Rapport Rekenkamer toezicht en handhaving Kiezen in schaarste
Tekst van het document
6.1. Wettelijk kader
Aanbevelingen aan het college
De wet VTH is op 12 april 2016 van kracht geworden. In het Besluit omgevingsrecht (BOR) is de verplichting opgenomen om te monitoren en rapporteren. Dit geldt zowel voor toezicht en handhaving als voor vergunningverlening. Het is een wettelijke verplichting jaarlijks te rapporteren aan de gemeenteraad.19 In deze rapportage komt minimaal aan de orde: • of het uitvoeringsprogramma is uitgevoerd; • in hoeverre de activiteiten hebben bijgedragen aan het bereiken van de gestelde doelen; • of de doelstellingen zijn bereikt; • of de activiteiten zijn uitgevoerd volgens de prioriteitenstelling. De rapportage verbindt de monitoring en de beleidsevaluatie.
Bestuurlijke reactie Nawoord HET ONDERZOEK Inleiding Onderzoeksopzet BEVINDINGENRAPPORT Beleid Uitvoering Kosten
6.2. De uitvoering van de monitoring: terugkijken en vooruit kijken
Monitoring en rapportage Monitoring en rapportage Effecten T&H De mening van inwoners Betrokkenheid gemeenteraad BIJLAGEN 1. Normenkader 2. Interventiematrix 3. Personele capaciteit 4. Taakverdeling 5. Geïnterviewde personen 6. Gebruikte afkortingen 7. Veiligheidsbeleid en uitvoering 8. Burgerpanel-survey
32
6. Monitoring en rapportage
>
Evaluatie van de uitvoering van het veiligheidsbeleid en de vraag ‘hoe weet je of je het goede doet’ is een doorlopend proces. Er wordt vaak per situatie bekeken wat er gedaan is en hoe dat verbeterd kan worden. Een voorbeeld bij de enorme brand bij distributiecentrum Vice Versa deed iedere betrokken partij wat gedaan moest worden, de regie ligt bij calamiteiten bij de brandweer, maar is de conclusie getrokken dat binnen de gemeente ook integrale regie nodig is om de gewenste snelheid van handelen te realiseren. Er wordt dus geëvalueerd en bijgesteld op basis van incident-bespreking. Uiteindelijk vindt het resultaat van de evaluatie zijn beslag in de plannen voor het volgende jaar of de aanpassing van processen. Er wordt systematisch gewerkt met monitoring. Er is wekelijks politieoverleg waarbij aan de orde komt wat er speelt, zoals overlast op straat, huissluitingen e.d. Essentieel voor het goed verlopen van handhaving is de snelheid en het afstemmen van de processen. De bestuursrapportage ligt er dezelfde dag en is zo gemaakt dat de politie die kan gebruiken. Veel wordt besproken maar niet uitgebreid vastgelegd. Dat gebeurt wel als er gevoelige zaken aan de orde zijn. Dan wordt alles in een logboek vastgelegd. Men houdt voortdurend de vinger aan de pols en er wordt strategisch 19 artikel 7.7 van het Besluit omgevingsrecht
personeel op straat ingezet. De afdeling VTH rapporteert in de jaarverslagen overzichtelijk over de resultaten ten aanzien van de vastgestelde doelstellingen. Dit gebeurt zowel kwalitatief (op de doelen, de VTH-taken en de speerpunten) als kwantitatief (Vergunningverlening en Juridische ondersteuning WABO Resultaten Taken Toezicht en handhaving bouwen en RO en de resultaten van de programmatisch Toezicht & Handhaving. Dit geeft een overzicht van het resultaat van de uitvoering, de zaken die daarin opvallen en -waar voorhanden- de verklaring daarvan. De afdeling VTH zou graag naast de wettelijk voorgeschreven vrij uitgebreide en gedetailleerde rapportage voor de raad aan te vullen met factsheets, waarop raadsleden in een oogopslag kunnen zien wat de belangrijkste resultaten en wat de afwijkingen zijn. Daarvoor is het ook van belang te weten wat de raad wil weten. Oss hanteert een urenmatrix, opgesteld op basis van een inschatting over het aantal: • klantvragen en, • programmatische en incidentele toezicht- en handhavingsacties. In de Urenmatrix is ingeschat hoeveel tijd en capaciteit er nodig is om alle klantvragen en acties uit te voeren. Dit is onderverdeeld per team en gedaan op basis van: • Ervaringscijfers • COGNOS rapportages (een business intelligence-tool voor webgebaseerde rapportage en analyse) • Urenregistratie.
Door de gegevens uit deze programma’s te combineren, is het op elk moment en op een redelijk eenvoudige manier te zien of de uitvoering volgens planning verloopt. De tussenresultaten worden minimaal 4 keer per jaar besproken in de verschillende cluster-overleggen. Op basis hiervan kan het programma of de capaciteit worden aangepast. Wanneer de behoefte ontstaat om het beleid of beleidsdoelen opnieuw te bekijken, dan wordt dit meegenomen in de omgevingsanalyse voor het volgende jaarplan. In het jaarverslag VTH worden prioriteiten en ontwikkelingen uit het VTH-uitvoeringsplan beoordeeld en wordt vastgesteld of deze prioriteiten behaald zijn, deels behaald, of niet behaald zijn. Ook de kwantitatieve inzet op diverse terreinen wordt gerapporteerd met een overzicht van de ontwikkeling in de afgelopen jaren. De monitoring van de resultaten van T&H door externen kan de gemeente doen via de jaarverslagen. Onderdeel daarvan is de rapportage van klachten
toezicht & handhaving BESTUURLIJKE SAMENVATTING Conclusies Aanbevelingen aan de raad Aanbevelingen aan het college Bestuurlijke reactie Nawoord HET ONDERZOEK Inleiding Onderzoeksopzet
van inwoners. Alle externen hebben een eigen klachtenprocedure en rapporteren daarover in hun jaarverslagen. De rekenkamer heeft hierbij geen bijzonderheden opgemerkt. De monitoring en evaluatie van het integraal uitvoeringsprogramma veiligheid wordt jaarlijks gedaan in de driehoek van gemeente, politie en openbaar ministerie. De evaluatie is een verantwoording van wat wel en niet gedaan is. Hier wordt ook de impact van onverwachte gebeurtenissen (corona, opvang Oekraïners, de grote brand) op die uitvoering meegenomen. De evaluatie leidt ook tot een vooruitzicht op de komende uitvoering. Het is geen beoordeling van effectiviteit. Er worden jaarlijks cijfers gerapporteerd, maar die zeggen vaak lang niet alles.20 Je ziet ook een continue verschuiving. Het effect van extra nadruk op ondermijning is lastig te meten. Vergelijk het met grasmaaien: je haalt een laag weg en het groeit weer aan. Als er een bende wordt opgeruimd wordt dat gat snel door andere gevuld.
BEVINDINGENRAPPORT Beleid Uitvoering Kosten Monitoring en rapportage Monitoring en rapportage Effecten T&H De mening van inwoners Betrokkenheid gemeenteraad BIJLAGEN 1. Normenkader 2. Interventiematrix 3. Personele capaciteit 4. Taakverdeling 5. Geïnterviewde personen 6. Gebruikte afkortingen 7. Veiligheidsbeleid en uitvoering 8. Burgerpanel-survey
33
20 In de jaarcijfers is nu de streefwaarde weggehaald omdat dat vaak vreemd en bovendien nietszeggend is. Cijfers met betrekking tot veiligheidsgevoel zijn enorm subjectief. Deze kunnen op de lange termijn wel bruikbaar zijn.
toezicht & handhaving BESTUURLIJKE SAMENVATTING Conclusies Aanbevelingen aan de raad Aanbevelingen aan het college Bestuurlijke reactie Nawoord HET ONDERZOEK Inleiding Onderzoeksopzet BEVINDINGENRAPPORT Beleid Uitvoering Kosten Monitoring en rapportage Effecten T&HT&H Effecten De mening van inwoners Betrokkenheid gemeenteraad BIJLAGEN 1. Normenkader 2. Interventiematrix 3. Personele capaciteit 4. Taakverdeling 5. Geïnterviewde personen 6. Gebruikte afkortingen 7. Veiligheidsbeleid en uitvoering 8. Burgerpanel-survey
34
6.3. Effecten van T&H
De gemeente Oss voert geen effectmetingen uit voor toezicht en handhaving. Wel is duidelijk dat de gemeente monitoring en evaluatie belangrijk vindt voor de effectiviteit van T&H. Er worden data verzameld om direct of indirect de effectiviteit van T&H te meten, maar er worden geen concrete voorbeelden van effectmetingen gegeven: • In de programmabegroting en uitvoeringsprogramma’s worden doelstellingen en indicatoren geformuleerd voor de inzet van T&H. Dit geeft aan dat de gemeente de voortgang van VTH-activiteiten wil meten en beoordelen of de gewenste resultaten worden behaald. Er is niet uitgewerkt hoe dat gebeurt. • In het VTH-jaarverslag worden de resultaten van de inzet van VTH beschreven. De gemeente verzamelt data over de uitgevoerde controles, handhavingsacties en andere T&H-activiteiten. • De inzet van preventieve toezichthouders wordt in 2025 geëvalueerd. Dit suggereert dat de gemeente de effectiviteit van deze inzet wil meten en beoordelen of de gewenste resultaten worden behaald. • In 2025 moet een monitor voor afvaldumpingen worden opgezet. Dit geeft aan dat de gemeente de effectiviteit van de aanpak van afvaldumpingen wil meten. • Brabantse norm: De gemeente wil voldoen aan de ‘Brabantse norm’ voor weerbaarheid tegen ondermijning.
Deze norm stelt eisen aan de informatiepositie van gemeenten, wat suggereert dat de gemeente data gaat verzamelen en analyseren om aan de norm te voldoen.
Hoewel de documenten geen concrete voorbeelden van effectmetingen geven, is er dus wel aandacht voor het meten van de resultaten van toezicht en handhaving. De gemeente wil inzicht in de effectiviteit van haar aanpak en streeft naar verbetering toezicht en handhaving. Een idee dat er nu leeft binnen VTH is om de speerpunten van T&H om te zetten in concrete doelstellingen om zo in het jaarverslag te kunnen rapporteren wat er is bereikt. De provincie vraagt om een effectrapportage, hoewel dat niet in de wet staat. Dit is volgens de organisatie nog wel een zoektocht. Binnen de gemeente worden effecten vooral gedefinieerd op basis van de bedoeling van het beleid en de uitvoering. Daarop wordt niet specifiek gemonitord of gerapporteerd.
toezicht & handhaving BESTUURLIJKE SAMENVATTING
6.4. De mening van de inwoners van Oss
De rekenkamer heeft via het burgerpanel van Oss de inwoners gevraagd naar hun mening over de uitvoering van toezicht en handhaving. Bij veel plaatsen hebben we mensen gevraagd om hun mening in eigen woorden te geven. Hiervan hebben ook mensen veel gebruik gemaakt. Uit de opmerkingen van de respondenten komt vooral naar voren dat men toezicht en handhaving belangrijk vindt. Vooral handhaving op afval- en verkeersovertredingen worden genoemd. Hieronder zijn alle antwoorden in een woordwolk weergegeven.
Conclusies Aanbevelingen aan de raad Aanbevelingen aan het college Bestuurlijke reactie Nawoord
Figuur 5: Woordwolk uit alle open vragen van het survey naar toezicht en Handhaving.
HET ONDERZOEK Inleiding Onderzoeksopzet BEVINDINGENRAPPORT Beleid Uitvoering
Degenen voor wie verkeersoverlast een (heel) belangrijk aspect is, vinden vooral dat er opgetreden moet worden tegen: 1. snelheidsovertredingen,22 2. parkeren op het trottoir, 3. en parkeren zonder parkeerkaart op een gehandicaptenparkeerplaats. Er zijn wel een verschillen te zien tussen de respondenten die in de stad wonen en in de dorpen. Bij bijvoorbeeld ‘fietsen in het centrum’ wordt meer overlast ervaren bij mensen uit de stad en bij ‘parkeer- verkeersoverlast rondom scholen’ wordt meer als overlast ervaren door mensen in de dorpen. Over veiligheid zegt de meerderheid van de respondenten dat zij zich zelden of nooit onveilig voelen in de eigen buurt. Op de vraag wat de gemeente kan doen om het veiligheidsgevoel van inwoners te vergroten wordt vooral genoemd: 1. meer zichtbaarheid van Boa’s, 2. vroegtijdig problemen signaleren en aanpakken, 3. verloedering van de buurt tegen gaan, 4. en meer politie op straat. Verschillen tussen stad en dorpen zit vooral in meer zichtbaarheid van Boa’s en het tegengaan van verloedering in de buurt. Deze worden vaker genoemd door mensen uit de stad.
Kosten Monitoring en rapportage Effecten T&H De mening van van inwoners De mening inwoners Betrokkenheid gemeenteraad BIJLAGEN 1. Normenkader 2. Interventiematrix
Overlast in eigen buurt komt het meest voor en wordt het sterkst ervaren voor: 1. Hondenpoep 2. Te hard rijden 3. Rommel op straat Inwoners van de stad signaleren vaker zaken als rommel op straat, parkeerproblemen en vernield straatmeubilair.
3. Personele capaciteit 4. Taakverdeling 5. Geïnterviewde personen 6. Gebruikte afkortingen 7. Veiligheidsbeleid en uitvoering
De meeste respondenten hebben geen ervaring met online criminaliteit. Bijna iedereen kent ‘meld misdaad anoniem’ maar de provinciale website ‘brabantveilig.nl’ is nauwelijks bekend.
8. Burgerpanel-survey
35
Uit het survey blijkt een grote eensgezindheid over het belangrijkste aandachtspunt voor toezicht en handhaving: illegale afvaldumping (95% van de respondenten) . Daarna volgen op het overzicht van belangrijke thema’s voor toezicht en handhaving: de productie/handel van drugs21. Met 79% vinden de meeste mensen ook verkeersoverlast en drugsgebruik belangrijke aandachtspunten. Minder dan de helft van de mensen vindt fietsen in het centrum, illegaal bouwen en hinderlijk geparkeerde/achtergebleven fietsen van belang voor T&H.
>
21
Toezicht en handhaving op de productie van en handel in drugs is een taak van de politie, BOA’s hebben hooguit een signalerende taak.
22
Handhaven bij snelheidsovertredingen is een taak van de politie
toezicht & handhaving BESTUURLIJKE SAMENVATTING Conclusies Aanbevelingen aan de raad Aanbevelingen aan het college Bestuurlijke reactie Nawoord HET ONDERZOEK Inleiding Onderzoeksopzet BEVINDINGENRAPPORT Beleid Uitvoering Kosten Monitoring en rapportage Effecten T&H De mening van van inwoners De mening inwoners Betrokkenheid gemeenteraad BIJLAGEN 1. Normenkader 2. Interventiematrix 3. Personele capaciteit 4. Taakverdeling 5. Geïnterviewde personen 6. Gebruikte afkortingen 7. Veiligheidsbeleid en uitvoering 8. Burgerpanel-survey
36
Een overzicht van de belangrijkste thema’s voor T&H staat in figuur 6. Voor een overzicht van de resultaten van dit survey zie bijlage 7. De rekenkamer concludeert dat inwoners meer last hebben van het gedrag van hun mede-inwoners die zich niet aan de regels houden dan van crimineel gedrag. De meeste mensen (73%) voelen zich overwegend veilig in eigen buurt. Inwoners vinden het wel heel belangrijk dat er toezicht en handhaving is op de productie en handel van drugs (93%), een taak van de politie. Zij hebben echter veel vaker last van hondenpoep (83%), te hard rijden (80%) en rommel op straat (76%). Overlast van drugsgebruik ervaren zij veel minder (33% in de stad en 24% in de dorpen). Figuur 6: Een overzicht van de belangrijkste aandachtspunten voor toezicht en handhaving voor inwoners van Oss (N=734).
toezicht & handhaving
7.1. De rol van de raad in beleid voor T&H
BESTUURLIJKE SAMENVATTING
De gemeenteraad dient een sturende en actieve rol binnen veiligheid te nemen door het aangeven van prioriteiten, het scheppen van randvoorwaarden en het beschikbaar stellen van de nodige financiën. (beleidskader integrale veiligheid 2019-2022). Wat betekent dat in de praktijk?
Conclusies Aanbevelingen aan de raad Aanbevelingen aan het college
VTH-TOR/HOR rapporteert twee maal per jaar aan de gemeenteraad: De eerste keer is aan het begin van het jaar bij het vaststellen van het jaarlijks VTH-TOR/HOR uitvoeringsplan. De tweede keer is een aantal maanden later. Dan volgt een cijfermatige evaluatie over de uitvoering van de afdeling VTH en de externe stakeholders in de vorm van het VTH-jaarverslag.
Bestuurlijke reactie Nawoord HET ONDERZOEK Inleiding Onderzoeksopzet
De raad heeft alle jaarplannen en jaarverslagen voor VTH en TOR-HOR in de jaren 2019-2023 ontvangen en meestal voor kennisgeving aangenomen.
BEVINDINGENRAPPORT Beleid Uitvoering Kosten Monitoring en rapportage Effecten T&H De mening van inwoners Betrokkenheid gemeenteraad Betrokkenheid gemeenteraad BIJLAGEN 1. Normenkader 2. Interventiematrix 3. Personele capaciteit 4. Taakverdeling 5. Geïnterviewde personen 6. Gebruikte afkortingen 7. Veiligheidsbeleid en uitvoering 8. Burgerpanel-survey
37
7. Betrokkenheid van de gemeenteraad
>
Bij het Jaarverslag VTH-plan 2022 en uitwerking VTH-TOR HOR Uitvoeringsplan 2023 is er een uitgebreide discussie geweest in de raad over de speerpunten voor T&H. De gemeenteraad heeft in 2023 uitgebreid stilgestaan bij de gewenste prioriteiten in de uitvoering van T&H. Een gedeelte van de prioriteiten komt uit het coalitieprogramma en aanvullend heeft de raad per motie de twee speerpunten ‘afval’ en ‘overbewoning’ toegevoegd. Het integraal veiligheidsbeleid wordt een keer per vier jaar vastgesteld en gepresenteerd aan de raad (door middel van een informatiebijeenkomst) met de vraag welke thema’s zij van belang vinden en wat hun prioriteiten zijn. De rol van de raad in veiligheidsbeleid is volgens de portefeuillehouder helder. In de opiniecommissie wordt de mening van de raad opgehaald, het beleid wordt besproken, bij de begroting wordt het programma veiligheid in de commissie sociaal bestuurlijk behandeld. Voor het beleidsterrein veiligheid constateert de burgemeester dat er weinig vragen worden gesteld, raadsleden snappen het, zijn tolerant. Zij geven wel de signalen uit de samenleving. De burgemeester zegt er wel op te letten dat er ‘niet achter het ongenoegen wordt aangelopen maar dat er beweging wordt gecreëerd’. Het werkterrein voor veiligheid is 80% basis (de dagelijkse leefomgeving), 15% projectmatige aanpak van veiligheidsthema’s en 5% incidenten.
De rol van de raad zou moeten zijn dat zij vraagstukken binnen het veiligheidsdomein agenderen, vragen stellen over actuele (landelijke) thema’s (hoe is het in Oss?) en tips doorgeven.
In de praktijk van het veiligheidsbeleid vindt het college het van belang om de raad te betrekken bij evaluatie maar gebeurt dat volgens de burgemeester slechts incidenteel. Dit is deels om te zorgen dat er -door de informatie aan de raad van de evaluatie binnen het veiligheidsbeleid- geen verhalen via de pers op straat terecht komen. Deels omdat uiteindelijk het resultaat van de evaluatie zijn beslag in de plannen voor het volgende jaar vindt of in de aanpassing van processen. Voor de burgemeester is het vertrouwen dat de raad heeft in de burgemeester daarbij essentieel. Zij ervaart dat zij ruimte krijgt. De raad stelt weinig openbare vragen, maar raadsleden weten de burgemeester te vinden bij signalen. Waar mogelijk wordt wel gezorgd voor optimale transparantie. Tegelijkertijd is het niet de bedoeling de aanpak en strategie van bestrijding van criminaliteit openbaar te maken, dat bepaalt de grens. Raadsleden hebben volgens de burgemeester invloed op het beleid en de keuzes die worden gemaakt. Zij moeten daarop alert zijn en de signalen die zij krijgen aankaarten. Het is wel van belang dat helder is wat de rollen zijn. De burgemeester gaat over de openbare orde, maar politie en justitie over het strafrecht. Deze taakverdeling bepaalt ook de positie van de burgemeester en de rol in beleid van de raad.
De raad heeft een rol in het signaleren van zaken die spelen in de samenleving. Overbewoning is daarvan een goed voorbeeld. De overlast (geluid, parkeren) werd aangekaart vanuit de raad. Dit is als project opgepakt. Met behulp van de basisregistratie en gegevens van nutsbedrijven zijn panden gesignaleerd en wordt daarop handhaving ingezet. Alle signalen die de raad geeft worden besproken in de driehoek. Zo zijn er door een raadslid zorgen uitgesproken over femicide, dat is opgepakt. De signalen over overbewoning hebben geresulteerd in een projectaanpak. Volgens de organisatie zou het vragen naar wat de raad belangrijk vindt explicieter kunnen gebeuren want het is belangrijk: ‘Indien de raad dat wenselijk vindt, zou dat vaker kunnen gebeuren. We proberen een keer per jaar een themabijeenkomst te plannen maar dat lukt niet altijd (ook door de drukke agenda’s van de raad). De burgemeester is scherp op het vertrouwen in de burgemeester en is alert als het nodig is om dat aan te scherpen. Ongemakkelijk dilemma is daarbij dat hoe vaker je het hebt over veiligheidsincidenten hoe meer dat aan het imago van Oss kleeft. De raad ontvangt een jaarverslag gemaakt voor veiligheid en voor ondermijning. Presentatie daarvan vindt vaak plaats aan de hand van krantenartikelen, dan kan aan die openbare informatie duiding worden gegeven.
toezicht & handhaving BESTUURLIJKE SAMENVATTING Conclusies Aanbevelingen aan de raad Aanbevelingen aan het college Bestuurlijke reactie Nawoord HET ONDERZOEK Inleiding Onderzoeksopzet BEVINDINGENRAPPORT Beleid Uitvoering Kosten
7.2. Prioriteiten van de raad in gemeentelijke T&H
Een gesprek met de raad over welke zaken van toezicht en handhaving binnen de gemeentelijke taken zij het belangrijkste vinden om aan te pakken geeft het volgende beeld: Figuur 7: prioriteiten van de raad in oktober 2024
Onderwerpen van toezicht en handhaving in volgorde van prioriteit voor de raad 1. Zwerfafval 2. Overlast verwarde personen 3. Jeugdoverlast 4. Drugsgebruik 5. Hondenpoep 6. Geluidsoverlast 7. Alcoholgebruik op straat 8. Vuurwerkoverlast 9. Verkeersoverlast 10. Loslopende honden (aanlijnplicht) 11. Illegaal bouwen 12. Rookoverlast
Monitoring en rapportage Effecten T&H De mening van inwoners Betrokkenheid gemeenteraad Betrokkenheid gemeenteraad BIJLAGEN 1. Normenkader 2. Interventiematrix 3. Personele capaciteit 4. Taakverdeling 5. Geïnterviewde personen 6. Gebruikte afkortingen 7. Veiligheidsbeleid en uitvoering 8. Burgerpanel-survey
38
Figuur 8: gewenste aandachtsgebieden bij het stellen van prioriteiten volgens de raad in oktober 2024
Zwerfafval heeft voor de raad, net als voor de inwoners, de hoogste prioriteit. Raadsleden geven hierbij aan dat zij van mening zijn dat een schone omgeving voor beter gedrag van mensen en voor een beter imago van de gemeente zorgt. Zij uiten daarbij hun zorgen over de mogelijkheden die er zijn om mensen aan te spreken. Dit zou mogelijk een taak van de BOA’s kunnen zijn. Ook afval dat op particulier terrein ligt is moeilijk aan te pakken maar heeft wel dezelfde negatieve effecten. Bij overlast door verwarde personen wordt de relatie gelegd met hulp aan deze mensen, als een goede manier om te handhaven. Het lastig vallen van vrouwen mag toegevoegd worden aan het lijstje van overlast.
Op de vraag op basis waarvan de raad wil dat prioriteiten worden gesteld bij toezicht en handhaving worden veiligheid, leefbaarheid en schoon en gezond het vaakst genoemd. De overige aandachtspunten betreffen duidelijkheid: in communicatie en in optreden. Raadsleden geven in hun toelichting een aantal zaken mee waar het college rekening zou moeten houden bij het informeren van de raad: • Geef inzicht in het budget en in wat er nog over is na het uitvoeren van de wettelijke taken. • Geef inzicht in welke zaken een probleem vormen dat het college dringend wil aanpakken. De raad geeft nog een aantal zaken mee die zij van belang vinden: • Beleid voor T&H moet streng, hard, eerlijk en transparant zijn. Dan werkt het ook preventief. • De uitvoering moet zichtbaar zijn, zodat mensen weten dat hun klachten serieus worden genomen en er wat mee gedaan wordt. Tenslotte: raadsleden worden aangesproken op incidenten. Om daar goed mee om te kunnen gaan vinden zij meer terugkoppeling gewenst.
toezicht & handhaving BESTUURLIJKE SAMENVATTING
Bijlage 1 Normenkader
Conclusies Aanbevelingen aan de raad
Normen
Aanbevelingen aan het college
Beoordeling
Beleid
Bestuurlijke reactie Nawoord HET ONDERZOEK
Vastgesteld beleid
• Er is een (integraal) toezicht- en handhavingsbeleid vastgesteld. • Het handhavingsbeleid voldoet aan de procescriteria voor professionele handhaving uit het Besluit omgevingsrecht (Bor). • Het beleid bevat een communicatiestrategie om het naleefgedrag in de lokale samenleving te vergroten.
Welke doelen wil(de) de gemeente bereiken met het beleid op toezicht en handhaving?
• De doelen zijn SMART geformuleerd en gericht op prestaties, naleefgedrag en zo mogelijk effecten en indicatoren. • Op basis van een omgevings- en risicoanalyse zijn de doelen geprioriteerd.
Welke stakeholders zijn bij de totstandkoming en vaststelling van het beleid betrokken geweest?
• Alle bij de handhaving (van het fysiek domein) betrokken actoren binnen en buiten de gemeente zijn betrokken geweest bij de ontwikkeling van het beleid (zoals brandweer, politie en RUD).
Welke beleidskeuzes worden gemaakt in het licht van de schaarse middelen?
• In het beleid wordt aangegeven op welke wijze keuzes worden gemaakt door prioritering, door samenwerking en door de inzet van technologische middelen.
Hoe is het beleid uitgewerkt in uitvoeringsprogramma’s?
• Er is een jaarlijks uitvoeringsprogramma opgesteld waarin de toezicht- en handhavingsactiviteiten en beoogde prestaties een directe relatie hebben met de in het handhavingsbeleid geformuleerde prioriteiten en handhavingsdoelen.
Inleiding Onderzoeksopzet BEVINDINGENRAPPORT Beleid Uitvoering Kosten Monitoring en rapportage Effecten T&H De mening van inwoners
Uitvoering
Betrokkenheid gemeenteraad
Welke concrete acties op toezicht en handhaving zijn in de periode 2018-2021 uitgevoerd (aantallen)?
• Geen normen
Liggen deze acties in lijn met het vastgestelde beleid en de uitvoeringsprogramma’s?
• De uitgevoerde toezicht- en handhavingsactiviteiten zijn in overeenstemming met de beleidskaders en de daarbij behorende uitvoeringsprogramma’s. • De toezichts- en handhavingsactiviteiten komen overeen met de geplande activiteiten zoals vastgelegd in het uitvoeringsprogramma.
4. Taakverdeling
Welke prioriteiten zijn in de uitvoering gesteld?
• Op basis van een risicoanalyse zijn prioriteiten op activiteiten gesteld.
5. Geïnterviewde personen
Tot hoeveel en welke bezwaar- beroepsprocedures heeft de uitvoering geleid?
• Geen normen
6. Gebruikte afkortingen
Welke gevolgen hebben deze procedures gehad?
• Geen normen
7. Veiligheidsbeleid en uitvoering
Monitoring
BIJLAGEN BIJLAGEN 1. Normenkader 1. Normenkader 2. Interventiematrix 3. Personele capaciteit
8. Burgerpanel-survey
39
Hoe Is de uitvoering van het beleid gemonitord?
>
• Er is per doelstelling tenminste één prestatie indicator, naleefindicator en/of effectindicator gedefinieerd en deze is begrensd in de tijd. • Er vindt meting of registratie plaats van prestaties, naleefgedrag en effecten.
toezicht & handhaving BESTUURLIJKE SAMENVATTING
Hoe is de kwaliteit van de uitvoering geborgd?
• Er is samenhang tussen het beleid, de organisatie en de uitvoering. • De in het beleid opgenomen strategie zijn eenduidig geformuleerd en uitgewerkt in duidelijke en eenduidige protocollen of werkinstructies (geen interpretatieruimte). • De communicatie over toezicht en handhaving van de gemeente naar burgers en bedrijven is begrijpelijk en duidelijk.
Is het beleid en de uitvoering tussentijds geëvalueerd?
• Het handhavingsbeleid en de uitvoering op grond van het uitvoeringsprogramma wordt jaarlijks geëvalueerd.
In hoeverre zijn de doelen van het toezicht- en handhavingsbeleid gerealiseerd?
• De gestelde doelen worden behaald conform planning en binnen de gestelde financiële kaders.
Met welke middelen (mensen, tijd en geld) is het beleid in de periode 2018-2021 uitgevoerd?
• De beschikbare middelen staan in verhouding tot de doelen zoals vastgelegd in de beleidskaders en uitvoeringsprogramma’s.
Conclusies Aanbevelingen aan de raad Aanbevelingen aan het college Bestuurlijke reactie Nawoord HET ONDERZOEK Inleiding Onderzoeksopzet BEVINDINGENRAPPORT
Rol van de gemeenteraad Op welke wijze is de raad betrokken geweest bij de totstandkoming en vaststelling van het beleid op toezicht en handhaving?
• De raad is voorafgaand aan de totstandkoming van het beleid door het college geconsulteerd over de uitgangspunten. • De gemeenteraad heeft de randvoorwaarden en uitgangspunten van het beleid ten aanzien van toezicht en handhaving vastgesteld. • Het uiteindelijke handhavingsbeleid is door de gemeenteraad vastgesteld.
Hoe is de raad geïnformeerd over de uitvoering van het toezicht- en handhavingsbeleid?
• De informatievoorziening over het handhavingsbeleid en de uitvoering daarvan aan de gemeenteraad is transparant, compleet en tijdig. • Het college heeft de raad minimaal jaarlijks geïnformeerd over de resultaten van het uitgevoerde handhavingsbeleid.
Beleid Uitvoering Kosten Monitoring en rapportage Effecten T&H De mening van inwoners Betrokkenheid gemeenteraad BIJLAGEN BIJLAGEN 1. Normenkader 1. Normenkader 2. Interventiematrix 3. Personele capaciteit 4. Taakverdeling 5. Geïnterviewde personen 6. Gebruikte afkortingen 7. Veiligheidsbeleid en uitvoering 8. Burgerpanel-survey
40
Lessen Welke lessen kunnen worden getrokken uit de conclusies naar aanleiding van de bevindingen met betrekking tot bovenstaande vragen?
Geen normen
Welke lessen kan de gemeenteraad trekken uit een vergelijking/benchmark van de resultaten en conclusies op doelmatigheid en doeltreffendheid van het uitgevoerde T&H-beleid van de drie gemeenten?
Geen normen
toezicht & handhaving
Bijlage 2
BESTUURLIJKE SAMENVATTING Conclusies Aanbevelingen aan de raad Aanbevelingen aan het college Bestuurlijke reactie Nawoord HET ONDERZOEK Inleiding Onderzoeksopzet BEVINDINGENRAPPORT Beleid Uitvoering
Interventiematrix23 voor het bepalen van de eerste interventie(s)
Toelichting op de matrix: Preventie betreft de vakken vakken A1 tot en met C3. De mensen waar het in deze vakken over gaat staan het meest open voor preventieve beïnvloeding. Ook staat de soort en de mate van overtredingen in deze vakken preventie toe. Aangenomen wordt dat met de inzet van de juiste instrumenten de kans op spontane naleving van wet- en regelgeving door de mensen die ingedeeld kunnen worden in deze vakken het grootst is. Spontaan naleefgedrag wordt door instrumenten als communicatie, vooroverleg en mediatie bevorderd. Samenwerking met interne en externe partners is van belang, evenals voortdurende alertheid op en een open houding ten aanzien van nieuwe trends en inzichten.
Kosten Monitoring en rapportage Effecten T&H De mening van inwoners Betrokkenheid gemeenteraad BIJLAGEN BIJLAGEN 1. Normenkader 2. Interventiematrix 2. Interventiematrix 3. Personele capaciteit 4. Taakverdeling 5. Geïnterviewde personen 6. Gebruikte afkortingen 7. Veiligheidsbeleid en uitvoering 8. Burgerpanel-survey
41
23 Zie voor meer informatie: https://www.ilent.nl/over-ilt/handhaving-en-toezicht/interventie/interventiematrix
toezicht & handhaving BESTUURLIJKE SAMENVATTING
Overzicht personele capaciteit team Veiligheid, afdeling VTH en TOR/ HOR
Conclusies Aanbevelingen aan de raad Aanbevelingen aan het college Bestuurlijke reactie
Figuur 3.1: Formatie van team Veiligheid per 1-1-2024
Nawoord HET ONDERZOEK Inleiding Onderzoeksopzet BEVINDINGENRAPPORT Beleid Uitvoering Kosten Monitoring en rapportage Effecten T&H De mening van inwoners
Functie
Aantal medewerkers
fte
leiding
1
1
Adviseurs veiligheid
4
4
Strategisch adviseur
1
1
Juridisch adviseurs
2
2
basisteamprogrammaleider ondermijning*
1
0,5
Administratieve ondersteuning
1
0,6
* deze is ook werkzaam voor de gemeente Bernheeze.
Betrokkenheid gemeenteraad BIJLAGEN BIJLAGEN
Figuur 3.2: De uitvoeringsorganisatie van afdeling VTH
1. Normenkader 2. Interventiematrix 3. Personele capaciteit 3. Personele capaciteit 4. Taakverdeling 5. Geïnterviewde personen 6. Gebruikte afkortingen 7. Veiligheidsbeleid en uitvoering 8. Burgerpanel-survey
42
Bijlage 3
>
toezicht & handhaving BESTUURLIJKE SAMENVATTING Conclusies Aanbevelingen aan de raad Aanbevelingen aan het college Bestuurlijke reactie Nawoord HET ONDERZOEK Inleiding Onderzoeksopzet BEVINDINGENRAPPORT Beleid Uitvoering Kosten Monitoring en rapportage Effecten T&H De mening van inwoners Betrokkenheid gemeenteraad BIJLAGEN BIJLAGEN 1. Normenkader 2. Interventiematrix 3. Personele capaciteit 3. Personele capaciteit 4. Taakverdeling 5. Geïnterviewde personen 6. Gebruikte afkortingen 7. Veiligheidsbeleid en uitvoering 8. Burgerpanel-survey
43
Figuur 3.3: Formatie van de afdeling VTH per 1-1-2024
Figuur 3.4: De Uitvoeringsorganisatie bij IBOR: Team TOR/HOR
Het cluster Toezicht en Handhaving heeft een bezetting van 19,08 FTE (Peildatum 1 januari 2024). Functie
Aantal medewerkers
fte
Leiding
3
2,89 fte
Vergunningverleners (bouw & RO)
11
10,28 fte
Vergunningverleners APV/BW
4
3,56 fte
Toezichthouders
6
6 fte
Juristen toezicht & handhaving
6
5,61 fte
Juristen vergunningverlening
6
5,39 fte
Adviseurs (constructief, bedrijfsvoering, cultureel erfgoed, bibob)
7
6,64 fte
Administratieve ondersteuning
8
5,66 fte
Totaal
51
46,03 fte
Figuur 3.5: Formatie van team TOR-HOR per 1-1-2024 Functie
Aantal medewerkers
fte
Teamleider
1
1 fte
Senior medewerker
2
2 fte
BOA’s
19
18,3 fte
Totaal
22
21,3 fte
toezicht & handhaving BESTUURLIJKE SAMENVATTING
Bijlage 4
Conclusies
Overzicht taakverdeling tussen Veiligheid en VTH
Aanbevelingen aan de raad
Gerangschikt naar kleursporen/aandachtsgebieden:
Aanbevelingen aan het college
Rood
Bouw en Ruimtelijke ordening
Bestuurlijke reactie
Grijs
Milieu
Nawoord
Blauw
(grond)water
Groen
Natuur en landschap
Inleiding
Oranje
APV, verordeningen, bijzondere wetten
Onderzoeksopzet
Paars
Openbare orde en veiligheid
HET ONDERZOEK
BEVINDINGENRAPPORT Beleid
Taak Veiligheid
Uitvoering
Taak VTH Omgevingswet: alle taakvelden op het gebied van handhaving
Kosten
WABO: alle taakvelden op het gebied van handhaving. Denk hierbij bijvoorbeeld aan bouwen, strijdig gebruik, inrichtingsplannen, aanlegvergunningen, Bouwbesluit, Brandveiligheid.
Monitoring en rapportage Effecten T&H De mening van inwoners
Omgevingswet: meedenken en meepraten in allerlei overlegvormen.
Betrokkenheid gemeenteraad BIJLAGEN BIJLAGEN 1. Normenkader
Hygiënische woonoverlast: rapid response.
Hygiënische woonoverlast: overig.
2. Interventiematrix 3. Personele capaciteit
Wet kwaliteitsborging (Zodra deze inwerking is getreden).
4. Taakverdeling 4. Taakverdeling
Leegstandswet
5. Geïnterviewde personen
Erfgoedbeheer
6. Gebruikte afkortingen 7. Veiligheidsbeleid en uitvoering 8. Burgerpanel-survey
44
Opmerkingen
arbeidsmigranten rapid responsezaak (bij accuut gevaar voor veiligheid en/of gezondheid) of bij ondermijning (bv mensenhandel/drugsdealen)
Overbewoning-Arbeidsmigranten regulier. Meedenken en meepraten in allerlei overlegvormen met betrekking tot nieuwe gewenste ontwikkelingen zoals bijvoorbeeld: nieuwe bestemmingsplannen, Toerisme-recreatie en ontwikkeling van de landbouw.
>
Hygiënische woonoverlast = woningvervuiling. Meteen handelen = veiligheid. Kan wachten = VTH. Het kan bijvoorbeeld ook zijn dat de eerste spoedactie wordt gedaan door veiligheid en dat de zaak daarna verder wordt opgepakt door VTH.
toezicht & handhaving BESTUURLIJKE SAMENVATTING Conclusies Aanbevelingen aan de raad Aanbevelingen aan het college Bestuurlijke reactie Nawoord HET ONDERZOEK Inleiding
Taak Veiligheid
Taak VTH
Asbest rapid responsezaken: team veiligheid regisseur in samenwerking met ODBN (bv asbestbrand waarbij direct gevaar is voor veiligheid/gezondheid)
Regietaak bij asbestzaken.
LSI Schadewijk: Rapid responsezaken, veiligheid en gezondheid in het geding
LSI Schadewijk
MIT-taken: rapid response en/of sprake van ernstig gevaar voor gezondheid/veiligheid en/of ernstige ondermijning.
MIT-taken
Milieu: calamiteiten waarbij direct gevaar is voor omgeving (veiligheid en/of gezondheid). ODBN behandelt, team Veiligheid is regisseur gemeente.
Wet milieubeheer / Activiteitenbesluit / Bor. VTH regie, ODBN voert uit.
Jurist van zowel veiligheid als TH bij MIT betrekking, zowel bij de voorbereiding als bij de uitvoering. Dit verder uitwerken vanuit MIT.
Wet bodembescherming / afvalstoffen. ODBN voert uit, VTH regie.
Onderzoeksopzet
Waterwet. ODBN voert uit, VTH regie.
BEVINDINGENRAPPORT
Alcoholwet
Beleid
Woonoverlast, met zwaar afbreuk risico, rapid response-zaken, zaken waar veiligheid en/of gezondheid in het geding is en zaken die dreigen (snel) te escaleren.
Uitvoering Kosten
Woonoverlast die met een reguliere bestuurlijke procedure opgepakt kan worden.
AVE-model gebruiken om te bepalen wie het oppakt.
(Aanpak, Voorkom, Escalatie).
Monitoring en rapportage
Kan binnen een casus ook flexibel mee omgegaan worden. Bijvoorbeeld eerste spoedaanpak door veiligheid en daarna overdracht aan VTH.
Effecten T&H De mening van inwoners
Exploitatievergunning
Betrokkenheid gemeenteraad
Opiumwet: rapid responsezaak waarbij drugslab of drugslocatie die meteen dicht moet en/of waarbij sprake is van direct gevaar voor gezondheid en/of veiligheid. Opiumwetzaken waarbij vanuit een breder
BIJLAGEN BIJLAGEN 1. Normenkader 2. Interventiematrix 3. Personele capaciteit 4. Taakverdeling 4. Taakverdeling
perspectief naar de zorgkant gekeken moet worden.
Opiumwetzaken die met een reguliere bestuurlijke procedure opgepakt kunnen worden.
Bijtincidenten: rapid response
Bijtincidenten, regulier
5. Geïnterviewde personen
Wet kinderopvang
6. Gebruikte afkortingen
APV: bevat vele taken, die hieronder zijn uit-gesplitst
7. Veiligheidsbeleid en uitvoering
Betogingen
8. Burgerpanel-survey
Heling van goederen Bestuurlijke ophouding Veiligheidsrisicogebieden
45
Opmerkingen
>
Betreft ondermijning
toezicht & handhaving BESTUURLIJKE SAMENVATTING
Taak Veiligheid
Opmerkingen
Cameratoezicht Verboden of hinderlijk gedrag.
Conclusies
Bruikbaarheid wegen
Aanbevelingen aan de raad
Hoog Risico evenementen
Aanbevelingen aan het college
Aanspreekpunt bij evenementen
Bestuurlijke reactie
Evenementen, regulier
Toezicht en handhaving horecabedrijven
Nawoord
Toezicht en handhaving speelgelegenheden
HET ONDERZOEK
Hinderlijke/schadelijke dieren
Inleiding
illegale prostitutie en/of mensenhandel (ondermijning).
Onderzoeksopzet
Prostitutie en seksbranche: als de handhavingsgrondslag in strijd met bestemmingsplan en/of Apv is. Geluidhinder, o.a. festiviteiten
BEVINDINGENRAPPORT
Houtopstanden en herplantplicht
Beleid
Venten, standplaatsen en markten
Uitvoering Kosten
voetbal-gerelateerde ongeregeldheden
Monitoring en rapportage
Dreigende rellen Jeugdproblematiek niet rechtstreeks gerelateerd aan een inrichting
Effecten T&H De mening van inwoners
Hoofdzakelijk taak IBOR
Jeugdproblematiek rechtstreeks gerelateerd aan een inrichting
Wet wapens en munitie
Betrokkenheid gemeenteraad
Gebiedsverboden
BIJLAGEN BIJLAGEN
Noodbevel
1. Normenkader
Noodverordening
2. Interventiematrix
Rampenbestrijding
3. Personele capaciteit
Pandemie – Corona
4. Taakverdeling 4. Taakverdeling
WvGGZ: Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg
5. Geïnterviewde personen 6. Gebruikte afkortingen 7. Veiligheidsbeleid en uitvoering 8. Burgerpanel-survey
beleid Opiumwet (uitvoeringsbeleid)
Hieronder valt ook het houden van overzicht.
beleid woonoverlast (uitvoeringsbeleid)
Hieronder valt ook het houden van overzicht.
Vuurwerk, in de openbare ruimte of in een woning. Lachgas, in de openbare ruimte of in een woning. Tijdelijk huisverbod woonwagenzaken
46
Taak VTH
>
toezicht & handhaving BESTUURLIJKE SAMENVATTING
Bijlage 5
Conclusies
Geïnterviewde personen
Aanbevelingen aan de raad
• Teamleider VTH
Aanbevelingen aan het college
• Teamleider Openbare Orde en Veiligheid
Bestuurlijke reactie
• Teamleider TOR/HOR IBOR-TH
Nawoord
• Adviseur Planning & Control
HET ONDERZOEK
• Portefeuillehouder Openbare Orde en Veiligheid
Inleiding
• Portefeuillehouder Openbare Ruimte
Onderzoeksopzet
• Raadsleden van de commissie Sociaal-Bestuurlijk
BEVINDINGENRAPPORT Beleid Uitvoering Kosten Monitoring en rapportage Effecten T&H De mening van inwoners Betrokkenheid gemeenteraad BIJLAGEN BIJLAGEN 1. Normenkader 2. Interventiematrix 3. Personele capaciteit 4. Taakverdeling 5. Geïnterviewde personen 5. Geïnterviewde personen 6. Gebruikte afkortingen 7. Veiligheidsbeleid en uitvoering 8. Burgerpanel-survey
47
toezicht & handhaving BESTUURLIJKE SAMENVATTING Conclusies Aanbevelingen aan de raad Aanbevelingen aan het college Bestuurlijke reactie Nawoord HET ONDERZOEK Inleiding Onderzoeksopzet BEVINDINGENRAPPORT Beleid Uitvoering Kosten Monitoring en rapportage Effecten T&H De mening van inwoners Betrokkenheid gemeenteraad BIJLAGEN BIJLAGEN 1. Normenkader 2. Interventiematrix 3. Personele capaciteit 4. Taakverdeling 5. Geïnterviewde personen 6. Gebruikte afkortingen 6. Gebruikte afkortingen 7. Veiligheidsbeleid en uitvoering 8. Burgerpanel-survey
48
Bijlage 6 Gebruikte afkortingen • T&H
toezicht en handhaving
• VTH
Vergunningen, Toezicht en Handhaving
• IBOR
Integraal Beheer Openbare Ruimte
• TOR
Toezicht Openbare Ruimte
• HOR
Handhaving Openbare Ruimte
• P&C-documenten
Planning en Controle documenten
• PDCA-cyclus
Plan Do Check Act proces
• LHSO
Landelijke Handhavingsstrategie Omgevingsrecht
• ODBN
Omgevingsdienst Brabant Noord
• GGD
Gemeenschappelijke gezondheidsdienst
• BOA
Buitengewoon Opsporingsambtenaar
• MIT
Maaslands Interventieteam
• Wet Bibob
Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur
• RAV
Regionale ambulance voorziening
toezicht & handhaving BESTUURLIJKE SAMENVATTING Conclusies Aanbevelingen aan de raad Aanbevelingen aan het college Bestuurlijke reactie Nawoord HET ONDERZOEK
Bijlage 7 Veiligheidsbeleid en uitvoering Er is een nauwe relatie tussen veiligheidsbeleid waarvoor de burgemeester verantwoordelijk is en samenwerkt met politie, openbaar ministerie en vele andere externen. In dit onderzoek concentreren we ons op de gemeentelijke toezicht en handhavingspraktijk. In deze bijlage geven we aanvullende informatie over het veiligheidsbeleid dat niet direct de gemeentelijke T&H taken betreft.
Op basis van de actuele cijfers en geconstateerde ontwikkelingen staat in het uitvoeringsprogramma veiligheid van de gemeente Oss en Bernheze beschreven welke taken er zullen worden uitgevoerd in 2019-2023 en 20232026:
Inleiding
Veilige woon en leefomgeving
Bedrijvigheid en veiligheid
nemens voor uitvoering en kan behulpzaam zijn bij het evalueren van de uitvoering. Jeugd en veiligheid Fysieke veiligheid Integriteit en veiligheid
Onderzoeksopzet
Woninginbraken
Veilig uitgaan
Problematische jeugdgroepen
Rampen en crisisbeheersing
Ondermijnende criminaliteit
BEVINDINGENRAPPORT
Geweldsdelicten
Veilige evenementen
Jeugd en alcohol
Verkeersveiligheid
Radicalisering
Huiselijk geweld
Veilig ondernemen
Beleid Uitvoering Kosten
Fietsdiefstal
Monitoring en rapportage
Drugs, coffeeshops en hennepteelt
Effecten T&H
Bevorderen leefbaarheid
De mening van inwoners
Veilig sport- en speelklimaat
Betrokkenheid gemeenteraad BIJLAGEN BIJLAGEN 1. Normenkader 2. Interventiematrix 3. Personele capaciteit 4. Taakverdeling 5. Geïnterviewde personen 6. Gebruikte afkortingen 7. Veiligheidsbeleid en uitvoering 7. Veiligheidsbeleid en uitvoering 8. Burgerpanel-survey
Aanpak complexe casuïstiek Drugs, coffeeshops en hennepteelt Aanpak woonoverlast
7.1: overzicht van de uitvoeringsthema’s voor veiligheid 2019-202224 en 2023202625 In zwart: gelijkluidend voor beide periodes In blauw: uitvoeringsthema voor 2019-2022 In rood: uitvoeringsthema voor 2023-2026
Per thema worden de aandachtsgebieden aangegeven, met daarbij de doelstelling, de actuele situatie (met cijfers waar die beschikbaar zijn), en de acties van de samenwerkende organisaties. Dit uitvoeringsprogramma geeft een goed beeld van de voor-
24 Zie: Uitvoeringsprogramma Veiligheid 2019-2022 Gemeente Oss en Bernheze 25 Zie: Uitvoeringsprogramma Veiligheid 2023-2026 Gemeente Oss en Bernheze 49
Veilige publieke taak Cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit
toezicht & handhaving BESTUURLIJKE SAMENVATTING
Bijlage 8 Resultaten van het burgerpanel-survey
Conclusies
Respons
Aanbevelingen aan de raad
755 panelleden hebben de vragenlijst ingevuld. Op basis hiervan kunnen betrouwbare uitspraken worden gedaan. In de rapportage wordt gekeken naar verschillen in antwoorden tussen panelleden die in de stad wonen en die in de dorpen wonen. 537 respondenten wonen in de stad en 218 wonen in de dorpen. In deze rapportage staat eerst een samenvatting van de resultaten en vervolgens de resultaten per vraag
Aanbevelingen aan het college Bestuurlijke reactie Nawoord HET ONDERZOEK Inleiding
Samenvatting
Onderzoeksopzet BEVINDINGENRAPPORT
Belangrijke thema’s
Beleid
Belangrijke thema’s voor toezicht en handhaving zijn volgens de respondenten: • Illegale afvaldumping • Verkeersoverlast • Productie / handel van drugs
Uitvoering Kosten Monitoring en rapportage Effecten T&H
Verkeersoverlast
De mening van inwoners Betrokkenheid gemeenteraad BIJLAGEN BIJLAGEN 1. Normenkader
Rapportage Burgerpanel Oss Over Toezicht, handhaving, veiligheid November 2024 Gemeente Oss Team Onderzoek en Statistiek
2. Interventiematrix 3. Personele capaciteit 4. Taakverdeling
Inleiding
5. Geïnterviewde personen 6. Gebruikte afkortingen 7. Veiligheidsbeleid en uitvoering 8. Burgerpanel-survey 8. Burgerpanel-survey
50
>
De rekenkamer van Oss wil graag weten hoe de inwoners van Oss denken over toezicht, handhaving en veiligheid. Wat zijn belangrijke thema’s, waar moet de gemeente prioriteit aan geven en hoe staat het met de veiligheidsgevoelens? Daarom is het digitale Burgerpanel van de gemeente Oss gevraagd een vragenlijst hierover in te vullen. Op basis van de resultaten gaat de rekenkamer met de raad in gesprek over de invulling van toezicht en handhaving. De responsperiode liep van 17 tot en met 29 september 2024.
Degenen voor wie verkeersoverlast een (heel) belangrijk aspect is, vinden vooral dat er opgetreden moet worden tegen: • snelheidsovertredingen, • parkeren op het trottoir, • en parkeren zonder parkeerkaart op een gehandicaptenparkeerplaats. Hierbij zijn wel een paar verschillen te zien tussen de respondenten die in de stad wonen en in de dorpen. Zoals bij fietsen in het centrum, wordt meer overlast ervaren bij mensen uit de stad en bij parkeer- verkeersoverlast rondom scholen wordt meer als overlast ervaren door mensen in de dorpen.
Geluidsoverlast
De respondenten voor wie geluidsoverlast een (heel) belangrijk aspect is, vinden dat er vooral opgetreden moet worden tegen: • geluidsoverlast van buren, • geluidsoverlast van evenementen, • geluidsoverlast van horeca / bedrijven. Verschil tussen respondenten uit een dorp of stad is vooral te zien bij geluidsoverlast van evenementen wat vaker genoemd wordt door mensen uit de dorpen en geluidsoverlast van horeca / bedrijven wat vaker genoemd wordt door stadsbewoners.
toezicht & handhaving BESTUURLIJKE SAMENVATTING Conclusies Aanbevelingen aan de raad Aanbevelingen aan het college Bestuurlijke reactie Nawoord HET ONDERZOEK Inleiding Onderzoeksopzet BEVINDINGENRAPPORT Beleid Uitvoering Kosten Monitoring en rapportage Effecten T&H De mening van inwoners Betrokkenheid gemeenteraad BIJLAGEN BIJLAGEN 1. Normenkader 2. Interventiematrix 3. Personele capaciteit 4. Taakverdeling 5. Geïnterviewde personen 6. Gebruikte afkortingen 7. Veiligheidsbeleid en uitvoering 8. Burgerpanel-survey 8. Burgerpanel-survey
51
Veiligheidsgevoel
De meerderheid van de respondenten voelt zich zelden of nooit onveilig in de eigen buurt. Op de vraag wat de gemeente kan doen om het veiligheidsgevoel van inwoners te vergroten wordt vooral genoemd: • meer zichtbaarheid van Boa’s, • vroegtijdig problemen signaleren en aanpakken, • verloedering van de buurt tegen gaan, • en meer politie op straat.
Resultaten per vraag Bent u op de hoogte van ons handhavingsbeleid?
Verschillen tussen stad en dorpen zit vooral in meer zichtbaarheid van Boa’s en verloedering in de buurt tegengaan. Deze worden vaker genoemd door mensen uit de stad Overlast in eigen buurt De volgende aspecten komen het vaakst voor in de buurt en worden ook het meest ervaren als overlast: • Hondenpoep • Te hard rijden • Rommel op straat Verschil in stad of dorp zit vooral in: rommel op straat, parkeerproblemen, vernield straatmeubilair. Deze aspecten worden vaker gesignaleerd door mensen uit de stad.
Overig
De meeste respondenten hebben geen ervaring met online criminaliteit Bijna iedereen kent ‘meld misdaad anoniem’. De website brabantveilig.nl is haast niet bekend.
39% van de respondenten is (gedeeltelijk) op de hoogte van het handhavingsbeleid van de gemeente Oss.
toezicht & handhaving
Welke thema’s vindt u het belangrijkste waarop meer toezicht en handhaving gehouden moet worden?
BESTUURLIJKE SAMENVATTING Conclusies Aanbevelingen aan de raad
Qua belangrijkheid van de thema’s is er geen verschil tussen mensen die in de stad wonen en mensen die in de dorpen wonen. Bij sommige thema’s is er verschil in mate van belangrijkheid. Zoals fietsen in het centrum wordt vaker door mensen uit de stad genoemd. En geluidsoverlast wordt vaker door mensen in de dorpen aangegeven. (zie grafiek hieronder) Belangrijke thema’s per stad / dorp
Dorpen
Oss-stad
Afvaldumping (illegaal)
66%
74%
Verkeersoverlast (oa parkeeroverlast snelheidsovertredingen)
49%
51%
Productie / handel van drugs
47%
42%
Jeugdoverlast (hangjongeren)
36%
31%
Hondenpoep
33%
31%
Vuurwerkoverlast
31%
29%
Beleid
Fietsen in het centrum
17%
33%
Uitvoering
Geluidsoverlast
34%
25%
Kosten
Drugsgebruik
29%
26%
Monitoring en rapportage
Loslopende honden (aanlijnplicht)
19%
22%
Effecten T&H
Overlast verwarde personen
14%
15%
De mening van inwoners
Alcoholgebruik op straat
11%
15%
Betrokkenheid gemeenteraad
Illegale bewoning
7%
7%
BIJLAGEN BIJLAGEN
Overbewoning
4%
9%
1. Normenkader
Fietswrakken / hinderlijk geparkeerde fietsen
5%
8%
2. Interventiematrix
Stankoverlast
9%
6%
3. Personele capaciteit
Illegale bedrijven
8%
6%
4. Taakverdeling
Rookoverlast
6%
5%
Illegaal bouwen
8%
3%
Aanbevelingen aan het college Bestuurlijke reactie Nawoord HET ONDERZOEK Inleiding Onderzoeksopzet BEVINDINGENRAPPORT
5. Geïnterviewde personen 6. Gebruikte afkortingen 7. Veiligheidsbeleid en uitvoering 8. Burgerpanel-survey 8. Burgerpanel-survey
52
Op de vraag welke thema’s men belangrijk vindt waarop meer toezicht en handhaving gehouden moet worden konden de respondenten maximaal 5 thema’s aankruisen. Illegale afvaldumping wordt als belangrijkste thema genoemd 72% van de respondenten geeft dit aan. Ook verkeersoverlast (51%) en productie / handel van drugs (43%) zijn belangrijke thema’s volgens het panel.
Op de toelichting op de deze vraag worden diverse voorbeelden gegeven van overlast waarvan men vindt dat meer op gehandhaafd moet worden: Er zijn veel opmerkingen over zwerfafval en afvaldumping en vooral bij ondergrondse containers en in parken. Dit zorgt voor vervuiling van de openbare ruimte en er komt ongedierte op af.
toezicht & handhaving BESTUURLIJKE SAMENVATTING Conclusies Aanbevelingen aan de raad
Er worden ook veel voorbeelden genoemd die te maken hebben met verkeersoverlast. Panelleden geven aan dat vooral in woonwijken en bij scholen te hard wordt gereden. Ook foutparkeren wordt vaak genoemd. Men vindt dat daar meer op gehandhaafd moet worden ivm veiligheid.
Belangrijk toezicht & handhaving per stad /dorp
Hoe belangrijk vindt u het toezicht op en de handhaving op de volgende zaken?
Dorpen
Oss-stad
Afvaldumping (illegaal)
92%
96%
Productie / handel van drugs
93%
92%
Verkeersoverlast
78%
80%
Drugsgebruik
81%
79%
Aanbevelingen aan het college
Geluidsoverlast
79%
77%
Bestuurlijke reactie
Jeugdoverlast (hangjongeren)
79%
75%
Nawoord
Stankoverlast
75%
75%
Vuurwerkoverlast
72%
72%
Overlast verwarde personen
70%
71%
Illegale bedrijven
64%
65%
Hondenpoep
68%
63%
Overbewoning
50%
61%
Rookoverlast
58%
57%
Illegale bewoning
51%
56%
Alcoholgebruik op straat
51%
54%
Fietsen in het centrum
39%
54%
Loslopende honden (aanlijnplicht)
56%
53%
Illegaal bouwen
44%
40%
Fietswrakken / hinderlijk geparkeerde fietsen
31%
35%
HET ONDERZOEK Inleiding Onderzoeksopzet BEVINDINGENRAPPORT Beleid Uitvoering Kosten Monitoring en rapportage Effecten T&H De mening van inwoners Betrokkenheid gemeenteraad BIJLAGEN BIJLAGEN 1. Normenkader 2. Interventiematrix 3. Personele capaciteit 4. Taakverdeling 5. Geïnterviewde personen 6. Gebruikte afkortingen 7. Veiligheidsbeleid en uitvoering 8. Burgerpanel-survey 8. Burgerpanel-survey
53
Op de vraag: “Hoe belangrijk vindt u toezicht en handhaving op de volgende zaken?” konden de respondenten per aspect aangeven in hoeverre men dit belangrijk vindt van heel belangrijk t/m heel onbelangrijk. Vooral afvaldumping (95%), Productie / handel van drugs (92%), Verkeersoverlast (79%) en Drugsgebruik (79%) vindt men (heel) belangrijk als het gaat om toezicht en handhaving. Er is bijna geen verschil in de meningen hierover tussen mensen die in de stad en in de dorpen wonen.
toezicht & handhaving
Tegen welk verkeersoverlast moet vooral opgetreden worden?
BESTUURLIJKE SAMENVATTING Conclusies
Hierbij zijn wel een paar verschillen te zien tussen de respondenten die in de stad wonen en in de dorpen. Zoals bij fietsen in het centrum, wordt meer overlast ervaren bij mensen in het centrum en bij parkeer- verkeersoverlast rondom scholen wordt meer als overlast ervaren door mensen in de dorpen. Verkeersoverlast stad/dorp
Dorpen
Oss-stad
Snelheidsovertredingen
71%
61%
Fietsen in het centrum
19%
37%
Parkeren op het trottoir
35%
37%
Parkeren zonder parkeerkaart op een gehandicaptenparkeerplaats
42%
31%
Inleiding
Parkeer- en verkeersoverlast rondom scholen
42%
27%
Onderzoeksopzet
Tegen de richting in rijden in een eenrichtingsstraat
22%
26%
BEVINDINGENRAPPORT
Foutief of hinderlijk parkeren van recreatievoertuigen, zoals caravans
15%
18%
Anders, namelijk:
6%
14%
Negeren van het vrachtwagenverbod
14%
11%
Foutief of hinderlijk parkeren van aanhangwagens
6%
10%
Parkeren in de blauwe zone (zonder gebruik vanparkeerschijf)
2%
2%
Aanbevelingen aan de raad Aanbevelingen aan het college Bestuurlijke reactie Nawoord HET ONDERZOEK
Beleid Uitvoering Kosten Monitoring en rapportage Effecten T&H De mening van inwoners Betrokkenheid gemeenteraad BIJLAGEN BIJLAGEN 1. Normenkader 2. Interventiematrix 3. Personele capaciteit 4. Taakverdeling 5. Geïnterviewde personen 6. Gebruikte afkortingen 7. Veiligheidsbeleid en uitvoering 8. Burgerpanel-survey 8. Burgerpanel-survey
54
De respondenten die aan hebben gegeven dat verkeersoverlast een (heel) belangrijk aspect is, hebben de vraag voorgelegd gekregen tegen welke vorm van verkeersoverlast vooral opgetreden moet worden. Men kon maximaal 3 antwoordopties aankruisen. Een duidelijke meerderheid vindt dat vooral opgetreden moet worden tegen snelheidsovertredingen (64%). Ook parkeren op het trottoir (35%) en parkeren zonder parkeerkaart op een gehandicaptenparkeerplaats (34%) wordt belangrijk gevonden.
Tegen welke vorm van geluidsoverlast moet volgens u vooral opgetreden worden?
toezicht & handhaving BESTUURLIJKE SAMENVATTING Conclusies Aanbevelingen aan de raad Aanbevelingen aan het college Bestuurlijke reactie Nawoord HET ONDERZOEK Inleiding Onderzoeksopzet BEVINDINGENRAPPORT Beleid Uitvoering Kosten Monitoring en rapportage Effecten T&H
De respondenten die aan hebben gegeven dat geluidsoverlast een (heel) belangrijk aspect is, hebben de vraag voorgelegd gekregen tegen welke vorm van geluidsoverlast vooral opgetreden moet worden. Men kon maximaal 3 antwoordopties aankruisen. De meerderheid vindt dat er vooral opgetreden moet worden tegen geluidsoverlast van buren (54%). Ook geluidsoverlast van evenementen (40%) en van horeca / bedrijven (37%) wordt vaak genoemd.
In de toelichting op deze vraag worden diverse antwoorden gegeven. Veel respondenten geven aan dat ze in een prettige buurt wonen. Aspecten die vaak genoemd worden waardoor inwoners zich veilig voelen zijn: fijne buurt en goede buren. Goede sociale contacten heeft positieve invloed op het veiligheidsgevoel. Ook buurtpreventie wordt als positief ervaren.
Verschil in mening tussen respondenten uit dorp of stad is vooral te zien bij geluidsoverlast van evenementen en van horeca / bedrijven.
Aspecten die genoemd worden waardoor inwoners zich minder veilig velen zijn: mensen die overlast veroorzaken op straat (zoals dronken, drugsgebruik, dingen kapot maken) en hangjongeren. Ook onvoldoende verlichting en verkeersoverlast wordt genoemd.
Geluidsoverlast stad/dorp
Komt het volgende wel eens voor in uw buurt?
Dorpen
Oss-stad
Geluidoverlast van de buren
59%
57%
Geluidoverlast van evenementen
52%
38%
Geluidoverlast van horeca/bedrijven
47%
36%
Geluidoverlast van verkeerslawaai
31%
36%
Geluidoverlast van airco’s en warmtepompen
15%
17%
Anders, namelijk:
7%
14%
Voelt u zich wel eens onveilig in uw eigen buurt?
De mening van inwoners Betrokkenheid gemeenteraad BIJLAGEN BIJLAGEN
33%
1. Normenkader 2. Interventiematrix 3. Personele capaciteit 4. Taakverdeling 5. Geïnterviewde personen 6. Gebruikte afkortingen 7. Veiligheidsbeleid en uitvoering 8. Burgerpanel-survey 8. Burgerpanel-survey
55
De meerderheid van de respondenten voelt zich zelden of nooit onveilig in de eigen buurt (73%). 4% voelt zich vaak onveilig in eigen buurt. Dit zijn vooral respondenten die in de stad wonen (5,8%).
Aan het panel is gevraag om per aspect aan te geven of het wel of niet voorkomt in de buurt. Hondenpoep komt het vaakst voor (83%). Ook te hard rijden (80%) en rommel op straat (76%) komt vaak voor.
toezicht & handhaving BESTUURLIJKE SAMENVATTING
Verschil in stad of dorp zit vooral in: rommel op straat (stad 82% / dorp 63%), parkeerproblemen (stad 64% / dorp: 45%) en vernield straatmeubilair Stad 47% / dorp 27%).
Conclusies
Komt voor in de buurt stad / dorpen
Dorpen
Oss-stad
Aanbevelingen aan de raad
Hondenpoep, bijv. op de stoep of op grasveldjes
82%
83%
Aanbevelingen aan het college
Rommel op straat
63%
82%
Bestuurlijke reactie
Te hard rijden
83%
79%
Nawoord
Parkeerproblemen, bijv. fout geparkeerde voertuigen of te weinig plaatsen
45%
64%
Agressief verkeersgedrag
46%
49%
Geluidsoverlast
52%
48%
Vernield straatmeubilair, bijv. vuilnisbakken of bankjes
27%
47%
Beleid
Rondhangende jongeren
31%
43%
Uitvoering
Bekladde muren of gebouwen
13%
39%
Kosten
Drugshandel
23%
38%
Monitoring en rapportage
Overlast door buurtbewoners
36%
32%
Effecten T&H
Drugsgebruik, bijv. op straat of bij coffeeshops
18%
30%
De mening van inwoners
Verwarde personen
16%
29%
Betrokkenheid gemeenteraad
Dronken mensen op straat
18%
28%
BIJLAGEN BIJLAGEN
Stankoverlast
31%
26%
1. Normenkader
Mensen die op straat worden lastiggevallen
7%
13%
2. Interventiematrix
Overlast van horecagelegenheden zoals cafés, restaurants of snackbars
13%
7%
HET ONDERZOEK Inleiding Onderzoeksopzet BEVINDINGENRAPPORT
3. Personele capaciteit 4. Taakverdeling 5. Geïnterviewde personen 6. Gebruikte afkortingen 7. Veiligheidsbeleid en uitvoering 8. Burgerpanel-survey 8. Burgerpanel-survey
56
Bij ja-antwoorden: Ervaren overlast (veel en een beetje)
De meerderheid van de respondenten ervaart ook overlast van te hard rijden (83%), hondenpoep (80%) en Rommel op straat (78%).
toezicht & handhaving
Dorpen
Oss-stad
Rommel op straat
65%
83%
Te hard rijden
84%
81%
Hondenpoep, bijv. op de stoep of op grasveldjes
78%
80%
Parkeerproblemen, bijv. fout geparkeerde voertuigen of te weinig plaatsen
57%
71%
Agressief verkeersgedrag
55%
60%
Geluidsoverlast
55%
57%
Vernield straatmeubilair, bijv. vuilnisbakken of bankjes
30%
49%
Rondhangende jongeren
37%
48%
Overlast door buurtbewoners
37%
40%
Inleiding
Drugshandel
24%
37%
Onderzoeksopzet
Bekladde muren of gebouwen
13%
33%
Drugsgebruik, bijv. op straat of bij coffeeshops
23%
33%
Verwarde personen
20%
33%
Stankoverlast
37%
32%
Dronken mensen op straat
23%
31%
Mensen die op straat worden lastiggevallen
9%
15%
Overlast van horecagelegenheden zoals cafés, restaurants of snackbars
16%
12%
Ja, in de afgelopen 12 maanden
Ja, langer geleden
Nee, nooit
BESTUURLIJKE SAMENVATTING Conclusies Aanbevelingen aan de raad Aanbevelingen aan het college Bestuurlijke reactie Nawoord HET ONDERZOEK
BEVINDINGENRAPPORT Beleid Uitvoering Kosten Monitoring en rapportage Effecten T&H De mening van inwoners
Ervaren overlast stad / dorp
Met welke vormen van online criminaliteit heeft u wel eens te maken gehad?
Betrokkenheid gemeenteraad BIJLAGEN BIJLAGEN 1. Normenkader
Identiteitsfraude (iemand die illegaal gebruik maakte van persoonsgegevens zoals paspoort / rijbewijs)
0%
2%
98%
2. Interventiematrix
Shamesexting (ongewenst versturen of dreigen om te versturen van naaktfoto’s of filmpjes)
1%
2%
97%
Stalking (zoals bespioneren, lastig vallen, steeds ongewenste berichten sturen)
2%
5%
93%
Pesten (zoals: beledigende emails, gemene berichtjes, ongewenste foto’s op sociale media)
3%
7%
90%
Fraude bij betalingsverekeer (geld afgeschreven door crimineel)
3%
7%
90%
Hacken van een apparaat (iemand heeft ingebroken in bijvoorbeeld computer of telefoon)
3%
10%
87%
Hacken van een account (overnemen van bijv emailaccount, sociale media site)
5%
11%
83%
Anders namelijk:
19%
5%
76%
Oplichting bij het online kopen van producten en diensten
14%
20%
66%
Phising (mensen die zich voordoen als medewerker bank of computerhelpdesk met verzoek om vertrouwelijke gegevens)
36%
16%
48%
3. Personele capaciteit 4. Taakverdeling 5. Geïnterviewde personen 6. Gebruikte afkortingen 7. Veiligheidsbeleid en uitvoering 8. Burgerpanel-survey 8. Burgerpanel-survey
57
toezicht & handhaving BESTUURLIJKE SAMENVATTING Conclusies
De meeste respondenten hebben niet te maken gehad met online criminaliteit, Phising wordt het meest genoemd. 42% heeft hier wel eens mee te maken gehad.
Bent u op de hoogte van de volgende punten?
Aanbevelingen aan de raad Aanbevelingen aan het college Bestuurlijke reactie Nawoord HET ONDERZOEK Inleiding Onderzoeksopzet BEVINDINGENRAPPORT Beleid Uitvoering
Ja, volledig op de hoogte
Weleens van gehoord
Nooit van gehoord
‘Meld Misdaad Anoniem’, het onafhankelijke meldpunt waar u anoniem informatie kunt geven over criminaliteit en misdaad?
59%
38%
2%
De website www.brabantveilig.nl, het informatiepunt waar Brabantse inwoners terecht kunnen met vragen over veilig wonen?
9%
26%
65%
Bijna iedereen kent “meld misdaad anoniem”: 98% De website brabantveilig.nl is veel minder bekend. 65% heeft daar nog nooit van gehoord.