Programmabegroting 2025-2028

laatste doorrekeningen van de BIE's (bouwgrond in exploitatie) en IMVA (lees toekomstige grondexploitatie);

b)

geen winstbijdrage van de grondexploitatie Amsteleind. De winstverwachting van de grondexploitatie is voor een bedrag van € 11,5 miljoen negatief bijgesteld. Dit is naar aanleiding van de gewijzigde ontwikkelrichting (nu richting zuiden);

c)

de lagere winstafdracht van de grondexploitatie Amsteleind wordt opgevangen door het wegvallen van de kosten voor de Westelijke ontsluitingsweg en fase 3 van de Noordelijke ontsluitingsweg. Het bedrag hiervoor wordt uit de reserve bovenwijkse voorzieningen overgeheveld naar deze reserve;

d)

uitvoering van aanleg tunnel in de Heihoek voor een bedrag van € 35 miljoen in de periode 2028 en 2029;

e)

looptijd sparen en uitgaven van investeringen tot en met het jaar 2040;

Uitgaande van een meerjarige rente van 3,3% komen we uit op een investeringsbijdrage van € 105 miljoen. Dit is dus lager dan de beoogde € 125 miljoen. Daarom wordt voorgesteld onder nieuw beleid om jaarlijks € 250.000 extra te sparen, waardoor we (afhankelijk van de rente-ontwikkeling op de langere termijn) dichter in de buurt komen van het doelbedrag van € 125 miljoen.

26

Programma 1. Welzijn en zorg

27

1. Inleiding De begrotingsprogramma’s 1, 2 en 3 gaan over het sociaal domein in Oss. In de drie hoofdstukken staan veel deelonderwerpen. In de alinea’s hier direct onder staat wat ons bindt in het sociaal domein. Vanuit het sociaal domein werken wij aan een veerkrachtige en inclusieve samenleving in Oss. Wij streven ernaar dat iedere inwoner kan meedoen. Wij doen dat vanuit de volgende waarden: •

Mens centraal. We stellen de mens centraal, we sluiten aan bij wat mensen zelf willen en kunnen. We doen hierbij recht aan de waardigheid van iedere inwoner van Oss. Inwoners willen zoveel mogelijk eigen regie en verantwoordelijkheid over hun leven en hun leefomgeving. Zij doen en kunnen veel zelf en samen met hun omgeving. Zorg voor elkaar en vrijwilligerswerk is van grote meerwaarde voor de gemeenschap.

•

Nabijheid. We weten wat er leeft en speelt in buurten, wijken, dorpen, stadjes, we zijn makkelijk benaderbaar. Ondersteuning is nabij en waar mogelijk ingebed in de sociale structuur in de dorpen en wijken. Zodat we bijdragen aan actieve en verantwoordelijke gemeenschappen.

•

Eenvoud. We werken vanuit de bedoeling en doen wat nodig is, passend bij de inwoner en zijn mogelijkheden. We maken steeds de afweging hoe we administratieve processen voor inwoners, onze samenwerkingspartners en de gemeentelijke organisatie kunnen vereenvoudigen.

•

Vakmanschap. Onze medewerkers zijn deskundig, hebben de juiste competenties en blijven leren. Ze zijn hierbij in staat waarderend en zonder vooroordeel het gesprek aan te gaan.

•

Partnerschap. We hebben onze partners in het sociaal domein nodig; we bouwen aan netwerken en participeren hier actief in. Professionals vanuit verschillende afdelingen en organisaties én inwoners werken waar nodig integraal samen. Hierbij is de Samenwerkwijze uitgangspunt.

Schaarste en houdbaarheid zorg Onze samenleving staat voor grote veranderingen. We zien een toenemende hulpvraag omdat de bevolking groeit. Dit komt vooral door de stijgende levensverwachting (vergrijzing) en internationale migratie. Tegelijkertijd is sprake van voorzieningen in dorpen en wijken die onder druk staan, een oplopende personeelsschaarste en een wooncrisis die (kwetsbare) inwoners raakt. Tot slot hebben we ook te maken met onzekere en over het algemeen ontoereikende compensatie door het Rijk, terwijl de kosten toenemen. Waar we de afgelopen decennia vanuit de overheid veel ondersteuning konden bieden aan het individu, is het steeds belangrijker dat onze inwoners zelf en met elkaar nadenken over hun toekomst en zich daarop voorbereiden. Meer aandacht voor gemeenschapsvorming en ontmoeting - elkaar kennen en waar nodig ondersteunen - is daarbij een belangrijke en mooie ontwikkeling. Zowel vanuit een sociaal maatschappelijk perspectief, een kostenperspectief (herverdelen van schaarste) als een arbeidsmarktperspectief. Deze vraagstukken van schaarste benadrukken het belang van een solide sociale basis en de noodzaak tot het maken van fundamentele keuzes. Dit vraagt ook van de samenleving het besef dat we een gezamenlijke verantwoordelijkheid hebben. Op dit moment werken we aan een beleidskader Wmo 2025-2029. Deze sluit aan op de begroting.

We volgen de demografische en landelijke ontwikkelingen zoals de resultaten van het houdbaarheidsonderzoek Wmo dat momenteel wordt uitgevoerd door het ministerie van VWS en de VNG. Dit onderzoek richt zich op de duurzame bestuurlijke en financiële verhoudingen tussen het Rijk en gemeenten op het gebied van de Wmo en de overgang van het abonnementstarief naar de inkomensafhankelijke eigen bijdrage Wmo vanaf 1 januari 2026. Werken aan een toekomstbestendig zorgstelsel vraagt domein overstijgende afstemming en afstemming met onder andere programma 2, 3, 7 (wonen) en 8 (veiligheid).

28

2. Programma-onderdelen 2.1 Ondersteuning en zorg in de Wmo Wat willen we bereiken? De Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo) geeft gemeenten de opdracht mensen te ondersteunen om mee te kunnen doen in de samenleving. Daarbij gaan we altijd uit van wat een inwoner wil bereiken; van de middelen en mogelijkheden die inwoners zelf hebben om hier stappen in te zetten om daarna te bespreken wat er aanvullend nodig is. We zorgen dat voorzieningen nabij en toegankelijk zijn, zodat iedereen kan meedoen. Beleidskader Wmo Oss 2025-2029 We stellen een beleidskader Wmo Oss op voor de periode 2025-2029. De hoofdopgave is zorgen dat onze ondersteuning toekomstbestendig is, inwoners de ondersteuning krijgen die ze nodig hebben en de meest kwetsbaren gezien en geholpen worden. De maatschappelijke uitdagingen waar we momenteel voor staan vragen om scherpere keuzes en nog beter samenwerken in het sociaal domein. Meer samen werken met de gemeenschap en met onze partners. We breiden het collectieve aanbod waar mogelijk uit waardoor er meer mogelijkheid tot elkaar ontmoeten en helpen ontstaat. Ook willen we inwoners inspireren en mogelijkheden bieden om eigen ideeën uit te voeren. Denk aan het faciliteren van zorgcoöperaties en initiatieven die al een waardevolle bijdrage leveren aan deze beweging, of het versterken van informele zorg en mantelzorg.

Daarnaast kijken we naar lichtere en andere vormen van dagbesteding, hulp bij het huishouden en ondersteuning. Tot slot blijven we investeren in het bieden van passende ondersteuning van mensen met een psychische kwetsbaarheid en het mogelijk maken van de uitstroom uit beschermd wonen. Landelijke akkoorden zoals het Integraal Zorg Akkoord (IZA), het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het programma Wonen Ondersteuning en Zorg voor Ouderen (WOZO1) sluiten hierop aan. Hierbij ligt de focus op een domein overstijgende samenwerking tussen het medische en sociale domein, een gezonde en actieve leefstijl en langer zelfstandig (samen)wonen. Daarnaast zoeken we ook steeds meer de samenwerking met het ruimtelijke domein, wonen, een gezonde leefomgeving en plekken voor ontmoeting dragen immers bij aan onze sociale doelen. Sociale basis Een sterke sociale basis kan inwoners helpen om mee te kunnen doen. Een sociale basis bestaat uit drie pijlers: sociale verbanden van inwoners, sociale structuren zoals organisaties, diensten en voorzieningen en een fijne leefomgeving waar mensen kunnen samenleven, elkaar kunnen ontmoeten, meedoen en in staat zijn om zelf (met hulp van omgeving/netwerk) hun leven vorm te geven. Hierbij leggen we de verbinding met onze visie Thuis in de Buurt (programma 3). We werken aan de volgende doelstelling(en):

-

In Oss helpen inwoners elkaar en kan iedereen meedoen (sociale basis) Inwoners van Oss die dat nodig hebben, krijgen passende ondersteuning Voorzieningen zijn vindbaar, toegankelijk, betaalbaar en kwalitatief goed

1 Integraal Zorgakkoord (IZA), Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en Programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen (WOZO). 29

Wat gaan we hiervoor doen? Activiteit

Wanneer gereed (kwartaal/jaar)?

-

We stellen het beleidskader Wmo 2025-2029 op.

Q1/2025

-

We maken nieuw mantelzorgbeleid dat ingaat vanaf 2025. Hiertoe laten we

Q1/2025

door ONS welzijn een (jaarlijkse) behoeftepeiling onder mantelzorgers uitvoeren. De focus ligt onder andere op toegankelijke, vindbare voorzieningen en informatie zodat de mantelzorgers en zorgvrijwilligers toegerust zijn om hun dierbare te ondersteunen. Daarnaast blijft de waardering belangrijk en denken we aan het vergroten van mantelzorgbewustzijn in de domeinen zorg, welzijn, wonen, werk en onderwijs. -

We willen dat Osse jeugdigen opgroeien tot gezonde en zelfstandige

Q4/2024, uitvoering

volwassenen. Zichzelf kunnen redden, voor zichzelf opkomen en meedoen in de

vanaf 2025

samenleving (integraal jeugdbeleid). We zien dat de behoefte van jongeren aan verandering onderhevig is, en we hebben een groeiende behoefte om tijdig in te grijpen bij risicovol gedrag bij jongeren. ONS welzijn ervaart dat onvoldoende capaciteit beschikbaar is om goed in te kunnen zetten op aanwezigheid in de wijken. Jongerenwerk op scholen is in de huidige opdracht überhaupt niet meegenomen, terwijl dat een belangrijke vindplaats is voor jongeren. In 2024 werken we daarom aan een nieuwe opdracht voor uitvoering van het jongerenwerk in Oss. Hierbij zoeken we de verbinding met de ondersteuningsstructuur op het onderwijs en het veiligheidsdomein (programma 8). Om onze ambities voor het jongerenwerk ook uit te kunnen voeren, gaan we in overleg met jongeren- en welzijnswerk en komen we met een voorstel. -

In Oss kan iedereen meedoen, dat is onze ambitie. We vormen een inclusieve

Q1/2025

samenleving waar iedereen dezelfde kansen krijgt, waar onderlinge verbondenheid is en men oog heeft voor elkaar. Waar discriminatie niet geaccepteerd wordt. Zodat uitvallen en uitsluiten voorkomen kunnen worden en iedereen een zinvol bestaan kan opbouwen. Inclusie is hierin een belangrijk thema. Daarom werken we in 2024 aan een lokale inclusie agenda waar we in 2025 uitvoering aan gaan geven. Hiermee voldoen we aan de verplichting om uitvoering te geven aan het VN-verdrag handicap. -

De proeftuin Oss is een gebiedsgerichte aanpak waar inwoners en organisaties

Q4/2025

samen werken aan oplossingen waarin mensen meer voor zichzelf en elkaar kunnen doen. Het ideale toekomstbeeld is een vitale wijk waar inwoners tegen lagere kosten een betere (positieve) gezondheid ervaren. Hierbij werken en financieren we gebiedsgericht. Eind 2022 heeft de raad besloten om de proeftuin met 5 jaar te verlengen, uit te breiden met een 2e proeftuinwijk en vanaf 2024 jaarlijks een subsidiebedrag voor de twee proeftuinwijken vast te stellen. Daarbij is een vast wijkbudget vastgesteld dat door de proeftuinpartners gezamenlijk wordt gebruikt ten behoeve van de doelen én transformatie van zorg en welzijn. Eind 2025 willen we een besluit laten nemen om al dan niet door te gaan met de werkwijze in Oss zoals die momenteel in de Ruwaard en Ussen wordt uitgevoerd. -

Substitutie kan een belangrijke bijdrage leveren om meer mensen te helpen

Continu

met hetzelfde geld. We zetten op verschillende manieren in op substitutie, bijvoorbeeld door individuele ondersteuning en dagbesteding om te buigen naar collectieve en voorliggende voorzieningen. Dit kan leiden tot budgetverschuivingen in de begroting. 2 voorbeelden: o

In 2023 is het Zorgbuurthuis 't Hageltje gestart. Voor de jaren 2023 tot en met 2026 wordt voor dit initiatief een lumpsum bedrag uit de

30

Activiteit

Wanneer gereed (kwartaal/jaar)? Wmo-middelen verstrekt. We monitoren of de Wmo-ondersteuning op deze manier goedkoper en beter is en verzamelen informatie die kan bijdragen aan deelname van de zorgverzekeraar bij een eventueel vervolg.

o

Onder anderen in Berghem en in Lith draaien dagontmoetingsinitiatieven voor inwoners met (beginnende) dementie of andere gezondheidsbeperking. Hiermee voorkomen of stellen we geïndiceerde dagbesteding uit. Vanaf 2025 bekostigen we deze initiatieven uit de Wmo-middelen.

-

De ondersteuning van psychisch kwetsbare inwoners blijft ook de komende

Continu

jaren een belangrijk thema. In de regio Brabant Noordoost-Oost (BNOO) hebben we een gezamenlijke ambitie, namelijk dat mensen met een psychische kwetsbaarheid zo veel mogelijk thuis wonen en meedoen naar vermogen. Daar waar inwoners (tijdelijk) niet zelfstandig kunnen wonen of het hen niet lukt om op eigen kracht te zorgen voor een dak boven het hoofd, zijn er voldoende passende (tijdelijke) opvangvarianten beschikbaar.” Om dit verder te brengen, focussen we op: o

Inzetten op een transformatie van de maatschappelijke opvang naar kleinschalige, kortdurende, lokale opvang en een regionale opvangvoorziening voor de complexe doelgroep.

o

Onderdeel van de transformatie van de maatschappelijke opvang is de ver(nieuw)bouw van de huisvesting van maatschappelijke opvang in de Schadewijk. Het gebouw is verouderd en sluit niet aan bij de gewenste transformatie. Hierin werken we samen met Brabant Wonen, het Verdihuis en het programma Schadewijk.

o

Waar mogelijk voorkomen we instroom in de maatschappelijke opvang. We geloven dat eerst een dak en dan de juiste hulp, de sleutel is naar duurzaam herstel. We ontwikkelen het urgentieplus proces naar de huisvesting van urgente doelgroepen in samenwerking met woningcorporaties.

o

We passen bestaande inkoopproducten aan, gericht op het ondersteunen en beschermen van kwetsbare inwoners midden in de samenleving in diverse woonvarianten. Beschermd Thuis met flexibele herstelondersteuning is op afroep thuis beschikbaar voor deze groep.

o

We bouwen verder aan de steunstructuren in de wijk: met ketenpartners werken we aan een zachte landing in de wijk, de ontwikkeling van een zelfregiecentrum met inzet van ervaringsdeskundigen, het verkennend gesprek (waarbij huisarts, GGZ en ONS Welzijn nauw samenwerken) en de consultatiefunctie GGZ voor professionals. Hiermee voorkomen we onnodige instroom in de GGZ.

o

We stellen eind 2024 een regionale aanpak dakloosheid vast waarmee we uitvoering geven aan het nationaal actieplan dakloosheid. Lokaal zetten we in op onder meer preventie van dakloosheid en voeren we een pilot "housing first” voor jongeren uit.

-

Samenwerking medische domein: Samenwerking tussen het sociale en

2025

medische domein is in tijden van schaarste belangrijker dan ooit omdat deze gefinancierd worden door verschillende stelsels. o

Huisartsen: We blijven inzetten op maximale samenwerking met HUMO (samenwerkingsorganisatie voor Huisartsen) en de huisartsen in Oss. Ook werken we samen rond het huisartsentekort, bij de Proeftuin Oss en bij IZA en GALA.

31

Activiteit

Wanneer gereed (kwartaal/jaar)?

o

Het Integraal zorgakkoord (IZA): Het IZA en het regioplan dat in onze regio is opgesteld hebben een flinke impuls gegeven aan regionale samenwerking met het medische domein, het zorgkantoor en de zorgverzekeraar. Ook het plan dat momenteel wordt opgesteld door de sub-regio Samen in gezondheid om een aanvraag vanuit de IZA transformatiemiddelen te doen, moet hieraan bijdragen.

-

Samenwerking ruimtelijk domein en veiligheid: o

Continu

Ruimtelijk domein: De samenwerking met het ruimtelijk domein intensiveren we in 2025 verder. Denk aan wonen en zorg (de woonzorgvisie), advisering bij de Intaketafel bij ruimtelijke initiatieven, programma Schadewijk, gezonde leefomgeving, de verstedelijkingsopgave en de omgevingsvisie.

o

Veiligheid: Samenwerking tussen zorg en veiligheid intensiveren we verder. Onder andere bij de aanpak van personen met onbegrepen gedrag, werken we aansluitend op de Samenwerkwijze volgens het AVE-model (Aanpak Voorkomen Escalatie) en Jeugd en veiligheid.

2.2 Jeugdhulp Wat willen we bereiken? Wij zorgen voor passende jeugdhulp voor de meest kwetsbare jeugdigen en hun gezin. Jeugdhulp die past bij de (zwaarte van de) problematiek en zo tijdig mogelijk wordt ingezet. Dat betekent dat we een variatie aan specialistische hulp in onze regio nastreven. We werken aan een zorglandschap waarbij jeugdigen zoveel mogelijk thuis of in een gezinsgerichte setting kunnen opgroeien, zo dicht mogelijk bij de eigen leefomgeving. De Landelijke Hervormingsagenda Jeugdhulp is voor ons de komende jaren een belangrijke leidraad. De ontwikkelingen hierin van sterke sociale teams, een goede koppeling met onderwijs, bestaanszekerheid, wonen en het medisch domein, minder residentiele hulp, kwaliteitsverbetering en monitoring sluiten aan bij onze inhoudelijke uitgangspunten. In het Regionaal Beleidsprogramma hebben we dit vertaald in 6 programmalijnen. Naast inhoudelijke ontwikkelingen gericht op verbetering van zorg voor onze jeugd, stelt het ons ook voor de opdracht tot kostenbeheersing. Het gebruik van jeugdhulp is afgelopen jaren steeds gegroeid; ook nemen de investeringen toe door tariefstijgingen als gevolg van onder meer loonontwikkeling, kwaliteitsverbetering en arbeidskrapte; onder meer bij kleinschalig verblijf jeugdzorg+, regulier kleinschalig verblijf en uniforme tariefontwikkeling bij de GI’s.

Specialistische jeugdhulp is een schaars goed en moet beschikbaar zijn voor de jeugdigen die dit het hardst nodig hebben. We verkennen daarom de mogelijkheden om de reikwijdte van de jeugdhulp te beperken en willen meer inzetten op normaliseren. Het lokale beleidsplan Integraal Jeugdbeleid verwoordt onze ambitie voor alle jeugdigen in Oss; namelijk dat zij opgroeien tot gezonde zelfstandige volwassenen, die zichzelf kunnen redden, voor zichzelf opkomen en meedoen in de samenleving. De aanwezigheid van een stevige pedagogische basis is goed voor alle jeugdigen, en helpt ook beschermend voor de meer kwetsbare jeugd. Een pedagogische basis gaat over jeugdigen, ouders, hun omgeving en de gemeenschappen waar ze onderdeel van zijn. Het raakt alle aspecten van het dagelijks leven: sociale contacten, ontmoeting, sport, gezondheid, onderwijs, wonen, werk en veiligheid. Opvoeden en opgroeien is vooral een zaak van jeugdigen en hun gezinnen als middelpunt van de stevige pedagogische basis. Ook als zich problemen voordoen. Als problemen de eigen mogelijkheden overstijgen, vormt het Centrum Jeugd en Gezin (als onderdeel van de sociale teams) de sterke toegang tot passende hulp.

We realiseren deze hulp aan de jeugdige(n) en het gezin op basis van een gedeelde vraagverheldering met het gezin en het netwerk; waar nodig in verbinding met Wmo, volwassenzorg en Werk & Inkomen (integrale gezinsgerichte hulp).

32

We werken aan de volgende doelstelling(en): -

Jeugdigen in onveilige situaties worden beschermd

-

De hulp voor de jeugdige is zo dicht mogelijk bij huis, nabij het gezin

-

Er is passende (specialistische) jeugdhulp voor de jeugdigen die dit nodig hebben

-

Er is een sterke (gemeentelijke) toegang die verbindingen heeft met partners uit de jeugdketen zoals consultatiebureau, voorschoolse voorzieningen en onderwijs

Wat gaan we hiervoor doen? Activiteit

Wanneer gereed (kwartaal/jaar)?

-

We implementeren het Beleidskader Jeugd met de speerpunten voor beleid op alle beleidsterreinen in relatie tot jeugdigen. We sluiten daarbij aan op het nieuwe Regionale Beleidsprogramma Jeugdhulp en de Landelijke Hervormingsagenda Jeugd. We zetten in op jongerenparticipatie bij nieuw te ontwikkelen beleid, in aansluiting op de regionale beweging.

-

Kostenbeheersing is een belangrijk aandachtspunt. Via het Dashboard Sociaal Domein monitoren wij uitgaven en gebruik van jeugdhulp. We zoeken naar mogelijkheden om de gebruik van de jeugdhulp terug te dringen.

-

We werken aan stevige lokale teams die gezinsgericht ondersteunen. De jeugdprofessionals maken daar deel van uit.

-

We evalueren het Experiment Beschikkingsvrij indiceren en Samenwerkwijze

Q1/2025

voor jeugd en kijken wat nodig is in vervolg hierop. -

We blijven inzetten op doorontwikkeling (kwaliteit van de) dienstverlening het

2025

Centrum voor Jeugd en Gezin. Thema’s daarbij zijn: o

Normalisatie en versterken (veer)kracht van jeugdigen en gezinnen. Alleen als het echt nodig is, biedt het CJG zelf hulp of leidt naar passende (jeugd)hulp.

o

Werken volgens het AVE-model (Aanpak voorkomen escalatie) en passend veiligheidscoördinatie, casus- of procesregie uitvoeren.

o

Vergroten maatschappelijk- en kostenbewustzijn CJG: afbakenen van jeugdhulp in relatie tot bv. voorliggende ondersteuning, WLZ en Passend Onderwijs. En afbakenen jeugdhulp in relatie tot volwassenenzorg.

-

Implementatie Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming: CJG neemt zijn

2025

verantwoordelijkheid voor veiligheid en is de vaste contactpersoon. CJG werkt samen met het regionale Veiligheidsteam, bestaande uit Gecertificeerde Instelling (GI), Veilig Thuis en Raad voor de Kinderbescherming. Het CJG past de ketenaanpak gefaseerd werken aan veiligheid toe en werkt volgens de Top3 Methodiek. -

We volgen, evalueren en borgen de pilot Scheidingsloket dat wordt uitgevoerd

Q4/2025

door Ons Welzijn. Ouders, kinderen, hun sociale netwerk en professionals terecht kunnen hier terecht voor informatie, advies en hulp. Hiermee bouwen we mee aan een regionaal dekkend aanbod scheidingsproblematiek: informele en formele sociale basis, CJG, specialistische jeugdhulp, eventueel nieuw extra aanbod (vanuit de handreikingen uit het landelijke programma “scheiden zonder schade”). -

We evalueren en borgen de pilot Zorg Intensieve Gezinnen.

-

We passen de verordening jeugdhulp aan in lijn met de uitspraak van 29 mei

Q2/2025

2024 van de Centrale Raad van Beroep (CRvB-hoogste college bestuursrechtspraak). Gemeenten moeten volgens deze uitspraak voor

33

Activiteit

Wanneer gereed (kwartaal/jaar)?

jeugdhulp in de verordening duidelijk maken wat zij onder 'gebruikelijke zorg/eigen kracht’ verstaan en hoe zij dit beoordelen. -

Scholen maken een groot deel van de pedagogische basis. Vanuit het

Q2/2025

programma ‘Sporen naar kansen’ werken we aan het verbinding van jeugdhulp met passend onderwijs en kinderopvang. We versterken de ondersteuningsstructuur rond het onderwijs. Daarnaast verkennen we hoe we de aanpak dyslexie kunnen verbeteren (zie programma 2). -

Wij leveren onze bijdrage aan de regionale beleidsontwikkeling door voorzitterschap van het regionaal beleidsteam, borging projectleiderschap Transformatie-opgaven Jeugdhulp binnen het regionale beleidsprogramma, afbouw Jeugdzorg+ (bovenregionaal), deelname aan werkgroep Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming en deelname aan het regionaal regieteam. We werken aan thema’s als inrichting crisishulp NOB, opbouw van kleinschalige voorzieningen en afbouw Jeugdzorg+, ontwikkeling jeugdbescherming, afstemming onderwijs-jeugdhulp, ervaringsdeskundigheid en jongerenparticipatie.

-

We nemen deel aan de regionale Werkgroep ViA (Veilig in Afhankelijkheidsrelaties) waarin integrale beleidsontwikkeling en –afstemming plaatsvindt op het terrein van jeugdhulp, Wmo en veiligheid. Voor jeugdhulp gaat het dan om sturing op de inzet en samenwerking van Veilig Thuis en jeugdbeschermingspartners met de lokale teams bij bescherming van jeugdigen in onveilige situaties.

-

We realiseren een integrale, vraaggerichte aanpak waardoor kwetsbare

start Q1/2025

jongeren (16-27 jaar) niet langer tussen wal en schip vallen. We implementeren de JIM aanpak en ontwikkelen alternatieve woonvormen om jeugdigen te kunnen laten uitstromen uit verblijf (residentieel). 2.3 Integratie en opvang Wat willen we bereiken? De opgave rondom opvang blijft de komende jaren zeer actueel. Naar vermogen ontvangen en begeleiden we vluchtelingen en statushouders uit Oekraïne en uit landen buiten Europa. Daarnaast is er een groter wordende groep internationale werknemers (arbeidsmigranten) die hier tijdelijk of voor langere tijd werkt en woont, regelmatig ook samen met hun gezinnen. We vinden het belangrijk dat deze nieuwe of tijdelijke inwoners van Oss zich thuis gaan voelen in Oss. Iedereen moet mee kunnen doen, waarbij de invulling afhankelijk is van of men hier tijdelijk of langer is. Een deel van deze groep heeft ondersteuning nodig; men spreekt de taal niet, is onvoldoende op de hoogte van de Nederlandse gebruiken, normen en waarden, regelgeving en instanties, er is (nog) geen sociaal netwerk waar ze op terug kunnen vallen en sommigen zijn sterk afhankelijk van bijvoorbeeld hun werkgever. We bieden gelegenheid om mee te doen in de Osse samenleving op het vlak van taal, onderwijs en werk. Met ondersteuning en begeleiding voor wie dit nodig heeft, gebaseerd op eigen kracht en verantwoordelijkheid en met rechten en plichten.

Onze opgaven vragen expertise van vastgoed, ruimtelijke ontwikkeling, veiligheid, welzijn en zorg. Thema's die we samen met onze partners oppakken zijn: voldoende, kwalitatieve huisvesting, meedoen en een invulling van de dag, toegang tot ondersteuning en onderwijs, welzijn en gezondheid en bestaanszekerheid. Wat huisvesting betreft werken we nauw samen met programma 7. Waar nodig bieden we taalonderwijs en informatie en advies aansluitend op de aanpak vanuit inburgering (programma 2).

34

We werken aan de volgende doelstelling(en):

-

Iedereen kan volwaardig deelnemen aan de samenleving; waar nodig bieden we internationale werknemers, vluchtelingen en statushouders ondersteuning op het gebied van onder andere taal, huisvesting en welzijn

-

We bieden opvang van vluchtelingen op een humane en veilige manier binnen onze mogelijkheden

Wat gaan we hiervoor doen? Activiteit

Wanneer gereed (kwartaal/jaar)?

-

De huisvesting van vergunninghouders is een wettelijke taak. Het Rijk bepaalt

regulier

jaarlijks hoeveel vergunninghouders onze gemeente moet huisvesten. Tot nu toe slagen we erin om aan onze opgave te voldoen op het vlak van wonen, inburgering, meedoen aan het maatschappelijk verkeer. Dit doen we volgens de Osse aanpak: we zorgen voor woonruimte, goede begeleiding en ondersteuning samen met onze netwerkpartners Vluchtelingenwerk, ONS welzijn, Thuis in Oss, politie, BrabantWonen en Mooiland. We vangen drie groepen op met verschillende uitgangsposities en deels tijdelijk in Oss: statushouders, vluchtelingen uit Oekraïne en asielzoekers. Voor vluchtelingen uit Oekraïne en Ter Apel voert de gemeente regie en Thuis in Oss de dagelijkse begeleiding uit. In oktober 2024 verhuizen alle vluchtelingen van het oude belastingkantoor naar een nieuwe locatie aan de Spitsbergerweg. Na vijf jaar wordt beoordeeld of de opvang van vluchtelingen nog steeds actueel en noodzakelijk is en de invulling verlengd kan worden. Verder hebben we nog een crisisnoodopvang aan de Palestrinastraat. Deze opvang houden we op verzoek van het COA open zo lang het nodig is. Financiering van de Oekraïners komt van het Rijk en voor de overige vluchtelingen van het COA. Dit alles gebeurt binnen de financiele kaders die vanuit het Rijk aan de gemeente zijn verstrekt. -

We gaan door met de pilot gericht op integratie en meedoen van kwetsbare

Q4/2025

internationale werknemers (door Stichting Barka en ONS welzijn). We verwachten een groei van het aantal internationale werknemers in Oss. Daarom willen we de pilot met een jaar verlengen in 2025 om inzicht te krijgen in de structurele behoefte. 3. Programma-informatie 3.1 Duurzaamheid Sociale duurzaamheid betekent: kiezen voor oplossingen die het probleemoplossend vermogen van de samenleving zelf versterken, waardoor op termijn minder zorg/ondersteuning nodig is en mensen toekomstperspectief hebben. Dat betekent: zoveel mogelijk inzetten op oplossingen waarbij inwoners en hun informele netwerken een actieve rol spelen. Niet zorgen voor een oplossing, maar helpen een oplossing te vinden, zodat de inwoner of de buurt een volgende keer meer zelf kan oppakken. De global goals die bij dit programma horen zijn: geen armoede, geen honger, goede gezondheid en welzijn, gendergelijkheid, ongelijkheid verminderen, duurzame steden en gemeenschappen en vrede, veiligheid en gerechtigheid. 3.2 Verbonden partijen Hier geven we weer in hoeverre onze verbonden partijen bijdragen aan de doelstellingen van dit programma. We noemen hier alleen de gemeenschappelijke regelingen omdat dit wettelijk verplicht is. Andere verbonden partijen laten we hier buiten beschouwing. De verbonden partijen hebben we ook toegelicht in de paragraaf hierover.

35

Centrumregeling Wmo en Wvggz Brabant Noordoost-Oost Oss is centrumgemeente voor de inkoop van Wmo-ondersteuning (voor de taken die vanaf 2015 door de gemeente worden uitgevoerd). Oss koopt in namens de deelnemende gemeenten. Tevens kopen we in de regio gezamenlijk de uitvoerende taken vanuit de Wvggz sinds 2020 in. Regionale inkoop leidt tot minder administratieve lasten voor de aanbieders, meer eenheid in de regio en een sterkere positie in het gesprek met aanbieders. Centrumregeling Jeugdhulp Noordoost-Brabant In Noordoost Brabant kopen we gezamenlijk de jeugdhulp in. Daarvoor is een gemeenschappelijke regeling met een centrumgemeente ('s-Hertogenbosch). Gezamenlijke inkoop leidt tot minder administratieve lasten voor aanbieders, efficiëntere inkoop en een betere positie in de onderhandeling met aanbieders. Een aantal taken (bijvoorbeeld gesloten jeugdzorg) moeten gemeenten verplicht gezamenlijk inkopen. 3.3 Beleidskaders 1.

Visie ‘Sociale basis Oss 2040. De kracht van samen leven in Oss', december 2022.

2.

Beleidskader Wet maatschappelijke ondersteuning 2024-2028 (regionaal, 2023)

3.

Centrumregeling Wet maatschappelijke ondersteuning 2024-2028 (regionaal, 2023)

4.

Koersdocument Inwoners met een psychische kwetsbaarheid 2024-2028 (regionaal, 2023)

5.

Regionale ontwikkelagenda voor opvang, zorg en ondersteuning voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid 2020-2023 (regionaal, 2019, document is verlengd tot 2028)

6.

Ontwikkelagenda Wmo 2020-2023 (lokaal, 2019, wordt momenteel geactualiseerd)

7.

Raadsbesluit Evaluatie en voorstel vervolg Proeftuin Ruwaard (6 oktober 2022)

8.

Centrumregeling Jeugdhulp Noordoost Brabant 2024 (2023)

9.

Regionaal beleidsprogramma Jeugdhulp Noordoost Brabant 2024-2028 (2023)

10. Regionale Inkoopstrategie Jeugdhulp 2020-2024 11. Beleidskader Integraal Jeugdbeleid Oss, Een sterke pedagogische basis 2024-2027 (2024) 12. Beleidsnotitie Visie en aanbevelingen over reikwijdte Jeugdwet en begrenzing inzet gespecialiseerde jeugdhulp in Noordoost Brabant 13. Notitie huisvesting en integratie van vergunninghouders (lokaal, 2016) en raadsinformatiebrief draagkracht en -last (asiel)opvang en integratie (mei 2023) 14. Beleidskader Centrale huisvesting internationale werknemers (2023)

36

3.4 Indicatoren Indicator

Bron

2020

2021

2022

2023

Streef-

79%

82%

66%

68%

n.v.t.

82%

83%

75%

78%

n.v.t.

waarde Ik weet waar ik moet zijn met een CEO monitor over hulpvraag

2023*

Ik werd snel geholpen

CEO monitor over 2023*

De ondersteuning die ik krijg past CEO monitor over

90%

89%

82%

n.n.b.

n.v.t.

bij mijn hulpvraag

2023*

Aantal cliënten per zorgvorm

Berichtenverkeer via 1.508

1.557

1.616

1.731

n.v.t.

Wmo begeleiding **

Suite naar 378

371

367

n.v.t.

5

5

3

9

€3.279

€3.359

€3.752

datawarehouse SD4 Aantal cliënten per zorgvorm

Berichtenverkeer via 433

Wmo dagbesteding **

Suite naar datawarehouse SD

Aantal cliënten per zorgvorm

Berichtenverkeer via 8

Wmo kortdurend verblijf **

Suite naar datawarehouse SD

Wmo kosten per inwoner met een Berichtenverkeer via €3.714 Wmo indicatie (kosten uit de

Suite naar

Suite)

datawarehouse SD

* CEO= cliëntervaringsonderzoek, dit wordt gedaan onder cliënten van gecontracteerde ZIN-aanbieders. ** Aantal inwoners sinds 2024 met in het betreffende jaar een actieve Wmo indicatie. Eerder werden beginstanden gerapporteerd. De aangepaste aantallen geven een beter beeld hoeveel mensen daadwerkelijk ondersteund worden. 3.5 Waar staat je gemeente In de volgende tabel geven we de verplichte indicatoren vanuit waarstaatjegemeente.nl weer. Om de cijfers van Oss te kunnen plaatsen hebben we daarnaast een referentiemeting opgenomen. We gebruiken hiervoor de gemiddelde waarde van gemeenten in de grootteklasse van 50.000 tot 100.000 inwoners. Indicator

Oss

Referentie

Jaar

Jongeren met delict voor de rechter

1%

1%

2022

Jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp

17,6%

13,5%

2023

Jongeren tot 18 jaar met jeugdbescherming

1,2%

1,2%

2023

Jongeren van 12-23 jaar met jeugdreclassering

0,3%

geen data

2023

Wmo-cliënten met een maatwerkarrangement per

880

717

2023

10.000 inwoners

37

4. Financiën 4.1 Nieuw beleid + is nadeel: hogere uitgaven/lagere inkomsten - is voordeel: lagere uitgaven/hogere inkomsten bedragen x € 1.000

Omschrijving

2024

2025

2026

2027

2028

Activiteiten IZA/GALA

235

176

160

329

0

Inzet reserve GALA / IZA

-235

-176

-160

-329

0

61

0

0

0

0

-61

0

0

0

Inzet reserve vluchtelingen

0

-4.000

-4.000

-4.000

0

Risicopost jeugdhulp:

0

0

1.458

1.846

1.846

0

-4.000

-2.542

-2.154

1.846

Verlengen pilot Participatie kwetsbare internationale werknemers Uit reserve Wonen, welzijn en zorg

Hervormingsagenda Totaal nieuw beleid

Toelichting nieuw beleid Inzet reserve GALA / IZA We stellen voor om een nieuwe reserve te vormen voor GALA/IZA en hierin een bedrag te storten van € 0,9 miljoen. In 2023 hebben we rijksmiddelen aangevraagd uit de specifieke uitkeringen (SPUK) voor het Integraal Zorg Akkoord (IZA) en Gezond Actief Leven Akkoord (GALA). Het Rijk heeft een deel van de middelen pas in het najaar 2023 toegekend. We hebben daardoor in zeer korte tijd bestedingsplannen moeten opstellen, hierdoor is in 2023 € 0,9 miljoen vanuit de IZA- en GALA-gelden over. We hebben deze in de algemene reserve gestort. We stellen voor om ze nu weer te onttrekken aan de algemene reserve en te storten in de nieuwe reserve voor GALA/IZA . De ambities in het IZA en GALA zijn groot: om de (medische) zorg toekomstbestendig te houden, wordt veel verwacht van het sociale domein. Tegelijkertijd betreft een groot deel van de middelen in de SPUK GALA incidenteel geld, en is nog niet duidelijk hoe de SPUK IZA na 2026 ingericht gaat worden. We streven naar een duurzame systeemverandering. We hebben een bestedingsplan opgesteld. Op basis van hiervan onttrekken we in 2024 € 235.000, 2025 € 176.000 en 2026 tot en met 2027 € 489.000 uit deze reserve. In 2024 besteden we dit aan personele inzet rond de doelen van IZA en GALA, een bijdrage aan Proeftuin Oss en dekking voor subsidies aan initiatieven dagontmoeting.

In de jaren 2025 tot en met 2027 verwachten we de overige € 665.000 te besteden aan de aanpak overgewicht en obesitas, welzijn op recept, sociale basis en personele inzet rond de doelen van IZA en GALA. Verlengen pilot Participatie kwetsbare internationale werknemers We stellen voor om in 2025 € 61.000 beschikbaar te stellen voor de verlenging van de pilot voor participatie kwetsbare internationale werknemers. In 2023 en 2024 hebben we via Stichting Barka en ONS welzijn een pilot uitgevoerd gericht op het meedoen van kwetsbare internationale werknemers. Het doel is het verbeteren van het welzijn, de integratie en participatie van de internationale werknemer. In beide jaren was hier € 50.000 voor beschikbaar. Dit bedrag blijkt in de praktijk onvoldoende te zijn vanwege de groeiende vraag, en omdat er geen rekening gehouden was met vrijwilligers vergoedingen, reiskosten etcetera. We stellen voor om de pilot met één jaar te verlengen waarmee we inzicht willen krijgen in de structurele behoefte. Hiervoor is in 2025 een bedrag nodig van € 61.000. We betalen dit uit reserve voor Wonen, welzijn en zorg. Hiermee is deze reserve volledig besteed.

38

Inzet reserve vluchtelingen We willen in de jaren 2025 t/m 2027 per jaar € 4 miljoen laten vrijvallen uit de reserve vluchtelingen. In totaal zetten we € 12 miljoen in uit deze reserve. Het Rijk heeft een bekostigingsregeling ontwikkeld waarmee gemeenten in principe schadeloos gesteld worden voor de kosten die zij maken. De afgelopen jaren hebben we een reserve Opvang vluchtelingenopvang opgebouwd omdat we jaarlijkse overschotten hadden in de exploitatie. Wij hebben deze stortingen kunnen doen omdat de gemeente Oss, anders dan andere gemeenten, tijdelijke huisvesting niet heeft gehuurd of gekocht, maar vrij ter beschikking had staan. Deze reserve kan met € 12 miljoen verlaagd worden. Met het restant is er nog voldoende buffer in de reserve om eventuele risico’s op te kunnen vangen. Risicopost jeugdhulp: Hervormingsagenda We houden er rekening mee dat we de taakstelling uit de Hervormingsagenda Jeugd niet kunnen realiseren, mede gezien de kostenstijgingen van jeugdhulp waar we mee te maken hebben. Het gaat om een bedrag van € 1.458.000 in 2026 en structureel € 1.846.000 vanaf 2027. De Hervormingsagenda Jeugd bevat een omvangrijk pakket afspraken met als doel de jeugdzorg te verbeteren en financieel gezond te maken.

In 2023 hebben de gemeenten gedeeltelijk ingestemd met deze agenda en met de bijbehorende extra financiële middelen en ook met de toekomstige besparingen (taakstellingen).Kernpunten van de agenda zijn:1. De reikwijdte van de Jeugdwet wordt afgebakend, meer aandacht voor een domeinoverstijgende aanpak.2. De gemeentelijke toegang met stevige lokale teams wordt versterkt.3. Verbeteren van regionale samenwerking en landelijke contractering van specialistische zorg.4. Kwaliteitsverbetering en versterking van zicht op de effectiviteit van zorg.5. Afbouw van de residentiële jeugdhulp: inzet op zo thuis mogelijk.6. Eenvoudiger uitvoering en inkoop, aanpak van negatieve effecten van marktwerking.7. Verbeteren van het inzicht in het jeugdstelsel met data en monitoring.

39

4.2 Autonome ontwikkelingen + is nadeel: hogere uitgaven/lagere inkomsten - is voordeel: lagere uitgaven/hogere inkomsten bedragen x € 1.000

Omschrijving

2024

2025

2026

2027

2028

Investeringsfonds beschermd

-400

0

0

0

0

400

0

0

0

0

Transformatieproject jeugd

464

0

0

0

0

Inzet algemene reserve

-464

0

0

0

0

Tekort maatschappelijke

140

0

0

0

0

Uitgaven dak- en thuisloosheid

142

0

0

0

0

Inzet reserve dak- en

-282

0

0

0

0

0

-1.650

0

0

0

-360

-560

-560

-560

-560

-8.850

-3.928

-3.928

-3.928

-3.928

8.850

3.928

3.928

3.928

3.928

225

0

0

0

0

0

0

0

0

0

-400

0

0

0

0

Hogere kosten Jeugdhulp

2.000

2.000

2.000

2.000

2.000

Totaal Autonome

1.465

-210

1.440

1.440

1.440

wonen 2024 Minder uit reserve beschermd wonen

opvang 2024

thuisloosheid Regionale begroting en vrijval reserve beschermd wonen Lagere kosten Wmo voorzieningen Bijstellen begroting opvang vluchtelingen uit Oekraïne Storting in de reserve vluchtelingen Hogere kosten dagbesteding Wmo Hogere kosten begeleiding Wmo Vrijval middelen lokale investeringsagenda beschermd wonen 2024

ontwikkelingen Toelichting Autonome ontwikkelingen Investeringsfonds beschermd wonen 2024 We verwachten in 2024 € 400.000 lagere uitgaven aan het investeringsfonds beschermd wonen. Dat betekent dat we ook € 400.000 minder uit de reserve beschermd wonen onttrekken. Per saldo verloopt deze wijziging dus budgettair neutraal. In de centrumregeling Wmo 2024-2028 die vorig jaar is vastgesteld en de bijbehorende financiële afspraken is vastgelegd dat de 5 lokale gemeenten in de periode 2024-2028 jaarlijks elk € 200.000 kunnen aanvragen uit het investeringsfonds. Het Investeringsfonds is een innovatie- en stimuleringsfonds en financiert eenmalig projectmatige kosten om de basis op orde te krijgen voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid in de lokale gemeenten. In 2024 hebben de gemeenten Bernheze, Land van Cuijk en Oss elk € 200.000 aangevraagd. De gemeenten Boekel en Maashorst hebben allebei geen aanvraag gedaan. Daarmee wordt er in 2024 € 400.000 minder besteed dan we oorspronkelijk begroot hadden.

40

Transformatieproject jeugd We begroten de uitgaven voor het regionale transformatieproject jeugd en de bijbehorende onttrekking uit de algemene reserve. Het gaat om een bedrag van afgerond € 464.000. In 2018 heeft de gemeenteraad besloten om afgerond € 2 miljoen beschikbaar te stellen voor dit project. In de jaren 2018-2023 hebben we hiervoor al kosten gemaakt. We nemen nu de verwachte uitgaven voor 2024 op. Daar staat een onttrekking aan de algemene reserve tegenover. Het RBO (Regionaal Bestuurlijk Overleg) heeft in december 2022 besloten het project te verlengen tot en met 2024. Tekort maatschappelijke opvang 2024 In 2024 verwachten we een tekort van € 140.000 binnen maatschappelijke opvang. We kunnen dit tekort betalen uit de reserve dak- en thuisloosheid. Bij de jaarrekening 2023 hebben we daar via resultaatbestemming de resterende coronamiddelen voor maatschappelijke opvang in gestort. Deze middelen hebben we van het Rijk gekregen. Daarmee verloopt deze wijziging budgettair neutraal. Regionale begroting en vrijval reserve beschermd wonen We verwachten in 2024 € 5,2 miljoen over te houden van de regionale middelen voor beschermd wonen. Dit overschot wordt onder andere veroorzaakt doordat we minder kosten voor zorg in natura (ZIN) verwachten en we minder maatwerktrajecten inzetten dan begroot.

Dat komt onder andere doordat het moeilijk is om voldoende passende plekken en plaatsingen te realiseren. Daarnaast zien we vertraging in de uitvoering van specifieke projecten die moeten bijdragen aan een volledig palet aan voorzieningen. Zo is de nieuwe beschermde woonvoorziening voor verslaafden nog niet gerealiseerd en vraagt het realiseren van woonvoorzieningen voor specifieke doelgroepen meer voorbereidingstijd. We storten het overschot in de regionale reserve beschermd wonen. Het regionale portefeuillehoudersoverleg Wmo heeft op 5 juli besloten in 2025 € 5 miljoen extra uit de regionale reserve beschermd wonen te onttrekken en aan de lokale gemeenten uit te keren. Het aandeel van Oss hierin is € 1,65 miljoen. Ondanks de financiële afspraken uit de centrumregeling zien we de omvang van de reserve namelijk toch weer groeien. Zo hadden we in 2023 meer geld over dan verwacht en verwachten we ook dit jaar weer geld over te houden. Het overschot kan zonder vastgesteld bestedingsdoel vrijvallen, met het advies van het regionale portefeuillehoudersoverleg om de middelen ten goede te laten komen aan de brede doelgroep binnen het sociaal domein. Eind 2024 wordt bekeken of het bedrag van € 5 miljoen verhoogd kan worden naar € 11 miljoen.

Dit geeft ruimte om meer duidelijkheid over de ontwikkeling van een nieuw product Beschermd Thuis en eventuele andere ontwikkelingen af te wachten of een bestedingsplan te maken. Lagere kosten Wmo voorzieningen We hebben lagere kosten voor Wmo voorzieningen. Het gaat om een bedrag van € 360.000 in 2024 en € 560.000 vanaf 2025. Na het afronden van de nieuwe aanbesteding hulpmiddelen, die per 1 april 2024 is gestart, betalen we lagere tarieven. Hierdoor hebben we een overschot op hulpmiddelen van incidenteel € 500.000 in 2024 en structureel vanaf 2025 € 700.000. Daar staat tegenover dat we hogere kosten hebben voor enkele andere onderdelen van de Wmo voorzieningen. Zo hebben we onder andere vorig jaar een aanbesteding gedaan voor medische advisering. De tarieven hiervoor zijn hoger uitgevallen. De verhoging bedraagt in totaal € 140.000 structureel. Per saldo hebben we dus jaarlijks een voordeel vanaf 2025 van € 560.000. Bijstellen begroting opvang vluchtelingen uit Oekraïne We stellen de begroting voor het opvangen van ontheemden uit Oekraïne en overige vluchtelingen van het COA bij voor de komende vijf jaren. We begroten de opbrengsten op basis van de bekostigingssystematiek van het Rijk en de afspraken met het COA. Meerjarig begroten we nu de verwachte opbrengsten Rijk en COA. Ook uitgaven begroten we nu meerjarig op basis van de huidige kennis.

Deze uitgaven bestaan uit subsidie voor het professioneel coördineren, opvangen en begeleiden van vluchtelingen door Stichting Thuis in Oss en het exploiteren van de opvanglocatie inclusief afschrijvings- en rentelasten nieuwe locatie. Per oktober 2024 zullen we deze nieuwe locatie in gebruik nemen. Het overschot storten we in de reserve Opvang Vluchtelingen. Vanaf 2024 verwachten we een bedrag van € 3,9 miljoen te kunnen toevoegen aan onze reserve vluchtelingen.

41

Hogere kosten dagbesteding Wmo We hebben in 2024 incidenteel € 225.000 hogere kosten voor dagbesteding binnen de Wmo. Vorig jaar zijn we gestart met subsidie te verstrekken voor het initiatief Zorgbuurthuis 't Hageltje. Voor 2024 bedraagt deze subsidie € 297.000. Binnen de reguliere dagbesteding zien we op dit moment geen stijging van de aantallen of kosten, maar de verstrekte subsidie kunnen we niet opvangen binnen de huidige begroting. Deze extra aanvraag doen we incidenteel voor 2024. Dit vanwege de start van de proeftuin Ruwaard en Ussen in juli jl. We kunnen de effecten hiervan op de begroting op dit moment onvoldoende inschatten. De subsidie voor Zorgbuurthuis het Hageltje loopt nog door in 2025. Wanneer blijkt dat we de kosten voor het Hageltje en niet kunnen opvangen binnen het budget voor Wmo dagbesteding, dan zoeken we naar dekkingsmogelijkheden binnen andere Wmo budgetten. Hogere kosten begeleiding Wmo We hevelen in 2024 € 1,2 miljoen aan budget over vanuit de doordecentralisatie beschermd wonen naar Wmo begeleiding. We zien bij Wmo begeleiding tekorten ontstaan door een sterke groei in aantallen de afgelopen jaren. We zetten de middelen voor de doordecentralisatie beschermd wonen hiervoor in. We zetten het bedrag incidenteel over, omdat we nog niet goed kunnen inschatten wat de effecten van proeftuinen Ruwaard en Ussen zijn die in juli jl. zijn gestart.

Daarnaast ontwikkelen we een nieuw product Beschermd thuis waarvan we de effecten ook nog niet kunnen beoordelen op dit moment. We zullen dit blijven monitoren en in 2025 zullen we de budgetten opnieuw beoordelen. Vrijval middelen lokale investeringsagenda beschermd wonen 2024 In 2024 laten we eenmalig € 400.000 vrijvallen van de middelen voor de lokale investeringsagenda beschermd wonen/maatschappelijke opvang die we gekregen hebben in het kader van de doordecentralisatie van beschermd wonen. We verwachten dat we niet het volledige beschikbare budget (afgerond € 2,3 miljoen) kunnen besteden. De behoefte aan (woon)voorzieningen voor deze doelgroep is groot, echter het realiseren ervan is in de praktijk lastig. Dit komt onder andere doordat veel mensen met een psychische kwetsbaarheid behoren tot een doelgroep waarbij het lastig is om een woning te vinden die voldoet aan de wensen, behoeften en financiële mogelijkheden. Er is bijvoorbeeld behoefte aan betaalbare woningen en ook aan voldoende beschikbaarheid van (intensieve) ondersteuning. Dit betekent dat de meest voordehand liggende optie het bijbouwen van woningen is. Hier gaat echter veel tijd in zitten om het daadwerkelijk te realiseren. Daarnaast willen we in de komende jaren gaan investeren in meerdere voorzieningen voor de psychisch kwetsbare doelgroep.

Het is belangrijk dat de beschikbare middelen daar terecht komen waar de ondersteuningsbehoeften het grootst zijn. In de wijken binnen Oss zien we grote verschillen, daarom moeten we goed onderzoeken welke behoefte elke wijk heeft. Dit uitzoeken kost tijd en is ook één van de redenen waarom er in 2024 weinig is ingezet op deze voorzieningen. In 2024 is met name geïnvesteerd in: 1.

Onderzoek naar effectiviteit: Er is veel tijd en middelen geïnvesteerd in onderzoek om te begrijpen hoe de beschikbare middelen het beste ingezet kunnen worden. Dit is bijvoorbeeld het geval geweest bij het onderzoek naar een nieuwe tussenvoorziening. Dit onderzoek was nodig om ervoor te zorgen dat toekomstige uitgaven doelgericht en effectief zijn. De gemeente heeft intensief samengewerkt met verschillende partners en zorgaanbieders om te kijken naar waar we de accenten in de toekomst willen leggen. Dit wordt onder andere vastgelegd in de nieuwe lokale ontwikkelagenda die op dit moment geschreven wordt. Dit proces heeft meer tijd in beslag genomen dan verwacht, wat heeft geleid tot een vertraging in de uitgaven.

2.

Uitvoering van pilots: Er zijn diverse pilots uitgevoerd om nieuwe methoden en benaderingen te testen voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Eén van deze pilots was bijvoorbeeld het beleggen van de brede vraagverheldering voor de maatschappelijke opvang bij ONS Welzijn. Door deze pilots weten wij nu beter waar de behoefte ligt en verwachten we meer uitgaven in 2025.

Hogere kosten Jeugdhulp We verwachten vanaf 2024 een structureel tekort van ongeveer € 2 miljoen op jeugdhulp. Dit bedrag komt bovenop de tekorten van € 2,9 miljoen die we in de Eerste financiële tussenrapportage gemeld hebben. Sinds 2022 financieren wij de jeugdhulp via een zogenaamd pxq systeem. Daarmee krijgen wij beter en directer inzicht in de kosten en het gebruik van jeugdhulp dan voorheen bij de regionale lumpsumfinanciering. Deze

42

data hebben wij opgenomen in ons Dashboard Sociaal Domein. Met de analyse van de afgelopen twee jaren, in combinatie met de gegevens van de eerste helft van 2024, hebben we de prognose dat realisatie € 2 miljoen boven de begroting 2024 uit zal komen. Het prognosemodel is nog in ontwikkeling, gegevens zijn nog niet helemaal eenduidig. Voorspellen is daarom nog moeilijk. We zien in 2024 opnieuw een groei in het gebruik van jeugdhulp: meer kinderen/gezinnen krijgen hulp. Dat maakt dat we verwachten boven de begroting uit te komen.Met de bestuursopdracht kostenbeheersing jeugdhulp verkennen we mogelijke maatregelen om het gebruik niet verder te laten groeien en zo mogelijk te laten dalen. Tegelijkertijd zoeken we naar maatregelen om duurdere zorgvormen te vervangen door zorgvormen met minder hoge kosten, natuurlijk met het perspectief dat kinderen/gezinnen daarmee net zo goed geholpen zijn. Duidelijk is in ieder geval dat de maatregelen uit de Landelijke Hervormingsagenda de oplossing hiervoor niet geven. Uitgaven dak- en thuisloosheid 2024 We verwachten in 2024 € 142.000 aan uitgaven gericht op de aanpak van dak- en thuisloosheid. We besteden deze middelen aan het actualiseren van een meerjarig en regionaal plan van aanpak, het vernieuwen van de maatschappelijke opvang, de doorontwikkeling van het urgentieplus proces en aan een pilot en scholing gericht op Housing first.

We betalen deze kosten uit de reserve dak- en thuisloosheid. Het plan van aanpak wordt eind 2024 vastgesteld. Dan hebben we meer zicht op de besteding van de middelen in de komende jaren. We maken een meerjarig en regionaal plan van aanpak gericht op het verminderen van dak- en thuisloosheid in onze regio. Dat doen we op basis van de middelen die we de afgelopen jaren in de algemene uitkering ontvangen hebben.

4.3 Septembercirculaire + is nadeel: hogere uitgaven/lagere inkomsten - is voordeel: lagere uitgaven/hogere inkomsten bedragen x € 1.000

Omschrijving

2024

2025

2026

2027

2028

Hervormingsagenda Jeugdzorg

0

0

2.857

2.941

2.964

Beschermd Wonen (IU)

35

117

167

167

167

Totaal septembercirculaire

35

117

3.024

3.108

3.131

Toelichting septembercirculaire Hervormingsagenda Jeugdzorg In de Voorjaarsnota 2024 is opgenomen dat de geraamde extra besparing van het Rijk van € 500 miljoen voor 2025 komt te vervallen. Door het nieuwe kabinet is nu ook besloten om deze taakstelling voor 2026 en volgende jaren te laten vervallen. Het betrof een besparing op Jeugdzorg die aanvullend was opgenomen ten opzichte van de commissie van Wijzen en waarvan afgesproken is dat de realisatie ervan een rijksverantwoordelijkheid is. Dit gaat om een bedrag van € 2,9 miljoen voor onze gemeente. Dit heeft echter géén begrotingseffect. We verhogen onze jeugdbudgetten met dit bedrag. Beschermd Wonen (IU) We ontvangen structureel € 167.000 voor beschermd wonen. Dit is een gevolg van volume indexatie. We voegen als centrumgemeente toe aan de budgetten voor beschermd wonen.

43

4.4 Wat mag het kosten? In de volgende tabel geven we een financieel overzicht van het programma. + is uitgaven - is inkomsten bedragen x € 1.000

Omschrijving

2024

2025

2026

2027

2028

Lasten

119.771

120.976

109.461

108.824

109.032

Baten

-15.739

-13.360

-3.695

-3.674

-3.674

Saldo

104.032

107.616

105.766

105.150

105.359

Stortingen reserves

7.630

4.500

0

0

0

Onttrekkingen reserves

-5.245

-5.200

-5.000

-5.000

-5.000

Saldo mutaties reserves

2.385

-700

-5.000

-5.000

-5.000

Totaal bestaand beleid

106.417

106.916

100.766

100.150

100.359

0

-4.000

-2.542

-2.154

1.846

1.465

-210

1.440

1.440

1.440

Budgettair neutrale wijzigingen

638

1.354

1.341

1.359

1.359

Septembercirculaire

35

117

3.024

3.108

3.131

Totaal programma

108.555

104.177

104.029

103.903

108.134

Bestaand beleid

Nieuw beleid Autonome ontwikkelingen

4.5 Lasten per product In de volgende figuur hebben we voor 2025 de totale lasten per product in beeld.

44

5. Overzicht subsidies We geven hier een overzicht van de subsidies binnen dit programma. bedragen x € 1.000 Subsidies

Begroting 2025

Jeugdwerk

920

Jeugdzorg

4.493

Wmo begeleiding en dagbesteding Wmo beschermd wonen

313 143

Wmo collectieve voorzieningen

12.728

Totaal Programma 1. Welzijn en zorg

18.596

45

Programma 2. Werk, inkomen en onderwijs

46

1. Inleiding Onze samenleving staat voor grote veranderingen. Door ontwikkelingen op demografisch gebied zien we dat ons systeem van sociale zekerheden onder druk komt te staan. De zorgvraag neemt de komende jaren toe en wordt vaak ook nog complexer. Waar we de afgelopen decennia vanuit de overheid ondersteuning boden aan het individu is het nu en in de toekomst noodzakelijk dat ook onze inwoners elkaar ondersteunen. Dit is niet alleen noodzakelijk vanuit een kostenperspectief, we moeten schaarste herverdelen, maar ook vanuit het perspectief van een krappe arbeidsmarkt. We hebben iedereen nodig. Als gemeentelijke overheid willen we ondersteuning bieden om voor iedere inwoner meedoen mogelijk te maken. Wij werken aan een veerkrachtige en inclusieve samenleving in Oss. In het sociaal domein doen we dat vanuit de volgende waarden: •

Mens centraal. Inwoners willen zoveel mogelijk eigen regie en verantwoordelijkheid over hun leven en hun leefomgeving. Zij doen en kunnen veel zelf en samen met hun omgeving. We sluiten daarom aan bij de mensen en wat zij aanvullend nodig hebben.

•

Nabijheid. Wij zijn makkelijk benaderbaar. Ondersteuning is nabij en waar mogelijk ingebed in de sociale structuur in de dorpen en wijken.

•

Eenvoud. We werken vanuit de bedoeling en doen wat nodig is, passend bij de inwoner en zijn mogelijkheden. We maken steeds de afweging hoe we administratieve processen voor inwoners, onze samenwerkingspartners en de gemeentelijke organisatie kunnen vereenvoudigen.

•

Vakmanschap en partnerschap. Onze medewerkers zijn deskundig, hebben de juiste competenties en blijven leren. Ondersteuning voor onze inwoners geven samen met partners vorm. We bouwen aan netwerken en participeren hier actief in. Professionals vanuit verschillende afdelingen en organisaties en inwoners werken waar nodig integraal samen. Hierbij is de Samenwerkwijze uitgangspunt.

Naast passende dienstverlening aan onze inwoners en de transformatie van het sociaal domein sturen we op de betaalbaarheid van het geheel. Inhoudelijk onderschrijven we de landelijke agenda voor het sociaal domein. Dat betekent investeren in herstellen van bestaanszekerheid, vergroten kansengelijkheid en gezond leven makkelijker maken. Bij bestaanszekerheid gaat het om de zekerheid van voldoende en voorspelbaar inkomen via werk of anderszins om mee te kunnen doen in de samenleving. Ook zekerheid van betaalbaar wonen, toegang tot betaalbare zorg en de mogelijkheid om een financiële buffer op te bouwen zijn noodzakelijke voorwaarden om je als mens te ontwikkelen en te participeren in de samenleving. We werken daarom aan een inclusieve arbeidsmarkt met mogelijkheden voor mensen om te werken naar vermogen. Daarbij bieden we ondersteuning als mensen stress ervaren op het gebied van bestaanszekerheid. Het nieuwe beleidskader Aanpak Geldzorgen, maar ook de nieuwe participatiewet gaan daarin helpen. Om de kansen op meedoen te vergroten investeren we in onderwijs. Zowel in de aansluiting op de arbeidsmarkt als met onderwijsinstellingen. We streven naar inclusief onderwijs en kinderopvang en passende ondersteuning voor jeugdigen en jongvolwassenen. Daarbij zijn basisvaardigheden op het gebied van taal, rekenen en digitaal gebied van groot belang.

Dit vertaalt zich in de aanpak laaggeletterdheid en geslaagde inburgeringstrajecten. Allemaal opgaven waaraan wij in dit programma werken.

47

2. Programma-onderdelen 2.1 Werk en talentontwikkeling Wat willen we bereiken? We willen dat zoveel mogelijk mensen meedoen in de samenleving. Het hebben van werk zorgt voor structuur, inkomen en ontmoeting. Elke stap naar werk is waardevol; we stimuleren daarom ook deeltijdwerk, de inzet van loonkostensubsidie voor mensen met een arbeidsbeperking en richten ons op de ontwikkeling van mensen. Daarbij stimuleren we het volgen van een opleiding en leerwerktrajecten. Binnen de bijstandspopulatie zijn diverse aandachtsgroepen: -

Mensen die veel medische-, psychische- of sociale belemmeringen ervaren. Voor hen zal het moeilijk blijven om aan het werk te gaan en zoeken we naar andere mogelijkheden om hen te laten meedoen in de samenleving.

-

Een groeiende groep statushouders/inburgeraars: voor hen zetten we in op het bereiken van een zo hoog mogelijk taalniveau gecombineerd met maatschappelijke participatie en indien mogelijk werk of onderwijs. Het zijn langdurige trajecten.

-

Jongeren tussen de 16-27 jaar en met name kwetsbare jongeren, ook zonder uitkering, zijn binnen onze gemeente een doelgroep met prioriteit. Vanuit een integrale benadering bieden wij ondersteuning gericht op een duurzaam traject van onderwijs en werk.

Het verbeteren van basisvaardigheden is belangrijk om goed mee te kunnen doen in de samenleving. We zorgen samen met partners voor een passend aanbod om zoveel mogelijk inwoners de kans te geven om hun basisvaardigheden te verbeteren via een laagdrempelig en bereikbaar aanbod aan taal- en rekenonderwijs en training van digitale vaardigheden. We werken aan een regionale arbeidsmarkt met flexibele, ondernemende mensen die verantwoording nemen voor hun eigen ontwikkeling en met duurzame werkgelegenheid, ook voor kwetsbare groepen. Op de arbeidsmarkt zien we krapte. Dat betekent niet dat er ‘zomaar’ werk is voor iedereen. De mismatch tussen vraag en aanbod neemt toe. Meegaan met technologische innovatie, digitalisering, robotisering en de impact van globalisering op de arbeidsmarkt vraagt om een sterke leer- en ontwikkelcultuur. Vanuit de visie op de Oss als UNESCO Lerende stad zetten we daarop in. Dat vraagt ook om een sterk MBO en goede verbinding met HBO in de regio. We werken aan de volgende doelstelling(en):

-

Iedereen die kan en wil werken, heeft werk of volgt een opleiding daarvoor Inwoners in Oss beschikken over basisvaardigheden (taal, rekenen, digitale vaardigheden) Bedrijven in Oss beschikken op het juiste moment over de juiste hoeveelheid mensen, met de juiste kwalificaties op de juiste plek

48

Wat gaan we hiervoor doen? Activiteit

Wanneer gereed (kwartaal/jaar)?

-

Voor de toeleiding naar werk werken we met een variatie aan re-integratieinstrumenten. Een goede inschatting van de mogelijkheden samen met de inwoner is daarbij van belang. Wij werken daarbij vanuit de Samenwerkwijze. We zoeken naar vacatures en werkplekken en zorgen voor goede matching.

-

Een belangrijke samenwerkingspartner is IBN. In het partnership

Q4/2025

gemeenten-IBN maken we regionale afspraken over dienstverlening aan kwetsbare werkende mensen. Niet alleen volgen we de ontwikkeling daarvan nauwlettend, ook zijn we gestart met verkenning van invulling van de partnership voor de langere termijn. In 2025 willen we de visie van de 6 gemeenten over de toekomst van het partnership gemeenten-IBN in 2035 laten vaststellen. -

Op 1-7-2024 waren er 150 inwoners met een indicatie beschut. 58% van deze inwoners zijn aan het werk, 30% zit in een traject en 12% is niet geplaatst en zit ook niet in een traject.

-

Het project “In de dichter bij stand” om inzicht te krijgen in wat een goede

Q3/2025

werkrelatie tussen professionals en de inwoner met een bijstandsuitkering is, voeren we uit met de Universiteit van Humanistiek, Movisie, en gemeenten Assen en Rotterdam. In 2025 evalueren we en zo mogelijk implementeren we de opbrengsten. -

De herziening van de Participatiewet (wetsvoorstel Participatiewet in balans)

Q1/2025

wordt -afhankelijk van landelijke besluitvorming- ingevoerd per 1 januari 2025. Deze herziening past in onze visie: vertrouwen, aansluiten bij behoefte van de inwoner, maatwerk, meer ruimte voor maatschappelijke participatie als werk (voorlopig) niet tot de mogelijkheden behoort (doenvermogen). We bekijken hoe we al kunnen voorsorteren op de voorgestelde maatregelen genoemd in het wetsvoorstel. -

We blijven inzetten op kwetsbare jongeren met en zonder uitkering. Deze

Continu

doelgroep bestaat voornamelijk uit vergunningshouders en jongeren uit het voortgezet speciaal onderwijs en praktijkonderwijs. De consulenten uit het jongerenteam benaderen deze jongeren actief en begeleiden ze naar school of werk en zorgen dat ze hun werk behouden via inzet van jobcoaching. -