Boekwerk jaarstukken 2023 DEf 23-5-24.pdf

Activiteiten

Verantwoordelijk voor een gezonde en duurzame samenleving met zorg voor de bescherming van natuur en milieu.

Deelnemende De aandeelhouders bestaan uit provincies en gemeenten. partijen

Financieel

Wij bezitten 40.057 aandelen. In 2023 wordt geen dividend uitgekeerd over 2022. We begroten voor 2024-2027 ook geen dividend.

Bestuurlijk belang

Aandeelhouder, de portefeuillehouder Financiën vertegenwoordigt onze gemeente.

Risico's

Financieel risico bij eventuele liquidatie is het verlies van maximaal de nominale waarde van onze aandelen en het begrote bedrag aan dividend in onze begroting. De kans hierop schatten wij in op nihil.

STOER B.V. Primair doel

STOER B.V. is per 1 januari 2021 opgericht door de gemeente Oude IJsselstreek om de werkgeversrol voor inwoners te vervullen namens de gemeentelijke afdeling die uitvoering geeft aan de Participatiewet.

Activiteiten

STOER B.V. neemt voor de gemeente Oude IJsselstreek de werkgeversrol op zich als het gaat om inwoners met een beschut werk indicatie of een maatschappelijke baan.

47

Deelnemend e partijen

Gemeente is houder van 100% van de aandelen

Financieel

Gemeente is houder van 100% van de aandelen, De gemeente voert de financiële administratie voor STOER. De kosten die STOER maakt worden hierin separaat geadministreerd en aan STOER doorbelast. Voor de werkzaamheden die STOER uitvoert ontvangt zij jaarlijks een vergoeding van de gemeente, gelijk aan de werkelijke kosten. Deze werkwijze leidt ertoe dat de totale baten en lasten van STOER tevens in de gemeentelijke begroting zijn opgenomen. Een verzoek tot het aanmerken van een fiscale eenheid voor de BTW tussen de gemeente en STOER is nog in behandeling bij de Belastingdienst. Het bij oprichting geplaatste kapitaal bedraagt € 10.

Bestuurlijk belang

Aandeelhouder; de burgemeester is vertegenwoordiger van de gemeente.

Risico's

Financieel risico bij eventuele liquidatie is het verlies van maximaal de nominale waarde van onze aandelen. De kans hierop schatten wij in op nihil.

Financieel overzicht Verbonden partij (x € 1.000)

Bijdrage 2023

Bijdrage 2023

primitief

na wijziging

Eigen vermogen

Vreemd vermogen

1-1-2023

31-12-2023

1-1-2023

31-12-2023

Resultaat

Regio Achterhoek

273

273

7.150

6.808

15.408

12.574

97

GGD Noord- en Oost Gelderland

768

765

2.656

3.182

8.181

12.893

910

VNOG

2.267

2.237

17.324

18.990

34.139

23.977

2.830

ODA

763

1.034

0

500

2.744

2.317

335

Stadsbank ON

330

330

1.349

1.370

15.199

11.376

289

Erfgoedcentrum Ecal

183

178

106

76

600

510

-31

Stichting Achterhoek Toerisme

64

65

0

0

1.957

1.488

0

4.648

4.882

28.585

30.926

78.228

65.135

4.430

Totaal

48

Paragraaf Lokale heffingen Inleiding De paragraaf lokale heffingen heeft betrekking op zowel de heffingen waarvan de besteding is bestemd (rioolheffing, afvalstoffenheffing) als heffingen waarvan de besteding niet van tevoren is bestemd (onroerendezaakbelasting en toeristenbelasting). Uit het overzicht “algemene dekkingsmiddelen” blijkt overigens van welke omvang het budgettaire belang is van met name de niet-bestemde heffingen. Dat inzicht, gekoppeld aan het inzicht over omvang, werking en reikwijdte van de lokale heffingen is van belang, omdat de budgettaire positie van de gemeente mede wordt bepaald door de wijze waarop het lokale belastinginstrument wordt gehanteerd.

Beleid Het beleid ten aanzien van de lokale belastingen is opgenomen in de door de raad vastgestelde verordeningen. Om een goed overzicht te behouden in de actuele stand van zaken, stellen we jaarlijks een nieuwe verordening vast. De gemeente Oude IJsselstreek kent de volgende gemeentelijke belastingen en heffingen: Belasting/ heffing

Omschrijving

Marktgelden

Geheven voor innemen standplaatsen op warenmarkt Silvolde, Terborg, Ulft, Gendringen en Varsseveld.

Precariobelasting

Geheven voor het verlenen van een standplaats op gemeentegrond

Lijkbezorgingrechten Geheven voor gebruik algemene begraafplaatsen Varsseveld en Terborg. Eventuele overschotten of tekorten worden conform besluit verrekend met de reserve. Leges

Deze betreffen diverse gemeentelijke leges (bouwvergunning, uittreksels etc.)

Toeristenbelasting

Belastingheffing van personen die niet in de gemeentelijke bevolkings-administratie zijn opgenomen, maar die tegen betaling/vergoeding wel verblijf houden door overnachtingen in bijv. hotels, pensions, vakantieonderkomens, mobiele kampeermiddelen.

OZB niet - woningen Wordt geheven van zowel eigenaren als gebruikers van niet-woningen. Woonlasten

Dit zijn de onroerende-zaakbelastingen zakelijk recht woningen, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing tezamen. De woonlasten zijn conform raadsbesluit d.d. 3 november 2022 met 3% gestegen. Voor de afvalstoffenheffing en rioolheffing wordt een kostendekkend tarief gehanteerd.

Reinigingsrechten

Reinigingsrecht voor bedrijven en instellingen die geringe (passend in de normale containers) hoeveelheden afval aanbieden en de gemeente hebben verzocht afval tijdens normale inzamelingsactiviteiten mee te willen nemen.

Precariorechten

Geheven voor het gebruik maken van een met vergunning verleende standplaats op voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond.

Reclamebelasting

Deze belasting is vanaf 2017 ingevoerd voor het centrum van Varsseveld en vanaf 2019 t/m 2022 ook voor bedrijventerrein Akkermansweide in Terborg, centrum Terborg, parkmanagement Varsseveld, parkmanagement de Rieze in Ulft en kerngebied Ulft voor openbare aankondigingen. Wij innen deze belasting in feite als tussenpersoon. De inkomsten worden verrekend met door de gemeente gemaakte kosten. Het restant wordt rechtstreeks doorbetaald aan de desbetreffende ondernemersfonds. Per saldo is dit dus budgettair neutraal.

Tarieven Tarieven diverse heffingen

2022

2023

Eigenaren van woningen, in % van de waarde

0,13552%

0,11952%

Gebruikers van niet-woningen, in % van de waarde

0,15134%

0,14343%

Eigenaren van niet-woningen, in % van de waarde

0,17863%

0,17100%

Meerpersoonshuishoudens met kleine grijze- of verzamelcontainer

219,48

240,00

Meerpersoonshuishoudens met grote grijze- of verzamelcontainer

315,48

343,80

Eénpersoonshuishoudens met kleine grijze- of verzamelcontainer

164,04

180,00

Eénpersoonshuishoudens met grote grijze- of verzamelcontainer

260,04

283,80

Extra grote grijze container

315,48

343,80

179,28

196,00

Onroerende-zaakbelastingen

Afvalstoffenheffing

Reinigingsrechten Standaard containerset met kleine grijze container

49

Standaard containerset met een grote grijze container

237,96

260,00

231,00

241,00

1,37

1,41

Rioolheffing Per aansluiting Toeristenbelasting Per overnachting Precariorechten Dagtarief

13,85

14,70

Jaartarief

571,80

606,60

Opbrengsten Opbrengsten belastingen/ heffingen (x 1.000)

Werkelijk 2022

Begroot voor

wijziging 2023

Begroot na wijziging 2023

Werkelijk 2023

OZB woningen

6.166

6.097

6.247

6.293

OZB niet-woningen

2.622

2.635

2.685

2.734

Afvalstoffenheffing

3.552

3.859

3.859

3.901

Rioolheffing woningen

3.948

4.084

4.084

4.149

Rioolrecht bedrijven

220

220

220

220

1.161

799

1.037

1.474

Lijkbezorgingrechten

187

125

125

115

Marktgelden

21

20

20

20

Reinigingsrechten

30

35

35

38

Toeristenbelasting

164

160

160

226

Leges

Precariobelasting

11

6

6

8

Reclamebelasting

153

150

150

155

Totaal

18.235

18.190

18.628

19.333

Lasten- en batenoverzicht van de kostendekkende tarieven Afvalstoffenheffing + reinigingsrecht Kosten Afval

Lijkbezorgingsrechten 3.590

Kosten begraafplaatsen

56

Opbrengsten afval excl. heffingen

760

Opbrengsten begraafplaatsen

1

Reinigingsrechten

38

Netto kosten Begraafplaatsen

56

Netto kosten Afval

2.792

Salaris + overhead

100

Salaris + overhead

468

Kapitaallasten

BTW

425

Onttrekking reserve

Rente

30

Totale kosten

115

Resultaat tbv reserve afval

186 115

Totale kosten

3.901

Opbrengst heffingen

Opbrengst heffingen

3.901

Dekking

Dekking

100%

50

7 -48

100%

Rioolheffing Kosten Riolering

Omgevingsvergunning bouwen 3.185

Opbrengsten Riolering excl. heffingen

Kosten omgevingsvergunning bouwen 11

Overige opbrengsten

Rioolheffing bij bedrijven

220

Netto kosten omgevingsvergunning bouwen

Netto kosten Riolering

2.954

Salaris + overhead

520

BTW

475

Rente

617

Onttrekking bufferfonds riolering

-417

Totale kosten

4.149

Opbrengst heffingen

4.149

Dekking

100%

Algemene dienstverlening Kosten algemene dienstverlening

78 784

Totale kosten

862

Opbrengst heffingen

823

Dekking

95%

Markten 216

Kosten markten

Overige opbrengsten

38

Overige opbrengsten

Netto kosten algemene dienstverlening Salaris + overhead

Salaris + overhead

78

216 454

Netto kosten markten Salaris + overhead

38 19

Totale kosten

670

Totale kosten

57

Opbrengst overige dienstverlening

471

Opbrengst heffingen

20

Dekking

70%

Dekking

35%

Kwijtschelding Inwoners met een laag inkomen kunnen kwijtschelding krijgen voor de aanslagen van de woonlasten. Bij de beoordeling van het verzoek vindt er een toets plaats naar inkomen en vermogen. De gemeente mag alleen kwijtschelding verlenen als het inkomen per saldo niet hoger ligt dan 100% van het bijstandsniveau. In 2023 is een totaalbedrag van € 383.318 aan gemeentelijke belastingen kwijtgescholden. Dit is 4,82% van de totaal geraamde opbrengsten gemeentelijke belastingen die voor gemeentelijke kwijtschelding in aanmerking komt. In 2022 werd in totaliteit € 352.414 aan gemeentelijke belastingen kwijtgescholden.

51

Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding In deze paragraaf zijn conform de voorschriften in het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording) het beleidskader en de daaruit voortvloeiende financiële consequenties met betrekking tot de kapitaalgoederen van de gemeente opgenomen. De kapitaalgoederen zijn grofweg als volgt te rubriceren: Infrastructuur: 

Wegen



Civiel technische kunstwerken



Kunstwerken



Openbare verlichting



Water en Riolering

 Gebouwen Voorzieningen: 

Openbaar groen



Speelplaatsen

Het onderhoud van kapitaalgoederen legt beslag op een belangrijk deel van de middelen en komt in bijna alle programma’s voor. De kapitaalgoederen zijn vaak van groot belang voor het realiseren van de programma’s. In deze paragraaf geven we inzicht in het onderhoud en beheer, conform de financiële verordening (art. 212 Gemeentewet). Niet alleen vanuit het financiële belang, maar ook vanuit het belang van de inwoner.

Beleids- en beheerplannen De beleidsplannen stellen we tenminste eens in de 10 jaar vast, conform de eisen van de provincie. Dit betreft de inrichting van de openbare ruimte en het beoogde onderhoudsniveau voor het openbaar groen, verlichting, straatmeubilair, sportfaciliteiten, water, wegen, riolering, kunstwerken en gebouwen. Eens in de vier jaar evalueren we de beheerplannen en zo nodig stellen we ze bij. De volgende nota’s zijn vastgesteld: Beleidsstuk/ beheerplan

Planperiode

Inhoud/opmerking

Wegenbeleidsplan

2019 - 2023

In dit beleidsplan zijn de kaders voor het wegbeheer vastgelegd. Op basis van de in dit beleidsplan gemaakte keuzes worden de verhardingen binnen de gemeente beheerd en wordt uitvoering gegeven aan onderhoudsmaatregelen. In 2024 zal er een update van het huidige beleidsplan komen.

Beleidsnotitie Openbare verlichting

2022 - 2026

De beleidsnotitie begin 2022 vastgesteld. Deze korte beleidsnotitie is een aanvulling op en actualisatie van het beleidsplan openbare verlichting ‘Licht op maat 2012-2016’. Het beleidsplan en de beleidsnotitie vormen samen een actueel kader.

Openbare verlichting Vervangingsplan

2022 - 2025

In 2022 is uitvoering gegeven aan het nieuwe vervangingsplan als vervolg op de nieuwe beleidsnotitie. In vier jaar worden masten van 50 jaar en ouder vervangen. Armaturen van 25 jaar en ouder worden in een periode van vier jaar vervangen door LED armaturen.

Water en Rioleringsprogramma

2024 - 2027

Eind 2023 is het Water en Rioleringsprogramma (BRP) vastgesteld door de gemeenteraad. Dit BRP is de opvolger van het Gemeentelijk Rioleringsplan.

Klimaatagenda

2022-2026

De Klimaatagenda is in juni 2022 vastgesteld.

Beheerplan Civieltechnische en aanverwante objecten

2023 - 2027

Beheerplan voor de civieltechnische kunstwerken en de kunst in de openbare ruimte.

52

Meerjaren Onderhouds Planning (MJOP)

2018-2022

In 2024 wordt het MJOP herzien.

Visie Landschap, Natuur en Groene Kernen

2021-2031

De nieuwe visie natuur, groen en landschap is in 2021 vastgesteld en vervangt het beheerplan groen.

Bomenbeheerplan

2022-2032

Nieuw beheerplan is gerealiseerd in 2022.

Speelruimtebeleid

2022-2032

In 2022 is het nieuw Speelruimteplan vastgesteld.

Bosbeheerplan

2022-2032

In 2022 is het Bosbeheerplan vastgesteld.

Op basis van de vastgestelde plannen is per kapitaalgoed inzicht gegeven in het gemeentelijke beleid, de doelstellingen, de activiteiten die op stapel staan, de daarmee gemoeid zijnde financiële middelen en eventuele ontwikkelingen en risico’s. Aan het einde van deze paragraaf bieden we integraal inzicht in de financiën die met het onderhoud van kapitaalgoederen gemoeid zijn.

Wegen Beleid Het gemeentelijke beleid is gericht op efficiënt en effectief onderhoud aan de wegen. De uitgangspunten zijn beschreven in het “beleidsplan wegen gemeente Oude IJsselstreek 2019-2023”. Het beleidsplan geeft, op basis van het (door de raad) vastgestelde kwaliteitsniveau en het aanwezige areaal, aan wat gemiddeld per jaar nodig is om de kwaliteit van de wegen op peil te houden. In het beleidsplan staat aangegeven dat de wegen in de gemeente Oude IJsselstreek kwaliteitsniveau basis moeten hebben (volgens de richtlijnen van de CROWsystematiek). Eén keer per twee jaar worden alle wegen in de gemeente Oude IJsselstreek geïnspecteerd op schades en beoordeeld op kwaliteit. Deze gegevens, samen met de vaste gegevens vanuit het beheerpakket, vormen de basis voor het uit te voeren onderhoud. Vanuit het beheerpakket kan een meerjarenplanning (3 jaar) voor het groot onderhoud aan de wegen worden opgesteld. In 2024 komt er een update van het huidige beleidsplan. Het opstellen van deze notitie loopt parallel met het opstellen van het Integrale Beleidsplan Openbare Ruimte (IBOR). Deze wordt in 2024 vastgesteld.

Wat wilden we bereiken?

Wat hebben we daarvoor gedaan?

Hoofddoelstelling

Schoon, heel, veilig Niveau Basis (kwaliteitscijfer 5,5-6,5)

Planmatig onderhoud en groot onderhoud van wegen Rapportage kwaliteitsniveau van de wegen op basis van de weginspectie

Subdoelstelling

Uitvoering van het beleidsplan Wegen 2019-2023 Efficiënt en effectief onderhoud aan wegen

Opstellen en bijhouden meerjarenplanning voor groot onderhoud van wegen Up to date houden meerjarenplanning voor vervangingen (reconstructies van wegen)

Kwaliteit In het huidige beleidsplan staat aangegeven dat de wegen in de gemeente Oude IJsselstreek kwaliteitsniveau Basis moeten hebben. Kwaliteitsniveau Basis is een voldoende (kwaliteitscijfer tussen 5,5 en 6,5). Om te kunnen bepalen welk kwaliteitsniveau de wegen in onze gemeente hebben, vertaalt een onafhankelijk bureau structureel (per 2 jaar) de inspectiegegevens van de wegen naar een bijbehorend kwaliteitsniveau. In 2022 zat de kwaliteit van de wegen op kwaliteitsniveau Laag (5,0). Dit had vooral te maken met het dalen van het kwaliteitscijfer van de asfaltverhardingen.

53

Financiën In het beleidsplan Wegen, door de raad in maart 2019 vastgesteld, staan een aantal uitgangspunten voor de financiële berekening beschreven, zoals: 

Omvang van het huidige areaal;



Berekening alleen voor verharde wegen;



In stand houden van de bestaande situatie (dezelfde materialen, dezelfde constructieopbouw, dezelfde wegbreedte, enz.);



Alleen kosten voor groot onderhoud, geen kosten voor vervanging, geen kosten voor klein onderhoud, geen kosten voor verzorgend onderhoud zoals straatvegen of onkruidbeheersing;

 In stand houden van het huidige areaal op het gewenste kwaliteitsniveau. Met de hierboven genoemde uitgangspunten, het beheerareaal en de kwaliteitsambitie Basis is in het beleidsplan een berekening gemaakt voor de jaarlijkse onderhoudskosten. Deze kosten worden in het jaar van uitvoering ten laste gebracht van de exploitatie. De BBV (Besluit Begroting en Verantwoording) staat niet toe dat de kosten voor vervangingen (reconstructies) worden meegeraamd in het onderhoudsbudget Wegen. Voor reconstructies van wegen en fietspaden is investeringsbudget vereist. Tot en met 2023 staat hiervoor een investering van € 600.000 op de begroting. Aan de hand van de nieuwe meerjarenplanning 2024-2027 wordt opnieuw berekend welk budget voor de komende jaren nodig is. Ontwikkelingen Ontwikkelingen op de markt omtrent wegbeheer worden gemonitord. Nieuwe onderhoudsmethodieken worden waar mogelijk in de vorm van een pilot uitgevoerd. Op basis van de opgedane kennis in de pilot wordt eventueel de ‘standaard’ onderhoudsmethodiek aangepast. Daarnaast worden oude materialen als puin of granulaat gebruikt onder nieuw aan te leggen wegen. De komende jaren zal nog meer aandacht zijn voor circulariteit. In de verschillende beheerfasen (bv. ook in de contracten) zal hier nadrukkelijk aandacht voor zijn. Daarnaast wordt gekeken naar het duurzaam toepassen van materialen.

Als pilot hebben we een duurzame deklaag aangebracht op Den Dam in Breedenbroek. Wij waren hiermee, samen met de gemeente Assen de eerste gemeente in Nederland waarbij asfalt is aangebracht zonder een fossiel bindmiddel. Waar mogelijk worden asfaltverhardingen in de verblijfsgebieden omgevormd tot elementverhardingen. Deze zijn duurzamer, maar op lange termijn zorgt dit ook voor een reductie in beheerkosten. Gerealiseerd Dit jaar is de planning voor 2023 uitgevoerd waarbij het vervangen van asfalt deklagen de hoogste prioriteit had. Dit zou in 2024 tot een hoger kwaliteitscijfer van de asfaltverharding in het algemeen moeten leiden. Risico’s Vanuit de Wegenwet heeft de gemeente de zorgplicht voor verhardingen. Dit betekent dat wij als wegbeheerder altijd verantwoordelijk zijn voor de kwaliteit (de onderhoudstoestand) van de verhardingen die wij in beheer hebben. Het gebruik van de wegen moet veilig kunnen plaatsvinden. Schades/ongevallen door gebreken aan de weg moeten zoveel mogelijk worden voorkomen. Wij zijn als wegbeheerder verplicht invulling te geven aan deze zorgplicht. De wegen moeten voldoende van kwaliteit zijn om de noodzakelijke functie te kunnen vervullen. Als voldoende kan worden aangetoond wij niet voldoen aan de zorgplicht kunnen wij aansprakelijk worden gesteld voor de eventuele gevolgschade.

Civieltechnische kunstwerken en kunst in openbare ruimte Beleid De visie van de gemeente op het beheer en onderhoud van de civieltechnische kunstwerken en kunst in de openbare ruimte is kernachtig te verwoorden als "veilig, heel, doelmatig en schoon". Deze visie is uitgewerkt in het beheerplan dat het college in 2023 heeft vastgesteld. Wat wilden we bereiken?

Hoofddoelstelling

54

Wat hebben we daarvoor gedaan?

Schoon, heel en veilig

Opstellen uitvoeringsplan naar aanleiding van jaarlijks te houden (globale) inspecties.

Volledige inspectie van de civieltechnische kunstwerken (vijfjarige inspectie).

Kwaliteit In het beheerplan is opgenomen dat elke vijf jaar het volledige areaal door een gespecialiseerd bedrijf geïnspecteerd wordt. In de tussenliggende jaren voert de eigen dienst inspecties uit. Voor de kunst in de openbare ruimte is ervoor gekozen om de eigen dienst jaarlijks een globale inspectie uit te laten voeren. Het jaarlijks onderhoud (schoonmaken) is hierop afgestemd. De laatste inspectie was in 2021. In 2026 wordt er weer een volledige inspectie uitgevoerd. Gerealiseerd Dit jaar is grotendeels gewerkt aan de herziening van het bestaande plan. Het areaal en de uitgangspunten zijn hierbij onder de loep genomen. Risico’s De risico’s liggen vooral op het terrein van de wettelijke aansprakelijkheid. Hiervoor heeft de gemeente een verzekeringspolis afgesloten.

Openbare verlichting Beleid Openbare verlichting draagt bij aan een veilige en leefbare openbare ruimte. Het is daarom een beleidsterrein waarbij het van belang is dat de gemeente zelf een sturende rol vervult bij het definiëren van het beleid en het uitvoeren van het beheer en onderhoud. Wat wilden we bereiken?

Wat hebben we daarvoor gedaan?

Hoofddoelstelling

Uitvoeren beleidsnotitie 2022-2026 Het openbare leven bij duisternis zo goed mogelijk Vervanging openbare verlichting (binnen de projecten) Uitvoeren vervangingsplan 2022 - 2026 (masten 50 jaar en ouder en armaturen van 25 te laten functioneren en bij te dragen aan een jaar en ouder) sociaal veilige, verkeersveilige en leefbare omgeving. Uitvoeren regulier onderhoud Afhandelen storingen en klachten

Subdoelstelling

Aandacht voor circulaire economie en Smart City Het toepassen van innovatieve ontwikkelingen op het gebied van de energieaanpak

Kwaliteit In de periode 2017 t/m 2021 zijn bijna alle SOX en SON armaturen vervangen en waar mogelijk ook masten op leeftijd. In de periode 2022-2026 gaan we door met het vervangen van masten en armaturen. Dit doen we op basis van leeftijd (masten 50 jaar en armaturen 25 jaar). Naast het verminderen van het energieverbruik zorgt dit ook voor een daling van de veiligheidsrisico’s en uniformiteit van masten en armaturen waardoor een rustig straatbeeld ontstaat. Financieel Voor het vervangingsplan is de komende jaren investeringsbudget beschikbaar. De jaarlijkse kapitaallasten van deze investering worden uit het reguliere budget gedekt.

55

Ontwikkelingen De ontwikkelingen op het gebied van LED (Light Emmitting Diodes) verlichting gaan nog steeds door. De LED lamp is nu een stabiele factor in de openbare verlichting waardoor we een definitieve switch naar de LED verlichting hebben gemaakt. In het vervangingsplan is dit ook meegenomen waardoor we alle conventionele armaturen gaan vervangen door LED armaturen. Alle SOX en SON armaturen zijn vervangen. Vanaf 2022 zijn we gestart met de uitvoering van het nieuwe vervangingsplan voor masten en armaturen. Het dimmen van de openbare verlichting voeren we verder in. Dit scheelt ongeveer 10% energieverbruik op de totale installatie. Het onderhoudscontract 2020-2023 is destijds aanbesteed. Van Gelder Infra is de aannemer voor het onderhoud aan de openbare verlichting. Net als de voorgaande onderhoudscontracten zit de gemeente Oude IJsselstreek in één perceel met de Gemeente Doetinchem, Doesburg en Montferland. Gerealiseerd Ieder jaar testen we masten die 40 jaar of ouder zijn op stabiliteit. Uit deze meting, die vanaf 2013 jaarlijks wordt uitgevoerd, komen masten met een, vanuit inspectiejargon, “code rood” naar boven. Masten met deze code vertonen ernstige gebreken die de stabiliteit van de mast niet waarborgen. Deze masten dienen binnen 6 maanden na de meting vervangen te worden. Binnen het huidige budget kunnen we de masten in tijdig vervangen .

Daarmee blijft het risico beperkt. Dit moet jaarlijks opnieuw bekeken worden. We gaan door met het vervangen van oude verlichting. We gaan niet sneller vervangen dan op basis van leeftijd. Anders gooien we verlichting weg die nog niet afgeschreven is. Risico’s Zonder investering stagneert de grootschalige vervanging. De grootschalige vervanging van de conventionele verlichting door ledverlichting zal vertraging oplopen. De vervanging van de verlichting zal dan jaarlijks uit het regulier onderhoudsbudget moeten gebeuren. Dit betekent jaarlijks fors minder vervangingen waardoor de doelstellingen uit het SER-energieakkoord niet gehaald worden. Bij niet of te weinig vervangen zullen de kosten in de toekomst toenemen omdat oude armaturen steeds meer energie verbruiken en meer kans op storingen geven. Het budget voor onderhoud wordt lager omdat deze als dekking van de kapitaallasten wordt gebruikt. De dekking van de kapitaallasten van het investeringsbudget wordt ten laste gebracht van het reguliere onderhoudsbudget. Hierdoor is er minder geld beschikbaar voor het reguliere onderhoud. Maar door de langere levensduur van ledverlichting ten opzichte van de conventionele verlichting, dus minder onderhoud ontstaat er op de termijn weer meer ruimte in het onderhoudsbudget.

Riolering Beleid In de afgelopen jaren waren gemeenten op grond van artikel 4.22 van de Wet milieubeheer, verplicht een Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) op te stellen. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet, op 1 januari 2024, vervalt de verplichting voor het opstellen van een dergelijk plan. Wel blijven gemeenten verplicht invulling te geven aan hun gemeentelijke watertaken en het onderbouwen van de benodigde rioolheffing. Om aan deze verplichting te voldoen, is ervoor gekozen om een Water- en Rioleringsprogramma (WRP) op te stellen. Dit programma beschrijft hoe de gemeente omgaat met haar wettelijke zorgplichten voor afvalwater, hemelwater en grondwater. Eind 2023 is dit WRP door de gemeenteraad vastgesteld. Voor de dekking van de kosten van aanleg en beheer van riolering zijn verschillende bronnen. De aanleg van riolering in nieuwe bestemmingsplannen bekostigen we uit de exploitatieopzet van die plannen en verdisconteren we in de verkoopprijs. De kosten van het beheer en de aanleg van riolering, hemel- en grondwatervoorzieningen bij bestaande panden, dekken we uit de rioolheffing. De hoogte van deze heffing herzien we jaarlijks en stellen we vast met behulp van een kostendekkingsplan. Wat wilden we bereiken?

Wat hebben we daarvoor gedaan ?

Hoofddoelstelling Schoon, heel, veilig (Bescherming volksgezondheid, kwaliteit leefomgeving waarborgen en bescherming grond- en oppervlaktewater)

Uitvoeren van het verlengde GRP uit 2017

Subdoelstelling Efficiënt en effectief onderhoud aan riolering

56

Uitvoeren van het verlengde GRP uit 2017

Oplossen knelpunten Voorkomen van “water op straat”

Uitvoeren van het verlengde GRP uit 2017

Gerealiseerd In het afgelopen jaar is er voor zo'n € 2.370.000 uitgegeven aan het vervangen, dan wel het relinen, van vrijvervalriolering. Hierbij zijn, daar waar nodig, tevens klimaatmaatregelen meegenomen. Aan de mechanische riolering, zoals rioolgemalen en pompunits in het buitengebied, is zo'n € 400.000 uitgegeven.

Groen, natuur en landschap Beleid Voor de groenvoorziening hanteren we in de wijken beeldkwaliteit Basis en in centra beeldkwaliteit Hoog. Dit is conform het vastgesteld beeldkwaliteitsplan van 2016. Uit een laatst gehouden schouw (2022) blijkt dat de meeste groenonderdelen nog net scoren op kwaliteitsniveau ‘basis’, maar wel aan de onderkant. Wat wilden we bereiken?

Wat hebben we daarvoor gedaan?

Hoofddoelstelling Behoud van groenvoorzieningen op het vastgestelde kwaliteitsniveau voor een aantrekkelijke groene woon- en werkomgeving in Oude IJsselstreek

Uitvoeren planmatig onderhoud

Subdoelstelling Streven naar beeldkwaliteit groen die overeen komt met het wensbeeld vanuit groenbeleidsplan

Uitvoeren planmatig onderhoud

Kwaliteit Door middel van verschillende jaarlijkse inspecties op groenvoorziening en bomen toetsen we of de vastgestelde beeldkwaliteit en veiligheid behaald wordt. Financieel De werkzaamheden voeren we uit binnen de huidige budgetten en formatie. We merken in het groen ook de effecten van klimaatverandering en de hiermee gepaard gaande financiële effecten. Ontwikkeling Vanuit de Visie Landschap, Natuur en Groene Kernen werken we verder aan vergroening. Dit doen we onder andere door meer bomen te planten en de biodiversiteit in de openbare ruimte en bermen te vergroten. Gerealiseerd Vergroening industrieterreinen de Rieze in Ulft,27 bomen en 4000 stuks bosplantsoen en de Hofskamp 2, 27 bomen. De boomfeestdag is in 2023 grootschaliger opgepakt. In totaal hebben we 500 bomen geplant met zes klassen van drie scholen. Daarnaast werken we vanuit de Visie op Landschap, Natuur en Groene Kernen elk jaar aan het uitbreiden van ecologisch beheer middels extra aanplant van bomen, bloemrijke grasvelden en vaste planten. Risico’s Mogelijke risico’s liggen vooral op het terrein van de wettelijke aansprakelijkheid. Hiervoor heeft de gemeente een verzekeringspolis afgesloten.

Speelplaatsen Speelplekken en -toestellen Gemeente Oude IJsselstreek kent ca 100 speelplekken, verspreid over de kernen. Beleid De speelruimte in de gemeente Oude IJsselstreek zijn centrale ontmoetingsplekken voor jong en oud met een uitdagend speel- en sportaanbod zoveel mogelijk naar de wens van inwoners van alle leeftijden. Kwaliteit Uit de inspectieronden is gebleken dat de toestellen voldoen aan het WAS (Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen(=landelijke norm)).

57

Financieel Tot het jaar 2027 is er budget voor vervanging,vergroening en inclusiviteit beschikbaar op de reeds bestaande speellocaties. Ontwikkeling Het speelruimteplan 'Samen naar buiten in de Oude IJsselstreek' vormt vanaf 2022 een actueel en leidend kader. Gerealiseerd De gemeenteraad heeft in september 2022 het nieuwe Speelruimteplan vastgesteld. Volgens de uitgangspunten van dit nieuwe plan hebben we in samenspraak met de inwoners vijf speelplekken ge-update. Risico’s Door het consequent (laten) uitvoeren van een inspectie van de speeltoestellen voldoet de gemeente aan haar verplichtingen in het kader van de Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen. De risico’s ten aanzien van de veiligheid (ongelukken) en aansprakelijkheid (claims) zijn daarmee beheersbaar.

Beheer gebouwen Onderhoud gemeentelijke objecten

Kwaliteit De gemeentelijke gebouwen worden beoordeeld op basis van de norm NEN 2767. Hierin worden 5 verschillende conditiescores gehanteerd waarbij 1 een uitstekende conditie is en 5 een zeer slechte conditie. Afhankelijk van de groep waarin het gebouw is ingedeeld, dient het aan een minimaal conditieniveau te voldoen. Met de toepassing van deze condities wordt toegezien op de kwaliteit van de gebouwen. De gebouwen moeten op een redelijk niveau worden onderhouden om kapitaalvernietiging tegen te gaan. Uit de inspecties is gebleken dat een overgroot deel van de gebouwen niveau 3 (redelijke conditie) of beter heeft. Alle onderhoudsniveaus en de daar bijbehorende budgetten zijn hiermee in beeld. Voor de gebouwen die op korte termijn in aanmerking komen voor verkoop/sloop zijn er geen onderhoudsinspecties uitgevoerd. Het onderhoudsniveau kan voor deze gebouwen wat lager liggen. Financieel In de reguliere begroting is structureel budget opgenomen voor klein en groot onderhoud van de gemeentelijke gebouwen. Voor een overzicht van de beschikbare budgetten wordt verwezen naar de betreffende tabel. Ontwikkeling Alle gebouwen die de afgelopen jaren in beheer waren zijn beoordeeld op hun onderhoudstoestand door middel van een NEN 2767 inspectie, welke is uitgevoerd door een externe partij.

Uit deze inspectie is een rapportage opgesteld welke inzicht geeft in de onderhoudsstaat van deze gebouwen. Uit deze rapportage is een Meerjaren Onderhoudsplan (MJOP) voortgekomen welke in kaart brengt waar onderhoud op uitgevoerd moet worden. De kosten van zowel het dagelijks als planmatig onderhoud worden opgenomen in de MJOP. Het saldo van al deze ramingen binnen het MJOP geeft het benodigde onderhoudsbudget voor de gemeentelijke gebouwen. Eens per vier jaar wordt er door een externe partij een herinspectie op basis van NEN 2767 uitgevoerd. Tussentijdse mutaties in de MJOP worden bijgehouden en verwerkt in het systeem O-prognose. We verduurzamen de gemeentelijke gebouwen op natuurlijke momenten. In een aantal gevallen worden deze werkzaamheden gecombineerd met het benodigde onderhoud aan deze gebouwen (voorbeeld hiervan is het overlagen van dakbedekking in combinatie met het aanbrengen van zonnepanelen bij de Afbramerij). Gerealiseerd In 2023 zijn 18 gemeentelijke gebouwen NEN 3140 gekeurd. NEN 3140 keuring is een periodieke inspectie aan de bestaande elektrische installaties. NEN 3140 is belangrijk in elke professionele omgeving. Door eisen te stellen aan elektrische installaties en apparaten én daarop periodiek te controleren garanderen we veilig werken met elektrische installaties in onze gemeentelijke gebouwen.

58

Risico's Het onderhoud van de gemeentelijke objecten loopt via de bestemmingsreserve gemeentelijke objecten. Structureel hogere onttrekkingen dan dotaties zorgen voor uitputting van de reserve.

59

Paragraaf Grondbeleid Inleiding Onder grondbeleid wordt verstaan het gehele instrumentarium dat de gemeente ter beschikking staat om ruimtelijke doelstellingen te realiseren. Het grondbeleid omvat alle strategieën van de gemeente rondom het verwerven, beheren, bewerken en uitgeven van gronden. Grondbeleid is een verzamelnaam van een aantal specifieke beleidsuitingen en kan worden ingezet om doelstellingen van de andere beleidsaspecten binnen de gemeente mede mogelijk te maken. Het grondbeleid heeft grote invloed op en samenhang met de realisatie van de beleidstaken zoals: ruimtelijke ontwikkeling, volkshuisvesting, verkeer en vervoer, zorg en welzijn, cultuur, sport en recreatie en economische structuur. Daarnaast kan het grondbeleid grote financiële gevolgen hebben. Met name de (financiële) risico’s zijn van belang voor de financiële positie van de gemeente. In het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) staat in artikel 9.2 dat de paragraaf grondbeleid een verplicht onderdeel vormt van de begroting. De paragraaf grondbeleid moet ten minste ingaan op (artikel 16 van het BBV): 

Een visie op het grondbeleid in relatie tot de doelstellingen van de programma’s die zijn opgenomen in de begroting;



Een aanduiding van de wijze waarop de gemeente het grondbeleid uitvoert;



Een actuele prognose van de te verwachten resultaten van de totale grondexploitatie;



Een onderbouwing van de geraamde winstneming;



De beleidsuitgangspunten omtrent de reserves voor grondzaken in relatie tot de risico’s van de grondzaken. Nota grondbeleid Het gemeentelijk grondbeleid is een instrument om ruimtelijke doelstellingen te bereiken op het terrein van volkshuisvesting, ruimtelijke ordening, economische ontwikkeling, openbare ruimte, infrastructuur, recreatie en natuur. Het grondbeleid is geen doel op zich, maar dienstbaar aan de hiervoor benoemde beleidsvelden. De wijze waarop we deze doelstellingen willen bereiken, is vastgelegd in de Nota grondbeleid. Het grondbeleid van de gemeente Oude IJsselstreek is verantwoord in de Nota grondbeleid gemeente Oude IJsselstreek 2016. De raad geeft hierin de kaders aan waarbinnen het college en de ambtelijke organisatie het grondbeleid moeten uitvoeren. De gemeente Oude IJsselstreek zet primair in op faciliterend grondbeleid, maar sluit actief grondbeleid niet uit. Zo kan actief grondbeleid een bijdrage leveren aan andere overkoepelende doelstellingen zoals het voorkomen van verpaupering, structurele leegstand of bij de realisatie van sociaal maatschappelijke doelstellingen in de zorg of op het gebied van welzijn. De huidige nota grondbeleid dateert van 2016. Met de invoering en implementatie van de Omgevingswet op 1 januari 2024 is het aan te bevelen om in 2024 het grondbeleid door te lichten, zodat het aansluit op de nieuwe wetgeving.

Meerjaren Prognose Grondexploitaties In de paragraaf grondbeleid moet een actuele prognose van de te verwachten resultaten van de grondexploitatie afgegeven worden. Uiteraard treft u verder in deze paragraaf het resultaat van de geactualiseerde grondexploitaties op peildatum 1 januari 2024 aan. Naast de paragraaf grondbeleid werken we met een Meerjaren Prognose Grondexploitaties (MPG). Het MPG geeft meer gedetailleerd inzicht in de lopende grondexploitaties. Ook wordt daarin een verantwoording afgegeven van de wijzigingen die aan de orde zijn ten opzichte van de voorgaande grondexploitaties. Beleidsuitgangspunten reserves, voorzieningen en risico’s voor grondzaken De gemeente Oude IJsselstreek kent geen reserve(s) voor de grondexploitatie. Voor de gronden in exploitatie met verwachte nadelige resultaten wordt voor deze nadelige resultaten een verliesvoorziening getroffen. Risico’s worden geïnventariseerd en zijn van invloed op het weerstandsvermogen van de gemeente. Deze zal groot genoeg moeten zijn om de risico’s af te dekken wanneer deze zich ook daadwerkelijk voordoen.

Wijziging in wet en regelgeving

60

Vennootschapsbelastingplicht voor overheidsondernemingen Per 1 januari 2016 is de vennootschapsbelasting voor publieke organisaties ingevoerd. Het heeft tot gevolg dat de gemeente belasting moet afdragen over de winst die we met "commerciële activiteiten" maken. Onder commerciële activiteiten verstaat de Vpb-wetgeving activiteiten die zowel de gemeente als private partijen kunnen verrichten en waarmee overschotten worden behaald. Binnen de gemeente is een aantal jaren geleden een Quick Scan (berekening) uitgevoerd om te bezien of de gemeente (voor het onderdeel grondexploitaties) in aanmerking komt voor vennootschapsbelasting. Op basis van deze inventarisatie is gebleken dat de gemeente op basis van die informatie niet in aanmerking komt voor de vennootschapsbelasting. De uitkomst van de hiervoor benoemde exercitie is gedeeld met de belastingdienst en zij deelden die conclusie. Voor een groot deel was dit toe te rekenen aan het tekort op de grondexploitatie voor Hutten Noord. Deze grondexploitatie is echter met het opstellen van de jaarrekening 2021 afgesloten. Vandaar dat we in 2022 in overleg met een extern deskundige een verkenning hebben uitgevoerd om te bezien of we te maken krijgen met de vennootschapsbelasting in relatie tot de lopende grondexploitaties.

Op basis van deze verkenning is de verwachting dat we voor wat betreft 2022 en 2023 nog niet te maken krijgen met de vennootschapsbelasting aangezien nog geen sprake is van structureel positieve resultaten (welke thans worden voorzien) op de grondexploitaties. De uitkomst van de geactualiseerde grondexploitaties op peildatum 1 januari 2024 zal opnieuw aan de extern deskundige voorgelegd worden om te bezien of we te maken krijgen met de vennootschapsbelasting. Winstneming In de notitie “Grondbeleid in begroting en jaarstukken (2023)” van de commissie BBV is de aanbeveling opgenomen dat, volgens het realisatiebeginsel, wanneer voldoende zekerheid voor winst nemen bestaat, de winst dan ook dient te worden genomen. Dit passen wij ook actief toe bij de grondexploitaties voor de woningbouwlocatie Slawijkseweg in Netterden, het bedrijventerrein De Rieze in Ulft en het bedrijventerrein Hofskamp - Oost II in Varsseveld. Omgevingswet De Omgevingswet is per 1 januari 2024 in werking getreden. De Omgevingswet bundelt en moderniseert de wetten voor de leefomgeving. Hierbij gaat het onder meer om wet- en regelgeving over bouwen, milieu, water, ruimtelijke ordening en natuur. De wet voorziet in de integratie van de regels over onteigening, het voorkeursrecht, landinrichting, stedelijke herverkaveling en het kostenverhaal.

De huidige instrumenten van het voorkeursrecht worden vervangen door instrumenten die zo dicht mogelijk blijven bij de oude grondslagen voor vestiging van een voorkeursrecht zoals de omgevingsvisie (de oude structuurvisie) en het omgevingsplan (het bestemmingsplan). In de nieuwe wetgeving voor onteigening wordt een scheiding aangebracht tussen de onteigeningsprocedure en de schadeloosstellingsprocedure. Beide procedures worden afzonderlijk van elkaar doorlopen. Het bestuur dat het aangaat neemt een onteigeningsbeschikking dat door de bestuursrechter moet worden bekrachtigd. De rechtbank spreekt niet langer de onteigening uit. Nadat aan een aantal wettelijke voorwaarden is voldaan wordt een onteigeningsakte ingeschreven. Overheden zijn verplicht om de kosten te verhalen. Het afsluiten van een overeenkomst tussen de initiatiefnemer van de bouwactiviteit en het bevoegd gezag heeft daarbij de voorkeur. Als het niet mogelijk is een overeenkomst af te sluiten, is de publiekrechtelijke weg verplicht. Dan verhaalt het bevoegd gezag de kosten op basis van de regels in een omgevingsplan, een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit of een projectbesluit. Zolang de kostenverhaalbijdrage niet is betaald, is het verboden om de bouwwerkzaamheden uit te voeren.

De wet biedt twee mogelijkheden van publiekrechtelijk kostenverhaal: kostenverhaal voor integrale gebiedsontwikkeling (concreet eindbeeld en tijdsplanning van de ontwikkeling) en kostenverhaal voor organische ontwikkeling (dan ontbreken een tijdsplanning en een eindbeeld). Kostenverhaal met tijdvak is mogelijk bij een omgevingsplan, omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit of projectbesluit. Kostenverhaal zonder tijdvak kan alleen via het omgevingsplan plaatsvinden. Het exploitatieplan zoals we die vanuit de Wro kennen, verdwijnt en daarvoor in de plaats komt de kostenverhaalsbeschikking.

61

Didam arrest De Hoge Raad heeft op 26 november 2021 geoordeeld dat een overheidslichaam dat een onroerende zaak wil verkopen, gelegenheid moet bieden aan (potentiële) gegadigden om mee te dingen naar deze onroerende zaak, indien er meerdere gegadigden zijn voor de aankoop van de desbetreffende onroerende zaak of redelijkerwijs te verwachten is dat er meerdere gegadigden zullen zijn. Dit houdt in dat het overheidslichaam de koper moet selecteren aan de hand van objectieve, toetsbare en redelijke criteria. Deze verplichting vloeit voort uit het gelijkheidsbeginsel, dat in deze context strekt tot het bieden van gelijke kansen. Een overheidslichaam dient dit beginsel in acht te nemen bij een beslissing met wie en onder welke voorwaarden het een overeenkomst sluit tot verkoop van een aan hem toebehorende onroerende zaak. Op dit punt verschilt de positie van een overheidslichaam met die van een private partij. Het gelijkheidsbeginsel brengt ook mee dat het overheidslichaam, teneinde gelijke kansen te creëren, een passende mate van openbaarheid moet verzekeren met betrekking tot (i) de beschikbaarheid van de onroerende zaak, (ii) de selectieprocedure, (iii) het tijdschema en (iv) de toe te passen selectiecriteria.

Het overheidslichaam moet hierover tijdig voorafgaand aan de selectieprocedure duidelijkheid scheppen door informatie over deze aspecten bekend te maken en wel op een zodanige wijze dat (potentiële) gegadigden daarvan kennis kunnen nemen. Dit is een verstrekkende uitspraak en het betekent in ieder geval dat de gemeente haar werkwijze hierop heeft moeten aanpassen. Inmiddels is het opstellen van de uitgifteprocedure (met daarin o.a. de uitgiftecriteria opgenomen) voor de verkoop van bedrijfskavels opgesteld en zijn de resterende kavels op bedrijventerrein De Rieze en Hofskamp Oost II op de markt gebracht. Daarnaast hebben we conform de vereisten vanuit het Didam arrest kavels voor de bouw van woningen op de markt gebracht (Slawijkseweg in Netterden en Kromkamp in Sinderen).

Actualisaties en herzieningen grondexploitaties Actualisatie grondexploitaties Alle lopende grondexploitaties worden jaarlijks geactualiseerd. Daarmee wordt, conform één van de vereisten die gesteld wordt aan de paragraaf grondbeleid, een actuele prognose van de te verwachten resultaten van de grondexploitaties afgegeven. Het actualiseren van de grondexploitatie houdt het volgende in: 

Bijstelling van de boekwaarden op basis van inkomsten en uitgaven van het afgelopen jaar (2023);



Actualiseren van de ramingen voor de nog geplande uitgaven en inkomsten na 1 januari 2024;



Actualiseren van planning en fasering naar aanleiding van de laatste ontwikkelingen;



Het verwerken van eventuele gevolgen uit wijziging van wet- en regelgeving;

 Aanpassing parameters. Naast de paragraaf grondbeleid werken we met een Meerjaren Prognose Grondexploitaties (MPG). Het MPG geeft meer gedetailleerd inzicht in de lopende grondexploitaties en moet gezien worden als aanvulling op de paragraaf grondbeleid behorende bij de jaarrekening. In de vergadering van donderdag 29 juni 2023 heeft de raad zowel de jaarrekening 2022 als het MPG op peildatum 1 januari 2023 vastgesteld. Met het vaststellen van het MPG zijn ook de financiële kaders voor de lopende grondexploitaties bepaald. Ontwikkelingen in 2023 In de loop van 2023 is gebleken dat er problemen zijn rondom het leveren van energie door Tennet en Liander. Het betreft een landelijk vraagstuk, maar heeft uiteraard ook gevolgen voor ontwikkelingen in gemeente Oude IJsselstreek. Zo ook voor de ontwikkeling van Het VIP in Varsseveld. Voor Het VIP heeft zich het vraagstuk vertaald in het niet kunnen krijgen van een reguliere stroomaansluiting voor 2029. Omdat de aanwezigheid van 'nutsvoorzieningen' voor te vestigen bedrijven een belangrijke voorwaarde zijn, levert dit op basis van huidig inzicht een flinke vertraging op in de uitgifte van bouwrijpe kavels. Uiteraard wordt binnen de gemeente druk gezocht naar alternatieve mogelijkheden voor het leveren van energie, maar daaruit komt vooralsnog naar voren dat op korte termijn de oplossingen beperkt zijn.

De haalbaarheid (technisch en financieel) van de mogelijke oplossingen wordt nu verder onderzocht. Voor de grondexploitatie van Het VIP geldt echter dat we uit moeten gaan van het meest reële scenario. En dat is in dit geval dat de bouwrijpe kavels niet eerder afgenomen worden dan op het moment dat er stroom geleverd kan worden en op basis van de nu voorhanden zijnde informatie schatten we dit in op 2029.

62

Wat betekent dit nu voor de grondexploitatie van Het VIP? De vertraging in de uitgifte van bouwrijpe kavels heeft uiteraard gevolgen voor het resultaat van de vastgestelde grondexploitatie voor Het VIP. Doordat we de eerste bouwrijpe kavels naar verwachting pas vanaf 2029 op de markt kunnen brengen, resulteert dat in een grondexploitatie voor het gehele plangebied met een resterende doorlooptijd van circa 18 jaar (afhankelijk van uitgiftetempo op jaarbasis). Uit de notitie "Grondbeleid in begroting en jaarstukken (2023)" van de commissie Besluit Begroting en Verantwoording wordt ingegaan op grondexploitaties met een looptijd langer dan tien jaar. Een langere looptijd is mogelijk, maar vraagt wel om een motivatie voor de langere looptijd, een overzicht met onderbouwing van risicobeperkende maatregelen en het vraagt een separaat besluit van de raad. Uit dezelfde notitie blijkt echter niet waar dan aan gedacht moet worden bij een langere doorlooptijd. We schatten de resterende doorlooptijd in op 18 jaar hetgeen bijna het dubbele is van de gebruikelijke doorlooptijd van een grondexploitatie. Aangezien de onzekerheden en risico's sterk toenemen bij de looptijd van een grondexploitatie is financieel een knip aangebracht in de ontwikkeling van het bedrijventerrein.

De eerste fase omvat een grondexploitatie voor het zuidelijk - en het noordelijk deel (natuurcompensatie) van het oorspronkelijk plangebied. In de grondexploitatie voor de 1e fase in de ontwikkeling van Het VIP is rekening gehouden met alle voorbereidende werkzaamheden die benodigd zijn om tot uitgifte over te kunnen gaan op het moment dat energie beschikbaar is. De grondexploitatie voor de 1e fase laat een tekort zien en voor het tekort wordt, conform de vereisten vanuit het Besluit Begroting en Verantwoording, dan ook een voorziening getroffen (onttrekking aan de algemene reserve). De tweede fase omvat het middendeel dat op de balans onder materiële vaste activa - gronden en terreinen is opgenomen. De boekwaarde per 31 december 2023 is naar rato van opbrengend vermogen toegeschreven aan de eerste - en de tweede fase. Op het moment dat in de toekomst de 2e fase in exploitatie wordt genomen, is de verwachting dat dit deel een positief resultaat laat zien dat vervolgens weer ten goede komt aan de gemeente (toevoeging aan de reserve). Daarmee is de verwachting dat de ontwikkeling van Het VIP op totaal niveau uiteindelijk budgettair neutraal zal verlopen voor de gemeente. Aanpassing parameters Bij het aanpassen van de parameters gaat het om het te hanteren rentepercentage, de kostenstijging en de opbrengstenstijging. Hieronder volgt een toelichting op de gehanteerde parameters: 

De rente waarmee in de grondexploitatie wordt gerekend bedraagt 2,25% op jaarbasis. Elk jaar wordt voor het herzien van de grondexploitaties bij het opstellen van de jaarrekening berekend wat de rente moet zijn die over de boekwaarde aan de algemene middelen wordt vergoed, de zogenaamde ‘omslagrente’. De gemeenten zijn verplicht om de werkelijke rente over het vreemde vermogen toe te rekenen aan de grondexploitaties. Het te hanteren rentepercentage is daarmee gewijzigd ten opzichte van het gehanteerde rentepercentage in de grondexploitaties op peildatum 1 januari 2023 (deze bedroeg 1,50% op jaarbasis);



Ten aanzien van de kostenstijging geldt dat een onderscheid gemaakt is in de kosten voor het bouw en woonrijp maken en in de overige kosten. Voor het overgrote deel van de huidige grondexploitaties geldt dat het bouw - en woonrijp maken grotendeels is afgerond en daarmee is de hoogte van het percentage slechts van geringe invloed. Dit geldt uiteraard niet voor de grondexploitatie met betrekking tot de ontwikkeling van Het VIP. De resterende budgetten voor het bouw - en woonrijp maken zijn van peildatum 1 januari 2023 naar peildatum 1 januari 2024 ( = peildatum geactualiseerde grondexploitatie) geïndexeerd met 4,30% (Bron: kostenstijging Grond, weg - en waterbouw nieuwbouw van BDB Bouw(kosten)data stand d.d. 30 januari 2024). Het restant aan overige kosten zijn van peildatum 1 januari 2023 naar peildatum 1 januari 2024 geïndexeerd met 3,80% (bron: consumentenprijsindex 2022 CBS stand d.d. 26 januari 2024).



Voor de periode na 1 januari 2024 is voor wat betreft de kostenstijging aansluiting gezocht bij de "Outlook Grondexploitaties 2024" uitgegeven door Metafoor Ruimtelijke Ontwikkeling;



Het percentage voor opbrengstenstijging wordt, opnieuw, gehandhaafd op 0,00%. Voor het overgrote deel van de lopende grondexploitaties geldt dat de resterende exploitatieperiode van korte duur is. Ook zijn in veel gevallen al (koop)afspraken gemaakt. Dit alles geldt echter niet voor de grondexploitatie van het Varsseveldse Industrie Park. Deze grondexploitatie is in 2021 door de raad vastgesteld en geopend. Voor de nog uit te geven kavels op het bedrijventerrein zijn geen afspraken gemaakt. De parameter voor de opbrengstenstijging is in dit geval gebaseerd op de "Outlook grondexploitaties 2024" van Metafoor Ruimtelijke Ontwikkeling. Daarnaast wordt met ingang van 1 januari 2024 het resultaat van de grondexploitaties op eindwaarde gepresenteerd. Dat betekent ook dat voor grondexploitaties met een tekort een voorziening op eindwaarde getroffen zal worden. Deze aanpassing zal meegenomen worden in de te actualiseren financiële verordening voor gemeente Oude IJsselstreek.

63

Resultaten van gronden in exploitatie ( = actief grondbeleid) Alle grondexploitaties zijn geactualiseerd van peildatum 1 januari 2023 naar peildatum 1 januari 2024. In de geactualiseerde grondexploitaties wordt een onderscheid gemaakt in de al gerealiseerde uitgaven en inkomsten per 31 december 2023 en in de nog te verwachten uitgaven en inkomsten voor de periode na 1 januari 2024. In onderstaande tabel wordt per project (lopende grondexploitaties) allereerst het verloop van de boekwaarde weergegeven, de getroffen voorziening per 1 januari 2024 en het saldo onderhanden werk per 31 december 2023.

De boekwaarde bedraagt € 5.598.851,- per 31 december 2023. Zowel de grondexploitatie voor 't Kuipje in Breedenbroek als de grondexploitatie voor Het VIP laten een tekort zien waarvoor dan ook conform de vereisten vanuit het Besluit Begroting en Verantwoording een voorziening is getroffen. Het saldo onderhanden werk komt daarmee uit op € 3.672.456,- per 31 december 2023. Het overzicht suggereert dat voor Het VIP in 2023 per saldo meer inkomsten dan uitgaven gerealiseerd zijn (per saldo € 1.648.043,- positief aan mutaties). Dit geeft een vertekend beeld: het saldo bestaat uit een bedrag van € 3.418.828,- aan daadwerkelijke uitgaven in 2023 (waarvan het overgrote betrekking heeft op de resterende verwervingen in het plangebied) en het overhevelen van een deel van de boekwaarde van € 5.066.870,- per 31 december 2023 voor de 2e fase in de ontwikkeling van Het VIP naar de materiële vaste activa - gronden en terreinen (= balansboeking van de gronden voor fase 2 naar de materiële vaste activa - gronden en terreinen). Door vervolgens de boekwaarde van € 4.637.035,- per 31 december 2022 te corrigeren met het saldo aan mutaties in 2023 van € 1.648.043,- resteert een boekwaarde van € 2.988.993,- per 31 december 2023 voor de 1e fase van Het VIP.

64

Hieronder volgt voor de lopende grondexploitaties op peildatum 1 januari 2024 een overzicht van de nog te verwachten uitgaven en inkomsten voor de periode na 1 januari 2024. Zowel de nog te realiseren uitgaven als inkomsten zijn inclusief kosten - dan wel opbrengstenstijging en rentelasten dan wel rentebaten (op eindwaarde):

Uit het overzicht volgt dat de grondexploitaties per saldo in totaliteit een negatief resultaat laten zien waarin de grondexploitatie voor de 1e fase in de ontwikkeling van Het VIP het grootste aandeel heeft. De grondexploitaties voor 't Kuipje en Het VIP laten een tekort zien en zoals al toegelicht is voor het tekort een voorziening getroffen. In het resultaat van de geactualiseerde grondexploitaties per 1 januari 2024 is rekening gehouden met de tussentijds genomen winst in 2023.

Grondexploitaties woningbouw In 2016 is de plancapaciteit voor woningbouw teruggebracht, maar in de afgelopen jaren is regionaal het standpunt ingenomen om in ieder geval voor starters en senioren te blijven bouwen. Dit alles wel onder de voorwaarden van regionale en lokale kwaliteitscriteria waaraan plannen getoetst kunnen worden. Dit heeft vervolgens als resultaat dat eerder geschrapte bouwmogelijkheden binnen en buiten de gemeentelijke grondexploitaties alsnog (al dan niet in gewijzigde vorm) kunnen worden benut. Het benutten van eerder geschrapte bouwmogelijkheden is bijvoorbeeld aan de orde bij Kromkamp in Sinderen en bij de Slawijkseweg in Netterden. Voor Kromkamp in Sinderen zullen de resterende kavels (ruimte voor twee hoekwoningen en twee tussenwoningen) in 2024 conform de vereisten ten aanzien van het Didam arrest op de markt gebracht worden. Voor de Slawijkseweg in Netterden geldt dat in 2023 een plan met een capaciteit voor elf woningen conform vereisten vanuit het Didam arrest op de markt is gebracht. Hiervoor heeft zich een initiatiefnemer gemeld en momenteel wordt druk gewerkt aan een overeenkomst waarin de afspraken worden vastgelegd. Tot slot kennen we een grondexploitatie voor 't Kuipje in Breedenbroek.

Alle acht kavels voor woningbouw (CPO) zijn verkocht en momenteel zijn we bezig met het afronden van de inrichting van de openbare ruimte en de verwachting is dan ook dat deze grondexploitatie per 31 december 2024 afgesloten kan worden. Op 22 april 2021 heeft de gemeenteraad een vijftal uitleglocaties met een capaciteit voor 1.400 tot 1.850 woningen voor de periode tot 2030 aangewezen. Op woensdag 8 maart 2023 is de woondeal in aanwezigheid van de minister getekend en in de periode tot 2030 mogen we afgerond 8.400 woningen realiseren waarvan afgerond 1.500 in de gemeente Oude IJsselstreek. Binnen de gemeente is de planvorming voor vier van de vijf aangewezen uitleglocaties inmiddels begonnen (waar uiteraard een groot aandeel van de opgave gerealiseerd moet worden). De daarmee gepaard gaande kosten worden gedekt vanuit gevoteerde voorbereidingskredieten (verantwoording hierover verloopt via de bestuursrapportage). Deze voorbereidingskosten worden uiteindelijk ingebracht in de nog te openen gemeentelijke (grond)exploitatie voor de te onderscheiden locaties. Eén van de uitleglocaties betreft de ontwikkeling van De Tuit in Varsseveld met ruimte voor de bouw van 566 woningen.

Zowel het bestemmingsplan, het beeldkwaliteitsplan als het exploitatieplan voor deze ontwikkeling zijn in procedure gebracht en worden ter vaststelling op donderdag 25 april 2024 aan de gemeenteraad aangeboden. Daarnaast zijn er veel initiatieven om tot woningbouw te komen binnen de bebouwde kom van de gemeente waarin wij een faciliterende rol hebben. Het verplichte kostenverhaal wordt in dat geval verzekerd met het opstellen van een anterieure overeenkomst. 65

Op peildatum 1 januari 2023 was sprake van een "verliesvoorziening woningbouw" met een omvang van afgerond € 188.731,- netto contant per 1 januari 2023 en deze was volledig toe te rekenen aan de ontwikkeling van 't Kuipje in Breedenbroek. Met het actualiseren van de grondexploitaties is het tekort voor de grondexploitatie van 't Kuipje afgenomen naar een bedrag van afgerond € 149.993,- op eindwaarde per 31 december 2024. De verliesvoorziening voor woningbouw is dan ook verlaagd met het verschil van afgerond € 38.738,- per 1 januari 2024.

Grondexploitaties bedrijventerreinen Binnen de gemeente kennen we drie vastgestelde en lopende grondexploitaties voor bedrijventerreinen. Het gaat om het bedrijventerrein De Rieze in Ulft, Hofskamp Oost II in Varsseveld en het Varsseveld Industriepark in Varsseveld. Beide eerstgenoemde projecten lopen al enige jaren en naar verwachting zal de grondexploitatie voor De Rieze in Ulft per 31.12.2025 afgesloten kunnen worden en die voor Hofskamp Oost II in Varsseveld per 31.12.2024. De uitgifte van bouwrijpe kavels loopt gestaag door. In 2023 hebben we op bedrijventerrein De Rieze kavels verkocht met een totaal oppervlak van 2.472 m2. Op bedrijventerrein Hofskamp Oost II in Varsseveld is een perceel met een oppervlak van circa 11.000 m2 verkocht. De interesse vanuit de markt voor een bedrijfskavel is nog altijd aanwezig. Wel heeft het Didam arrest tot gevolg dat de verkoop van kavels meer tijd vraagt. De eerste fysieke activiteiten met betrekking tot de ontwikkeling van Het VIP zijn begonnen: in het noordelijk deel van het plangebied is een amfibieënpoel en de noodzakelijke waterberging aangelegd. Daarnaast zullen de aanwezige opstallen in het plangebied voor het VIP naar verwachting in 2024 gesloopt worden.

Zoals eerder toegelicht in de deze paragraaf vormt de netwerkcongestie een serieus vraagstuk in de ontwikkeling van Het VIP voor gemeente Oude IJsselstreek Naast onze eigen grondexploitaties voor bedrijventerreinen anticiperen werken we ook samen met de gemeenten Doetinchem, Montferland en Bronckhorst bij de ontwikkeling van bedrijventerreinen in de regio. Daarbij gaat het specifiek om de ontwikkeling van het Regionaal Bedrijventerrein in de gemeente Doetinchem en DocksNLD in de gemeente Montferland. De vier gemeenten zitten risicodragend in deze ontwikkelingen. In 2019 hebben de vier Achterhoekse gemeenteraden ingestemd met de uitwerking van de gedachtelijnen voor de toekomst van de bedrijventerreinen in de West Achterhoek. De uitwerking van deze gedachtelijnen betekent voor het A18 Bedrijvenpark dat het noordelijk deel weer in exploitatie is genomen door de toenemende vraag naar (grote) bedrijfskavels, de concrete belangstelling en een daadwerkelijke verkoop op het noordelijk deel. De recentelijke actualisatie van de grondexploitatie (peildatum 1 januari 2024) van het Bedrijvenpark A18 in Doetinchem laat een positief resultaat zien. We hoeven dan ook geen voorziening te treffen voor onze deelname in het Bedrijvenpark A18.

Met het actualiseren van de grondexploitatie is ook een risico - analyse uitgevoerd en daaruit volgt dat het saldo aan financiële effecten van de geïnventariseerde kansen en bedreigingen binnen de geactualiseerde grondexploitatie zelf opgevangen kunnen worden. Dit betekent dat we voor het bepalen van de vereiste weerstandscapaciteit geen rekening meer hoeven te houden met een financieel risico in relatie tot de ontwikkeling van het Bedrijvenpark A18 in Doetinchem.

66

Tussentijdse winstneming In de notitie "Grondbeleid in begroting en jaarstukken (2023)" van de commissie BBV is de aanbeveling opgenomen dat, volgens het realisatiebeginsel, wanneer voldoende zekerheid voor winst nemen bestaat, de winst dan ook dient te worden genomen. Bij de volgende grondexploitaties is (tussentijds) winst genomen: Slawijkseweg in Netterden, De Rieze V + VI in Ulft en Hofskamp Oost - II in Varsseveld. Voor de overige grondexploitaties geldt dat het nemen van (tussentijdse) winst niet aan de orde is, omdat of sprake is van een grondexploitatie met een tekort of er zijn nog geen gronden verkocht. In onderstaand overzicht wordt de winstneming per project in 2023 toegelicht:

De hoogte van de te nemen winst is bepaald op basis van de daarvoor geldende methodiek volgens de BBV. In 2023 is in totaliteit voor een bedrag van € 71.208,- aan winst genomen. De tussentijds genomen winst is als een "negatieve" opbrengst verantwoord in de geactualiseerde grondexploitaties voor de betreffende projecten per 1 januari 2024. Verloop resultaat grondexploitaties In de nu volgende tabel wordt het resultaat van de grondexploitaties per 1 januari 2023 vergeleken met de resultaten van de geactualiseerde grondexploitaties per 1 januari 2024. Om een juiste vergelijking te kunnen maken, zijn de netto contante resultaten van de grondexploitaties op peildatum 1 januari 2023 met één jaar opgerent naar peildatum 1 januari 2024 (op basis van een verdisconteringsvoet van 2% op jaarbasis). Dus het totaal resultaat van de grondexploitaties per 1 januari 2023 van netto contant € 492.715,- bedraagt € 502.569,netto contant per 1 januari 2024 (€ 492.715 x 1,02). Dit resultaat wordt vergeleken met de uitkomst van de geactualiseerde grondexploitaties van € 1.119.567,- netto contant per 1 januari 2024. NCW GREX 2023