Document · PDF

Rapport Rekenkamer toezicht en handhaving Kiezen in schaarste

Gemeenteraad 23 oktober 2025, gemeente OssBij agendapunt: A Rekenkamerrapport toezicht en handhaving Kiezen in schaarste26.426 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

3.1.6. Het beleid uitgewerkt in uitvoeringsprogramma’s

3. Personele capaciteit 4. Taakverdeling 5. Geïnterviewde personen 6. Gebruikte afkortingen 7. Veiligheidsbeleid en uitvoering 8. Burgerpanel-survey

3.1.5. Preventie

Samen met de Gemeente Bernheze, de Politie en het Openbaar Ministerie maakt Oss een uitvoeringsprogramma veiligheid met een looptijd van 4 jaar (zie bijlage 7). Bij de vaststelling van het beleidskader Integrale Veiligheid 2019-2022 is afgesproken dat het Uitvoeringsprogramma Veiligheid elk jaar geëvalueerd wordt. Die evaluatie beschrijft langs dezelfde thema’s hoe het staat met de veiligheid in de gemeenten Oss en Bernheze en dient als input voor het nieuwe uitvoeringsprogramma. De opgave voor de toezichthouders en handhavers van de gemeente wordt meegenomen in de VTH-TOR/HOR plannen (zie paragraaf 4)

3.2. De ontwikkeling van het T&H beleid in de openbare ruimte en de fysieke leefomgeving. Toezicht en handhaving in het fysieke domein wordt in Oss uitgevoerd door twee teams: TOR/HOR en VTH. TOR/HOR zorgt voor toezicht en handhaving in de openbare ruimte en VTH houdt zich (na vergunningverlening) bezig met toezicht en handhaving bij bouwen en wonen, milieu en groen.

3.2.1. Toezicht en handhaving in de openbare ruimte.

Van stadswachten via Melkertbanen zonder bevoegdheden, die zich bezig hielden met leefbaarheidsklachten in de wijken en in het centrum van Oss, ontwikkelde de toezicht functie zich in vaste aanstellingen binnen de gemeente Oss als toezichthouder en als handhaver. In 2004 bestond het team uit 22 toezichthouders en 6 handhavers. De handhavers waren bevoegd als buitengewoon opsporingsambtenaar (boa). Zij voerden voornamelijk parkeercontroles uit en ze werkten als de winkels open waren. Na een paar jaar vond vanuit doelmatigheidsoverwegingen een bezuiniging en een verschuiving plaats van toezicht naar handhaving. Er was toen meer vraag om handhaving bij leefbaarheidsklachten (klachten over zaken die de aantrekkelijkheid en/of geschiktheid aantasten van een buurt, wijk, dorp of ander gebied om te wonen of werken). De totale sterkte van het team nam af met 4 FTE. De handhaving bestond vooral uit handhaving op parkeren en strafrechtelijke handhaving op leefbaarheidsovertredingen. Ook werd er toezicht gehouden op leefbaarheidsklachten en vervulden ze een signalerende rol voor in- en externe partners. In 2010 is het takenpakket van de boa’s uitgebreid met toezicht op hangjeugd en vuurwerk. Omdat deze overlast voornamelijk in de avonduren plaatsvindt werden de werktijden van boa’s uitgebreid tot 22.00 u ‘s-avonds.

En sinds 2013 voeren de boa’s ook incidenteel controles in het kader van de Drank- en horecawet uit. De controles richten zich vooral op het schenken van alcohol aan minderjarigen en sluitingstijden. In 2014 is n.a.v. bezuinigingen het aantal toezichthouders weer afgenomen waardoor de totale sterkte op 20 FTE is uitgekomen.

toezicht & handhaving BESTUURLIJKE SAMENVATTING Conclusies Aanbevelingen aan de raad Aanbevelingen aan het college Bestuurlijke reactie Nawoord HET ONDERZOEK Inleiding

3.2.2. Toezicht en handhaving in het kader van de Wabo en de omgevingswet.

Onderzoeksopzet BEVINDINGENRAPPORT Beleid Beleid Uitvoering Kosten Monitoring en rapportage Effecten T&H De mening van inwoners Betrokkenheid gemeenteraad BIJLAGEN 1. Normenkader 2. Interventiematrix 3. Personele capaciteit 4. Taakverdeling 5. Geïnterviewde personen 6. Gebruikte afkortingen 7. Veiligheidsbeleid en uitvoering 8. Burgerpanel-survey

In 2019 maakt het team toezicht en handhaving openbare ruimte (TOR/ HOR) onderdeel uit van de Afdeling inrichting en beheer openbare ruimte (IBOR). Als afdeling zorgen zij voor een hele, veilige en leefbare openbare ruimte. Naast inrichten, beheer en onderhoud is toezicht en handhaving een essentieel onderdeel van het goed functioneren van de openbare ruimte. Door maatschappelijke en politieke ontwikkelingen7 en minder politiecapaciteit wordt het beroep op toezicht en handhaving bij het team TOR/HOR steeds groter. Vooral op het gebied van veiligheid, evenementen en ondermijning. Een aantal van deze taken is toegevoegd aan het takenpakket van TOR/HOR, zonder uitbreiding van menskracht. Voorbeelden hiervan zijn het toezicht op de Drank- en horecawet, toezicht op hangjongeren en controles op het afsteken van vuurwerk.

Nederlandse gemeenten hebben sinds 1 juli 2008 een expliciete wettelijke taak in Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (VTH), vastgelegd in de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo). Deze wet introduceerde het omgevingsrechtelijke VTH-stelsel, waarbij gemeenten verantwoordelijk werden voor het verlenen van omgevingsvergunningen en het handhaven van milieuregels, bouwvoorschriften en andere ruimtelijke ordeningsaspecten. Daarnaast zijn gemeenten verplicht om te voldoen aan kwaliteitscriteria voor VTH-taken, zoals vastgelegd in het Besluit omgevingsrecht (Bor) en later in de Verordening Kwaliteit VTH. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2024 zijn deze taken verder geïntegreerd en gewijzigd, met als doel een meer samenhangende en efficiënte aanpak voor vergunningverlening en toezicht in de fysieke leefomgeving. De afdeling VTH speelt een belangrijke rol bij het bewaken van een veilige, leefbare en duurzame omgeving in de gemeente. De belangrijkste taken van de afdeling zijn: 1. Vergunningverlening (behandelen van aanvragen voor omgevingsvergunningen, zoals bouwen, verbouwen, slopen en milieuvergunningen, vergunningen verlenen voor evenementen, horeca, kapvergunningen) en toetsen van aanvragen aan wet- en regelgeving. 2. Toezicht en controles (worden vergunningen correct nageleefd (bijv. 7

bouwcontroles), houden bedrijven en instellingen zich aan milieuvoorschriften, het voorkomen en stoppen van illegale bouw, illegale kap, en illegale bewoning en de controle op naleving van APV (Algemene Plaatselijke Verordening) en andere gemeentelijke regels). 3. Handhaving & Optreden bij Overtredingen (handhavend optreden bij overtredingen van vergunningsvoorschriften of illegale activiteiten, het uitschrijven van boetes of dwangsommen, het stilleggen van illegale bouwwerkzaamheden en het aanpakken van overlastsituaties, zoals illegale kamerverhuur, milieuovertredingen of illegale stort).

3.2.3 Het VTH-TOR/HOR beleid

Vanaf 2021 wordt er gewerkt met een gezamenlijk beleidsplan8 voor de afdeling VTH en het team TOR/HOR van de gemeente Oss.9 Iedere gemeente is wettelijk verplicht om doelstellingen te hebben voor VTH.10 Onderdeel daarvan zijn de doelen die de gemeente zichzelf stelt voor de VTH-taken. In de provinciale Verordening Kwaliteit staat dat de kwaliteit van de uitvoering en handhaving beoordeeld moet worden op basis van de gestelde doelen. Deze doelen moeten gaan over de dienstverlening, de uitvoeringskwaliteit van diensten en producten en de financiën. De praktische uitvoering van het plan wordt geregeld in een jaarlijks uitvoeringsprogramma. Het voornemen was om in 2022 een 4-jarig beleidsplan te gaan maken, waaraan jaarlijkse uitvoeringsprogramma’s worden gekoppeld. Het college heeft besloten dat dit niet urgent is, dus is het huidige beleidsplan geactualieerd. In een opiniebijeenkomst heeft het college aan de raad gevraagd om hun speerpunten daarvoor aan te geven. Om een dergelijk plan goed te laten aansluiten op de bestuursperiodes is het voornemen om dit plan voor te bereiden voor de periode 2026-2030. Tot dan worden jaarlijkse VTH TOR/ HOR plannen gemaakt.

3.2.4. Missie en doelen van het beleid

Het hoofddoel van het beleid is om samen een veilige leefomgeving te behouden, (VTH-TOR/HOR-plan 2021), een doel dat voortkomt uit de missie en de kernwaarden van de gemeente. In 2022 is dit verder uitgewerkt: de missie is een veilige, duurzame, leefbare en aantrekkelijke woon- en werkomgeving, waarin de eigen identiteit van de gemeente Oss geborgd blijft en inwoners en bedrijven kunnen rekenen op professionele en kwalitatief hoogstaande dienstverlening. Hieraan wil Oss werken in verbinding met de inwoners van de gemeente, maatschappelijke organisaties en bedrijven:

door een verschuiving van taken van de landelijke overheid naar het lokale bestuur en doordat de politie organisatie zich steeds meer terugtrekt op haar kerntaken. 8 VTH TOR-HOR PLAN 2021 9 VTH is de afkorting van Vergunningen, Toezicht en Handhaving; TOR/HOR is de afkorting van Toezichthouders Openbare Ruimte en Handhavers Openbare Ruimte. 10 Dit is op basis van hoofdstuk 7 van het Besluit omgevingsrecht en de Brabant brede “Verordening Kwaliteit”.

toezicht & handhaving BESTUURLIJKE SAMENVATTING Conclusies Aanbevelingen aan de raad Aanbevelingen aan het college

“Wij zijn een deskundige gesprekspartner, die goed op de hoogte is van de lokale situatie en de context. Wij denken mee, ook als het gaat om legalisatiemogelijkheden binnen de handhaving. Wij versnellen en versterken initiatieven. Daarnaast werken wij aan kwalitatief hoogwaardige producten en diensten. Wij ondersteunen, mits het bijdraagt aan en geen afbreuk doet aan een veilige, duurzame en leefbare woon- en werkomgeving. Dit kan ook betekenen dat wij handhavend moeten optreden.”11 Vanuit de gedachte dat preventie vele malen doelmatiger is dan handhaven, hecht Oss sterk aan het versterken van preventie. De beslissingen aan welke overtredingen aandacht wordt besteed en hoe een overtreding of overtreder wordt beoordeeld worden geleid door de interventiematrix (zie bijlage 2).

Bestuurlijke reactie Nawoord HET ONDERZOEK Inleiding

3.2.5. Prioriteiten

De inzet van de capaciteit wordt bepaald aan de hand van de strategie (risicogestuurd) en financiële mogelijkheden. Op basis van een omgevingsanalyse en risicoanalyse worden er prioriteiten in de uitvoering van de VTH-taken vastgesteld. Prioriteiten kunnen voortkomen uit wettelijke ontwikkelingen, maatschappelijke ontwikkelingen, ambities van het college en de organisatie, interne ontwikkelingen binnen de afdeling VTH. Het is wettelijk verplicht een probleem- en risicoanalyse uit te voeren: “het VTH-beleid is gebaseerd op een analyse van de problemen die zich kunnen voordoen met betrekking tot de naleving van regelgeving”. Met de probleemanalyse krijgt de gemeente inzicht in de ontwikkelingen, problemen en risico’s in de gemeente en in de rol die VTH heeft in het aanpakken en beheersen daarvan. Hierop kunnen vervolgens middelen en capaciteit efficiënt worden ingezet. De probleemanalyse, die bestaat uit een omgevings- en risicoanalyse, is derhalve de basis voor het stellen van prioriteiten en voor het opstellen van strategieën.

Onderzoeksopzet BEVINDINGENRAPPORT Beleid Beleid Uitvoering Kosten Monitoring en rapportage Effecten T&H De mening van inwoners Betrokkenheid gemeenteraad BIJLAGEN 1. Normenkader

3.2.6. Uitgangspunten, strategieën en procedures voor toezicht en handhaving

Naast de aandacht voor preventie dient de gemeente ook een toezichtstrategie te ontwikkelen.12 Wat de gemeente Oss verstaat onder toezicht en handhaving is vastgelegd in een document ‘Strategieën VTH en TORHOR’.13 Er wordt onderscheid gemaakt in ‘programmatisch toezicht’ en ‘incidenteel toezicht’. Die laatste categorie betreft toezicht dat nodig is als gevolg van klachten, meldingen en verzoeken om handhaving. Daarvoor is er een aparte ‘klachtenstrategie’. De gemeente houdt gedeeltelijk zelf toezicht en besteed andere toezichtstaken uit (zie figuur 1). De regie ligt bij de gemeente: de bewaking van de kwaliteit, integraliteit en de onderlinge afstemming van al het toezicht. Met elke externe toezichthouder zijn afspraken gemaakt over het toezicht. In de strategie is afgesproken hoe de toezichthouder te werk gaat. In de jaarlijkse programma’s staat waarop de toezichthouder controleert. Ook hierin heeft de gemeente zelf de regie, al dan niet gezamenlijk met de buurgemeenten of regio. De toezichthouder gaat binnen deze kaders zoveel mogelijk autonoom te werk. De toezichthouder rapporteert periodiek de voortgang aan het college. Voor de activiteiten op het gebied van VTH die de gemeente zelf uitvoert geldt dezelfde aanpak. De activiteiten van de gemeente Oss worden meegenomen in de reguliere controlecyclus van de diverse toezichthouders.

Gemeentelijke inrichtingen worden niet anders benaderd dan externe. Er wordt op dezelfde wijze toezicht gehouden.

Op basis van de speerpunten van het coalitieakkoord en een opiniërende bespreking van de handhavingsprioriteiten door de gemeenteraad in najaar 2022 is er een notitie geschreven om inzichtelijk te maken hoe er meer inzet gepleegd kan worden op de thema’s overbewoning en afval. Op basis van feiten en cijfers is voor beide thema’s in beeld gebracht hoe, wanneer en met welke (extra) capaciteit dit mogelijk is.

2. Interventiematrix 3. Personele capaciteit 4. Taakverdeling 5. Geïnterviewde personen 6. Gebruikte afkortingen 7. Veiligheidsbeleid en uitvoering 8. Burgerpanel-survey

11 12

In het VTH-TOR-HORplan van 2022 staat het voornemen om de missie en visie in 2022 te herijken, samen met de afdeling en conform de gedachte van de Omgevingswet en de wensen van het nieuwe college. Deze herijking heeft de rekenkamer niet ontvangen. Het Besluit omgevingsrecht verplicht gemeentes om “te handelen op grond van een toezichtstrategie. Hierin moet zijn vastgelegd welke vormen van toezicht worden onderscheiden, en wat de basis daarbij is”. Strategieën VTH en TORHOR

Toezichtstrategie en procedures. Toezicht is “het verzamelen van informatie over de vraag of een handeling of zaak voldoet aan de daaraan gestelde eisen”. De toezichtstrategie richt zich uitsluitend op het programmatische toezicht. Dat is toezicht dat volgens een vooraf vastgesteld programma plaats vindt. De toezichtstrategie richt zich op “het risico-gestuurd en programmatisch verzamelen van informatie over de vraag of een handeling of zaak voldoet aan de daaraan gestelde eisen”. Het toezicht wat Oss (laat) uitvoeren, gebeurt grofweg op de volgende 2 manieren: a. Aanbod gestuurd (de inzet van de capaciteit is grotendeels afhankelijk van een verleende (omgevings)vergunning of een ingediende melding of op bestaande voortdurende vergunningen en meldingen zoals op het gebied van milieu en brandveiligheid), b. Vrije veldtoezicht/Informatie gestuurd (toezicht op activiteiten die mogelijk strijdig zijn met wet- en regelgeving met specifieke projecten die jaarlijks kunnen wisselen op basis van actuele urgenties als eventuele risico’s voor de veiligheid en gezondheid).

Figuur 1: interne en externe toezichthouders, hun werkterrein, het soort toezicht, de indicatoren en de strategie.

Uitvoering Kosten Monitoring en rapportage Effecten T&H De mening van inwoners Betrokkenheid gemeenteraad BIJLAGEN 1. Normenkader 2. Interventiematrix 3. Personele capaciteit 4. Taakverdeling 5. Geïnterviewde personen

3.2.7. Samenwerking

De samenwerking tussen VTH, TOR en HOR is gebaseerd op de wens van de gemeente om de werkzaamheden beter op elkaar af te stemmen en daardoor duidelijkheid te verschaffen over wie wat doet.14 Goede samenwerking zorgt ervoor dat prioriteiten, doelstellingen en capaciteit beter op elkaar

6. Gebruikte afkortingen 7. Veiligheidsbeleid en uitvoering 8. Burgerpanel-survey

14 21

De afdeling VTH en het team TOR/HOR voeren allebei taken uit op het gebied van toezicht en handhaving van de fysieke leefomgeving. Het team TOR/ HOR wordt in de volksmond team Toezicht en Handhaving genoemd. De afdeling VTH bestaat, naast het team Vergunningen, ook uit een team Toezicht en Handhaving. Dit is verwarrend. Hierdoor zijn er soms onduidelijkheden over het verschil tussen deze twee teams.

toezicht & handhaving BESTUURLIJKE SAMENVATTING Conclusies Aanbevelingen aan de raad Aanbevelingen aan het college Bestuurlijke reactie Nawoord HET ONDERZOEK Inleiding Onderzoeksopzet BEVINDINGENRAPPORT Beleid Beleid Uitvoering Kosten Monitoring en rapportage Effecten T&H De mening van inwoners Betrokkenheid gemeenteraad BIJLAGEN 1. Normenkader 2. Interventiematrix 3. Personele capaciteit 4. Taakverdeling 5. Geïnterviewde personen 6. Gebruikte afkortingen 7. Veiligheidsbeleid en uitvoering 8. Burgerpanel-survey

worden afgestemd en om goed onderbouwde keuzes te maken wat er wel en niet gedaan wordt. Hierbij wordt gewerkt met de zogenoemde ‘PDCA-cyclus’: een plan maken met de te bereiken resultaten, het uitvoeren van het plan, het vergelijken van de bereikte resultaten met gewenste resultaten en bij afwijking maatregelen nemen of bijsturen bij om de resultaten alsnog te bereiken. Omdat de inhoud van het werk steeds ingewikkelder is geworden, wordt er meer ingezet op samenwerking. Hierdoor wordt bijzondere kennis en capaciteit aangevuld en van krachtenbundeling wordt meer resultaat verwacht. Intern wordt er samengewerkt met : • Opgave ‘Ruimtelijke en Economie Ontwikkeling’ oftewel de afdelingen Ruimtelijke Ontwikkeling (RO), Leefomgeving, wonen en economie (LWE), Inrichting en beheer Openbare Ruimte (IBOR) en Vastgoed (VB). • Opgave ‘Veilige en Vitale Regio’: Team Veiligheid (Integraal Veiligheidsplan) • De programmamanagers van beide opgaven. Extern wordt samengewerkt met: • Omgevingsdienst Brabant Noord (ODBN), • de Veiligheidsregio/Brandweer • de GGD en de • Politie Het stelsel van vergunning, toezicht en handhaving bij milieutaken is grotendeels extern belegd. Het landelijke VTH-stelsel is één van de pijlers om binnen het milieudomein in te zetten op een schonere, gezondere en veiligere leefomgeving.

Dit doel wordt niet alleen door het Rijk (als stelselverantwoordelijke voor het VTH-stelsel als geheel) nagestreefd. Ook alle andere betrokken partners in het VTH-stelsel (provincies, gemeenten en omgevingsdiensten) streven hiernaar, met ieder hun eigen verantwoordelijkheden en plaats binnen het stelsel. Gemeenten en provincies zijn bevoegd gezag voor veel milieutaken. Op grond van de wet is de uitvoering van VTH van een groot deel van deze milieutaken door gemeenten en provincies belegd bij 29 omgevingsdiensten. Oss werkt met de Omgevingsdienst Brabant Noord (ODBN). De rekenkamer heeft in 2024 een van de taken van de ODBN nader onderzocht in een DoeMee onderzoek naar de energiebesparingsplicht.

3.2.8. Preventie

De gemeente Oss streeft naar een integrale aanpak van preventie, waarbij er een nauwe samenwerking is tussen verschillende afdelingen, partners en burgers. Door in te zetten op preventie wil de gemeente het aantal overtredingen terugdringen en een veilige en leefbare omgeving creëren voor haar inwoners en ondernemers.

De gemeente Oss is van plan preventie op het gebied van toezicht en handhaving op verschillende manieren te versterken. Om overtredingen te voorkomen zet de gemeente preventief toezicht in. Dit betekent dat toezichthouders actief op pad gaan om te controleren of regels worden nageleefd en om burgers en ondernemers te adviseren over de geldende wet- en regelgeving. Voorlichting aan ‘realiserende partijen’, zoals architecten en bouwbedrijven, is ook belangrijk om te zorgen dat zij op de hoogte zijn van de regels. Hiervoor ontwikkelt Oss een communicatiestrategie, gericht op het vergroten van het bewustzijn en het stimuleren van eigen verantwoordelijkheid. Tenslotte wil de gemeente de mogelijkheden om informatie actief te delen meer benutten, zoals informatieavonden organiseren, doelgroepen / beroepsgroepen actief aanschrijven en publicaties op de website. Dit vindt de gemeente vooral van belang bij nieuwe ontwikkelingen of nieuwe regelgeving en bij herhaling in overtredingen die in een breder verband bij de bron moet worden aangepakt. Nu de omgevingswet is ingegaan kunnen dat onderwerpen zijn als het informeren van (kleine) aannemers over de regels met betrekking tot vergunningvrij bouwen en de optie van een (kosteloos) vooroverleg.

Of het informeren van burgers over wat er vergunningvrij kan, wanneer een vergunning nodig is en wijzen op de mogelijkheid van een (kosteloos) vooroverleg. Door ontwikkelingen of trends actief te delen zullen mensen eerder geneigd zijn om deze na te leven. Vooral als ze zien dat hun plannen (eventueel met een kleine aanpassing) toch door kunnen gaan. Preventie krijgt ook vorm in samenwerking met externe partners, zoals de politie, Veilig Thuis, het ZLTO en het Platform Veilig Ondernemen.

3.2.9. Van beleid naar uitvoering

De uitvoering van het beleid voor toezicht en handhaving wordt jaarlijks beschreven in een VTH-TOR/HOR Uitvoeringsplan. De VTH-werkzaamheden worden door de afdeling VTH uitgevoerd. De werkzaamheden van TOR/HOR worden uitgevoerd door het gelijknamig team dat behoort bij de afdeling Beheer Openbare Ruimte (IBOR). Het uitvoeringsprogramma is een integraal plan waarin de afdeling VTH en het team TOR/HOR het vergunning-, toezicht- en handhavingsbeleid van de gemeente Oss beschrijven, prioriteiten en doelen vaststellen voor hun werkzaamheden en waarin de te gebruiken strategieën voor uitvoering zijn beschreven.

toezicht & handhaving

Toezicht en handhaving binnen het veiligheidsbeleid wordt grotendeels uitgevoerd door de politie en het openbaar ministerie. De gemeente, met name team Openbare Orde en Veiligheid, heeft daarin vooral een coördinerende rol. Oss kent binnen de afdeling IBOR een team van toezichthouders en handhavers (team TOR/HOR ) en binnen de afdeling VTH een cluster toezichthouders en diverse clusters die de ‘administratieve’ toezicht en handhaving voor hun rekening nemen. Waar er in de beleidsontwikkeling onderscheid wordt gemaakt, is de scheidslijn tussen leefbaarheid en veiligheid enerzijds en de openbare ruimte anderzijds in de uitvoering niet altijd duidelijk. In geval van twijfel wie verantwoordelijk is voor de uitvoering maakt de gemeentesecretaris een zorgvuldige afweging of inzet gepleegd kan worden, door wie en onder welke voorwaarden dit gebeurt.

BESTUURLIJKE SAMENVATTING Conclusies Aanbevelingen aan de raad Aanbevelingen aan het college Bestuurlijke reactie Nawoord HET ONDERZOEK Inleiding Onderzoeksopzet BEVINDINGENRAPPORT Beleid Uitvoering Uitvoering Kosten Monitoring en rapportage Effecten T&H De mening van inwoners Betrokkenheid gemeenteraad BIJLAGEN 1. Normenkader 2. Interventiematrix 3. Personele capaciteit 4. Taakverdeling 5. Geïnterviewde personen 6. Gebruikte afkortingen 7. Veiligheidsbeleid en uitvoering 8. Burgerpanel-survey

4. De uitvoering van het T&H beleid

In het VTH-TOR/HOR plan 2021, een gezamenlijk plan over T&H veiligheid en openbare ruimte, wordt verduidelijkt waarom integraliteit van belang is: ‘Eén gezamenlijk plan vaststellen voor zowel de afdeling VTH als het team TOR/HOR. Dat is de ambitie die wij hebben uitgesproken bij de vaststelling van het VTH-plan 2020.’ De redenen om T&H integraal te benaderen zijn: 4. Duidelijkheid over wie wat doet. De afdeling VTH en het team TOR/HOR voeren allebei taken uit op het gebied van toezicht en handhaving in de fysieke leefomgeving. Het team TOR/HOR wordt in de volksmond team Toezicht en Handhaving genoemd. De afdeling VTH bestaat, naast het team Vergunningen, ook uit een team Toezicht en Handhaving. Dit is verwarrend. Hierdoor zijn er regelmatig onduidelijkheden over het verschil tussen deze twee teams. Met dit plan hoopt de gemeente deze onduidelijkheid weg te nemen. 5. Betere afstemming en samenwerking. 6. De werkzaamheden van beide teams Toezicht en Handhaving hebben de laatste jaren steeds meer overlap gekregen. Daardoor is een betere afstemming en samenwerking steeds belangrijker. Met één gezamenlijk plan kunnen prioriteiten, doelstellingen en capaciteit beter op elkaar worden afgestemd. 7. Keuzes maken. Planmatig werken betekent dat de opgaven geinventariseerd worden en keuzes worden gemaakt om vervolgens de capaciteit hierop af te stemmen.

In het plan worden de kaders aangegeven. Door vooraf een plan te maken en dit als richtsnoer te gebruiken voor de inzet, worden de accenten en verschuivingen helder. Waar het beleid nog duidelijk twee sporen heeft, is de uitvoering in een plan gevat. Er is een overzicht gemaakt waarin de taakverdeling inzichtelijk

wordt gemaakt (zie bijlage 4). De rapportage in het jaarverslag gaat echter weer alleen over de afdeling VTH.

4.1. De organisatie van toezicht en handhaving binnen de gemeente. Twintig jaar geleden is bewust gekozen voor de aparte afdelingen veiligheid en toezicht en handhaving in het fysieke domein. Nu werkt het team openbare orde en veiligheid (Team Veiligheid) binnen de afdeling Bestuur en Advies aan de opgave Bedrijfsvoering, Dienstverlening en Veiligheid. De afdeling VTH en de afdeling IBOR hebben beide een team toegang en handhaving. Beide afdelingen vallen onder de opgave Ruimtelijke & Economische Ontwikkeling. Het team openbare orde en veiligheid bestaat uit adviseurs veiligheid, een strategisch adviseur, juristen , een medewerker en een basisteamprogrammaleider ondermijning welke ook werkzaam is voor de gemeente Bernheze. De personele capaciteit van VTH is 46 FTE, waarvan voor toezicht en handhaving 6 FTE toezichthouders, 5,6 FTE handhavers en 6,6 FTE adviseurs. (Peildatum 1 januari 2024) Het team TOR/HOR bestaat in juni 2024 uit een teamleider, vier toezichthouders en vijftien handhavers in totaal 18,3 FTE (Peildatum 1 januari 2024). Dit zijn de buitengewoon opsporingsambtenaren, de boa’s. In 2024 zijn veel vacatures ingevuld en per 1 januari 2025 is team TOR/HOR nagenoeg op sterkte. Voor een overzicht van de personele bezetting voor toezicht en handhaving zie bijlage 3.

4.2. De toezicht en handhavingstaken van team openbare orde en veiligheid Het Team Openbare Orde en Veiligheid werkt aan zo veilig mogelijke wijken en dorpen in Oss. Daarvoor stelt het team een 4-jarig Integraal veiligheidsplan op. De kern van dat beleid gaat om de aanpak van de hardnekkige problemen woninginbraak, jeugdoverlast en ondermijnende georganiseerde criminaliteit. Hiervoor voeren zij een meerjarige ketenaanpak uit. Het team openbare orde en veiligheid werkt nauw samen met andere gemeentelijke afdelingen, zoals op het thema jeugdcriminaliteit, verwarde personen, ondermijning en evenementen. De samenwerking tussen veiligheid en leef-

toezicht & handhaving BESTUURLIJKE SAMENVATTING

De juristen uit het team zorgen oa voor noodverordeningen, spoedsluitingen, gebiedsverboden en beroep tegen crisismaatregelen. Hun werk is gekoppeld aan de wettelijke bevoegdheden van de burgemeester. Daarnaast denken zij mee over het actualiseren van veiligheidsbeleid en draaien ze mee in gemeentelijke projecten (denk aan cameratoezicht).

Conclusies Aanbevelingen aan de raad Aanbevelingen aan het college Bestuurlijke reactie

Hoewel het team openbare orde en veiligheid veel te maken heeft met toezicht en handhavingstaken, hebben zij zelf geen toezichthouders en handhavers in hun team. De T&H taken voor openbare orde, veiligheid en leefbaarheid worden uitgevoerd door team VTH. Zowel de afdeling VTH als het team TOR/HOR heeft een belangrijke rol in de ketenaanpak.

Nawoord HET ONDERZOEK Inleiding Onderzoeksopzet

De afdeling VTH (VTH-TH) en het team TOR/HOR (IBOR-TH) voert alle werkzaamheden voor T&H uit: • het verlenen van vergunningen die gaan over de fysieke leefomgeving van de gemeente Oss en • het houden van toezicht op de regels en het handhaven bij overtredingen.

BEVINDINGENRAPPORT Beleid Uitvoering Uitvoering Kosten Monitoring en rapportage

4.3. De toezicht en handhavingstaken van toezicht en handhaving binnen VTH en TOR/HOR binnen IBOR

Effecten T&H De mening van inwoners Betrokkenheid gemeenteraad BIJLAGEN

4.3.1. De taken en rollen voor toezicht en handhaving van VTH

T&H-taken hebben betrekking op veel beleidsterreinen van de gemeente:

1. Normenkader 2. Interventiematrix 3. Personele capaciteit 4. Taakverdeling 5. Geïnterviewde personen 6. Gebruikte afkortingen 7. Veiligheidsbeleid en uitvoering 8. Burgerpanel-survey

baarheid (verwarde personen) gebeurt op basis van een AVE-model aanpak voorkoming escalatie), waarbij de veiligheidsadviseur strategisch opschaalt afhankelijk van de situatie.

Toezicht en handhaving bouwen en RO Het cluster Toezicht en handhaving Bouwen en RO bestaat uit toezichthouders. Zij houden toezicht op de verleende WABO vergunningen (Bouwen en ruimtelijke ordening) en/of houden toezicht en doen controles bij klachten en meldingen. Als tijdens het toezicht blijkt dat burgers of bedrijven de wet niet naleven dan komt het cluster Juristen Toezicht en Handhaving in beeld.

Toezicht en Handhaving van de Algemene plaatselijke verordening en Bijzondere wetten (APV/BW) Veel werkzaamheden volgen uit de regels van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) en een aantal bijzondere wetten. Het gaat dan vooral over de volgende vergunningen en meldingen: • Evenementen • Evenementenvergunning • Melding klein evenement • Horeca • Alcoholwet vergunning (voorheen Drank- en Horecawet-vergunning) • Exploitatievergunning • Ontheffing art. 35 Alcoholwet • Overig • Registratie Wet kinderopvang • Standplaats-vergunning • Melding incidentele standplaats • Leegstandwet-vergunning Programmatisch Toezicht & Handhaving De afdeling VTH voert taken uit op het gebied van: • Openbare orde & veiligheid • Ondersteunende taken bij de WABO en APV zoals constructietoets, erfgoed en welstand • Kinderopvang • Brandweer • Bibob • Milieu De juristen van team OOV pakken in principe alle juridische OOV taken op (sluiting panden obv art. 174a GemW, openbare orde en veiligheidstaken in het kader van voetbalveiligheid, gebiedsverboden, noodverordeningen, noodbevelen, cameratoezicht etc). De juristen VTH zijn verantwoordelijk voor het sluiten van panden op basis van de Opiumwet en de Wet Woonoverlast. Medio 2022 is het nieuwe team Bibob opgericht. Er is een Bibob-coordinator aangesteld en vormt met één collega het team binnen de afdeling VTH.

Om efficiënt en integraal te kunnen werken zijn er Regisseurs Handhaving, die regie houden op toezicht en handhaving . Regisseurs Handhaving zijn ook jurist, waardoor zij goed in staat zijn om de kwaliteit van het toezicht te bewaken. Ook voeren zij in veel gevallen het handhavingsproces dat op het toezicht kan volgen.

toezicht & handhaving BESTUURLIJKE SAMENVATTING Conclusies Aanbevelingen aan de raad Aanbevelingen aan het college

De toezicht- en handhavingsprocessen zijn zo ingericht dat al het toezicht altijd aan één van de Regisseurs Handhaving wordt gerapporteerd. Zij zijn daarmee de spil in de toezicht- en handhavingsprocedures. Deze regisseurs werken wijkgericht. De wijkregisseur is daardoor op de hoogte van al het toezicht en kan deze de integraliteit goed overzien. Doordat zij alles zien in de wijk, zijn zij ‘oog en oor’ voor ieders werkterrein. Als regisseur zorgt hij of zij ook voor de onderlinge afstemming tussen de toezichthouders. Voor meer complexe T&H taken is het Maasland Interventieteam ingericht. Het Maasland Interventieteam (MIT) wordt ingezet op handhavingscasussen en ondermijningscasuistiek. Het team voert aan de hand van signalen in de hele politieregio Maasland (Bernheze en Oss) samen met in- en externe partners integrale controles uit. In 2023 is een nieuwe coördinator voor het MIT geworven die aan de slag is gegaan met de basis van het team te verstevigen: onder andere het op orde brengen van het benodigde convenant, de samenwerking tussen de interne partners (Boa’s, BRP-toezicht, Veiligheid, VTH, Zorg, etc) te verbeteren. Daarnaast is er ook volop ingezet op het daadwerkelijk uitvoeren van MIT-controles. De resultaten van die controles, zijn weergegeven op de factsheet hieronder.

Bestuurlijke reactie Nawoord HET ONDERZOEK Inleiding Onderzoeksopzet BEVINDINGENRAPPORT Beleid Uitvoering Uitvoering Kosten Monitoring en rapportage Effecten T&H De mening van inwoners

Veiligheid hangt als een paraplu boven alle domeinen. Het team openbare orde en veiligheid werkt op diverse domeinoverstijgende thema’s. Er is dan ook veel samenwerking met verschillende interne afdelingen, zoals afdeling Zorg en Mens en Maatschappij (jeugdcriminaliteit, overlastgevende jeugdgroepen, risico’s bij terugkeer uit detentie, verwarde personen, complexe zorg- en veiligheidsproblematiek, mensenhandel, veilige wijken). Complexe zorg en veiligheidsproblematiek (waarbij het AVE- model15 gehanteerd wordt) wordt steeds groter en zorgt voor veel druk op wijken. Ook werkt team OOV samen met afdeling VTH en IBOR, bijvoorbeeld voor evenementenveiligheid en ondermijning. Daarnaast zijn voetbalveiligheid en crisis- en rampenbestrijding, crisispiket ook nog taken van het team. Het veiligheidsveld vraagt om veel samenwerking en afstemmen met verschillende veiligheidspartners en afstemming op regionaal niveau. Het team openbare orde en veiligheid adviseert, regisseert en voert soms uit. Voorbeelden: 1. Steeds meer contacten met wijk coördinatoren. Opschaling van leefbaarheidsproblematiek naar veiligheidsproblematiek waarna een veiligheidsadviseur aansluit in hun overleg of de regie overneemt. Die zorgt dan ook voor de verbinding met de politie en andere veiligheidspartners. 2.

Voetbal veiligheid wordt helemaal door het team veiligheid zelf gedaan, bij evenementen en demonstraties hebben zij een adviserende rol. Waar nodig wordt geschakeld met de politie. Het is een continu wisselwerking, op basis van escalatie (ontstaat er gevaar voor veiligheid?) pakt het team openbare orde en veiligheid de regie. Het is op- en afschalen. Behalve het wekelijks overleg met de politie en burgemeester is er overleg over b.v. voetbalveiligheid, crisisorganisatie etc. met vele partners zowel in als extern. Er wordt ook regie gevoerd op regionale samenwerking en het team is altijd een verbindende schakel naar andere afdelingen.

Betrokkenheid gemeenteraad BIJLAGEN 1. Normenkader 2. Interventiematrix 3. Personele capaciteit 4. Taakverdeling

Bij de toezichthouders en handhavers van VTH en TOR-HOR is in het verleden bewust voor gekozen om de handhavers in Oss met een integraal takenpakket te laten werken in plaats van ‘specialistische’ handhavers in te zetten, zoals bijvoorbeeld afval, honden of parkeren. Dit om met een beperkt aantal formatieplaatsen, het gehele handhavingsspectrum te kunnen bedienen. Gezien de toename van de afvalproblematiek is, vanaf september 2022, uitbreiding van de capaciteit gerealiseerd waardoor meer op afval gehandhaafd kan worden. De taak berust niet bij 1 specialistische boa maar

5. Geïnterviewde personen 6. Gebruikte afkortingen 7. Veiligheidsbeleid en uitvoering 8. Burgerpanel-survey

15 25

4.3.2. De taken en rollen van team Openbare orde en veiligheid, IBOR TOR/HOR

AVE staat voor: Integrale Aanpak ter Voorkoming van Escalatie bij huishoudens met oplopende problematiek. Het doel is het voorkómen van een dreigend escalerende situatie en het beperken en beëindigen van een escalerende situatie.

toezicht & handhaving BESTUURLIJKE SAMENVATTING Conclusies Aanbevelingen aan de raad Aanbevelingen aan het college Bestuurlijke reactie Nawoord HET ONDERZOEK Inleiding Onderzoeksopzet BEVINDINGENRAPPORT Beleid Uitvoering Uitvoering Kosten Monitoring en rapportage Effecten T&H De mening van inwoners Betrokkenheid gemeenteraad BIJLAGEN 1. Normenkader 2. Interventiematrix 3. Personele capaciteit 4. Taakverdeling 5. Geïnterviewde personen 6. Gebruikte afkortingen 7. Veiligheidsbeleid en uitvoering 8. Burgerpanel-survey

alle boa’s worden hiervoor ingezet om de continuïteit te bevorderen.Het doel hiervan is de handhaving en bijbehorende coördinatie beter te laten verlopen. De BOA’s zijn vooral actief in de woonwijken van Oss en de kernen. Ze vervullen daar een signalerende taak. Zij spreken burgers aan op ongewenst gedrag en treden op bij klachten. Ook houden zij toezicht in het centrum van Oss. Op basis van klachten werken ze ook incidentgericht, vaak samen met de klager, om specifieke problemen te verhelpen. De BOA’s hebben de bevoegdheid om sanctionerend op te treden. Zij doen dit in de hele gemeente: • Betaald parkeren: Door de handhavers wordt dagelijks gecontroleerd of de automobilisten hebben voldaan aan hun verplichting om de parkeerbelasting te voldoen. • Overige parkeerovertredingen: te denken valt hierbij o.a. aan parkeerverboden, stopverboden, parkeren op het trottoir, op parkeergelegenheden voor gehandicapten en parkeren voor uitritten, parkeren binnen gebieden voor vergunninghouders. • APV: regels gericht op het voorkomen van overlast voor de woonomgeving zoals het parkeren van vrachtwagens en parkeren in openbaar groen. • Verkeer: toezicht gehouden op kleine overtredingen door rijdend verkeer zoals o.a. het rijden met brommers of fietsen in voetgangersgebieden. Hierbij moet altijd een relatie zijn tot leefbaarheid.

BOA’s hebben geen bevoegdheid om op te treden tegen snelheidsovertredingen. • Hondenoverlast (klachten over loslopende honden en overlast van hondenpoep) en de controle op de uitlaatregels voor honden. • Overlast openbare ruimte (het opslaan van bouw- of sloopafval, plaatsen van containers en terrassen en uitstallingen). • Fietsendiefstal (preventief surveillance en verwijderen van fietswrakken) • Onjuist aanbieden afval. • Zwerfafval (bij klachten wordt hier gerichte actie gepland).

4.3.3. De rol van T&H bij het uitvoeringsprogramma Veiligheid 2023-2026

De gemeenten Oss en Bernheze hebben samen met de politie en het openbaar Ministerie het uitvoeringsprogramma veiligheid opgesteld (zie paragraaf 3.5). Daarin wordt de gemeentelijke inzet van T&H benoemd op de volgende thema’s. Team OOV heeft hierop de regie. Veilig uitgaan

• De gemeente houdt toezicht in het centrum op overlast door bezoekers. • Bij overtredingen wordt handhavend opgetreden.

Veilige evenementen

• Gemeente neemt de regie op de voorbereiding en evaluatie van evenementen, houdt toezicht op de vergunningsvoorwaarden. • De gemeente moet in samenwerking met de organisatie zorgen dat de veiligheid en de gezondheid gewaarborgd is. • Gemeente zorgt voor een actueel evenementenbeleid en voert dit uit.

Problematische jeugdgroepen

• Inzet boa’s voor jeugdcontroles.

Ondermijnende criminaliteit

• Samen met andere afdelingen, waaronder beleid en VTH, zorgen dat het beleid op orde is, dat er draagvlak is voor de aanpak en dat het bestuurlijk instrumentarium goed wordt ingezet. • Bij controles samenwerking met het MIT en de politie.

Veilige publieke taak

• Momenteel wordt gewerkt aan een update waarin meer aandacht voor awareness in brede zin en ihb ondermijning (Oss). • Er wordt gewerkt aan een protocol op basis van risico-scenario’s (Oss).

toezicht & handhaving BESTUURLIJKE SAMENVATTING Conclusies Aanbevelingen aan de raad Aanbevelingen aan het college Bestuurlijke reactie Nawoord HET ONDERZOEK Inleiding Onderzoeksopzet BEVINDINGENRAPPORT Beleid Uitvoering Uitvoering Kosten Monitoring en rapportage Effecten T&H De mening van inwoners Betrokkenheid gemeenteraad BIJLAGEN 1. Normenkader 2. Interventiematrix 3. Personele capaciteit 4. Taakverdeling 5. Geïnterviewde personen 6. Gebruikte afkortingen 7. Veiligheidsbeleid en uitvoering 8. Burgerpanel-survey

Ondermijning Ondermijning aanpakken is een speerpunt in het kader van het veiligheidsbeleid. Hierbij is T&H een belangrijk onderdeel. De Gemeente Oss is lid van Meld Misdaad Anoniem (MMA), waardoor inwoners altijd de mogelijkheid hebben om anoniem meldingen te maken van vermoedens van criminaliteit. In 2023 zijn er 68 MMA meldingen in totaal binnengekomen, waarvan 49 gerelateerd aan drugs. De rest was divers, van illegale prostitutie tot fraudemeldingen, van ‘niet pluis gevoel’ tot overlast. Indien MMA-meldingen in het kader van (soft)drugsproductie mogelijk een risico voor de openbare orde kan inhouden en de politie heeft onvoldoende aanvullend bewijs om een onderzoek te starten, zal een bestuurlijke controle worden uitgevoerd, om een eventueel risico voor de openbare orde en veiligheid uit te sluiten. Per amendement heeft de gemeenteraad bij de programmabegroting 2023-2026 extra € 85.000 per jaar beschikbaar gesteld voor een preventief toezichthouder.

deze huidige ontwikkelingen. Dit vraagt om een uitbreiding en verzwaring van BOA-taken en een andere expertise en taakverdeling van de BOA’s.’

In het jaarverslag 202316 rapporteert het college: 1. We hebben in 2022 capaciteit (1 fte) gekregen voor de inzet van een preventief toezichthouder ondermijning voor de bedrijventerreinen en het buitengebied. (2 x 0,5 FTE). Deze toezichthouders gaan actief op pad in het buitengebied en bij bedrijventerreinen om signalen en mogelijke kwetsbaarheden op te halen. 2. We werken samen met de projectleider buitengebied van Bernheze met de partners van het buitengebied, zoals de (preventief) toezichthouders van gemeenten Oss en Bernheze, politie, Omgevingsdienst, Samen sterk in het buitengebied (SSIB), Nederlandse Arbeidsinspectie (NLA), RIEC, Platform Veilig Ondernemen en de VNG. We gaan een aantal opties bespreken hoe we de samenwerking op het delen van signalen en het uitwisselen van informatie kunnen versterken. In 2023 is Oss gestart met het actualiseren van het Bibob beleid, waarbij het instrument breder, risico- en signaal gestuurd zal worden ingezet.

Het uitvoeringsprogramma voor VTH en TOR/HOR geeft aan hoe de bestuurlijke prioritering wordt ingevuld voor het kalenderjaar. Voor activiteiten die voortvloeien uit de genoemde werkvelden is bepaald waar VTH en TOR/HOR haar capaciteit inzet en uitvoering aan geeft. Het college geeft aan dat er met de huidige capaciteit voornamelijk wordt ingezet op parkeren, hondenoverlast, verkeerd aanbieden van afval en overlast in de wijk. De meer specifieke taken, zoals ondermijning, handhaving Drank- en Horecawet en aanpak jeugdgroepen worden incidenteel opgepakt. ‘Het is vanzelfsprekend dat er niet voor 100% gehandhaafd kan worden, maar het is wel verstandig om hier duidelijke keuzes in te maken.’

In de programmabegroting 2025-2027 schrijft het college over de inzet van BOA’s: ‘We zien een toename van de druk en overlast op de openbare ruimte. Daarnaast is er sprake van uitbreiding en verzwaring van BOA-taken. Dit vraagt om een andere expertise en taakverdeling van de BOA’s. We stellen voor om hiervoor jaarlijks € 54.000 beschikbaar voor te stellen. Er is meer onrust, meer overlast, meer onvrede en er zijn meer ongeregeldheden. Dit zien we terug in de zwaarte en complexiteit van incidenten, de toename van verwarde personen die voor overlast zorgen en de stijging in meldingen van woonoverlast. De BOA’s vervullen een belangrijke rol om veiligheid en openbare orde in de wijken te handhaven en ondersteunen steeds vaker de politie bij hun taken. Het is van belang dat de BOA’s kunnen inspelen op 16 Jaarverslag en jaarrekening 2023 Gemeente Oss

4.4. De vertaling van de beleidskeuzes in prioriteiten

De planning voor veiligheid volgt de lokale ervaringen en de landelijke trend. Prioriteiten moeten voortdurend worden aangepast: het is een dynamisch werkveld. Er worden steeds opnieuw afwegingen voor de uitvoering gedaan en soms komen nieuwe taken bij (bv. mensenhandel). Daarom is het streven om voor veiligheid een tweejarig uitvoeringsprogramma te maken. Er is aandacht voor de problematiek, de werkwijze (veiligheidsaanpakken) en de daaruit voortvloeiende werkdruk. De organisatie moet reageren op de actualiteit en gaat vaak van de ene crisis naar de andere. De geplande/ reguliere taken blijven dan liggen. Een juiste balans hierin vinden is een uitdaging, maar hier is aandacht voor.

In het uitvoeringsprogramma van 2019 heeft het college -bovenop de wettelijke taken- de speerpunten ingevuld: 1. Jeugdoverlast. Dit doen de handhavers door regelmatig hangplekken in de surveillance mee te nemen en actief contact te zoeken met de jeugd. Afspraak is dat het toezicht zich beperkt tot hinderlijke en overlast gevende jeugdgroepen. Als er sprake is van criminele of zwaar overlast gevende groepen dan worden de controles door de politie verricht. Momenteel loopt er een pilot met de inzet van straatcoaches om te komen tot een structurele aanpak. 2. Drank en horecawet. De verantwoordelijkheid voor het toezicht op de Drank- en horecawet ligt bij de Burgemeester. De controles richten zich in het bijzonder op de in de Wet opgenomen leeftijdsgrenzen waarbij ook de aanwezigheid van een leidinggevende en de sluitingstijd wordt meegenomen. Er zijn incidentele controles (waarvoor geen formatieruimte is gepland) bij supermarkten, slijterijen en para-commerciële inrichtingen, zoals sportkantines en jeugdsozen. Bij evenementen wordt gecontroleerd

toezicht & handhaving BESTUURLIJKE SAMENVATTING Conclusies Aanbevelingen aan de raad Aanbevelingen aan het college Bestuurlijke reactie Nawoord HET ONDERZOEK Inleiding Onderzoeksopzet BEVINDINGENRAPPORT Beleid Uitvoering Uitvoering Kosten Monitoring en rapportage Effecten T&H De mening van inwoners Betrokkenheid gemeenteraad BIJLAGEN 1. Normenkader 2. Interventiematrix 3. Personele capaciteit 4. Taakverdeling 5. Geïnterviewde personen 6. Gebruikte afkortingen 7. Veiligheidsbeleid en uitvoering 8. Burgerpanel-survey

als het evenement zich richt op jongeren onder de 18 jaar en of de organisatie zich bij eerdere edities aan de regels heeft gehouden. Is dit niet het geval dan wordt er een controle ingepland. 3. Vuurwerk. Tijdens de laatste weken van december worden er extra handhavers in de late diensten gepland om te controleren op het afsteken van vuurwerk. Er worden jaarlijks afspraken gemaakt met bureau Halt en het OM voor het verwijzen van minderjarige verdachten. 4. Ondermijning. De ondermijnende criminaliteit richt zich onder andere op mensenhandel, hennepteelt, drugslaboratoria en witwassen van criminele gelden. Vanuit de signalerende rol worden signalen van ondermijning besproken met de ondermijningsambtenaar. Op verzoek wordt gericht gesurveilleerd rondom locaties waar een vermoeden van ondermijning aanwezig is. Deze controles zijn met name signalerend van aard, bijvoorbeeld het noteren van kentekens bij een verdacht perceel. Sinds 2019 is er beleid en zijn er werkafspraken rond toezicht en handhaving m.b.t. ondermijning. Er is aandacht voor signalering en handhaving in branches die gevoelig zijn voor ondermijning (coffeeshop, belwinkels, etc.). Zwaartepunt ligt bij bestuursrechtelijke aanpak, 5. Evenementen. De vergunningverlening voor de evenementen en het toezicht op de naleving van de vergunningsvoorwaarden ligt bij de afdeling VTH.

Bij evenementen in de openbare ruimte , bijvoorbeeld de Kermis, wordt door handhavers gesurveilleerd. De aandacht gaat daarbij uit naar preventie en het optreden tegen overtredingen die de leefbaarheid aantasten, zoals wildplassen. Bij betogingen en demonstraties wordt toezicht gehouden. Zodra de situatie dreigt te escaleren wordt de politie in kennis gesteld. Zij zijn op dat moment verantwoordelijk voor de openbare orde. 6. Calamiteiten. Bij calamiteiten wordt ook de assistentie van T&H ingeroepen. Er worden o.a. afzettingen bemand en het verkeer wordt geregeld. Een voorbeeld hiervan is het ongeval met de Stint. 7. Strafrechtelijke handhaving. In de strafrechtelijke handhaving van de lokale veiligheid, leefbaarheid en de naleving van regels is een belangrijke rol weggelegd voor de boa’s. De boa’s hebben een zelfstandige toezichthoudende en handhavende taak waar het gaat om optreden tegen overlast en verloedering in de openbare ruimte. Er is een duidelijk onderscheid tussen leefbaarheid en openbare orde. Handhaving van de openbare orde is expliciet voorbehouden aan de politie. In de jaren 2020-2022 zijn de prioriteiten minder expliciet geformuleerd. Een analyse van de uitvoeringsplannen geven hiervan een overzicht (zie figuur 2).

Figuur 2: Prioriteiten in uitvoering VTH Oss zoals benoemd in de uitvoeringsplannen 2019 Jeugdoverlast

Drank en horecawet

Vuurwerk

Ondermijning

Evenementen

Calamiteiten

Strafrechtelijke handhaving

2020

2021

2022

2023

x x

Maasland interventieteam

Naleving van de terrasvergunningen

Toezicht op energiebesparing bedrijven

Duurzaamheid

Buitengebied - transitie van de landbouw

Behoud van cultureel erfgoed

Basisregistratie Personen (BRP)

Overbewoning

Recreatieparken

Afval

toezicht & handhaving BESTUURLIJKE SAMENVATTING Conclusies Aanbevelingen aan de raad Aanbevelingen aan het college Bestuurlijke reactie Nawoord HET ONDERZOEK Inleiding Onderzoeksopzet BEVINDINGENRAPPORT Beleid Uitvoering Uitvoering Kosten Monitoring en rapportage Effecten T&H De mening van inwoners Betrokkenheid gemeenteraad BIJLAGEN 1. Normenkader 2. Interventiematrix 3. Personele capaciteit 4. Taakverdeling 5. Geïnterviewde personen 6. Gebruikte afkortingen 7. Veiligheidsbeleid en uitvoering

Voor het uitvoeringsprogramma van 2023 heeft het college een opinienota voorgelegd aan de raad over de strategische keuzes en prioriteiten voor T&H. In deze nota benoemt het college de volgende prioriteiten: 1. Overbewoning 2. Bijdragen aan openbare orde en veiligheid door: • Preventief toezicht (in samenwerking met het RIEC, de ZLTO, de ODBN en waterschap AA en Maas) met als doel inzicht te krijgen in patronen en hotspots van (potentiële) ondermijningsrisico’s in het buitengebied, meer risicobewustzijn bij ondernemers (en burgers) in het buitengebied, en het vergroten van meldingsbereidheid, hulp bieden aan burgers die te maken hebben met ondermijning en een eerste inzicht in potentieel voor ondermijning gevoelige adressen op bedrijfsterreinen. • Bredere en consequente inzet van de wet Bibob vanwege de preventieve werking en de bijdrage aan de informatiepositie van de gemeente. • Structurele inzet van het Maasland Interventieteam (MIT) met overbewoning als een prioriteit, maar ook illegale prostitutie, het signaleren van misstanden, het signaleren van mensenhandel, naast de complexe casussen die voortvloeien uit de signalen. 3. Recreatieparken17, met een focus van de inzet op het goed in kaart brengen hoe de parken erbij liggen. 4. Behoud van cultureel erfgoed, waarin een systematischer aanpak moet gaan plaatsvinden om het cultureel erfgoed te behouden. 5.

Duurzaamheid (in samenwerking met de OBDN): na een jaar aansporing tot vrijwillige navolging van de milieuregels tot verduurzaming van bedrijven wordt handhaving ingezet. 6. Zwerfafval, afvaldumpingen en verkeerd aangeboden (huishoudelijk) afval wordt aangepakt door het intensiveren van de handhaving (door TOR-HOR) daarop. Daarbij moet het instrument ‘bestuurlijke boete’ zoals vastgelegd in de afvalstoffenverordening, consequenter worden ingezet. Om dat te realiseren wordt de BOA-capaciteit per 1 januari 2024 uitgebreid. 7. Voor de horeca is actualisering van het vergunningenbestand en het handhaven van de actualiteit van de vergunningen een prioriteit. 8. Bij evenementen ligt de focus op de risicobeheersing maar bij de vergunningverlening kan ook gekeken worden naar hoe een evenement een extra positieve bijdrage kan leveren aan de sociale cohesie.

Op een politieke avond op 8 december 2022 is aan de hand van een opinienota besproken wat de raad van belang vindt. Tijdens deze bijeenkomst merkte een aantal fracties op dat ze met de voorliggende nota te weinig informatie hebben voor een afweging. Men had met name behoefte aan informatie over de benodigde capaciteit voor de wettelijke basistaken en wat er daarna ‘over’ is om te prioriteren. Op basis van de politieke voorkeuren van de fracties werd vooral aandacht gevraagd voor de aanpak van zwervend en gedumpt afval, voor overbewoning en voor ondermijning.

4.5. Bezwaar en beroep

Wanneer de gemeente besluit over te gaan tot handhaving, kunnen inwoners eerst bezwaar maken tegen de maatregel (bij de gemeente zelf) en wanneer ze het niet eens zijn met de beslissing op het bezwaar kunnen ze bij de rechter in beroep gaan. Het gaat hier met name over bezwaar in het kader van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo). Bezwaar op verkeersboetes worden door het Centraal Justitieel Incassobureau behandeld. Hiervan heeft de gemeente geen overzicht. De uitvoering van T&H in het fysieke en veiligheidsdomein heeft geleid tot bezwaar- en beroepsprocedures (zie figuur 3). Uit de beschikbare informatie blijkt dat het aantal bezwaren op WABO dossiers in de loop der jaren over het algemeen is toegenomen. Deze trend kan worden verklaard door de toename van het aantal Wabo-aanvragen. Er is echter geen eenduidige verklaring voor de toename van het aantal bezwaren in 2022 en 2023. Er wordt een toenemende complexiteit van de bezwaren in 2023 geconstateerd. De bronnen geven geen informatie over trends in beroepsprocedures. Figuur 3: aantal ontvangen bezwaren in 2020-2023

8. Burgerpanel-survey

In het VTH jaarverslag 2023 is de achtergrond van deze prioriteit verduidelijkt: uit landelijke en provinciale onderzoeken blijkt dat een groot aantal recreatieparken in Nederland gebruikt wordt voor allerlei activiteiten anders dan recreatie. Er kan sprake zijn van ondermijnende activiteiten, permanente bewoning, huisvesting van arbeidsmigranten, mensenhandel, brandonveilige situaties, etcetera. Of hiervan ook sprake is op de Osse recreatieparken en zo ja, in welke omvang, is niet duidelijk. Daarom is er in 2024 een zogenoemd “Veiligheidsbeeld” van de recreatieparken gemaakt.

toezicht & handhaving BESTUURLIJKE SAMENVATTING Conclusies Aanbevelingen aan de raad Aanbevelingen aan het college Bestuurlijke reactie Nawoord HET ONDERZOEK Inleiding Onderzoeksopzet BEVINDINGENRAPPORT Beleid Uitvoering Uitvoering Kosten Monitoring en rapportage Effecten T&H De mening van inwoners Betrokkenheid gemeenteraad BIJLAGEN 1. Normenkader 2. Interventiematrix 3. Personele capaciteit 4. Taakverdeling 5. Geïnterviewde personen 6. Gebruikte afkortingen 7. Veiligheidsbeleid en uitvoering

De gemeente heeft geen overzicht van de resultaten van deze procedures. Er is derhalve ook geen inzicht in de gevolgen van de procedures en geen terugkoppeling naar de uitvoerders over eventueel benodigde aanpassingen naar aanleiding van uitspraken op bezwaar of beroep.

4.6. De toezicht en handhaving door partners

Een gedeelte van T&H wordt uitgevoerd door externe partners. Dit is vaak wettelijk zo geregeld. De gemeente houdt de eindverantwoordelijkheid en heeft veelal een sturende en controlerende taak. Brandweer Brabant Noord De brandweer is onderdeel van de veiligheidsregio Noord Brabant en heeft een sector risicobeheersing en een sector brandweerzorg. De sector Risicobeheersing zet zich in voor het voorkomen en beperken van de kans op brand en de schadelijke gevolgen ervan. Zij brengen risico’s in beeld, adviseren over het verhogen van brandveiligheid en stimuleren brandveilig gedrag. Met als doel minder slachtoffers en minder onherstelbare schade. Aan de brandweer zijn de volgende T&H taken uitbesteed: • Publieksvoorlichting (vragen, Brandweer op school, Gastlessen beroepsonderwijs, Brandveilig leven) • Bouw • Evenementenveiligheid (vergunningen en controle) • Bedrijfsveiligheid (Risicorelevante bedrijven, BRZO-bedrijven18, Keurmerk Veilig Ondernemen) • Voorbereidende adviesgesprekken • Omgevingsveiligheid • Eerste hulp bij ontruimen • Geen nood bij Damp • Risicogericht toezicht totaal De veiligheidsregio, een gemeenschappelijke regeling (GR), presenteert jaarlijks een overzicht van de resultaten, de kosten en de plannen voor de komende tijd. Daarbij worden zowel de specifieke taken voor Oss als de gemeentelijke financiële bijdrage verantwoord.

In de GR heeft iedere gemeente en ook de politie één stem. De meerjarenbeleidsplannen, evenals de begroting en de jaarrekening worden door de raad vastgesteld.

ODBN Milieucontroles worden uitgevoerd door de Omgevingsdienst Brabant Noord. De basis van de milieu-werkzaamheden is het Werkprogramma ODBN, dat de gemeente elk jaar samen met de ODBN opstelt. Het werkprogramma is opgebouwd uit vier onderdelen: • Vergunningverlening (basis- en VTH-verzoektaken); • Toezicht en handhaving (basis- en VTH-verzoektaken); • Juridische ondersteuning (basis- en VTH-verzoektaken); • Overige verzoektaken. De ODBN is een gemeenschappelijke regeling van 10 gemeente en de provincie Noord-Brabant en voert taken uit op het gebied van de fysieke leefomgeving. Vergunningverlening, toezicht en handhaving. De ODBN legt de gemeenteraad jaarlijks de (concept) jaarrekening voor ter kennisname en de ontwerpbegroting ter zienswijze. GGD Hart voor Brabant De wetgever heeft bepaald dat het toezicht op voorzieningen voor de jeugd bij de GGD moet worden belegd. Het gaat dan om: • Voorzieningen voor gastouderopvang (VGO) • Gastouderbureaus (GOB) • Buitenschoolse opvang (BSO) • Kinderdagverblijven (KDV) GGD Hart voor Brabant voert namens deelnemende gemeenten taken uit in het kader van de Wet Publieke Gezondheid. De jaarlijkse begroting geeft aan welke koers zij hanteert voor het betreffende jaar en welke plannen en projecten zij daarvoor wil uitvoeren. Via de zienswijze kan de gemeenteraad zijn beleidsmatige aandachtspunten meegeven.

2020 Inspecties kinderopvang Meldingen calamiteiten WMO

2021

2022

2023

159

190

* Tijdens de Corona-lockdown zijn reguliere, fysieke inspecties gedeeltelijk stopgezet en zijn enkel de noodzakelijke inspecties uitgevoerd.

8. Burgerpanel-survey

18 Bedrijven waar grote hoeveelheden gevaarlijke stoffen aanwezig zijn en die vallen onder het Besluit risico’s zware ongevallen 2015.

toezicht & handhaving BESTUURLIJKE SAMENVATTING Conclusies Aanbevelingen aan de raad Aanbevelingen aan het college Bestuurlijke reactie Nawoord HET ONDERZOEK Inleiding Onderzoeksopzet BEVINDINGENRAPPORT Beleid Uitvoering Kosten Kosten Monitoring en rapportage Effecten T&H De mening van inwoners Betrokkenheid gemeenteraad BIJLAGEN 1. Normenkader 2. Interventiematrix 3. Personele capaciteit 4. Taakverdeling 5. Geïnterviewde personen 6. Gebruikte afkortingen 7. Veiligheidsbeleid en uitvoering 8. Burgerpanel-survey

5. Kosten van T&H Een overzicht van de kosten en inkomsten van toezicht en handhaving zijn niet uit de P&C documenten of de jaarverslagen van VTH TOR/HOR te halen. Aan de organisatie is gevraagd deze gegevens aan te leveren. Dit levert het volgende plaatje op. Figuur 4: Overzicht middelen voor toezicht en handhaving over de jaren 2020-2023. Middelen T&H Oss

2020

2021

2022

2023

personeelskosten VTH T&H

€ 1.184.092

€ 1.163.052

€ 1.467.738

€ 1.678.578

Externe/tijdelijke inhuur VTH T&H

€ 195.829

€ 54.544

€ 43.145

€ 96.743

personeelskosten IBOR TOR/HOR

€ 878.747

€ 822.435

€ 820.356

€ 861.383

Externe/tijdelijke inhuur IBOR TOR/HOR

€ 164.899

€ 316.120

€ 384.949

€ 99.529

GGD* en **

€ 137.520

€ 108.609

€ 176.749

€ 205.310

Veiligheidsregio/ brandweer/GHOR

€ 5.016.695

€ 5.325.016

€ 5.639.699

€ 5.956.339

ODBN*

€ 1.295.597

€ 1.292.448

€ 1.322.118

€ 1.388.661

€ 4.215.056

€ 4.330.205

Kosten

Kosten materieel