorgingsrecht

€ 7,06

€ 3,37

1%

BIZ

€ 9,61

€ 4,59

1%

Precariobelasting

€ 2,17

€ 1,04

0%

Toeristenbelasting

€ 3,42

€ 1,63

0%

Forensenbelasting

€ 0,75

€ 0,36

0%

Kwijtschelding

-€ 9,40

-€ 4,49

-1%

Leges

€ 134,08

€ 64,05

13%

Totaal

€ 1.075,52

€ 513,78

100%

55

De kostendekking Inleiding Het BBV schrijft voor dat in deze paragraaf inzicht gegeven moet worden in de mate van kostendekking van de belastingen die op inwoners en/of bedrijven worden verhaald. In het beleidskader (zie hiervoor) wordt de beoogde dekking omschreven. Hierna wordt inzicht gegeven in de gerealiseerde kostendekking van de heffingen waarvoor een maximale kostendekking van 100% geldt. Uitgangspunt is de in de programmabegroting opgenomen kosten en baten. In de paragraaf lokale heffingen bij de programmabegroting 2025 én in de vastgestelde “Financiële verordening gemeente Overbetuwe 2025” staan de uitgangspunten voor de berekeningswijze opgenomen. Verordening Rioolheffing Omschrijving (bedragen x € 1.000)

Taakveld Omschrijving (sub)taakveld

Directe lasten

7.2

riolering

3.140

2.844

296

Inkomsten

7.2

riolering

-4

-29

25

3.136

2.814

322

Netto kosten

Begroot Realisatie Verschil Toelichting primair

Toe te rekenen kosten Overhead: opslag uurtarief (13.526 uur)

7.2

riolering

819

819

0

Compensabele BTW

7.2

riolering

464

386

78

Kwijtschelding

6.3

inkomensregelingen

80

78

2

Kosten waterbeheer

5.7

openbaar groen

345

313

32

Kosten straatreiniging

2.1

verkeer en vervoer

108

108

0

4.952

4.519

434

1 2

Totale kosten Opbrengst heffing

7.2

riolering

-3.245

-3.247

2

Bespaarde rente VZ riolering

0.5

treasury

-108

-85

-24

Totale baten

-3.353

-3.332

-22

Totale baten - lasten (onttrekking aan voorziening riolering)

1.599

1.188

412

Dekkingspercentage excl. de onttrekking aan voorziening

67,7%

73,7%

-6,0%

Dekkingspercentage incl. de onttrekking aan voorziening

100,0%

100,0%

0,0%

Opm: in deze berekening is de rente over de voorziening meegenomen in de kostendekking. Dat is een lokale keuze.

Toelichting: 1. De totale lasten zijn € 434.000 lager door: a. Lagere kosten voor onderzoeken en diverse adviesvragen (€ 171.000 voordeel). b. Lagere kapitaallasten (€ 144.000 voordeel), vooral door vertraging in uitvoering van de projecten en een verlaging van de rente naar 1,15%. c. Hogere onderhoudskosten (€ 92.000 nadeel). d. Lagere BTW kosten met name door lagere directe lasten (€ 78.000 voordeel). e. Lagere kosten klimaat-meekoppel-budget gezien opstartfase (€ 74.000 voordeel). f. Lagere kosten waterbeheer (€ 32.000 voordeel) g. Saldo diverse voordelen (€ 27.000 voordeel). 2. Hogere inkomsten uit rioolheffing: € 2.000 3. Per saldo lagere onttrekking uit de voorziening riolering: € 412.000. Zie de toelichting 1 en 2 alsmede enkele kleinere mutaties. 56

3

Verordening Reinigingsheffingen Omschrijving (bedragen x Taakveld Omschrijving € 1.000) (sub)taakveld

Begroot Realisatie Verschil Toelichting primair

Directe lasten

7.3

afval

5.962

5.914

48

Inkomsten

7.3

afval

-968

-1.284

316

4.994

4.630

364

0

Netto kosten

1

Toe te rekenen kosten Overhead: opslag uurtarief (incl. Boa's)

7.3

afval

1.077

1.077

Compensabele BTW

7.3

afval

960

956

4

Activiteiten zwerfafval

2.1

Verkeer en vervoer

36

-21

57

Kwijtschelding

6.3

inkomensregelingen

Totale kosten Opbrengst heffing

7.3

afval

Totale baten

145

142

3

7.212

6.784

64

-7.212

-6.804

-408

-7.212

-6.804

-408

Totale baten - lasten

0

-20

20

Dekkingspercentage

100,0%

100,3%

-0,3%

Toelichting: 1. De totale netto kosten zijn € 364.000 lager. Dat komt voornamelijk door: a. Diverse maatregelen Grondstoffenbeleidsplan zoals trainingen en verwijderen containers lopen door in 2026: € 125.000 (voordeel) b. Hogere inkomsten oud papier en verpakkingsafval: € 114.000 (voordeel) c. Lagere inzamel- en verwerkingskosten: € 73.000 (voordeel) d. Diverse begrotingsmutaties vooral voortvloeiende uit bestuursrapportages: € 69.000 (voordeel) 2. De toe te rekenen kosten zijn € 64.000 lager. Dat komt voornamelijk door: a. Extra inkomsten Nedvang voor beheer zwerfafval: € 57.000 (voordeel) 3. Lagere inkomsten uit afvalstoffenheffing: € 408.000. Dat komt voornamelijk door: a. Diverse begrotingsmutaties voortvloeiende uit bestuursrapportages: € 350.000 (nadeel) b. Lager aantal aanbiedingen RST-containers: € 68.000 (nadeel)

57

1+2

3

Verordening Marktgelden/standplaatsen Omschrijving

Taakveld Omschrijving (sub)taakveld

Begroot primair

Realisatie Verschil Toelichting

Directe lasten

3.3

markten en standpl.

46

87

-41

Inkomsten

3.3

markten en standpl.

-9

-15

6

37

72

-35

Netto kosten Toe te rekenen kosten Overhead: opslag uurtarief

3.3

markten en standpl.

0

0

0

Compensabele BTW

3.3

markten en standpl.

10

18

-8

47

90

-43

Kwijtschelding Totale kosten Opbrengst heffing

-31

-36

5

Totale baten

3.3

markten en standpl.

-31

-36

5

Totale baten - lasten

16

54

-38

Dekkingspercentage

66,4%

40,3%

26,1%

1

Toelichting: 1. Betreft met name hogere energielasten.

Verordening Lijkbezorgingsrecht Omschrijving Directe lasten

Taakveld Omschrijving (sub)taakveld 7.5

Inkomsten

begraafplaatsen begraafplaatsen

Netto kosten

Begroot primair

Realisatie Verschil Toelichting 137

136

1

0

0

0

137

136

1

Toe te rekenen kosten Overhead: opslag uurtarief

7.5

begraafplaatsen

42

42

0

Compensabele BTW

7.5

begraafplaatsen

n.v.t.

n.v.t.

0

Kwijtschelding

n.v.t.

n.v.t.

0

Totale kosten

179

178

1

-104

-165

61

-104

-165

61

Totale baten - lasten

75

13

62

Dekkingspercentage

58,1%

92,7%

-34,6%

Opbrengst heffing

7.5

begraafplaatsen

Totale baten

Toelichting: 1. Hogere opbrengsten begraafplaatsen.

58

1

Kostendekking Leges Overzicht kostendekking legesverordening 2025 Hoofdstuk 1 Algemene dienstverlening

directe kosten

Paragraaf

1.1 Burgerlijke stand

€ 43.660

Paragraaf

1.2 Reisdocumenten en Ned. ID kaart

Paragraaf

1.3 Rijbewijzen

Paragraaf

1.4 Verstrekkingen uit Basis Registratie Personen

Paragraaf Paragraaf Paragraaf

1.7 Overige Publiekszaken

Paragraaf

1.8 Gemeentearchief

Paragraaf

1.9 Bijzondere wetten

Paragraaf

1.10 Diversen

overhead

baten

Kostendekking

€ 43.381

€ 85.604

98,3%

€ 611.847

€ 185.135

€ 748.290

93,9%

€ 78.267

€ 114.091

€ 185.073

96,2%

€ 7.951

€ 8.693

€ 29.329

176,2%

1.5 Bestuursstukken

€0

€0

€0

n.v.t.

1.6 Vastgoedinformatie

€0

€0

€0

n.v.t.

€ 14.575

€ 9.018

€ 7.360

31,2%

€0

€0

€0

n.v.t.

€0

€0

€0

n.v.t.

€ 115.337

€ 82.497

€ 59.438

30,0%

Kostendekking Hoofdstuk 1

€ 871.637

€ 442.815 € 1.115.094

84,8%

Hoofdstuk 2 Dienstverlening en besluiten in het kader van de omgevingswet

directe kosten

overhead

Kostendekking

baten

Paragraaf

2.1 Algemene begripsbepalingen

€0

€0

€0

n.v.t.

Paragraaf

2.2 Voorfase

€ 47.015

€ 35.374

€ 4.482

5,4%

Paragraaf

2.3 Activiteiten met betrekking tot bouwwerken

€ 821.778

€ 855.973 € 1.854.279

110,5%

Paragraaf

2.4 Activiteiten met betrekking tot cultureel erfgoed en werelderfgoed

€0

€0

€0

n.v.t.

Paragraaf

2.5 Milieubelastende activiteiten

€0

€0

€0

n.v.t.

Paragraaf

2.6 Lozingsactiviteiten

€0

€0

€0

n.v.t.

Paragraaf

2.7 Aanlegactiviteiten

€0

€0

€0

n.v.t.

Paragraaf

2.8 Overige activiteiten

€0

€0

€0

n.v.t.

Paragraaf

2.9 Maatwerkvoorschriften

€0

€0

€0

n.v.t.

Paragraaf

2.10 Gelijkwaardigheid

€0

€0

€0

n.v.t.

Paragraaf

2.11 Overige tarieven

€ 205.363

€ 225.955

€ 110.422

25,6%

Paragraaf

2.12 Modaliteiten

€0

€0

€0

n.v.t.

Paragraaf

2.13 Vermindering

€0

€0

€0

n.v.t.

Paragraaf

2.14 Teruggaaf

€0

€0

€0

n.v.t.

€ 1.074.156 € 1.117.302 € 1.969.183

89,9%

Kostendekking Hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3 Dienstverlening vallend onder de Dienstenrichtlijn en niet vallend onder hoofdstuk 2

directe kosten

overhead

baten