Programmabegroting 2024-2027.pdf
Tekst van het document
Resultaat 3.12.1 / 6.1.5 Prestatieafspraken sluiten aan op behoeften. Resultaat te bereiken in 2025.
Inspanningen 3.12.1.1 / 6.1.5.1 Op basis van de herijkte woonvisie in 2025 prestatieafspraken maken met de Wulverhorst over de huisvesting van bijzondere doelgroepen. Kwaliteit (toelichting) Inspanning in 2025. 3.12.1.2 / 6.1.5.2 Regionale afspraken maken omtrent passend wonen van kwetsbare doelgroepen in Oudewater. Woonzorginitiatieven toetsen aan de hand van de uitkomsten van het regionale woonzorgonderzoek. Kwaliteit (toelichting) Inspanning in 2025.
Resultaat 3.13.1 Meer inwoners krjigen een erkende valpreventieve interventie om risco's op valongelukken te verkleinen. Inspanningen 3.13.1.1 Ketenaanpak Valpreventie ontwikkelen waarin ruimte is voor aanbieden van aansluitende beweegactiviteiten voor 65-plussers die geen verhoogd valrisico hebben.
Resultaat 3.13.2 Inwoners weten wat ze moeten doen om voorbereid te zijn op (extreme) hitte. Resultaat te bereiken in 2024.
Inspanningen 3.13.2.1 Hitteplan opstellen.
32
Netto arbeidsparticipatie Bron: CBS Periode
Oudewater
Nederland
2021
73,4 % van de beroepsbev (15-75 jr) heeft betaald werk
70,4 % van de beroepsbev (15-75 jr) heeft betaald werk
2022
74,9 % van de beroepsbev (15-75 jr) heeft betaald werk
72,2 % van de beroepsbev (15-75 jr) heeft betaald werk
Achterstand onder jeugd: Werkloze jongeren Omschrijving (toelichting) Voor Oudewater geen gegevens bekend. Bron: Verwey Jonker Instituut – Kinderen in Tel Periode
Oudewater
Nederland
2020 (Odw g.g.)
% 16- t/m 22-jarigen
2 % 16- t/m 22-jarigen
2021 (Odw g.g.)
% 16- t/m 22-jarigen
2 % 16- t/m 22-jarigen
Achterstand onder jeugd: Kinderen in uitkeringsgezin Bron: CBS Periode
Oudewater
Nederland
2020
3 % van kinderen tot 18 jaar
6 % van kinderen tot 18 jaar
2021
4 % van kinderen tot 18 jaar
6 % van kinderen tot 18 jaar
Personen met een bijstandsuitkering Bron: CBS Periode
Oudewater
Nederland
2020
221,9 per 10.000 inwoners
459,7 per 10.000 inwoners
2021
185,4 per 10.000 inwoners
431,2 per 10.000 inwoners
Lopende re-integratievoorzieningen Bron: CBS Periode
Oudewater
Nederland
2021
174,7 per 10.000 inwoners 15-64 jaar
197,7 per 10.000 inwoners 15-64 jaar
2022
175,5 per 10.000 inwoners 15-64 jaar
197,7 per 10.000 inwoners 15-64 jaar
Jongeren met jeugdhulp Bron: CBS Periode
Oudewater
Nederland
2021
10,3 % van alle jongeren tot 18 jaar
13,2 % van alle jongeren tot 18 jaar
2022
9,5 % van alle jongeren tot 18 jaar
13,2 % van alle jongeren tot 18 jaar
33
Jongeren met jeugdbescherming Bron: CBS Periode
Oudewater
Nederland
2021
1,2 % van alle jongeren tot 18 jaar
1,2 % van alle jongeren tot 18 jaar
2022
0,7 % van alle jongeren tot 18 jaar
1,2 % van alle jongeren tot 18 jaar
Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo Bron: GMSD Periode
Oudewater
Nederland
2021
620 per 10.000 inwoners
705 per 10.000 inwoners
2022
510 per 10.000 inwoners
700 per 10.000 inwoners
Eigen indicatoren Omschrijving
2020
2021
2022
Streefwaarde*
Toelichting
Jeugd & Wmo Meerjarige taakstelling op de kosten jeugdzorg met behoud van kwaliteit van zorg
€ 100.000 € 150.000 € 200.000 100% gerealiseerd in 2024 (€ 250.000)
*Streefwaarden zijn gebaseerd op een reguliere, coronavrije, situatie. Overige indicatoren worden opgesteld bij het nieuwe Sociaal Akkoord
Specificatie taakvelden Exploitatie
Werkelijk 2022
Primitieve begroting 2023
Begroting 2023 inclusief wijzigingen
Begroting 2024
Verschil begroting 2024 en begroting 2023 na wijziging
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Lasten 3. Sociaal domein
9.119.472
8.925.127
9.427.172
9.917.574
490.402
9.687.739
9.625.483
9.643.478
Totaal Lasten
9.119.472
8.925.127
9.427.172
9.917.574
490.402
9.687.739
9.625.483
9.643.478
3. Sociaal domein
-2.533.036
-1.364.833
-2.806.279
-1.829.236
977.043
-1.828.219
-1.885.445
-1.881.568
Totaal Baten
-2.533.036
-1.364.833
-2.806.279
-1.829.236
977.043
-1.828.219
-1.885.445
-1.881.568
3. Sociaal domein
0
0
150.000
0
-150.000
0
0
0
Totaal Stortingen
0
0
150.000
0
-150.000
0
0
0
3. Sociaal domein
-288.647
-75.000
-203.666
-25.000
178.666
0
0
0
Totaal Onttrekkingen
-288.647
-75.000
-203.666
-25.000
178.666
0
0
0
Gerealiseerd resultaat
6.297.789
7.485.294
6.567.227
8.063.338
1.496.111
7.859.520
7.740.038
7.761.910
Baten
Stortingen
Onttrekkingen
34
Verschillenanalyse 2023 - 2024 Hieronder worden de belangrijkste verschillen toegelicht:
35
Taakveld Mutatie lasten t.o.v. 2023
Bedrag
voordeel nadeel +
6.1
Indexering
53.487
nadeel
6.1
Mutaties kadernota nieuw beleid 2024. Mutatie 1: intensivering werkzaamheden statushouders, asielzoekers en beschermd wonen (structureel). Mutatie 2: nieuwe subsidie kaders (incidenteel).
90.000
nadeel
6.1
Budget voor opstellen Sociaal Akkoord is incidenteel, dus een voordeel in 2024.
-50.000
voordeel
6.1
Hogere begrote energielasten en lagere kapitaalslasten voor De Klepper.
25.308
nadeel
6.1
Voor de opvang van Oekraïners op Statenland is bij de Voorjaarsrapportage 2023 incidenteel budget toekend voor beheer en onderhoud.
-135.165
voordeel
6.1
Vraagstuk arbeidsmigranten. Bij de voorjaarsrapportage 2023 is hiervoor eenmalig budget toegekend.
-62.000
voordeel
6.1
Het budget voor het kader voor de huisvesting van arbeidsmigranten is verplaatst van programma 6 naar programma 3.
26.050
nadeel
6.3
Conform ontwerpbegroting Ferm Werk: programma inkomensregelingen en aanvullende dienstverlening.
289.000
nadeel
6.3
Incidenteel voordeel cf. door de raad besloten voorjaarsrapportage voor het 'Winterplan'.
-128.666
voordeel
6.3
Conform ontwerpbegroting Ferm Werk: Programma overhead.
116.000
nadeel
6.3
Incidenteel voordeel cf. raadsbesluit voorjaarsrapportage voor opvang vluchtelingen Oekraïne.
-308.500
voordeel
6.4
Conform ontwerpbegroting Ferm Werk: programma WSW.
47.000
nadeel
6.5
Conform ontwerpbegroting Ferm Werk: programma arbeidsparticipatie en aanvullende dienstverlening.
37.000
nadeel
6.71A
Indexering
32.094
nadeel
6.72A
Indexering
24.077
nadeel
6.72A
Mutatie voorjaarsrapportage: Essentiële functies: Dure jeugdzorg met verblijf kan met minimale aantallen (cliënten) zorgen voor een negatieve jaarrekening. Daarom is gekozen om het budget bij te ramen en in te zetten (bij restant) voor een egalisatiereserve om tegenvallers op de dure jeugdzorg in andere jaren op te vangen. Het bedrag van 2023 is rechtstreeks gestort in de reserve Sociaal Domein waardoor dit voor 2024 een nadeel is.
150.000
nadeel
6.81A
Mutatie kadernota: Beschermd wonen. Vanaf 2024 is de gemeente verantwoordelijk voor de uitvoering van beschermd wonen. In het Sociaal Akkoord worden door de raad kaders vastgelegd met betrekking tot de uitvoering van deze nieuwe taak. Dit is budgetneutraal zie baten.
115.808
nadeel
7.1
Mutatie kadernota: De opgenomen stijging is conform de laatst bekende begroting van de GGDrU.
89.413
nadeel
Overige lasten. Dit is voornamelijk indexering waarvan de bedragen onder de € 25.000 liggen.
80.535
nadeel
Overige lasten.
-1.039
voordeel
490.402
nadeel
Bedrag
voordeel nadeel +
-93.818
voordeel
Totaal mutaties lasten Taakveld Mutatie baten t.o.v. 2023 6.3
Mutatie kadernota: verhoging van het BUIG-budget.
6.3
Incidenteel nadeel cf. door de raad besloten voorjaarsrapportage voor de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne.
1.186.798
nadeel
6.81A
Mutatie kadernota: Beschermd wonen. Vanaf 2024 is de gemeente verantwoordelijk voor de uitvoering van beschermd wonen. In het Sociaal Akkoord worden door de raad kaders vastgelegd met betrekking tot de uitvoering van deze nieuwe taak. Dit is budgetneutraal zie lasten.
-115.808
voordeel
Overige baten. Totaal mutaties baten Totaal mutaties lasten en baten
250
nadeel
977.422
nadeel
1.467.824
nadeel
Taakveld Mutaties reserves
36
voordeel/ nadeel
0.10
In 2023 is er een bedrag van € 128.000 onttrokken aan de reserve Sociaal Domein voor 'Winterplan.
-128.666
nadeel
0.10
In 2023 is er een bedrag van € 150.000 toegevoegd aan de reserve Sociaal Domein om fluctuaties in de Jeugdzorg op te kunnen vangen.
150.000
voordeel
0.10
In 2023 was er vanuit het College werkprogramma € 75.000 beschikbaar voor opstellen sociaal akkoord (€ 50.000) en vraagstuk arbeidsmigranten (€ 25.000). In 2024 is er € 25.000 beschikbaar voor de aanpak van goede huisvesting voor arbeidsmigranten.
-50.000
nadeel
Totaal mutaties reserves
-28.666
nadeel
PROGRAMMA 4 CULTUUR, ECONOMIE, RECREATIE & TOERISME, ENERGIETRANSITIE Portefeuillehouder
Thema
Danny de Vries
Recreatie en Toerisme, Kunst en Cultuur
Ivo ten Hagen
Economische Zaken, Visie Vitaal Buitengebied
Bas Lont
Energietransitie, Duurzaamheid, Milieu
Walther Kok
Masterplan Binnenstad, Bibliotheek
Omschrijving Het programma bevat de volgende taakvelden: Taakveld
Omschrijving
3.1 Economische ontwikkeling Algemeen economisch beleid 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
Op bedrijven en ondernemers gerichte ondersteuning en dienstverlening: - bedrijvenloket, ondernemersloket; - stimuleren van en onderwijs aan startende ondernemers; - aantrekken en faciliteren van nieuwe bedrijven; - financiële steunregelingen voor bedrijven waaronder land- en tuinbouw, veeteelt en visserij; - regelen straathandel, markten en veemarkten; - de BIZ-bijdrage (via baten categorie 2.2.1); - marktgelden en staanplaatsgelden markt en (via baten categorie 3.7); - kosten en overige opbrengsten van nutsbedrijven
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
Lokaal onderwijsbeleid: peuteropvang en peuterspeelzalen
5.3 Cultuurpresentatie, productie en -participatie
Bevordering van beeldende kunst, muziek, dans en toneel
5.4 Musea
Activiteiten gericht op het verwerven, behouden, wetenschappelijk onderzoeken en presenteren van kunst en cultuur: musea, exposities, archeologie, heemkunde, historische archieven
5.5 Cultureel erfgoed
Taken gericht op conserveren en voor publiek toegankelijk maken van cultureel erfgoed
5.6 Media
Zorg voor fysieke en elektronische cultuurdragers: bibliotheek
5.7 Openbaar groen en (openlucht-) recreatie
Bevordering toerisme en openluchtrecreatie
7.4 Milieubeheer, energietransitie
Taken ter bescherming van het milieu, kwaliteit leefomgeving: - voorbereidingen voor grootschalige vormen van duurzame elektriciteit - faciliteren van inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties t.b.v. beperking van energiegebruik in de gebouwde omgeving en de overgang naar duurzaam verwarmen
Ambities Het culturele en recreatieve aanbod in Oudewater verbeteren De ambitie is om Oudewater en zijn directe omgeving meer bekendheid te geven als aantrekkelijke plaats om te wonen en te bezoeken, bij bewoners, bezoekers en bedrijven. Aan de hand van de drie thema's 'natuurlijk, historisch en kleurrijk' worden gesprekken gevoerd met maatschappelijke organisaties. Doel is om de samenwerking tussen deze organisaties te stimuleren waardoor er een beter cultureel en recreatief aanbod in Oudewater komt. De gemeente initieert deze samenwerking, uitwerking ligt bij de betrokken partijen. Economie Voor een sterke, vitale economie werken we aan toekomstbestendige bedrijventerreinen: het aantrekkelijk houden van bedrijventerreinen Tappersheul I en II en een vitaal nieuw Tappersheul III. Daarnaast zetten we ons in voor het behoud van een vitale en levendige binnenstad. Samenwerken aan de energietransitie Stap voor stap werken we aan de overgang naar duurzame energie. We werken aan energie besparen en duurzaam verwarmen van de gebouwen. En de energie die we nog gebruiken, wekken we duurzaam op. 37
Erfgoed Om strategische ruimtelijke keuzes te maken is het van belang de identiteit en cultuurhistorische waarden te kennen van zowel de kernen als het landschap. Cultuurhistorisch, landschappelijk en/of archeologisch onderzoek is noodzakelijk bij omgevingsplannen en bij keuzes op het gebied van energietransitie. recreatie en toerisme.
Actuele ontwikkelingen en beleidsaanpassingen Energietransitie In 2024 is de transitievisie warmte afgerond en werken we op basis van het tegelijkertijd opgestelde werkprogramma aan het verduurzamen van wijken en buurten. Omdat de energietransitie iedereen raakt, werken we samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. We geven in het isolatieproject voorrang aan inwoners die zelf moeite hebben met het organiseren van het verduurzamen van hun woning. Voor het produceren van duurzame energie werken we zowel aan het benutten van daken voor zonnepanelen als aan het aanleggen van zonnevelden op daarvoor geselecteerde locaties. Ook dat doen we samen met inwoners en omwonenden.
OPGAVE CULTUUR Maatschappelijk effect 4.1 Inwoners kunnen weer gebruik maken van het aanbod van culturele activiteiten
Resultaat 4.1.1 Aanbod culturele activiteiten wordt versterkt. Resultaat te bereiken in 2025.
Inspanningen 4.1.1.1 Culturele instellingen zijn en worden zo goed mogelijk ondersteund middels impuls- en coronasubsidies. 4.1.1.2 Initiëren versterkte samenwerking tussen de museale en andere culturele organisaties waardoor het culturele aanbod in Oudewater zichzelf beter kan profileren. 4.1.1.3 De verdere uitvoering hiervan ligt bij de organisaties zelf, waarbij de gemeente een adviserende positie inneemt. 3.1.4.1 / 3.9.1.1 / 4.1.1.4 De cultuurnota uitvoeren.
38
OPGAVE ECONOMIE Maatschappelijk effect 4.2 Oudewater houdt aantrekkelijke bedrijfslocaties op bedrijventerrein. 4.3 Behoud van een levendige binnenstad; veilig, leefbaar en bereikbaar. 4.4 Vitaal landelijk gebied.
Resultaat 4.2.1 Vitaal bedrijventerrein ‘Tappersheul 3’. Inspanningen 4.2.1.1 Afhankelijk van de uitspraak van de RvS. Kavels en locatie dermate voorbereiden en inplannen dat er zo snel mogelijk met de verkoop begonnen kan worden, na uitspraak RvS.
Resultaat 4.2.2 Tappersheul 1 + 2 zijn gerevitaliseerd. Inspanningen 4.2.2.1 Omdat de verkoop van Tappersheul 3 op zich laat wachten, worden noodmaatregelen uitgevoerd, voor in ieder geval het asfalt (programma 2). Kwaliteit (toelichting) Inspanning t/m 2025. 4.2.2.2 De verdere revitalisatie zal plaatsvinden nadat de verkoop van Tappersheul 3 gestart is. Kwaliteit (toelichting) Inspanning na 2024.
Resultaat 4.2.3 Ruimtelijke toekomstvisie bedrijventerreinen Oudewater. Inspanningen 4.2.3.1 In samenwerking met de gemeente Woerden en de U10 onderzoek doen naar de noodzaak en haalbaarheid van een regionaal bedrijventerrein in de A12-zone. Kwaliteit (toelichting) Start in 2024.
39
Resultaat 4.3.1 Plan van aanpak vitale binnenstad uitvoeren (afhankelijk van beschikbare middelen). Inspanningen 4.3.1.2 Plan van aanpak uitvoeren afhankelijk van beschikbare middelen. 4.3.1.1b Raadsvoorstel met PvA+middelen. Pijlers: 1 Aanpak leegstand detailhandel; 2. Bereikbaarheid; 3. RO-kader benutten om binnenstad levendig en bedrijvig te houden. Streven: meer en kwalitatief hoogwaardig toerisme i.s.m. opgave Recr.&toerisme.
Resultaat 4.3.2 Pro-actieve aanpak op leegstand. Resultaat te bereiken in 2025.
Inspanningen 4.3.2.1 Pro-actief in gesprek gaan met ondernemers over hun plannen met leegstaande panden.
Resultaat 4.4.1 Bijdrage aan vitaal, veilig en aantrekkelijk buitengebied met vitale agrarische sector. Inspanningen 4.4.1.1 Volgen van de actuele ontwikkelingen.
OPGAVE RECREATIE EN TOERISME Maatschappelijk effect 4.5 Oudewater staat nog meer bekend als aantrekkelijke plaats om te bezoeken bij bewoners, bezoekers en bedrijven. 4.6 Inwoners en bezoekers kunnen weer gebruik maken van recreatieve en toeristische activiteiten.
Resultaat 4.5.1 Versterkte samenwerking tussen culturele en museale organisaties, horeca en toeristisch bedrijfsleven aan de hand van natuurlijk, historisch en kleurrijk Oudewater. Inspanningen 4.5.1.1 Gesprekken met maatsch.organisaties op thema's natuurlijk, historisch en kleurrijk. Doel is om de samenwerking stimuleren waardoor er beter cultureel en recreatief aanbod komt. Uitwerking door betr. partijen. Gemeentelijke inzet: initiëren.
40
Resultaat 4.5.2 Samenhangend aanbod evenementen. Inspanningen 4.5.2.1 Initiëren van samenwerking tussen organisaties om te komen tot een samenhangend aanbod van evenementen. Verdere uitwerking van deze samenwerking ligt bij de organisaties.
Resultaat 4.6.1 Samenhangend aanbod recreatieve en toeristische activiteiten. Inspanningen 4.6.1.1 Betrokken partijen ondersteunen en faciliteren bij de uitvoering van de recreatievisie.
Resultaat 4.6.2 Recreatief beter toegankelijk buitengebied. Inspanningen 4.6.2.1 In de omgevingsvisie hebben we zoekgebieden opgenomen voor wandelingen op het boerenland. Landbouwtransitie kan kansen bieden voor recreatie. De ontwikkelingen in de sector zullen worden gevolgd.
OPGAVE ENERGIETRANSITIE Maatschappelijk effect 4.7 Inwoners en ondernemers leveren een bijdrage aan de verduurzaming van woningen en gebouwen. We doen dit samen en iedereen kan meedoen. De landelijke ambitie om te streven naar 50% minder CO2-uitstoot in 2030 ten opzichte van 1990 is daarbij uitgangspunt. De gemeente wil een voorbeeldfunctie vervullen en streeft naar minder CO2-uitstoot voor het eigen vastgoed. 4.8 In Oudewater wekken we in 2030 7 GWh duurzame energie op met kleine windmolens en met zon op daken en daarnaast 19 GWh op zonnevelden.
Resultaat 4.7.2 Activiteiten uit uitvoerings- en communicatieplan warmtetransitievisie zijn gestart. Resultaat te bereiken na 2024.
Inspanningen 4.7.2.1 Aanvragen subsidies/fondsen. 4.7.2.2 Uitvoeren uitvoerings- en communicatieplan, waaronder warmteplannen per wijk/kern.
41
Resultaat 4.7.3 In de prestatieafspraken met De Woningraat zijn verhoogde duurzaamheidsambities opgenomen. Inspanningen 4.7.3.1 In afstemming met De Woningraat tweejaarlijks afspraken maken.
Resultaat 4.7.4 Energieneutrale en gasloze gemeentelijke vastgoedportefeuille en lagere energielasten eigen organisatie en huurders gemeentelijk vastgoed. Resultaat te bereiken vanaf 2025.
Inspanningen 4.7.4.1 Op basis van de Routekaart verduurzamen gemeentelijk vastgoed: uitvoering tranche 1 en beleidsvoorbereiding tranche 2 e.v.
Resultaat 4.8.1 Aanvalsplan zon op dak wordt uitgevoerd. Inspanningen 4.8.1.2 Uitvoeren van PvA zon op dak, waarbij zowel particulieren als ondernemers actief worden geïnformeerd over de mogelijkheden.
Resultaat 4.8.2 Initiatief/initiatieven voor zonnevelden zijn gerealiseerd. Resultaat te bereiken in 2030.
Inspanningen 4.8.2.1 Beeldkwaliteitsplan opstellen o.b.v. Routekaart naar Landschap van Verlangen. 4.8.2.2 Gebiedsprocessen uitvoeren in de zoekgebieden uit het afwegingskader. 4.8.2.3 Criteria voor maatschappelijke tender voor zonnevelden opstellen. Kwaliteit (toelichting) Start in 2024. 4.8.2.4 Vergunningen verlenen aan initiatiefnemers voor grootschalige zonnevelden. Kwaliteit (toelichting) Start in 2025 e.v.
42
Resultaat 4.8.3 Herijking RES-doelstellingen Resultaat te bereiken in 2025.
Inspanningen 4.8.3.1 RES-doelstellingen herijken binnen RES U16.
Resultaat 4.8.4 Innovatieve vormen van netgebruik en opslag, om de gevolgen van netcongestie zo veel mogelijk te beperken, zijn in samenwerking met Stedin en RES U16 onderzocht. Resultaat te bereiken in 2026.
Inspanningen 4.8.4.1 Regelmatig afstemming met Stedin en RES U16, m.n. over netcongestie. 4.8.4.2 Inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties informeren over consequenties en mogelijkheden van netgebruik.
Banen Bron: CBS / LISA Periode
Oudewater
Nederland
2021
741,5 per 1.000 inwoners 15-65 jr
805,5 per 1.000 inwoners 15-65 jr
2022
789,9 per 1.000 inwoners 15-65 jr
825,4 per 1.000 inwoners 15-65 jr
Functiemenging Bron: CBS / LISA Periode
Oudewater
Nederland
2021
51,9 Verhouding banen – woningen
53,3 Verhouding banen – woningen
2022
53,4 Verhouding banen – woningen
53,8 Verhouding banen – woningen
Vestigingen (van bedrijven) Bron: LISA Periode
Oudewater
Nederland
2021
212,8 per 1.000 inwoners 15-65 jr
165,1 per 1.000 inwoners 15-65 jr
2022
221,8 per 1.000 inwoners 15-65 jr
174,1 per 1.000 inwoners 15-65 jr
43
Hernieuwbare elektriciteit Bron: RWS Periode
Oudewater
Nederland
2020
14,9 % van totale elektriciteit
26,8 % van totale elektriciteit
2021
17,4 % van totale elektriciteit
33,2 % van totale elektriciteit
Specificatie taakvelden Exploitatie
Werkelijk 2022
Primitieve begroting 2023
Begroting 2023 inclusief wijzigingen
Begroting 2024
Verschil begroting 2024 en begroting 2023 na wijziging
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Lasten 4. Cultuur, economie en milieu
1.045.575
1.128.265
1.693.877
1.457.003
-236.874
1.389.953
1.256.015
1.255.597
Totaal Lasten
1.045.575
1.128.265
1.693.877
1.457.003
-236.874
1.389.953
1.256.015
1.255.597
4. Cultuur, economie en milieu
-180.350
-158.114
-790.840
-484.727
306.113
-444.582
-218.601
-218.601
Totaal Baten
-180.350
-158.114
-790.840
-484.727
306.113
-444.582
-218.601
-218.601
4. Cultuur, economie en milieu
0
0
0
0
0
0
0
0
Totaal Stortingen
0
0
0
0
0
0
0
0
4. Cultuur, economie en milieu
0
0
0
0
0
0
0
0
Totaal Onttrekkingen
0
0
0
0
0
0
0
0
865.225
970.151
903.037
972.276
69.239
945.371
1.037.414
1.036.996
Baten
Stortingen
Onttrekkingen
Gerealiseerd resultaat
44
Verschillenanalyse 2023 - 2024 Hieronder worden de belangrijkste verschillen toegelicht: Taakveld Mutatie lasten t.o.v. 2023
Bedrag
voordeel nadeel +
-22.021
voordeel
3.4
In 2023 was eenmalig een bedrag opgenomen voor Vitale binnenstad, dit werd gedekt door een eenmalige subsidie van de provincie.
5.6
Versterking Backoffice bibliotheek (kadernota) en indexatie.
7.4
In 2023 is (eenmalig) een budgetoverheveling opgenomen van het restant Energiearmoede uit 2022 van de Uitvoeringskosten klimaat. Daarnaast is in 2023 gebruikgemaakt van een eenmalige subsidie van de provincie voor de vouchers isolatiemaatregelen en is de subsidie van het Rijk vanuit het Nationaal Isolatie Programma lager dan in 2023.
7.4
In 2024 is extra budget opgenomen voor het Landelijk gebied en Netcongestie (kadernota).
35.850
nadeel
7.4
Overige
-2.840
voordeel
15.413
nadeel
-273.760
voordeel
Overige verschillen lasten
10.484
nadeel
Totaal mutaties lasten
-236.874
voordeel
Bedrag
voordeel nadeel +
Taakveld Mutatie baten t.o.v. 2023 3.4
In 2023 was eenmalig een bedrag opgenomen voor Vitale binnenstad, dit werd gedekt door een eenmalige subsidie van de provincie.
22.021
nadeel
7.4
In 2023 is (eenmalig) een budgetoverheveling opgenomen van het restant Energiearmoede uit 2022 van de Uitvoeringskosten klimaat. Daarnaast is in 2023 gebruikgemaakt van een eenmalige subsidie van de provincie voor de vouchers isolatiemaatregelen en is de subsidie van het Rijk vanuit het Nationaal Isolatie Programma lager dan in 2023.
288.899
nadeel
Overige verschillen baten
-4.807
voordeel
Totaal mutaties baten
306.113
nadeel
Totaal mutaties lasten en baten
69.239
nadeel
Taakveld Mutaties reserves
Totaal mutaties reserves
45
voordeel/ nadeel 0
PROGRAMMA 5 ONDERWIJS EN SPORT Portefeuillehouder
Thema
Bas Lont
Onderwijs en Onderwijshuisvesting
Walther Kok
Sport
Omschrijving Het programma bevat de volgende taakvelden: Taakveld
Omschrijving
4.1 Openbaar basisonderwijs
Taken met betrekking tot het openbaar basisonderwijs: - bestuurskosten voor gemeenten die zelf bestuur zijn - primair openbaar basisonderwijs, bewegingsonderwijs (inclusief schoolzwemmen) - de huur van bv. een gymnastieklokaal - passend onderwijs
4.2 Onderwijshuisvesting
Taken op het gebied van onderwijshuisvesting voor openbaar en bijzonder onderwijs: - nieuwbouw, aanpassing en uitbreiding van bestaande schoolgebouwen - verhuur - opstellen programma onderwijshuisvesting - vandalismebestrijding
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
Lokaal onderwijsbeleid, leerlingenvoorzieningen en onderwijsondersteuning: - ondersteuning leerkrachten en directie - uitgaven bijzonder onderwijs (incl. bewegingsonderwijs en schoolzwemmen voor leerlingen bijzonder onderwijs, maar excl. huisvesting) - achterstandenbeleid - coördinatie samen naar school, passend onderwijs - volwasseneneducatie - leerlingzorg en leerlingbegeleiding - leerlingenvervoer (incl. voor leerlingen openbaar onderwijs) - stimuleren schooldeelname: leerplicht en voorkomen voortijdig schoolverlaten
5.1 Sportbeleid en activering
Niet-fysieke maatregelen ter stimulering van professionele- en amateursport zoals: stimuleren van topsport, ondersteunen en stimuleren recreatieve sportbeoefening, ondersteunen van organisaties die zich bezig houden met sport, sport in buurt- en combinatiefuncties.
5.2 Sportaccommodaties
Alle accommodaties voor sportbeoefening
Ambities Sport Oudewater heeft inwoners en bezoekers veel te bieden op het gebied van cultuur, recreatie en sport. Er is de afgelopen jaren een stevige basis gelegd voor de samenwerking rondom gezondheid, leefstijl, bewegen en cultuur. Hierin speelt Oudewater Vitaal als coördinator van het Vitaliteitsakkoord een grote rol. Door uitvoering te geven aan dit akkoord wordt door verschillende organisaties in Oudewater samengewerkt aan een vitaler Oudewater. Een belangrijk aspect is het benaderen van gezondheid in brede zin: zo is bijvoorbeeld het stimuleren van bewegen goed voor de lichamelijke gezondheid, maar het kan ook zorgen voor ontmoeting en daarmee het totale welbevinden. We richten ons daarbij op activiteiten, die die brede gezondheid positief stimuleren rondom onder andere mentale gezondheid, gezonde leefstijl, sport en bewegen, en middelengebruik. Inclusie is bij alle activiteiten het uitgangspunt. De openbare ruimte moet uitnodigend zijn om in te ontmoeten, te bewegen en cultuur te beleven. Daarvoor liggen mooie kansen in Oudewater. We kijken bij ontwikkelingen in de openbare ruimte, zoals de geplande herinrichting van deze openbare ruimte, hoe we dit aspect daarbij kunnen betrekken. Het concentreren van sportaccommodaties op Tappersheul versterkt het aanbod en maakt het voor bezoekers aantrekkelijker om naartoe te gaan, waardoor er meer wordt gesport.
Na vaststelling van het bestemmingsplan Tappersheul III kan in 2024 de bouw van het nieuwe twaalfmaandenzwembad starten, waarmee we een prachtige voorziening voor Oudewater behouden en uitbreiden.
46
Het voorgenomen besluit om gymzaal De Eiber af te stoten blijft van kracht. De achterliggende motivatie is om, door het schrappen van de exploitatiekosten van de gymzaal, de totale beheerkosten van het gemeentelijk vastgoed te kunnen verlagen. De mogelijkheden voor overdracht van De Eiber aan schoolbesturen dan wel sloop/herontwikkeling worden verder onderzocht. Onderwijs en kinderopvang Goed onderwijs is belangrijk voor ieders ontwikkeling. Elke leerling heeft talenten en verdient onderwijs dat stimuleert om deze talenten maximaal te ontwikkelen en te benutten. De gemeente en het onderwijsveld hebben gezamenlijk de wens uitgesproken om een onderwijsvisie voor Oudewater te ontwikkelen. Wat hebben leerlingen nu nodig om later goed mee te kunnen doen in de maatschappij. Het onderwijs, de kinderopvang, maatschappelijke partners en de gemeente hebben hierin een gezamenlijk verantwoordelijkheid. Een visie geeft handvatten om op een goede manier samen te werken en resultaatafspraken met elkaar te maken. Vanuit de op te stellen visie worden voor de komende jaren een aantal speerpunten bepaald. Het is belangrijk dat er voldoende veilige, fijne kinderopvangmogelijkheden zijn in Oudewater. Voor werkende ouders, maar ook om kinderen te stimuleren in hun ontwikkeling en goed voor te bereiden op de basisschool.
We borgen de kwaliteit van en de veiligheid op de kinderopvang door jaarlijkse inspecties en waar nodig handhaven we op incidenten. Zo kunnen kinderen van 0 tot en met 12 jaar veilig spelen en leren op de opvang. De positie van het openbaar onderwijs in het algemeen vraagt aandacht in verband met de lage leerlingaantallen.
Actuele ontwikkelingen en beleidsaanpassingen Actuele ontwikkelingen Sport We blijven in gesprek met verenigingen en sportstichtingen om de vitaliteit van deze verenigingen en stichtingen te monitoren. Vitale verenigingen en stichtingen zijn organisatiekrachtig en vervullen een maatschappelijke rol. Voor mensen met een smalle beurs zijn er ondersteuningsmogelijkheden. Bij signalen over een teruglopend ledenaantal ten gevolge van een smalle beurs, zetten we in op het versterken van de communicatie over de mogelijkheden om hierin ondersteund te worden. Door het inzetten van de combinatiefunctionarissen en het Vitaliteitsakkoord proberen we nieuw aanbod te creëren en nieuwe samenwerkingen op te zetten zodat inwoners die te weinig bewegen, verleid worden om meer in beweging te komen. Onderzoeksbureau Synarchis heeft de bezettingsgraad van zowel de gemeentelijke binnen- als de buitensportaccommodaties onderzocht. Hiermee is in beeld gebracht hoe de bezetting van de accommodaties er op de korte en lange termijn uitziet en welke kwaliteit ervaren wordt. De resultaten van dit onderzoek zullen gedeeld worden. De rubberkorrels die in kunstgrasvoetbalvelden worden gebruikt, worden waarschijnlijk vanaf 2029 verboden. Intussen worden er volop alternatieven ontwikkeld en getest. We zullen deze ontwikkelingen nauwgezet volgen.
Onderwijs De coronacrisis heeft een grote impact op het onderwijs gehad. Het Rijk heeft forse bedragen beschikbaar gesteld aan de scholen en gemeenten. Deze bedragen kunnen nog tot en met 31 juli 2025 gebruikt worden. Het geld is bedoeld om scholen te ondersteunen bij herstel en ontwikkeling van het onderwijs en versterking van de mentale weerbaarheid van leerlingen. In nauwe samenwerking met scholen en andere partners is voor de jaren 2023 tot en met juli 2025 een nieuw, aanvullend plan met activiteiten opgesteld. Samen met het onderwijs zoeken we naar besteding van het nog beschikbare budget. Dit zal gericht zijn op het versterken van de weerbaarheid van leerlingen. Verder onderzoeken we de komende periode of activiteiten die succesvol bijdragen aan de ontwikkeling en groei van kinderen en voorkomen dat zij (mentale) problemen krijgen, geborgd kunnen worden. De indicaties voor voor- en vroegschoolse educatie (vve) worden afgegeven door het consultatiebureau. Met het consultatiebureau en de aanbieders van voorschoolse educatie monitoren we periodiek of alle kinderen in beeld zijn en elk kind de aandacht krijgt die nodig is. Voor voorschoolse educatie wordt vanuit 47
het Rijk geld beschikbaar gesteld. Dit is te weinig om alle kinderen die dit nodig hebben een plek op de voorschoolse educatie te bieden. Vanaf 2024 draagt de gemeente zelf een deel van het bedrag bij om te voorkomen dat kinderen buiten de boot vallen. Vroegschoolse educatie vindt plaats in groep 1 en 2 van de basisschool. Scholen krijgen hier zelf geld voor vanuit het Rijk. De gemeente monitort de resultaatafspraken vve die gemaakt zijn tussen scholen, kinderopvang en gemeente. Waar nodig maken we afspraken die de vve-kwaliteit verbeteren. Beleidsaanpassingen en -inspanningen Sport Sport is belangrijk voor de leefbaarheid van Oudewater. Het Sportakkoord en het Preventieakkoord zijn, in nauwe afstemming met onze uitvoeringspartners, samengevoegd tot één Vitaliteitsakkoord met gezamenlijke doelstellingen. Door het uitvoeren van het Vitaliteitsakkoord en de Brede Regeling Combinatiefuncties worden nieuwe samenwerkingen tussen het sociaal domein en de sportwereld vormgegeven en stimuleren we in algemene zin sporten en bewegen voor doelgroepen waar de beweegnorm vaak onvoldoende gehaald wordt. Onderwijs We zetten in op betere onderwijskansen voor kinderen met een (risico op) onderwijsachterstand. Dit doen we door een notitie ‘onderwijskansen 0-13 jaar’ op te stellen.
Om meer kinderen met een risico op (taal)achterstand dezelfde startkansen in het onderwijs te geven, onderzoeken we of meer kinderen gebruik kunnen maken van voorschoolse educatie. Ook wordt ingezet op het vergroten van de betrokkenheid van ouders van kinderen die voorschoolse educatie volgen. We willen dat meer kinderen van ouders die geen kinderopvangtoeslag van het Rijk krijgen, gebruik gaan maken van peuteropvang. Ook willen we dat de kinderen twee in plaats van één dagdeel naar de peuteropvang kunnen. Dit versterkt hun ontwikkelkansen. Het aantal uren dat kinderen, tegen een kleine vergoeding, kunnen spelen en leren op een peutergroep wordt verhoogd van vijf naar acht uur per week. Gastouderopvang staat onder druk. In Oudewater is het, net als in de rest van het land, moeilijk geworden om kinderopvang te vinden als men specifiek kiest voor gastouderopvang. Gastouderopvang is met name van belang voor ouders met flexibele werktijden, zoals werkenden in de zorg. Bij het starten van een gastoudervoorziening betalen de gastouders leges. Uit eigen onderzoek blijkt dat de hoogte van de leges gastouders afschrikt om als gastouder te starten. Daarom willen we deze leges per 1 januari 2024 flink verlagen. De verlaging wordt verwerkt in het raadsvoorstel dat in december 2023 aan de raad voorgelegd wordt. Omdat leges niet begroot worden, heeft dit geen directe invloed op de begroting.
48
OPGAVE ACTIVERING CULTUUR, SPORT EN RECREATIE Maatschappelijk effect 5.1 Sport is belangrijk voor de leefbaarheid van Oudewater.
Resultaat 3.1.4 / 5.1.1 Iedereen kan gebruikmaken van sportactiviteiten en cultuur en is bekend met het aanbod. Resultaat te bereiken in 2027.
Inspanningen 3.1.4.2 / 5.1.1.1 Verbeteren van communicatie over lokale mogelijkheden die leefstijl gezond beïnvloeden, zoals sport en bewegen.
OPGAVE SPORTACCOMMODATIES Maatschappelijk effect 5.3 Het concentreren van sportaccommodaties op Noort Syde versterkt het aanbod en maakt het voor bezoekers aantrekkelijker om ernaartoe te gaan, waardoor er meer wordt gesport.
Resultaat 5.3.1 Een twaalfmaandenzwembad. Resultaat te bereiken in 2026.
Inspanningen 5.3.3.1 Start werkzaamheden mits bestemmingsplan (Raad van State) en bouwplan (SBZO) akkoord.
Resultaat 5.3.2 Op Tappersheul is een sportcluster gerealiseerd. Resultaat te bereiken in 2028. Inspanningen p.m.
49
% Niet-sporters Bron: Div Periode
Oudewater
Nederland
2016
49,3 % van de bevolking > 18 jaar sport niet wekelijks
48,7 % van de bevolking > 18 jaar sport niet wekelijks
2020
-
49,2 % van de bevolking > 18 jaar sport niet wekelijks
Voortijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers) Bron: DUO/Ingrado Periode
Oudewater
Nederland
2020
1,0 % leerlingen vo en mbo
1,7 % leerlingen vo en mbo
2021
1,1 % leerlingen vo en mbo
1,9 % leerlingen vo en mbo
Absoluut verzuim Bron: DUO/Ingrado Periode
Oudewater
Nederland
2021
0,0 % leerplichtigen niet bij een school ingeschreven
2,7 % leerplichtigen niet bij een school ingeschreven
2022
0,0 % leerplichtigen niet bij een school ingeschreven
4,2 % leerplichtigen niet bij een school ingeschreven
Relatief verzuim Bron: DUO/Ingrado Periode
Oudewater
Nederland
2021
13 per 1000 leerlingen verzuimen veelvuldig
20 per 1000 leerlingen verzuimen veelvuldig
2022
14 per 1000 leerlingen verzuimen veelvuldig
24 per 1000 leerlingen verzuimen veelvuldig
Specificatie taakvelden Exploitatie
Werkelijk 2022
Primitieve begroting 2023
Begroting 2023 inclusief wijzigingen
Begroting 2024
Verschil begroting 2024 en begroting 2023 na wijziging
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Lasten 5. Sport en Onderwijs
1.726.909
1.531.973
4.321.168
1.850.052
-2.471.116
1.790.489
1.779.333
1.743.349
Totaal Lasten
1.726.909
1.531.973
4.321.168
1.850.052
-2.471.116
1.790.489
1.779.333
1.743.349
5. Sport en Onderwijs
-357.621
-130.580
-323.226
-190.022
133.204
-190.022
-188.344
-188.344
Totaal Baten
-357.621
-130.580
-323.226
-190.022
133.204
-190.022
-188.344
-188.344
5. Sport en Onderwijs
-47.577
0
-2.480.725
-15.000
2.465.725
-15.000
-5.830
0
Totaal Onttrekkingen
-47.577
0
-2.480.725
-15.000
2.465.725
-15.000
-5.830
0
Gerealiseerd resultaat
1.321.712
1.401.393
1.517.217
1.645.030
127.813
1.585.467
1.585.159
1.555.005
Baten
Onttrekkingen
50
Verschillenanalyse 2023 - 2024 Hieronder worden de belangrijkste verschillen toegelicht: Taakveld Mutatie lasten t.o.v. 2023
Bedrag
voordeel nadeel +
4.1
Kosten gymnastiekonderwijs: vanaf 2024 wordt het budget naar de actuele situatie aangepast. Er is minder budget nodig (kadernota).
-20.000
voordeel
4.2
Kapitaallasten Onderwijshuisvesting.
-27.475
voordeel
4.3
Onderwijsachterstandenbeleid: extra plekken voorschoolse educatie (kadernota).
30.000
nadeel
4.3
Onderwijsachterstandenbeleid: begroting is aangepast aan de verwachte uitgaven in 2023 aan de hand van het opgestelde plan. In 2024 is daar nog geen sprake van. Wij ontvangen hiervoor middelen van het Rijk (budgettair neutraal).
-91.000
voordeel
4.3
Leerlingenvervoer volgt de NEA indexering: 13,7% ipv 6,2%. Verder is er vanaf schooljaar 2022-2023 meer financiële ruimte geboden om duurdere onderaannemers in te zetten i.v.m. landelijk chauffeurstekort. Dit wordt doorgezet in 2023-2024.
15.473
nadeel
4.3
Begroting is aangepast aan de verwachte uitgaven in 2023 aan de hand van het opgestelde plan. Wij ontvangen hiervoor middelen van het Rijk (budgettair neutraal).
-45.000
voordeel
5.2
Budget voorbereiding nieuwbouw zwembad zit nog niet in de begroting 2024. Het restant van dit budget uit 2023 wordt voor budgetoverheveling bij de najaarsrekening 2023 ter besluitvorming voorgelegd.
-2.465.725
voordeel
5.2
De stijging van de energielasten voor sporthal De Eiber
24.872
nadeel
5.2
Na het overnemen van sporthal de Noort Syde wordt voor het bekostigen van het groot onderhoud vanaf 2024 de voorziening hiervoor gedoteerd.
92.553
nadeel
Overige verschillen lasten Totaal mutaties lasten Taakveld Mutatie baten t.o.v. 2023
15.186
nadeel
-2.471.116
voordeel
Bedrag
voordeel nadeel +
4.3
OnderwijsachterstandenBeleid: Bij de voorjaarsrapportage 2023 is het budget voor OAB bijgeraamd. Dit betreffen Rijksbijdrage.
91.000
nadeel
4.3
Bij de voorjaarsrapportage 2023 is het budget voor OAB bijgeraamd. Dit betreft een toevoeging uit Rijksbijdragen.
45.000
nadeel
Overige verschillen baten
-2.796
voordeel
Totaal mutaties baten
133.204
nadeel
-2.337.912
voordeel
Totaal mutaties lasten en baten Taakveld Mutaties reserves 0.10
De onttrekking aan de Algemene Reserve is nog niet begroot, deze wordt voorgelegd bij de voorjaarsrapportage 2024.
0.10
Onderhoud gymzaal De Eiber zoals opgenomen in de voorjaarsrapportage 2023. Totaal mutaties reserves
51
voordeel/ nadeel 2.450.725
nadeel
15.000
nadeel
2.465.725
nadeel
PROGRAMMA 6 RUIMTELIJKE ONTWIKKELING EN WONEN Portefeuillehouder Thema Ivo ten Hagen
Grondexploitatie, Maatschappelijk vastgoed, Ruimtelijke ordening, Volkshuisvesting, Implementatie Omgevingswet
Omschrijving Dit programma omvat de volgende taakvelden: Taakveld
Omschrijving
3.2 Fysieke infrastructuur
Industrieterrein Tappersheul III
5.5 Cultureel erfgoed
Archeologiebeleid, gemeentetoren en carillon
8.1 Ruimtelijke ordening
Taken op grond van de Wet ruimtelijke ordening: - voorbereiden van vaststellen structuurplannen en -visies - BGT (Basisregistratie Grootschalige Topografie) - voorbereiden en vaststellen bestemmingsplannen - CAI-, breedband- en glasvezelaanleg - faciliterend grondbeleid (passief grondbeleid)
8.2 Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen)
Activiteiten op het gebied van gemeentelijke bouwgrondexploitatie: - grondverwerving, bouw- en woonrijp maken - bovenwijkse voorzieningen t.b.v. de bouwgrondcomplexen - verkoop van bouwrijpe gronden - in het voorkomende geval onschadelijk maken en verwijderen van explosieven
8.3 Wonen en bouwen
Gebiedsontwikkeling, woningvoorraad en huisvestingsvoorziening: - (leges) omgevingsvergunning - bouwtoezicht - basisregistratie adressen en gebouwen (BAG) - woningbouw en woningverbetering, renovatie - woonruimteverdeling, woningsplitsingsvergunning, woonvergunning; - stedelijke vernieuwing: gebiedsgerichte aanpak woningvoorraad, woonomgeving en voorzieningen - uitkoopregeling hoogspanningsverbindingen
Ambities Bouwen en Wonen De woonvisie van gemeente Oudewater richt zich erop dat er voldoende woningen zijn waar we in de gemeente behoefte aan hebben. We leggen de raad jaarlijks een strategische woningbouwplanning voor. In 2025 zal een nieuwe woonvisie worden opgesteld. Omgevingswet De komende bestuursperiode is het de ambitie om met een gebiedsgerichte aanpak stapsgewijs het (tijdelijke) omgevingsplan van rechtswege om te zetten in een gebiedsdekkend omgevingsplan nieuwe stijl. De gemeenteraad zal hiertoe meerdere wijzigingsbesluiten omgevingsplan dienen te nemen. Gezien de grote veranderingen die de Omgevingswet met zich meebrengt, kunnen we nu nog niet goed overzien of dit haalbaar is. Daarom zal jaarlijks gerapporteerd worden over de voortgang. Het betekent ook dat we de komende jaren deels werken met een tijdelijk omgevingsplan en deels met een omgevingsplan nieuw stijl. Dit zal om extra afstemming vragen.
Actuele ontwikkelingen en beleidsaanpassingen Wonen De woningmarkt in Oudewater staat flink onder druk; de prijzen van de koopwoningen zijn hoog en de wachttijd voor een sociale huurwoning is lang. Toch verwachten we dat in 2024 de zoektijd naar een sociale huurwoning wat gaat afnemen door de oplevering van de Schuylenburcht en het project Oranjepark II. In 2024 worden de voorbereidingen getroffen voor de actualisatie van de woonvisie in 2025. Tevens wordt de nieuwe huisvestingsverordening vastgesteld. Intussen wachten we op de nieuwe wetgeving van het Rijk die door de val van het kabinet wat vertraagd is. Deze nieuwe wetgeving begrenst de middenhuur, wat de betaalbaarheid van de woningen in dit segment vergroot.
52
Omgevingswet en wet kwaliteitsborging Op 1 januari 2024 treden de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) in werking. De Omgevingswet vereist een nieuwe manier van werken, waarbij participatie centraal staat en een digitaal systeem alles rondom vergunningverlening, toezicht en handhaving inzichtelijk maakt. De Wkb heeft als gevolg dat het toetsen van bouwplannen en het toezicht tijdens bouwprojecten in veel gevallen door een marktpartij wordt uitgevoerd. Dit heeft tot gevolg dat er taken voor de gemeente wegvallen, maar er ook nieuwe taken bijkomen. Voor inwoners, bedrijven en de organisatie verandert er veel met de komst van deze wetten. In 2024 verwachten we de eerste voorbereidingen te treffen voor een gebiedsdekkend omgevingsplan. Daarbij wordt conform de wens van de raad het college verzocht een voorstel te doen op welke wijze de eisen en regels rondom vergunningaanvraag en haalbaarheidsverzoek kunnen worden vereenvoudigd. Ondertussen zal de organisatie ervaring opdoen met een hernieuwd werkproces vergunningverlening en verkennen begeleiden initiatief.
OPGAVE: WONEN Maatschappelijk effect 6.1 De gemeente Oudewater biedt voldoende passende woningen voor haar inwoners.
Resultaat 6.1.1 Er worden in de gemeente Oudewater minimaal 30 woningen per jaar opgeleverd. Inspanningen 6.1.1.1 Minimaal 30 woningen opleveren. 6.1.1.2 Voorbereiden van de ontwikkeling van circa 400 woningen in meerjarig perspectief.
Resultaat 6.1.2. Het aandeel woningen voor middeninkomens op Statenland is vergroot. Inspanningen 6.1.2.1 Woningbouwprogramma verder aanscherpen, waarbij meer ruimte wordt gemaakt voor betaalbare woningbouw. We werken dit uit vanuit de kaders van het hoofdlijnenakkoord.
Resultaat 6.1.3 Een kader voor goede huisvesting en maatschappelijke ondersteuning voor arbeidsmigranten. Inspanningen 6.1.3.1 Vraagstuk arbeidsmigranten projectmatig oppakken. Aanpak en benodigde middelen beschrijven in een raadsvoorstel dat na goedkeuring wordt uitgevoerd. 6.1.3.2 Op basis van de resultaten van het plan van aanpak een kader opstellen voor een goede huisvesting voor arbeidsmigranten. Kwaliteit (toelichting) Start in 2024. 53
Resultaat 3.10.1 / 6.1.4 Voldoende woningaanbod voor inwoners met specifieke woonbehoeften. Resultaat te bereiken in 2027.
Inspanningen 3.10.1.1 / 6.1.4.1 Stimuleren van zorggeschikt/levensloopbestendig wonen en doorstroming. Hiertoe onderzoeken van mogelijkheden van wooncoaching/advisering en ondersteuning bij woonwensen.
Resultaat 3.12.1 / 6.1.5 Prestatieafspraken sluiten aan op behoeften. Resultaat te bereiken in 2025.
Inspanningen 3.12.1.1 / 6.1.5.1 Op basis van de herijkte woonvisie in 2025 prestatieafspraken maken met de Wulverhorst over de huisvesting van bijzondere doelgroepen. Kwaliteit (toelichting) Inspanning in 2025. 3.12.1.2 / 6.1.5.2 Regionale afspraken maken omtrent passend wonen van kwetsbare doelgroepen in Oudewater. Woonzorginitiatieven toetsen aan de hand van de uitkomsten van het regionale woonzorgonderzoek. Kwaliteit (toelichting) Inspanning in 2025.
54
OPGAVE RUIMTELIJKE ONTWIKKELING Maatschappelijk effect 6.2 Er komt een uitbreiding van woongebieden voor inwoners en werkgebieden voor ondernemers.
Resultaat 6.2.1 Het omgevingsplan voor Statenland is onherroepelijk. Inspanningen 6.2.1.1 Stedenbouwkundig plan voorleggen aan de gemeenteraad.
Resultaat 6.2.2 Visie t.b.v. de ontwikkeling in Hekendorp voorgelegd aan de gemeenteraad. Resultaat te bereiken in 2025.
Inspanningen 6.2.2.1 Met de inwoners van Hekendorp in gesprek gaan om de behoefte te inventariseren.
Resultaat 6.2.3 Omgevingsplan voor Kerkwetering onherroepelijk. Resultaat te bereiken in 2026.
Inspanningen 6.2.3.1 Opstellen stedenbouwkundig plan, inrichtingsplan en de definitieve verkaveling.
Resultaat 6.2.4 Bestemmingsplan Oranjepark II vastgesteld. Inspanningen 6.2.4.1 Het bestemmingsplan voorleggen aan de gemeenteraad.
Resultaat 6.2.5. Principebesluit van de provincie over de locatie Oude Touwfabriek. Inspanningen 6.2.5.1 Het plan voor de ontwikkeling van het gebied rondom de oude touwbaan, inclusief renovatie van de oude touwbaan, voorleggen aan de provincie.
55
OPGAVE OMGEVINGSPLAN Maatschappelijk effect 6.3 Er komt meer ruimte voor maatschappelijk initiatief. Burgers en ondernemers kunnen straks meedenken en meebeslissen over de inrichting van de fysieke leefomgeving. De Omgevingswet maakt de vergunningverlening voor de initiatiefnemer ook eenvoudiger, overzichtelijker en sneller. NB dit maatschappelijk effect wordt pas ná deze bestuursperiode bereikt.
Resultaat 6.3.1 Een gebiedsdekkend omgevingsplan nieuwe stijl. Resultaat te bereiken in de volgende raadsperiode.
Inspanningen 6.3.1.1 Het omgevingsplan opbouwen, na inwerkingtreding van de omgevingswet per 1 januari 2024. Kwaliteit (toelichting) Inspanning in 2024-2026. 6.3.1.2 Een deel van het gebiedsdekkend omgevingsplan voorleggen aan de gemeenteraad. Kwaliteit (toelichting) Start in 2024. 6.3.1.3 Op basis van de ervaringen met de eerste onderdelen van het omgevingsplan een planning opstellen voor de komende jaren. Kwaliteit (toelichting) Inspanning in 2024-2025.
Resultaat 6.3.2 Raamverordening fysieke leefomgeving vastgesteld. Resultaat te bereiken in 2025.
Inspanningen 6.3.2.1 Voorbereidingen treffen voor de verordening fysieke leefomgeving. Kwaliteit (toelichting) Inspanning t/m 2025.
Resultaat 6.3.3 Het kader voor nieuwe ruimtelijke initiatieven/ afwegingskader is vastgesteld door de gemeenteraad. Resultaat te bereiken in 2026.
56
OPGAVE MAATSCHAPPELIJK VASTGOED Maatschappelijk effect 6.4 Het maatschappelijk vastgoed van de gemeente wordt optimaal gebruikt.
Resultaat 6.4.1 Een programma op vastgoed, waaronder gebruik, verhuur, financiën en onderhoud van maatschappelijk vastgoed. Inspanningen 6.4.1.1 Startnotitie - om te komen tot een Integraal programma vastgoed - voorleggen aan het college. 6.4.1.2 Uitwerking van het programma op vastgoed maken, op basis van het integrale programma voor het Stadskantoor. 6.4.1.3 Uitwerking van het programma op vastgoed maken, op basis van het integrale programma voor De Klepper en het Cultuurhuis. Onderdeel hiervan is de tijdelijke huisvesting voor een deel van de huurders van de bovengenoemde panden. 3.1.1.4 / 6.4.1.4 Als betrokkenen in het te ontwikkelen concept ‘huiskamer van de stad’ meedenken over behoeften aan ontmoetingsplekken en hoe deze aldaar in te vullen. Kwaliteit (toelichting) Inspanning doorlopend totdat de 'huiskamer' gerealiseerd is.
Resultaat 6.4.2 Het Stadskantoor is verkocht. Inspanningen 6.4.2.1 Verkoopovereenkomst sluiten. 6.4.2.2 Levering Stadskantoor aan kopende partij.
Resultaat 6.4.3 De 'nieuwe' Klepper wordt kostprijsdekkend geëxploiteerd. Resultaat te bereiken in 2026.
Inspanningen 6.4.3.3 Monitoren van de uitvoering van de overeenkomst door de ontwikkelaar.
57
Resultaat 6.4.4 Transformatie van het Cultuurhuis. Resultaat te bereiken in 2026.
Inspanningen 6.4.4.1 Uitwerking tijdelijke huisvesting van gebruikers Stadskantoor.
Nieuwbouw woningen Bron: BAG Periode
Oudewater
Nederland
2021
0,7 nieuwgebouwde woningen per 1000 woningen
8,9 nieuwgebouwde woningen per 1000 woningen
2022
9,2 nieuwgebouwde woningen per 1000 woningen
9,3 nieuwgebouwde woningen per 1000 woningen
Specificatie taakvelden Exploitatie
Werkelijk 2022
Primitieve begroting 2023
Begroting 2023 inclusief wijzigingen
Begroting 2024
Verschil begroting 2024 en begroting 2023 na wijziging
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Lasten 6. Ruimtelijke ontwikkeling en wonen
3.730.951
3.835.861
4.136.561
2.303.822
-1.832.739
2.046.692
2.014.249
1.106.208
Totaal Lasten
3.730.951
3.835.861
4.136.561
2.303.822
-1.832.739
2.046.692
2.014.249
1.106.208
6. Ruimtelijke ontwikkeling en wonen
-4.253.849
-3.294.899
-3.294.899
-1.576.502
1.718.397
-1.317.197
-1.309.467
-401.425
Totaal Baten
-4.253.849
-3.294.899
-3.294.899
-1.576.502
1.718.397
-1.317.197
-1.309.467
-401.425
6. Ruimtelijke ontwikkeling en wonen
147.658
0
0
0
0
0
0
0
Totaal Stortingen
147.658
0
0
0
0
0
0
0
6. Ruimtelijke ontwikkeling en wonen
-39.212
-25.000
-25.000
-10.000
15.000
0
0
0
Totaal Onttrekkingen
-39.212
-25.000
-25.000
-10.000
15.000
0
0
0
Gerealiseerd resultaat
-414.451
515.962
816.662
717.320
-99.342
729.495
704.782
704.783
Baten
Stortingen
Onttrekkingen
58
Verschillenanalyse 2023 - 2024 Hieronder worden de belangrijkste verschillen toegelicht. Taakveld Mutatie lasten t.o.v. 2023
Bedrag
voordeel nadeel +
3.2
De grondexploitaties bedrijventerreinen worden jaarlijks herzien. Tappersheul III is aangepast aan de laatst herziene versie. Tegenover deze lasten staan baten, dit is budgetneutraal.
-722.127
voordeel
8.2
De grondexploitaties (niet-bedrijventerreinen) worden jaarlijks herzien. Oranje Bolwerck is aangepast aan de laatst herziene versie. Tegenover deze lasten staan baten, dit is budgetneutraal.
-1.011.966
voordeel
8.3
Tijdelijke stelpost stijging energielasten uit 2023 is niet meer nodig, de stijging van deze lasten is nu verdeeld over de verschillende objecten in de begroting.
-190.000
voordeel
8.3
Budget uitvoering KoopGarant-regeling (kadernota).
40.000
nadeel
8.3
Budget uitbesteding energiebeheer (kadernota).
15.000
nadeel
8.3
Budget startnotitie Integraal programma vastgoed was in 2023 eenmalig toegekend.
-25.000
voordeel
8.3
Eenmalig budget voor schilderwerk Weeghuisje. Deze kosten worden onttrokken uit de reserve voor het meerjarig onderhoud.
10.000
nadeel
8.3
De begroting VRU 2024 zorgt voor een kostentoename waarvan 10% aan omgevingsvergunningen wordt toegeschreven. Tevens is sprake van hogere doorbelasting DVO-bijdrage in de legesheffingen, dit is gelegen in de jaarlijkse aanpassing van de dienstverleningsovereenkomst met gemeente Woerden.
38.055
nadeel
8.3
Geo-informatievoorziening, betreft een budgettair neutrale overheveling van taakveld 0.61, kosten dienen op dit taakveld verantwoord te worden.
10.200
nadeel
Overige verschillen lasten Totaal mutaties lasten Taakveld Mutatie baten t.o.v. 2023
-23.901
voordeel
-1.859.739
voordeel
Bedrag
voordeel nadeel +
3.2
Zie onder lasten
722.126
nadeel
8.2
Zie onder lasten
1.015.682
nadeel
Overige verschillen baten
-19.411
voordeel
Totaal mutaties baten
1.718.397
nadeel
Totaal mutaties lasten en baten
-141.342
voordeel
Taakveld Mutaties reserves 0.10
59
voordeel/ nadeel
In 2023 was een eenmalige onttrekking uit de Algemene Reserve begroot van € 25.000 (voor startnotitie integraal programma vastgoed), in 2024 is begroot € 10.000 te onttrekken uit de reserve MOP voor schilderwerk Weeghuisje.
15.000
nadeel
Totaal mutaties reserves
15.000
nadeel
PROGRAMMA 7 ALGEMENE INKOMSTEN Portefeuillehouder
Thema
Bas Lont
Financiën
Omschrijving De taakvelden binnen het programma Algemene inkomsten zijn: Taakveld
Omschrijving
0.5 Treasury
Rente en dividenden
0.61/0.62 OZB
OZB woningen en niet-woningen
0.64 Belasting overige
Overige belastingen
0.7 Algemene Uitkering
Algemene uitkeringen Gemeentefonds
0.8 Overige baten en lasten
Reserveringen / algemene stelposten
Ambities In de periode 2022-2026 worden genomen besluiten uitgevoerd en wordt zo min mogelijk besloten tot nieuwe investeringen. Kansen voor cofinanciering worden optimaal benut, waarbij gebruik wordt gemaakt van de ingangen bij medeoverheden. De reservepositie kan worden versterkt door positieve resultaten op grondexploitaties bij het ontwikkelen van toekomstige bouwlocaties. Eventuele meevallers komen ten gunste van het begrotingssaldo en de Algemene Reserve.
Actuele ontwikkelingen en beleidsaanpassingen Algemene uitkering Gemeentefonds De Algemene Uitkering uit het Gemeentefonds laat tot en met het jaar 2025 een positieve trend zien. Het jaar 2026 wordt het zgn. 'ravijnjaar'. Weerstandsvermogen Door incidentele meevallers ten gunste van de Algemene Reserve (AR) te brengen stijgt de ratio van het weerstandsvermogen. Recent is dit gebeurd bij het vaststellen van de jaarrekening 2022 en de voorjaarsrapportage 2023. Ook in de toekomst willen wij positieve meevallers toevoegen aan de AR om het weerstandsvermogen te versterken. Grondexploitaties Op dit moment zijn er twee grondexploitaties: Het Oranje Bolwerck en Tappersheul III. De positieve saldi van deze grondexploitaties zijn al bestemd. Van het Oranje Bolwerck wordt deze gestort in de Algemene Reserve en van Tappersheul III wordt deze ingezet voor de revitalisering van Tappersheul I en II. Hiernaast komt er een grondexploitatie voor het Statenland. Het minimale positieve resultaat hiervan (€ 2,5 miljoen) wordt ingezet voor het nieuw te realiseren zwembad. Eventuele meeropbrengsten kunnen ten gunste worden gebracht van de Algemene Reserve. Voor de ontwikkeling van de Kerkwetering is een startnotitie vastgesteld. Aan de uitwerking hiervan wordt gewerkt. Investeringen De afgelopen periode zijn er verschillende grote kredieten versterkt om investeringen te doen.
Dit heeft geleid tot een hoge schuldquote. De komende bestuursperiode willen wij zo min mogelijk investeringen doen, om de schuldquote naar beneden te krijgen. Dit geldt ook voor de solvabiliteitsratio.
60
Maatschappelijke effecten 7.1 Houdbare gemeentefinanciën: stabiele financiële (vermogens)positie. 7.2 Gezond financieel bewustzijn.
Resultaat 7.1.1. Baten en lasten zijn reëel en structureel in evenwicht. Inspanningen 7.1.1.1 Begroot en realiseer een structureel saldo van baten en lasten rond de nullijn.
Resultaat 7.1.2 Het weerstandsvermogen is verbeterd (minimaal 1). Inspanningen 7.1.2.1 Financiële meevallers worden toegevoegd aan de Algemene Reserve.
Resultaat 7.1.3 De reservepositie is verbeterd. Inspanningen 7.1.3.1 Maximale resultaten behalen op grondexploitaties op toekomstige bouwlocaties.
Resultaat 7.1.4 De schuldquote is verlaagd richting signaalwaarde 130%. Inspanningen 7.1.4.1 Er worden minder nieuwe investeringen gedaan. 7.1.4.2 / 7.1.5.2 Er wordt gezocht naar co-financiering. 7.1.4.3 Investeringen realistischer in de tijd zetten (plannen).
Resultaat 7.1.5 De solvabiliteitsratio is verhoogd richting signaalwaarde 20%. Inspanningen 7.1.4.2 / 7.1.5.2 Er wordt gezocht naar co-financiering.
61
Resultaat 7.2.1 In raadsvoorstellen met financiële effecten wordt een dekkingsvoorstel opgenomen. Inspanningen 7.2.1.1 Instructies en voorlichting. 7.2.1.2 Toetsing van de voorstellen op naleving.
Resultaat 7.2.2 De nota Financiële Sturing wordt nageleefd en gehandhaafd. Inspanningen 7.2.2.1 Richtlijnen/instructies opstellen en personeel informeren/voorlichten. 7.2.2.2 Toetsing op naleving van de financiële kaders.
Resultaat 7.2.3 Er zijn actuele financiële kaders. Inspanningen 7.2.3.1 Actualiseren van de financiële kaders in de nieuwe financiële verordening.
Gemiddelde WOZ-waarde Bron: CBS Periode
Oudewater
Nederland
2021
344 duizend euro
290 duizend euro
2022
369 duizend euro
317 duizend euro
Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden Bron: COELO Periode
Oudewater
Nederland
2021
1.007 euro
733 euro
2022
1.106 euro
823 euro
Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden Bron: COELO Periode
Oudewater
Nederland
2021
1.039 euro
810 euro
2022
1.162 euro
905 euro
62
Specificatie taakvelden Exploitatie
Werkelijk 2022
Primitieve begroting 2023
Begroting 2023 inclusief wijzigingen
Begroting 2024
Verschil begroting 2024 en begroting 2023 na wijziging
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Lasten 7. Algemene inkomsten
58.792
506.303
352.303
1.814
-350.489
-129.308
143.261
157.218
Totaal Lasten
58.792
506.303
352.303
1.814
-350.489
-129.308
143.261
157.218
7. Algemene inkomsten
-20.493.979
-20.162.702
-20.489.046
-22.307.532
-1.818.486
-22.597.775
-21.094.834
-20.930.580
Totaal Baten
-20.493.979
-20.162.702
-20.489.046
-22.307.532
-1.818.486
-22.597.775
-21.094.834
-20.930.580
Gerealiseerd resultaat
-20.435.187
-19.656.399
-20.136.743
-22.305.718
-2.168.975
-22.727.083
-20.951.573
-20.773.362
Baten
Verschillenanalyse 2023 - 2024 Hieronder worden de belangrijkste verschillen toegelicht: Taakveld Mutatie lasten t.o.v. 2023 0.5
Er wordt meer werkelijke rente doorberekend aan de taakvelden.
Bedrag
voordeel nadeel +
75.868
nadeel
0.5
Rente op langlopende geldleningen neemt licht af door verschuivingen in de leningportefeuille.
-8.893
voordeel
0.61
In de voorjaarsrapportage 2023 is een eenmalige verhoging voor kosten van OZB-gerelateerde taxaties opgenomen (€ 31.000); dit is niet verwerkt in de begroting 2024. Tevens is € 10.200 (budgettair neutraal) aan kosten overgeheveld naar taakveld 8.3 GEO.
-41.200
voordeel
0.8
Stelpost loonkosten
182.337
nadeel
0.8
Verhoging stelpost Wet open overheid
10.000
nadeel
0.8
Stelpost loonkosten 2023 komt te vervallen door effectueren CAO.
-363.655
voordeel
0.8
Stelpost BOA vervallen
-30.228
voordeel
0.8
Stelpost Energie vervallen
-60.000
voordeel
0.8
Stelpost Voogdij 18+ vervallen
-9.000
voordeel
0.8
Stelpost Voogdij 18+ vervallen
-113.000
voordeel
0.8
Stelpost Participatie vervallen
-13.000
voordeel
Diverse Totaal mutaties lasten Taakveld Mutatie baten t.o.v. 2022
20.282
nadeel
-350.489
voordeel
Bedrag
voordeel nadeel +
0.61
OZB woningen, hogere opbrengst, betreft indexatie
-85.976
voordeel
0.62
OZB niet-woningen, hogere opbrengst, betreft indexatie
-40.877
voordeel
0.7
Algemene uitkering (hogere uitkering)
-1.678.043
voordeel
3.4
Door een toename van het aantal toeristen in de afgelopen jaren kan de begrote opbrengst verhoogd worden.
-14.479
voordeel
Diverse
889
nadeel
Totaal mutaties baten
-1.818.486
voordeel
Totaal mutaties lasten en baten
-2.168.975
voordeel
Taakveld Mutaties reserves
Totaal mutaties reserves
63
voordeel/ nadeel 0
PROGRAMMA 8 OVERHEAD Portefeuillehouder
Thema
Danny de Vries
Personeel en organisatie
Bas Lont
Financiën, Automatisering
Omschrijving Dit programma biedt inzicht in de overheadkosten van de gemeente Oudewater. Volgens de BBVregelgeving worden deze lasten (en baten) apart inzichtelijk gemaakt. Het betreft een meer financieeltechnisch programma waaraan geen specifieke programmadoelen zijn gekoppeld. Taakveld
Omschrijving
0.4 Overhead
Tot dit taakveld behoren de kosten van overhead, d.w.z. alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van medewerkers in het primaire proces: - leidinggeven primair proces (hiërarchisch) - financiën, toezicht en controle gericht op de eigen organisatie, waaronder planning & control, verantwoording en auditing - personeel en organisatie en organisatie- en formatieadvies - inkoop (incl. aanbesteding en contractmanagement) - juridische zaken - bestuurszaken - informatievoorziening en automatisering - facilitaire zaken en huisvesting - documentaire informatievoorziening - managementondersteuning en secretariaten primair proces
Specificatie taakvelden Exploitatie
Werkelijk 2022
Primitieve begroting 2023
Begroting 2023 inclusief wijzigingen
Begroting 2024
Verschil begroting 2024 en begroting 2023 na wijziging
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Lasten Overhead
4.577.905
4.811.291
4.838.287
5.437.770
599.483
5.460.056
5.460.171
5.459.717
Totaal Lasten
4.577.905
4.811.291
4.838.287
5.437.770
599.483
5.460.056
5.460.171
5.459.717
Overhead
-70.572
-67.318
-67.318
-65.773
1.545
-65.773
-65.773
-65.773
Totaal Baten
-70.572
-67.318
-67.318
-65.773
1.545
-65.773
-65.773
-65.773
Overhead
-18.289
0
0
0
0
0
0
0
Totaal Onttrekkingen
-18.289
0
0
0
0
0
0
0
Gerealiseerd resultaat
4.489.044
4.743.973
4.770.969
5.371.997
601.028
5.394.283
5.394.398
5.393.944
Baten
Onttrekkingen
64
Verschillenanalyse 2023 - 2024 Taakveld Mutatie lasten t.o.v. 2023
Bedrag
0.4
DVO-bijdrage aan de gemeente Woerden. Betreft cao-verhoging 2023 en indexering 2024.
705.779
nadeel
0.4
Indexering doorbelasting DVO naar leges en heffingen.
-65.722
voordeel
0.4
In 2023 zijn eenmalige kosten E-depot begroot.
-13.254
voordeel
0.4
In 2023 zijn eenmalige kosten participatiebeleid begroot.
-25.000
voordeel
Diverse
-2.320
voordeel
599.483
nadeel
Bedrag
voordeel nadeel +
Diverse
1.545
nadeel
Totaal mutaties baten
1.545
nadeel
601.028
nadeel
Totaal mutaties lasten Taakveld Mutatie baten t.o.v. 2023
Totaal mutaties lasten en baten Taakveld Mutaties reserves
Totaal mutaties reserves
65
voordeel nadeel +
voordeel/ nadeel 0
PARAGRAFEN
66
PARAGRAAF 1 LOKALE HEFFINGEN Wat is het doel van deze paragraaf? Het totale pakket van gemeentelijke belastingen en heffingen bestaat uit een tiental verschillende belastingen, heffingen en rechten die worden gelegitimeerd door een belastingverordening die door de gemeenteraad is vastgesteld. Deze paragraaf geeft een overzicht op hoofdlijnen van deze heffingen die bij de diverse programma’s in de programmabegroting zijn geraamd. In het kort geven we aan welk beleid we in het begrotingsjaar gaan voeren ten aanzien van de lokale heffingen. Het lokale beleid is vastgesteld in de belastingverordeningen. Verder is een overzicht opgenomen van de geraamde opbrengsten, wordt aandacht besteed aan de lokale belastingdruk en aan het kwijtscheldingsbeleid.