Programmabegroting 2024-2027 (2)
Tekst van het document
Integraal Voorzieningenbeleid (IVP)
2.
Thuis in de buurt (laagdrempelig ontmoeten)
3.
Cultuurnota "Cultuur verbindt O(n)ss"
4.
Visie sport en bewegen
5.
Beleidskader Vitale Sportvereniging inclusief addendum Veilige Sportvereniging
6.
Uitvoeringsnota maatschappelijk vastgoed (2013)
7.
Kader stellende uitgangspunten verduurzaming maatschappelijk vastgoed
8.
Koers Stadshart Oss
69
9.
Gezond leven, Goed leven; gezondheidsbeleid 2018-2021, Bernheze & Oss (verlengd tot en met 2022)
3.4 Indicatoren
Indicator
Bron
2016
2018
2020
2022
Streefwaarde
Tevredenheid inwoners
Waarstaatjegemeente.nl
72%
76%
74%
67%
75%
Waarstaatjegemeente.nl
21%
24%
21%
17%
22%
Actief in verenigingsleven
Waarstaatjegemeente.nl
62%
62%
55%
52%
63%
Volwassenen (18+) die
GGD Brabanscan.nl
51%
-
45%
43%
60%
GGD Brabantscan.nl
15%
-
18%
17%
12%
over voorzieningen Inzet burgers voor leefbaarheid in de buurt
voldoen aan norm gezond bewegen Mensen met ernstig overgewicht (obesitas 1864 jaar) *De norm ‘gezond bewegen’ is sinds 2017 aangescherpt, vandaar de trendbreuk tussen 2016 en 2020/2022 3.5 Waar staat je gemeente In de volgende tabel geven we de verplichte indicatoren vanuit waarstaatjegemeente.nl weer. Om de cijfers van Oss te kunnen plaatsen hebben we daarnaast een referentiemeting opgenomen. We gebruiken hiervoor de gemiddelde waarde van gemeenten in de grootteklasse van 50.000 tot 100.000 inwoners. Deze waren voor 2022 nog niet beschikbaar. Als bron is daarom de BrabantScan gebruikt voor de cijfers Oss en de referentie 2022. Indicator
Oss
Referentie*
Jaar
Niet-sporters
48%
45%
2022
*als referentiegebied is gekozen voor de hele regio 'Hart voor Brabant'.
70
4. Financiën 4.1 Nieuw beleid + is nadeel: hogere uitgaven/lagere inkomsten - is voordeel: lagere uitgaven/hogere inkomsten bedragen x € 1.000
Omschrijving
2023
2024
2025
2026
2027
0
0
0
0
0
Theater van de stad
0
20
20
20
20
Hogere investeringskosten
0
0
-850
440
440
0
600
0
0
0
0
-600
0
0
0
0
0
0
270
270
0
-18
102
83
293
0
-107
-106
-105
128
0
334
334
334
334
0
30
0
0
30
323
287
0
0
0
201
246
0
0
0
0
60
90
90
90
524
853
-410
1.132
1.606
GALA: preventie, sociale basis en sport & bewegen
nieuw theater De Lievekamp Tijdelijke kosten onder d'n Plag Inzet algemene reserve voor tijdelijke kosten Onder d'n Plag Rentestijging zwembad van de toekomst Investeringen (MIP) Sport 2024-2027 Investeringen (MIP) Ontmoeten 2024-2027 Extra capaciteit voor uitvoering investeringen voor onderwijs, sport en ontmoeten Kunst- en cultuurprijs Oss Extra subsidie Cultuurpodium Groene Engel 2023 en 2024 Extra subsidie Muzelinck 2023 en 2024 Professionalisering evenementen VTH Totaal nieuw beleid
Toelichting nieuw beleid GALA: preventie, sociale basis en sport & bewegen Voor de periode 2023 tot en met 2026 ontvangen wij van het Rijk € 1,7 miljoen (2023), aflopend naar € 1,3 miljoen (2026). We ontvangen deze bedragen voor preventie, sociale basis en sport & bewegen. Voor het uitvoeren van deze activiteiten hebben we een brede specifieke uitkering bij het Rijk aangevraagd: Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Bestaande middelen voor uitvoering van het lokale sportakkoord, de Brede regeling Combinatiefunctionarissen, Terugdringen gezondheidsachterstanden (GIDS) en Kansrijke start zijn opgenomen in deze uitkering. De uitkering is uitgebreid met nieuwe programma’s waaronder Mentale Gezondheid, Leefomgeving en Valpreventie. Deze brede specifieke uitkering is voor alle gemeenten beschikbaar gesteld. De stip op de horizon is een gezonde generatie in 2040. Vooralsnog is de verwachting dat de inzet voor uitvoering binnen reguliere- en GALA middelen worden gedekt.
71
Theater van de stad We vragen een structureel bedrag van € 20.000 voor de programmalijn Theater van de Stad van De Lievekamp. Het project Theater van de Stad van De Lievekamp is geëvalueerd en succesvol bevonden. Het project stelde zich ten doel om kwetsbare, achtergestelde of minder zichtbare doelgroepen aan cultuur, aan elkaar en aan de samenleving te verbinden met de podiumkunsten en het theater als middel. Hogere investeringskosten nieuw theater De Lievekamp We stellen voor om structureel € 440.000 beschikbaar te stellen voor het nieuwe theater de Lievekamp. De bouwkosten stijgen 7,4% als gevolg van de algemene prijsontwikkeling van zomer 2022 tot heden. In het Voorlopig Ontwerp onderzoeken we optimalisaties in het ontwerp en vragen we subsidies aan. Door de stijging van de bouwprijzen nemen de kapitaallasten toe met € 160.000. Door de stijging van de rente nemen de kosten toe met € 280.000. We zien dat de rente het afgelopen (half) jaar sterk is gestegen. Dit heeft nadrukkelijk effect voor onze begroting. De huidige rente om voor de lange termijn te lenen ligt op dit moment voor de gemeente tussen de 3 en 4%. Onze gemiddelde rentepercentage is op dit moment 1,1%. We verwachten dat onze gemiddelde rente de komende jaren tot en met 2031 stijgt naar 1,9% en uiteindelijk naar 2,3%.
Om te komen tot een financieel aanvaardbaar en betaalbaar plan zien we de volgende lijnen om de structurele kosten te beperken: Keuzes in het V.O. om de (stijging van de) bouwsom te verlagen, aanvraag van (Europese) subsidie(s), het gebruik van een langere afschrijvingstermijn dan standaard en optimalisaties in de businesscase (exploitatie) van De Lievekamp. Tijdelijke kosten onder d'n Plag We vragen € 600.000 om de speelcapaciteit voor het voetbal voor Ravenstein tijdelijk te faciliteren. In Ravenstein wordt een woningbouwprogramma Stationskwartier voorbereid. Bij deze ontwikkeling is het van belang dat de voetbalvereniging in Ravenstein wordt verplaatst. De gemeenteraad heeft via een amendement besloten dat er voldoende speelcapaciteit gecreëerd moet worden. We stellen voor om dit te betalen uit de algemene reserve. Inzet algemene reserve voor tijdelijke kosten Onder d'n Plag We onttrekken in 2024 € 600.000 uit de algemene reserve voor de tijdelijke kosten Onder d'n Plag. Rentestijging zwembad van de toekomst We stellen voor om structureel € 270.000 beschikbaar te stellen voor het opvangen van de kostenstijgingen voor het nieuwe zwembad door de gestegen rente. Door deze rentestijging stijgen de jaarlijkse kosten met € 270.000. We zien dat de rente het afgelopen (half) jaar sterk is gestegen. Dit heeft nadrukkelijk effect voor onze begroting.
De huidige rente om voor de lange termijn te lenen ligt op dit moment voor de gemeente tussen de 3 en 4%. Ons gemiddelde rentepercentage is op dit moment 1,1%. We verwachten dat onze gemiddelde rente de komende jaren tot en met 2031 stijgt naar 1,9% en uiteindelijk naar 2,3%. Dit leidt tot hogere kosten, maar hiermee houden we ons ambitieniveau wel instant. In december 2022 zijn de kaders voor het nieuwe zwembad voorgelegd aan de raad. Naar aanleiding daarvan heeft de raad besloten om deze goed te keuren en de bijdrage aan het zwembad structureel met € 400.000 te verhogen. Ten opzichte van de programmabegroting 2023-2026 zijn de verwachte bouwkosten met € 7,4 miljoen gestegen tot € 46,1 miljoen. Daardoor nemen de kapitaallasten toe. De stijging van de kapitaallasten (afschrijving en 1,1% rente) worden taakstellend opgevangen in de businesscase van het nieuwe zwembad. Naast stijging van de bouwprijzen is ook sprake van stijging van financieringsrente. We houden rekening met een rekenrente van 1,9% tegenover vorig jaar 1,1%. We stellen voor deze stijging mee te nemen in de bijdrage van het zwembad ter hoogte van € 270.000. Investeringen (MIP) Sport 2024-2027 We investeren extra binnen het beleidsveld Sport. Dit zorgt voor een hogere investeringslast van structureel € 293.000. Dit wordt veroorzaakt door een aantal investeringen.
Voor de uitvoering van sporthal Ussenstelt is € 3,5 miljoen extra nodig. In de begroting 2023 was geld opgenomen voor Ontmoeten Oss Noord-West. Voor ontmoeten is reeds geld door de Raad beschikbaar gesteld. Het resterende budget dat overbleef vanuit Ontmoeten Oss Noord-West (€ 2,4 miljoen) is te laag voor de nieuwbouw sporthal Ussenstelt.
72
Aanvullend is een bedrag nodig van circa € 3,5 miljoen. De beoogde oplevering is 2026. Het plan voor de open Sportclub Herpen is aangepast. Het plan is om te investeren in de accommodatie, het kunstgrasveld en bootcamp stellages. Dit zorgt voor een hogere investering van € 1,4 miljoen t.o.v. vorig investeringsplan. De beoogde oplevering is in 2024. Voor het aanleggen van een kunstgrasveld bij sportpark de Koppelsteeg is in 2024 € 600.000 aangevraagd met dit investeringsplan. Voor gymzaal Verdistraat is al een investeringskrediet aanwezig van circa € 600.000. Deze is gebaseerd op renovatie binnenzijde. Om nieuwbouw te kunnen realiseren vragen we met dit investeringsplan € 1,9 miljoen extra investeringskrediet aan met beoogde oplevering in 2025. Investeringen (MIP) Ontmoeten 2024-2027 We investeren extra binnen het beleidsveld Ontmoeten. Dit zorgt voor een hogere investeringslast van structureel € 128.000. Door uitstel van de uitvoering van de investering in Vidi Reo is er in de jaren 2024 tot en met 2026 sprake van een incidenteel voordeel van afgerond € 0,1 miljoen. De extra investeringskosten worden veroorzaakt door Vidi Reo en de implementatie van huiskamer Thuis in de buurt. Het plan voor de investering in Vidi Reo Ravenstein wordt verhoogd van € 3,0 miljoen naar € 5,5 miljoen. De beoogde oplevering is in 2026, waardoor de kapitaallasten pas in 2027 zichtbaar zijn.
Dit zorgt voor een voordeel in de jaarschijven 2024 t/m 2026. Voor de implementatie huiskamer Thuis in de buurt vragen we € 685.000 investeringskrediet aan. Voor diverse panden zijn investeringen nodig om de look & feel aan te passen in huiskamer en keukenvoorziening. Beoogde oplevering in 2026. Extra capaciteit voor uitvoering investeringen voor onderwijs, sport en ontmoeten Voor de uitvoering van de projecten uit het investeringsplan voor onderwijs, sport en ontmoeten (MIP) hebben we extra capaciteit nodig. De extra kosten hiervan zijn jaarlijks € 334.000. We vragen een uitbreiding in formatie van 3,3 fte voor uitvoering van projecten uit het MIP (1,5 fte bij afdeling projectenbureau en 1,8 fte bij afdeling vastgoedmanagement). Voor de programmabegroting 2024-2027 hebben wij het meerjarig investeringsplan (IVP) aangepast, waarbij we rekening hebben gehouden met de onderlinge afhankelijkheid van projecten en een logische volgorde van realisatie. Wanneer we alle projecten willen kunnen gaan realiseren is een structurele uitbreiding van formatie nodig. Kunst- en cultuurprijs Oss We vragen een bedrag van € 30.000 voor een nieuw in te stellen kunst- en cultuurprijs die we eenmaal in de drie jaar gaan uitreiken. We nemen nu de bedragen voor 2024 en 2027 op. Via een motie heeft de gemeenteraad ons gevraagd om een kunst- en cultuurprijs in te stellen in de gemeente Oss.
Oss is trots op haar kunstenaars, amateurbeoefenaars, kunstverenigingen en onze professionele cultuurinstellingen. We willen de culturele infrastructuur versterken maar ook ruimte maken voor een extra waardering van kunstinitiatieven en kunstenaars. We schatten de kosten voor de prijzen en organisatie gezamenlijk in op € 30.000. Het eerste jaar van uitreiken wordt 2024. Eind 2023 willen we aan de hand van een voorstel in gesprek met de gemeenteraad. Extra subsidie Cultuurpodium Groene Engel 2023 en 2024 We vragen voor de jaren 2023 en 2024 een incidentele bijdrage van € 323.000 (2023) en € 287.000 (2024) voor de te verwachte exploitatietekorten van Cultuurpodium Groene Engel. Onder andere door de effecten vanuit de COVID-19 crisis en de recente energiecrisis is de financiële basis kritisch. Ook de businessplan is financieel niet haalbaar. Meerjarig staat de begroting sterk onder druk. Mogelijk is de basisfinanciering van de Groene Engel te krap. Naar de toekomst toe voeren we een onderzoek uit naar een meer passende en stabielere subsidiemethodiek voor de Groene Engel, waarbij we meer in gesprek gaan en afspraak over de activiteiten en de mate waarin we deze als gemeenten subsidiëren. Een voorstel voor een stabielere en structurele oplossing leggen we in 2024 voor aan de raad. Tot die tijd verstrekken we een extra subsidie voor 2023 en 2024.
73
Extra subsidie Muzelinck 2023 en 2024 We vragen voor de jaren 2023 en 2024 een incidentele bijdrage van € 183.000 (2023) en € 246.000 (2024) voor de te verwachte exploitatietekorten van de Muzelinck. Onder andere door de effecten vanuit de COVID-19 crisis en de recente energiecrisis is de financiële basis kritisch. Ook meerjarig staat de begroting sterk onder druk. Mogelijk is de basisfinanciering van de Muzelinck te krap. Naar de toekomst toe voeren we een onderzoek uit naar een meer passende en stabielere subsidiemethodiek voor de Muzelinck, waarbij we meer in gesprek gaan en afspraak over de activiteiten en de mate waarin we deze als gemeenten subsidiëren. Een voorstel voor een stabielere en structurele oplossing leggen we in 2024 voor aan de raad. Tot die tijd verstrekken we een extra subsidie voor 2023 en 2024. Professionalisering evenementen VTH We stellen voor om € 60.000 beschikbaar te stellen in 2024 en vanaf 2025 € 90.000 voor ondersteuning en professionalisering van evenementen. Op het gebied van evenementen willen zowel intern een slag maken om de kwaliteit te kunnen leveren die gewenst is, als een rol pakken in het ondersteunen van de vrijwilligers en organisatoren om te komen tot een goede evenementenaanvraag. Mooie evenementen waarbij oog is voor ondersteuning van vrijwilligers, veiligheid en het beperken van overlast is het uitgangspunt.
Om hier stappen in te maken hebben we extra capaciteit nodig. De extra kosten zijn jaarlijks € 90.000 (1 fte) voor het Vergunning, toezicht en handhaving (VTH). Binnen programma 8 vragen we nog 0,5 fte bij team Openbare orde en veiligheid. 4.2 3O-ontwikkelingen + is nadeel: hogere uitgaven/lagere inkomsten - is voordeel: lagere uitgaven/hogere inkomsten bedragen x € 1.000
Omschrijving
2023
2024
2025
2026
2027
0
197
197
197
197
0
0
0
0
0
25
0
0
0
0
Inzet reserve IVB
-25
0
0
0
0
Verkoop groene Engel
-682
-44
12
12
12
81
0
0
0
0
208
14
0
0
0
-289
-14
0
0
0
0
0
0
-56
-56
-18
-351
-381
-340
-306
-700
-198
-172
-187
-153
Hogere gemeentelijke bijdrage GGD Samenvoegen reserve Ontmoeten Ussen en reserve IVB Ontwikkeling locatie Zuidergebouw uit reserve IVB
Aanpakken klimaatklachten De Meteoor Aanpakken klimaatproblemen MFA Lith Inzet reserve verduurzaming gemeentelijk vastgoed Aanpassing investeringsplan Ontmoeten (MIP) Aanpassing investeringsplan Sport (MIP) Totaal 3O-ontwikkelingen
74
Toelichting 3O-ontwikkelingen Hogere gemeentelijke bijdrage GGD We verhogen de gemeentelijke bijdrage voor de GGD. Per saldo geeft dit een nadeel van € 197.000 voor 2024 en verder. De GGD voert reguliere basistaken en plustaken uit voor de gemeente. Per begroting 2024 hebben ze het basispakket geactualiseerd. Dit zorgt voor een toename van de gemeentelijke bijdrage per inwoner. De taken die nu behoren tot het lokaal accent worden grotendeels onderdeel van het basispakket. Hetzelfde geldt voor een deel van de plustaken. Ook komen er nieuwe taken bij m.b.t. de omgevingswet. Verder worden sommige bestaande diensten in het nieuwe basispakket ruimer dan wij tot op heden in Oss hebben ingezet, het gaat hier specifiek om diensten voor ouders van kinderen in kwetsbare situaties. We nemen in Oss op dit moment ook taken en diensten af die uniek zijn voor Oss en geen onderdeel zullen worden van het nieuwe basistakenpakket. Het gaat bijvoorbeeld om het leveren van extra data voor de wijkfoto, aansluiten bij de leersessies van de samenwerkwijze en ziekteverzuimbegeleiding in het basisonderwijs. De totale kosten stijgen met € 553.000. Een deel betalen we uit ons budget voor de plustaken (€ 57.000). Daarnaast betalen we € 300.000 uit de stelpost loon- en prijscompensatie omdat dit de indexatie van de bijdrage is die wordt doorgevoerd.
Het restant van € 197.000 nemen we op als nadeel voor onze begroting. Samenvoegen reserve Ontmoeten Ussen en reserve IVB We storten het saldo van de reserve Ontmoeten Ussen (afgerond € 250.000) in de reserve Integraal Voorzieningenbeleid (IVB). We oormerken dit bedrag van € 250.000 op basis van het raadsbesluit Ontmoeten Oss Noordwest (mei 2023) voor de reservering van een bijdrage aan inrichtingskosten voor het nieuwe wijkcentrum vanuit de reserve IVB. Ontwikkeling locatie Zuidergebouw uit reserve IVB We onttrekken € 25.000 uit de reserve Integraal voorzieningenbeleid voor de ontwikkeling locatie Zuidergebouw (Ontmoeten Oss-Zuid, Cito, scouting). Verkoop groene Engel Begin april 2023 heeft de verkoop van het pand van De Groene Engel plaatsgevonden. Na aftrek van diverse kosten (afrekeningen energie etc.) in 2023 leidt dit tot een extra opbrengst in 2023 € 0,7 miljoen. Ook boeken we de huidige boekwaarde af in 2023. Vanaf 2024 vervallen jaarlijkse beheerkosten van het pand ter hoogte van € 12.000. Aanpakken klimaatklachten De Meteoor We hebben hogere kosten van € 81.000 voor het aanpakken van klimaatklachten bij MFA de Meteoor. We hebben onderzoek gedaan en oplossingen voor de installatie en de inregeling zijn noodzakelijk. We willen de installatie verbeteren en opnieuw inregelen.
Door het aanpassen en beter inregelen van de installaties worden de gebruikers van MFC de Meteoor in staat gesteld beter te sturen op het klimaat en ventilatie en ook energieverbruik. Hierdoor zullen de klachten bij gebruik verdwijnen en gebruikers zullen gebruik blijven maken van het gemeenschapshuis. Met de aanpassingen kan MFC de Meteoor als gemeenschapshuis passende programmering blijven aanbieden en voorkomen we dat zij in de financiële problemen komt. Nadat de installatie en de inregeling zijn aangepakt, zullen we aanvullend klimaat en ventilatie blijven monitoren en daar waar nodig verbeteren. De aanpassingen zorgen niet voor een verlenging van de levensduur van de installatie. We betalen deze kosten uit de reserve voor verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed. Aanpakken klimaatproblemen MFA Lith We hebben hogere kosten van € 222.000 door het aanpakken van klimaatproblemen bij MFA Lith. Voor het verbeteren en aanpassen van de installatie en het gebouw om zo de jaarlijkse energielasten te verlagen hebben we € 152.000 nodig. Deze aanpassingen aan de installaties in MFA Lith – en daarmee samenhangend het reduceren van de energielasten - zal ervoor zorgen dat de gebruikers van MFA Lith op lange termijn een gezonde exploitatie kunnen realiseren. Daarnaast draagt deze investering ook bij aan de verduurzamingsambities.
We compenseren de hoge energielasten voor de jaren 2020 tot en met 2024.
75
Dit kost € 70.000. Na het inregelen van de installaties is het binnenklimaat beter te sturen en kunnen gebruikers de reële energielasten opnemen in de begroting. In totaal hebben we € 222.000 aan hogere kosten. Dit betalen we uit de reserve voor verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed. Aanpassing investeringsplan Ontmoeten (MIP) Het investeringsplan voor ontmoeten, sport en onderwijs is geactualiseerd. Hierbij zijn nieuwe projecten toegevoegd (deze zijn opgenomen onder nieuw beleid) en er zijn bestaande projecten doorgeschoven (deze zijn opgenomen als 3O ontwikkeling). De 3O ontwikkeling zorgt voor ontmoeten voor een voordeel van € 56.000. Voor ontmoeten in Macharen is de beoogde investering € 5,6 miljoen. We voorzien de oplevering pas in 2027. Hierdoor zijn de investeringslasten van deze investering niet meer opgenomen in de programmabegroting 2024-2027. Aanpassing investeringsplan Sport (MIP) Het investeringsplan voor ontmoeten, sport en onderwijs is geactualiseerd. Hierbij zijn nieuwe projecten toegevoegd (deze zijn opgenomen onder nieuw beleid) en er zijn bestaande projecten doorgeschoven (deze zijn opgenomen als 3O ontwikkeling). De 3O ontwikkeling voor sport zorgt voor een voordeel van € 0,3 miljoen. Dit voordeel ontstaat voordeel door verschuiven van investeringen in de tijd. De uitvoering van de investeringen in de gymzaal Verdistraat schuift door naar 2025.
Daarnaast stellen we een aantal investeringen uit tot na 2027. Het gaat hier om sporthal De Hoge Graaf en gymzaal Ruwaard II. Dit zorgt voor een voordeel voor de periode 2024 – 2027. De aanwezige boekwaarde voor voorbereidingskrediet binnen Ruwaard II boeken we af. De investeringsbedragen van de kunstgrasvelden in het investeringsplan zijn aangepast naar actuele prijzen. De investeringen van gymzaal van Hoefeind I en Gabriël zijn niet meer apart opgenomen, omdat deze zijn opgenomen in het totaalproject. 4.3 Septembercirculaire + is nadeel: hogere uitgaven/lagere inkomsten - is voordeel: lagere uitgaven/hogere inkomsten bedragen x € 1.000
Omschrijving
2023
2024
2025
2026
2027
Rijksvaccinatieprogramma
0
23
23
21
21
Totaal septembercirculaire
0
23
23
21
21
Toelichting septembercirculaire Rijksvaccinatieprogramma We ontvangen in 2024 en 2025 € 23.000 en vanaf 2026 jaarlijks € 21.000 voor de uitvoering van maternale kinkhoestvaccinatie.
76
4.4 Wat mag het kosten? In de volgende tabel geven we een financieel overzicht van het programma. + is uitgaven - is inkomsten bedragen x € 1.000
Omschrijving
2023
2024
2025
2026
2027
Lasten
29.952
26.142
27.548
28.224
28.250
Baten
-2.902
-2.599
-2.599
-2.599
-2.599
Saldo
27.050
23.543
24.949
25.625
25.652
Stortingen reserves
3.529
554
279
12
12
Onttrekkingen reserves
-7.596
-901
-496
-355
-355
Saldo mutaties reserves
-4.067
-347
-217
-342
-342
Totaal bestaand beleid
22.983
23.196
24.732
25.283
25.309
Nieuw beleid
524
853
-410
1.132
1.606
3O-ontwikkelingen
-700
-198
-172
-187
-153
Budgettair neutrale wijzigingen
466
3.128
694
643
874
Septembercirculaire
0
23
23
21
21
Totaal programma
23.272
27.002
24.867
26.891
27.657
Bestaand beleid
77
4.5 Lasten per product In de volgende figuur hebben we voor 2024 de totale lasten per product in beeld gebracht (bedragen x € 1.000).
5. Overzicht subsidies We geven hier een overzicht van de subsidies binnen dit programma. bedragen x € 1.000 Subsidies
Begroting 2024
Evenementen en stadspromotie
237
Gezondheid
179
Kunst en cultuur
3.659
Media
2.714
Sociaal-cultureel werk
279
Sportaccommodaties
1.283
Sportbeleid en activering
1.174
Totaal Programma
9.525
78
Programma 4. Klimaat, energie en openbare ruimte
79
1. Inleiding Eén van de grote opgaven in het Osse coalitieakkoord 2022-2026 is de verduurzaming van onze samenleving. Naast duurzame opwek van energie en warmte moeten we voorbereid zijn op de negatieve effecten van klimaatverandering. In 2023 is de Koersnota Klimaatadaptatie 2050 vastgesteld. Daarmee is een stip op de horizon gezet: een klimaatrobuust Oss in 20250. Aanvullend zijn tussendoelen benoemd voor 2030. In 2024 starten we met de uitvoering van activiteiten. In Oss staan de duurzame energieopwekking en de voorbereiding op de effecten van de klimaatverandering prominent op de agenda om de toekomst duurzaam vorm te geven. Als gemeente moeten we nu keuzes maken om onze lange termijn doelstellingen te behalen: in 2050 zijn we als gemeente energieneutraal. Om dit doel te bereiken werken we de komende tijd aan de ontwikkeling van een Energievisie die de kaders stelt voor de periode 2030-2050 die we ook regionaal zullen afstemmen. Daarnaast blijven ons inzetten op het realiseren van onze afvaldoelstellingen: minder restafval, meer grondstoffen scheiden en hergebruiken, de CO2-uitstoot beperken, de kosten van afvalbeheer beter beheersbaar maken en de dienstverlening aan de inwoners op peil houden. 2.
Programmaonderdelen 2.1 Klimaat en duurzaamheid Wat willen we bereiken? We richten ons op het zoveel mogelijk beperken van de gevolgen van klimaatverandering ('mitigatie') en het anticiperen op de gevolgen ervan ('adaptatie'). Door klimaatverandering neemt de kans op wateroverlast door extreme neerslag, hitte, droogte en overstromingen van de Maas toe. Dat levert risico’s op voor de economie, voor onze gezondheid, voor de natuur en voor de veiligheid. Een samenhangend probleem is de achteruitgang van ecosystemen. Door beter gebruik te maken van natuurlijke systemen kan op een duurzame manier de balans tussen ecologie, economie en maatschappij worden hersteld. Andere voorbeelden van maatregelen die we kunnen treffen zijn: het versterken van de dijken, opvangen van water na hoosbuien en meer water en groen in steden en dorpen tegen hitte. Op rijksniveau worden de opgaven van klimaatadaptatie en verbetering van de biodiversiteit erkend en opgepakt via nieuw beleid en wetgeving. Bijbehorende uitvoeringsmiddelen zullen via de provincies beschikbaar komen voor maatregelen op lokaal niveau. Wij maken onze gemeente tot 2050 in stappen klimaatadaptief. Dit doen we samen met partners zoals de provincie, het waterschap, regiogemeenten en woningcorporaties, maar ook met onze inwoners en ondernemers.
We nemen samen maatregelen om klimaatrobuuste ecosystemen te creëren met verbetering van lucht, water, bodem en biodiversiteit. Dit zal tot uitdrukking komen in het uitvoeringsplan 2024-2027 dat we in het eerste kwartaal aan zullen bieden aan de raad. Op voorhand zullen we een aantal zaken in gang zetten waarbij we aansluiten bij lopende projecten van onder andere het IUP (Kanaalstraat, Euterpelaan) en stedelijke ontwikkeling (Amsteleind, Spoorzone). We werken aan de volgende doelstelling(en):
-
Waterveiligheid: We houden Oss – samen met onze partners - veilig bij hoog water Wateroverlast, hitte en droogte: Onze stad, stadjes en dorpen zijn beter toegerust op langere perioden van zware neerslag of grote hitte. We pakken knelpunten aan en we vergroenen de stad en de kernen
-
We zetten in op het behoud, versterken en creëren van klimaatrobuuste ecosystemen
80
Wat gaan we hiervoor doen? Activiteit
Wanneer gereed (kwartaal/jaar)?
-
We werken samen met partners een uitvoeringsagenda uit voor de periode
Q1/2024
2024-2027. Dit doen we op basis van de koersnota klimaatadaptatie welke vastgesteld is in september 2023. Naast de inhoudelijke ambities werken we hier ook de financiële consequenties uit. -
We vertalen de landelijke maatlat “groene en klimaatadaptieve gebouwde
Q1/2024
omgeving” naar de Osse situatie. -
We koppelen onze uitvoering aan lopende processen, zoals het uitvoeren van
Continu
het IUP en het mobiliteitsprogramma; en aan grootschalige projecten als Amsteleind, Stationskwartier Ravenstein, en Schadewijk. -
We werken een plan van aanpak uit waarmee we bewustwording vergroten
Q2/2024
-
We zetten actief in op fondsenwerving.
Continu
-
We werken mee aan de realisatie van dijkversterkingen.
Continu
-
We werken mee aan de uitvoering van het water- en rioleringsprogramma.
Continu
-
We werken samen met het waterschap en grondeigenaren aan het vasthouden
Continu
van water om verdroging tegen te gaan. -
We maken een voorstel voor het Bos van Oss.
Q4/2023
2.2 Energietransitie Wat willen we bereiken? Als gemeente staan we voor grote uitdagingen met betrekking tot de realisatie van de energietransitie. Voortvloeiend uit het Klimaatakkoord heeft het Rijk gemeenten opdrachten gegeven. Deze opdrachten zijn voor Oss ondergebracht in de Regionale Energie Strategie (RES) Noordoost Brabant en zijn toegespitst op de gebouwde omgeving en elektriciteit en omvatten ook een bijdrage aan de warmtetransitie. Oss heeft haar ambitie afgestemd op en vertaald naar haar bijdrage aan het RES-bod voor Noordoost Brabant voor 2030. Oss neemt haar verantwoordelijkheid hiervoor. We doen dat op de wijze zoals afgesproken in de Duurzaamheidscirkel van 2016 en in lijn met het nationale Klimaatakkoord. We richten ons op concrete tussenstappen, zetten in op massa maken en commitment van maatschappelijke partners. Uiteraard geven we zelf het goede voorbeeld en werken we aan bewustwording en educatie. De opgaven en ambities vragen grote inspanningen van ons als gemeente, van onze inwoners en onze partners in het bedrijfsleven. Om deze opgaven en ambities te realiseren, hebben we in de vorige collegeperiode plannen gemaakt en opgestart voor energiebesparing en het grootschalig opwekken van energie. Het opwekken van duurzame energie, met name grootschalige wind- en zonne-energieprojecten maakt het mogelijk om massa te maken.
Daarnaast kunnen uit de opbrengsten hiervan andere duurzaamheids- en gebiedsontwikkelings/omgevingsopgaven worden gefinancierd zoals we met behulp van een business case opzet eerder hebben aangetoond. Deze businesscase is nog niet verwerkt in de programmabegroting aangezien momenteel geen zekerheid bestaat dat windpark Elzenburg de Geer, waar de business case op is gebaseerd, binnen afzienbare tijd inkomsten voor de business case gaat genereren. De bijdragen uit Rijksmiddelen voor de komende jaren zijn grotendeels bekend. Met de inzet van nationale bijdragen en subsidies zijn de financiële middelen voor 2024 en de daaropvolgende jaren vooralsnog toereikend om de ingezette projecten op het gebied van energiebesparing, duurzame opwek en warmtetransitie te kunnen bekostigen.
81
2024 en de jaren erna staan in het teken van realisatie en implementatie van het vastgestelde beleid. Concrete uitvoering gaat plaatsvinden in de vorm van energiebesparingsprojecten, ontwikkeling van duurzame opwek (voornamelijk windmolenprojecten en in mindere mate grondgebonden zon pv) en aardgasvrijgereed en aardgasvrij maken van de bestaande bebouwing. Dit betekent dat het creëren van beweging en het inspelen op het beperkt draagvlak van het onderwerp de komende tijd van groot belang zijn. Dit programma kenmerkt zich verder door een grote mate van dynamiek; de energietransitie in Nederland wordt doorlopend beïnvloedt door zowel lokale, regionale, landelijke als internationale ontwikkelingen. Zo speelt sinds afgelopen jaar de gascrisis als gevolg van de oorlog in Oekraïne. Als gevolg hiervan zijn de energieprijzen fors gestegen en is bij veel huishoudens energie-armoede aan de orde. Energie armoede is een probleem dat ook van ons als gemeente vraagt om daarop te acteren. Om energie-armoede tegen te gaan wordt met inzet van rijksmiddelen zowel vanuit het Sociaal Domein als het Energietransitie-programma concrete maatregelen genomen voor de getroffenen. Daarnaast vragen deze ontwikkelingen op onder andere het gebied van wet- en regelgeving de komende jaren ook om herziening van ons beleid.
Politiek-maatschappelijk ligt de energietransitie zeer gevoelig wat onder meer leidt tot veel weerstand tegen grootschalige opwekking. Inwoners en bedrijven zetten wel steeds meer in op energiebesparing en komen ook in beweging om “van het gas af komen”. Toch is nog weerstand aanwezig is en deze heeft ook consequenties voor juridische procedures en uitspraken. Bovendien is de netwerkcapaciteit een groot knelpunt dat nog jarenlang speelt. De technische ontwikkelingen gaan snel. Die houden we nauwlettend in het oog om daarop te kunnen inspelen als dat perspectief biedt voor de realisatie van onze doelstellingen. Waar nodig en waar dat meerwaarde heeft, werken we samen met andere overheden of maatschappelijke partners. Met de woningcorporaties gaan we prestatie-afspraken maken die duidelijk maken dat zij hun aandeel in de opgaven met betrekking tot verduurzaming van hun woningbezit, tegelijkertijd aardgasvrij maken hiervan, gaan leveren. We vragen de woningcorporaties in dit kader om de afspraken die zij hebben gemaakt met de Rijksoverheid in verband met de korting op de verhuurdersheffing. We blijven alert op wat realistisch haalbaar is, op de maatschappelijke acceptatie en op de sociale draagkracht van de energietransitie. We werken aan de volgende doelstelling(en):
-
Oss reduceert CO2 emissie met 49% in 2030 in vergelijking tot 1990 (aanpassing naar boven van deze doelstelling naar 55% CO2 emissie-reductie is aanstaande)
-
Energietransitie: wij realiseren ons deel van het RES-bod: o
Besparing 11% in 2030 in vergelijking tot 2017
o
Grootschalige opwekking: 1,008 PJ duurzame energie in 2030, restant RES opgave 0,514 PJ vergund in 2025
o
-
Volledig energieneutraal in 2050
Oss realiseert 7.500 aardgasvrije (bestaande) woningen in 2030 en is volledig afgekoppeld van het gasnet in 2050
De komende jaren vindt jaarlijks monitoring van deze doelstellingen plaats.
82
Wat gaan we hiervoor doen? Activiteit
Wanneer gereed (kwartaal/jaar)?
-
In 2024 starten we met de nieuwe Uitvoeringsagenda Energiebesparing. Bij de
Q4/2024
uitvoering van deze agenda zetten we de campagne "Oss schakelt door" weer in om algemene bewustwording en actiebereidheid groter te blijven maken. De campagne wordt nu ingestoken op wonen, werken en mobiliteit. De doelstelling van deze agenda is om toe te werken naar de 11% energiebesparing in 2030 (begin 2023 was het resultaat 6.3% besparing op elektriciteit en 5.4% op warmte). Energiebesparings-doelstelling voor 2024 is ± 1%. Sinds 2022 werken we ook het nemen van concrete maatregelen om de energie-armoede aan te pakken, het nu beschikbare budget zetten we in 2024 maximaal in en dient uiterlijk eind 2025 besteed te zijn. Energiebesparing en activiteit warmte-transitie worden in 2024 samengevoegd tot een team gebouwde omgeving om te komen tot een efficiënte en doelgerichte inzet van mensen en middelen om de warmte-transitie te realiseren. -
Om het aandeel van Oss in de opgave van RES Noordoost Brabant te
Q4/2024
realiseren richten we ons op het tot stand brengen van wind- en zonneenergie. Naast invulling van deze opgave met windmolens in Elzenburg de Geer, zijn we in afwachting van finale uitspraak van de Raad van State, en Duurzame Polder (zie onderstaand) wordt de opgave ingevuld met zonneenergie in de vorm van zonnevelden conform in 2019 vastgesteld beleid met betrekking tot zonnevelden. Met betrekking tot grootschalig zon op dak is de verwachting dat binnenkort het aanbrengen van dergelijke installaties verplicht wordt gesteld. Daarnaast wordt gewerkt aan het oplossen van de netwerkschaarste die momenteel het op grote schaal realiseren van zon op dak verhindert. -
De bestuursovereenkomst en het op basis daarvan uitgewerkt plan van aanpak
2024
geven de vervolgstappen van het project Duurzame Polder in 2024 aan. De werkzaamheden in 2024 staan in het teken van het verlenen van de vergunning aan het initiatiefnemer voor een windmolenproject in de Duurzame Polder. Het streven is om in 2025 tot een vergund windmolenproject in het Osse deel van de Duurzame Polder te komen. Tegelijkertijd maken we met de initiatiefnemer in een anterieure overeenkomst nadere afspraken. -
In het kader van de Warmtetransitie gaan we door met de realisatie van Wijk-
Q4/2024
UitvoeringsPlannen (WUP)voor Schadewijk in Oss en voor de kern Herpen. Hiervoor doorlopen we een uitgebreid en intensief participatietraject met de inwoners en bedrijven. Doelstelling is te komen tot gedragen, haalbare en betaalbare alternatieven voor de warmtevoorziening. In 2024 brengen we de concept-WUP's naar de Raad ter vaststelling. Naar verwachting wordt in 2024 ook wetgeving van kracht die de rol van de gemeenten in de warmtetransitie duidelijk maakt en de bevoegdheid bij de gemeente neerlegt om het moment vast te stellen dat aardgas wordt afgesloten voor een wijk of kern. We zullen het energiebesparingsprogramma gebruiken om de inzet van aardgas te reduceren.
83
Activiteit
Wanneer gereed (kwartaal/jaar)?
-
In 2024 werken we verder aan het realiseren van het RES-bod. In Oss
Q4/2024
ontwikkelen we projecten gericht op de opwek van wind en zonne-energie (Elzenburg de Geer, Duurzame Polder en verschillende zonnevelden, inclusief project in het kader van OER (opwek energie op rijksgrond). Daarnaast nemen we binnen de RES-regio ook deel aan activiteiten op het gebied van energiebesparing en bestrijding van energie-armoede. In 2024 zal de Klusbus in Oss, de adressen die in aanmerking komen voor concrete maatregelen aandoen. -
In Oss staat de energietransitie prominent op de agenda om een bijdrage te
Q2/2024
leveren om de toekomst duurzaam vorm te geven. Als gemeente moeten we nu keuzes maken om onze lange termijn doelstellingen te behalen: in 2050 zijn we als gemeente energieneutraal. Om dit doel te bereiken werken we de komende tijd aan de ontwikkeling van een Energievisie die de kaders stelt voor de periode 2030-2050 die we ook regionaal zullen afstemmen. -
We intensiveren het verduurzamen van ons eigen vastgoed. Oss wil als
Q4/2024
gemeente haar voorbeeldrol op dit gebied vertalen in het versnellen van de verduurzaming van haar eigen vastgoed. 2.3 Milieu en openbare ruimte Wat willen we bereiken? De openbare ruimte heeft van oudsher een belangrijke taak bij het realiseren van talrijke opgaves zoals mobiliteit, wonen, spelen, economie, ontmoeten en recreëren. Daarbij komen nieuwe opgaves zoals energietransitie, telecommunicatie (5g, glasvezel), klimaatadaptatie, inwinning data en biodiversiteit. Al deze opgaves leggen druk op de openbare ruimte. Daarbij lopen we letterlijk aan tegen de grenzen van de openbare ruimte, er is onvoldoende ruimte voor alle opgaves. Dit vraagt innovatieve oplossingen maar ook om het maken van keuzes in de bestaande en voor de nieuwe openbare ruimte. Alle maatschappelijke opgaven voor de openbare ruimte komen samen in een integrale aanpak van beheer en onderhoud. Middelen worden doelmatig ingezet. We houden rekening met een toenemend areaal verouderde openbare ruimte en groeiend budget daarvoor. Duurzaamheid en circulariteit Ook in de openbare ruimte zetten we in op minder gebruik van grondstoffen en het reduceren van CO2uitstoot. CO2-reductie en duurzamer materialengebruik zijn nauw met elkaar verweven.
Hier hebben we de afgelopen jaren mooie resultaten bereikt maar middels een extra impuls willen we een volgende stap zetten met emissieloos materieel, gebruik van duurzamere brandstoffen en grondstoffen. We stellen de komende periode een inventarisatie en meerjaren stappenplan op, waarmee we een slag slaan op het vlak van verduurzaming in de openbare ruimte. We richten ons ook op de vermindering en op het hergebruik van grondstoffen om toe te groeien naar een meer circulaire economie waarin reststoffen opnieuw worden gebruikt. Hierbij komt de nadruk meer te liggen op preventie en hergebruik (Circulair Materialenplan). Het streven naar een circulaire economie is nauw verbonden met andere klimaatopgaven gericht op het terugdringen van onze footprint op natuur en milieu. In onze afvalaanpak richten wij ons daarom op alle stadia: van de bron tot en met de eindbestemming. Ondergrond De ondergrond krijgt vaak weinig aandacht. Toch levert de ondergrond een belangrijke bijdrage aan diverse opgaves zoals kabels en leidingen, riolering en infiltratie en fundering. Bovendien groeien onze bomen en planten in de ondergrond. De ondergrond is de basis van veel bovengrondse ontwikkelingen. De nieuwe opgaves zoals de energietransitie, klimaatadaptatie en glasvezel vragen nog meer ruimte in diezelfde ondergrond.
Nu al botsen ontwikkelingen met elkaar (bomen met kabels en leidingen bijvoorbeeld). Daarom is het noodzakelijk een visie op de ondergrond te ontwikkelen.
84
Veranderend gebruik van de openbare ruimte We zien een verandering van gebruik en functie van de openbare ruimte. Recreëren en ontmoeten worden steeds belangrijker. Hier passen we het beheer op aan, zodat deze beter aansluit op deze verandering. Dit is met name van belang in het centrum van Oss. De ruimte is beperkt waardoor functies botsen (horeca, kermis, markten, mindervalide en hulpdiensten). In het buitengebied zijn de afgelopen jaren circa 50 grote en kleine natuurgebieden ontstaan. Ook dat geeft een veranderende en bredere scope op het beheer van de openbare ruimte. We werken aan de volgende doelstelling(en):
-
We verminderen zo veel mogelijk het ontstaan van afval door in te zetten op afvalscheiding via het inzamelsysteem met een financiële prikkel (afval scheiden loont!) en afval geschikt te maken voor recycling en hergebruik
-
We gaan door met onze initiatieven ons materiaalgebruik te verduurzamen. Onze initiatieven op het vlak van lage-temperatuur-asfalt (LTA) en andere duurzame materialen zetten we voort. Daarnaast zetten we via ons ontwerp in op materiaalbesparing en werken we zoveel als mogelijk volgens de circulaire levenscyclus-benadering
-
We maken een visie op het gebruik van onze ondergrond We passen ons beheer en onderhoud aan het veranderend gebruik van de openbare ruimte en het veranderende gedrag
Wat gaan we hiervoor doen? Activiteit
Wanneer gereed (kwartaal/jaar)?
-
We leveren een Stappenplan Duurzaamheid op waarin concrete maatregelen
Q2/2024
staan hoe we de openbare ruimte verder kunnen verduurzamen. Maatregelen zijn gericht op klimaatadaptatie en CO2 reductie. Door duurzamere inrichting, duurzaam materiaal en materieel. Voorbeelden zijn toepassen laagtemperatuur asfalt en duurzaam beton, geluidsarme machines. -
We voeren geplande maatregelen voor groot onderhoud, herinrichting en
Continu
vervanging uit het Integraal Uitvoeringsplan (IUP) uit. Projecten uit het IUP geven ook invulling aan bestuurlijke doelen zoals klimaatadaptatie, verkeersveiligheid, leefbaarheid, energietransitie, biodiversiteit en duurzaamheid. -
We stellen een visie op voor zwerfafval.
2024
-
We stellen een visie op voor de Ondergrond. We starten hiermee in 2023 en in
2024
2024 leggen we deze visie aan de raad voor. -
We stimuleren en ondersteunen bewoners om eigen initiatief te nemen of mee te doen bij verbetering van inrichting en beheer van de openbare ruimte in de eigen omgeving. We zijn daarbij realistisch en zorgen voor begeleiding of ondersteuning waar nodig. Met de introductie van www.mijnbuurtoss.nl hebben we in 2021 een nieuwe impuls gegeven aan zelfbeheer participatie in de openbare ruimte.
-
We implementeren de bevoegd gezag taken die overkomen vanuit de provincie
Q1/2024
met betrekking tot gesloten stortplaatsen. -
We gaan door met het “vergroenen” van het Centrum
Q4/2024
-
We geven in 2024 uitvoering aan het vastgestelde beleid met betrekking tot
2024
laadpalen in de openbare ruimte. -
In het kader van de Klimaatatlas lossen we de knelpunten met betrekking tot
Continu
wateroverlast op. Zoals de afvoeren van Vorstengrafdonk en Dommelstraat, waterlast Kortfoort en Elzendreef (Geffen).
85
Activiteit
Wanneer gereed (kwartaal/jaar)?
-
Met de veiligheidsregio en Brabant Water stellen we beleidsregels Bluswater
2024
op. In de beleidsregels werken we aan toekomstbestendige bluswatervoorzieningen in de openbare ruimte. -
-
Vanuit de “Koersnota Klimaatadaptatie” zetten we in op: o
Evalueren en opstellen van beleid;
o
Werken we aan pilots;
Q4
o
Ondersteunen we burgerinitiatieven;
Doorlopend
o
Aanpakken knelpunten hittestress;
Doorlopend
o
Bijdragen aan groen maateregelen klimaatadaptatie
o
Versnelling van realisatie
We voeren de “Groen ambities” uit die onderdeel zijn van “Koersnota
Continu
Klimaatadaptatie 2050” waaronder: o
De inzet van de dijkversterking;
o
Omvorming intensief beheer naar ecologisch beheer;
o
Bos van Oss
o
Verbetering Natuurnetwerk(natuurverbinding Keent-Herperduin)
3. Programma-informatie 3.1 Duurzaamheid In dit programma staan de duurzaamheidsinspanningen in de pijler Planet centraal. Daarbij wordt de combinatie gezocht met mogelijkheden vanuit de beide ander pijlers. Voorbeelden daarvan zijn de aandacht voor welzijn en veiligheid in de inrichting van de openbare ruimte, de inschakeling van vrijwilligers en mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt en het creëren van een aantrekkelijke woon- en vestigingsomgeving. De Duurzame Ontwikkelingsdoelen (Global Goals) die bij dit programma horen zijn: goede gezondheid en welzijn, schoon water en sanitair, duurzame energie, duurzame industrie, innovatie en infrastructuur, duurzame steden en gemeenschappen, klimaatactie, leven op het land en partnerschappen om doelen te bereiken. 3.2 Verbonden partijen Hier geven we weer in hoeverre onze verbonden partijen bijdragen aan de doelstellingen van dit programma. We noemen hier alleen de gemeenschappelijke regelingen omdat dit wettelijk verplicht is. Andere verbonden partijen laten we hier buiten beschouwing. De verbonden partijen hebben we ook toegelicht in de paragraaf hierover. Samenwerking is belangrijk op het complexe terrein van energietransitie. We werken samen in RES-verband. In de Duurzame Polder werken we samen met gemeente Den Bosch, de provincie Noord-Brabant en het Rijk (min. EZK) op basis van een Bestuursakkoord.
Omgevingsdienst Brabant Noord (ODBN) De ODBN voert als verlengd lokaal bestuur wettelijke taken uit op het gebied van milieuadvisering bij vergunningverlening en voert voor Oss integraal de WABO-toezichtstaken uit. Daarnaast houdt de ODBN zich bezig met gezamenlijke taken op het gebied van milieucriminaliteit en ketenaanpak rondom asbest en bodemkwaliteit. ODBN voert voor ons een opdracht uit gericht op handhaving van de energiebesparingsverplichting voor de bedrijven die vallen in de categorie midden gebruikers. Dit gebeurt op grond van bepalingen in de wet Milieubeheer
86
3.3 Beleidskaders 1.
Duurzaamheidscirkel (2016)
2.
Routekaart duurzame energie (2016-2018)
3.
Agrarische geurgebiedsvisie Oss (2013)
4.
Nieuw aanpak huishoudelijk afval (2020)
5.
Geluidnota Oss (2010)
6.
Beleidsvisie externe veiligheid (2011)
7.
Leidraad Openbare Ruimte (2013 en 2015) en kwaliteitskeuze onderhoud (2013)
8.
Beleidsnota openbare verlichting (2014)
9.
Plan gemeentelijke watertaken (2012)
10. Boomstructuurplan (2016) 11. Speelruimtebeleid (2017) 12. Routekaart Groen Blauw Natuur (2017) 13. Nota Landschapsbeleid (2015) 14. Beleidsregels Kabels en Leidingen (ondergrondse infrastructuur) (2013) 15. Transitievisie Warmte (2021) 16. Beleidsregels kleine windmolens (2022) 17. Nota zonnevelden (2019) 18. Besparingsagenda (2019) 19. Gebiedsvisie Buitengebied (2021) 3.4 Indicatoren Indicator
Bron
2019
2020
2021
2022
Streefwaarde
Tevredenheid onderhoud
Veiligheidsmonitor
77,5%
1)
70,2%
1)
>= 70%
Gemeente,
Basis
Basis
Basis
Basis
Centra Goed
beleidsmonitor
Basis
Basis
Basis
Basis
Overig Sober
Plan Watertaken
100%
100%
100%
100%
100%
verhardingen, groen Onderhoudsniveau
Kostendekkende rioolheffing
1) Landelijke Veiligheidsmonitor vanaf 2017 tweejaarlijks 3.5 Waar staat je gemeente In de volgende tabel geven we de verplichte indicatoren vanuit waarstaatjegemeente.nl weer voor afval. Om de cijfers van Oss te kunnen plaatsen hebben we daarnaast een referentiemeting opgenomen. Voor de omvang van huishoudelijk restafval per inwoner gebruiken we de grootteklasse van 50.000 tot 100.000. Voor hernieuwbare elektriciteit gebruiken we de informatie uit de Klimaatmonitor.
Indicator
Oss
Referentie
Jaar
Omvang huishoudelijk restafval per inwoner
175 kg
168 kg
2020
Hernieuwbare elektriciteit
7.4%%
11.9%
2021
87
4. Financiën 4.1 Nieuw beleid + is nadeel: hogere uitgaven/lagere inkomsten - is voordeel: lagere uitgaven/hogere inkomsten bedragen x € 1.000
Omschrijving
2023
2024
2025
2026
2027
Programma klimaatadaptatie
0
0
0
0
0
Versnelling klimaat- en
0
373
373
373
373
0
160
160
160
160
Uit afvalstoffenheffing
0
-160
-160
-160
-160
STILA regeling
0
58
58
8
0
Inzet reserve Groenfonds
0
-58
-58
-8
0
Oostelijke polderproces
0
50
50
0
0
Totaal nieuw beleid
0
423
423
373
373
energiebeleid (CDOKE) Extra capaciteit Acute afvalproblemen oplossen
Landelijk gebied
Toelichting nieuw beleid Programma klimaatadaptatie De gemeenteraad heeft de koersnota klimaatadaptatie 2050 vastgesteld in september 2023. We stellen hierna een uitvoeringsagenda 2024-2027 op. Daarnaast gaan we in 2023 en 2024 al aan de slag met een aantal activiteiten. We stellen voor om hiervoor in 2023 € 40.000 en in 2024 alvast € 160.0000 beschikbaar te stellen uit de reserve klimaatadaptatie. Dit gaan we besteden aan inhuur expertise voor het vertalen van de landelijke maatlaat, het koppelen van onze uitvoering aan lopende processen, een plan voor bewustwording, het vasthouden van water om verdroging tegen te gaan, een kansenkaart ecologie en opstellen en start uitvoering communicatiekalender. Op basis van het uitvoeringsprogramma komen we met een bestedingsplan voor 2024 en verder. Versnelling klimaat- en energiebeleid (CDOKE) We stellen voor om voor de versnelling van het uitvoeren van het klimaat- en energiebeleid € 373.000 beschikbaar te stellen vanaf 2024. In totaal hebben we voor het versnellen van het klimaat- en energiebeleid jaarlijks een bedrag van € 601.000 nodig. Dit betalen we voor € 228.000 uit de klimaatgelden die we vanuit het Rijk krijgen. Per saldo zijn de extra kosten € 373.000 per jaar. Totaal hebben we dan een aanvullend bedrag van a€ 601.000 beschikbaar voor het programma, naast de al ingezette formatie (€ 1,3 miljoen).
Van de € 601.000 stellen we € 171.000 beschikbaar voor 1 fte projectondersteuner en 1 fte projectleider warmtetransitie. Het overige gedeelte stellen we onder andere beschikbaar voor extra werkzaamheden "Oss schakelt door", onderzoek en advies, het versnellen van de transitie wijkgerichte aanpak, subsidies en duurzame mobiliteit. Extra capaciteit Acute afvalproblemen oplossen We stellen 2,5 fte toezichthouders aan voor het terugdringen van de overlast van zwerfafval en illegale bij plaatsingen. De kosten hiervan zijn € 160.000 en deze betalen we uit de afvalstoffenheffing. We geven hiermee gevolg aan de aangenomen motie "Actuele afvalproblemen oplossen". We gaan de controles op afval fors intensiveren.
88
STILA regeling We stellen voor om voor de Stimuleringsregeling Landschap (STILA) € 50.000 beschikbaar te stellen in 2024 en 2025 en voor de deelname Erven Plus € 8.333 voor 2024, 2025 en 2026. We betalen dit uit de reserve Groenfonds Landelijk gebied. Beide regelingen dragen bij aan het behoud van biodiversiteit en landschappelijke kwaliteit in ons buitengebied en bieden kansen om de gestelde doelen te realiseren met ondersteuning van de Provincie Noord-Brabant en de Nationale Postcodeloterij. De provincie Noord-Brabant stelt ook een bijdrage beschikbaar. Oostelijke polderproces We stellen voor om in totaal € 100.000 beschikbaar te stellen voor het Oostelijke polderproces en de overige agrarische gebieden. Het gaat om € 50.000 in 2024 en 2025. De Osse aanpak voor de agrarische transitie lijkt een voorbeeld te worden voor de regio. In deze aanpak werken we bottom-up met de agrariërs uit het gebied, de betrokken overheidspartijen en de betrokken partners uit het agro-industrieel complex samen om te komen tot de juiste gebiedsgerichte aanpak per polder. Om dit complexe proces goed te begeleiden en als gemeente onze eigen rol zuiver te kunnen vervullen, is het noodzakelijk om met behulp van een externe procesleider in te huren en de boeren in het ontwikkelproces te ondersteunen. Voorheen hebben we € 100.000 beschikbaar gesteld voor de Westelijke polder.
We willen dit nu ook doen voor de overige gebieden.
4.2 3O-ontwikkelingen + is nadeel: hogere uitgaven/lagere inkomsten - is voordeel: lagere uitgaven/hogere inkomsten bedragen x € 1.000
Omschrijving
2023
2024
2025
2026
2027
Doorschuiven kosten
-250
250
0
0
0
250
-250
0
0
0
-200
0
0
0
0
0
55
62
65
65
0
0
0
0
0
-1.321
-1.321
-1.321
-1.321
-1.321
108
108
0
0
0
-108
-108
0
0
0
-1.521
-1.266
-1.259
-1.256
-1.256
warmtetransitie Mutatie investeringsfonds duurzaamheid Hogere inkomsten nutsbedrijven Hogere kosten begraafplaatsen Afvalinzameling Uitvoeringskosten klimaatakkoord (CDOKE) Programmamanager energietransitie Inzet investeringsfonds duurzaamheid Totaal 3O-ontwikkelingen
Toelichting 3O-ontwikkelingen Doorschuiven kosten warmtetransitie We schuiven een deel van het budget voor extern advies voor de warmtetransitie door naar 2024. Het gaat om € 250.000 van de totale € 450.000 die we gepland hadden voor 2023. We maken dit jaar minder kosten dan verwacht. We onttrekken daarom dit jaar ook minder uit het Investeringsfonds duurzaamheid. We schuiven het budget van € 250.000 en de onttrekking uit het investeringsfonds duurzaamheid door naar 2024.
89
Hogere inkomsten nutsbedrijven We hebben een voordeel bij de nutsbedrijven van € 200.000. We hebben meer uitvoerings- en toezichtskosten door meer vergunningsaanvragen van het project Glasvezel. Dit kost in totaal € 100.000 extra. Daar staat tegenover dat we hogere inkomsten hebben van € 300.000. Dit komt door hogere vergoedingen voor beheerkosten en degeneratievergoedingen van de nutsbedrijven. Hierdoor hebben we per saldo een voordeel van € 200.000. Hogere kosten begraafplaatsen De kosten voor onderhoud en beheer van begraafplaatsen stijgen met jaarlijks € 65.000. Dit komt met name doordat we de minder inkomsten (€ 55.000) hebben vanuit begraven. Het aantal begrafenissen neemt af. Steeds meer mensen kiezen voor een alternatief (cremeren). Dit is een landelijke trend. Verder neemt het aantal verlengingen voor huur en onderhoud van graven af. De kostendekkendheid komt hierdoor ernstig onder druk te staan. Het tekort wordt verder vergroot doordat nabestaande niet altijd kiezen om de asverstrooiing te laten plaatsvinden op de begraafplaats Hoogen Heuvel. Men kiest steeds vaker voor alternatieve locaties die passen bij de overledene. Daarnaast zien we het aantal sociale begrafenissen toenemen. De kosten hiervan komen voor rekening van de gemeente. Hiervoor werken we nog een voorstel uit.
Tot slot zijn er de volgende investeringskredieten noodzakelijk: De kerkhofmuur muur in Megen van € 85.00, herinrichting Hoogen Heuvel van € 121.000 en het vervangen van de haag in Megen van € 37.000. De jaarlijkse investeringslasten hiervan zijn afgerond € 10.000 per jaar. Afvalinzameling We hebben de kosten en opbrengsten van afval opnieuw berekend. We verhogen de afvalstoffenheffing (ASH) met € 1,35 miljoen (10,9%) naar € 13,7 miljoen. Een gemiddeld huishouden gaat € 35,85 per jaar meer betalen. Op basis van de kostenstijgingen zou het tarief met 15,7% moeten stijgen om kostendekkend te zijn. De vrije ruimte binnen de reserve afvalstoffenheffing bedraagt € 1,4 miljoen. We zetten de reserve gefaseerd in om het tarief gelijkmatig te laten stijgen met 10,9% in 2024 naar 15,7% in 2027. Bezuinigingen binnen de bestaande afvalbegroting zijn doorgevoerd om de tariefstijging beperkt te houden. We kiezen niet voor een verlaging van de teruggave van de afvalstoffenheffing bij goed scheidingsgedrag. De structurele kostenstijgingen kunnen we verklaren door hogere kosten vanaf 2023 (€ 0,7 miljoen) en vanaf 2024 (€ 1 miljoen). De kostenstijgingen vanaf 2023 worden hoofdzakelijk veroorzaakt door gestegen inzamel - en verwerkingskosten. De kostenstijgingen vanaf 2024 worden veroorzaakt door een aantal posten.
Als eerste zien we hogere loonkosten inclusief overhead door CAO ontwikkelingen (€ 1 miljoen) en extra formatie voor het oplossen van acute afvalproblemen. Daarnaast hebben we hogere inzamelkosten PMD hoogbouw (€ 150.000) en hogere kosten door inflatie voor verwerking ft afval (€ 90.000). Verder zien we lagere kosten voor kosten onderhoud, folders, duurzame goederen, huur en energiekosten. En tot slot hebben we lagere kosten voor kwijtschelding afvalstoffenheffing. De reserve zal medio 2028 leeg zijn. Dit betekent dat bij gelijkblijvende omstandigheden, het tarief na 2027 verder zal stijgen om de huidige kosten te kunnen dekken. Bezuinigingen binnen afval kunnen we behalen door betere afvalscheiding door inwoners en bedrijven zelf en dit zal verbeterd worden door inzet van toezicht en handhaving. Daarnaast kan nascheiding zorgen voor een bijdrage aan lagere verwerkingskosten en een aanpassing van de inzameling van PMD. En we zetten nog meer in op communicatie. We starten in het najaar van 2023 met verschillende campagnes. Uitvoeringskosten klimaatakkoord (CDOKE) We ontvangen uitvoeringsmiddelen voor het klimaat- en energiebeleid voor de jaren 2023 tot en met 2025. Jaarlijks gaat het om een bedrag van € 1,5 miljoen. Dit bedrag is bestemd voor personele en bijbehorende materiële kosten (onderzoekskosten e.d.).
Gemeenten kunnen het naar eigen inzicht inzetten voor de uitvoeringskosten van klimaat- en energiebeleid uit het Klimaatakkoord en het beleidsprogramma Klimaat. Wel moet hierover verantwoording worden afgelegd, inclusief accountantscontrole (en bij niet besteden ervan terugbetaald worden). De afgelopen jaren hebben we al fors geïnvesteerd in extra capaciteit voor de uitvoering van het klimaatakkoord. Vanuit de bestaande formatie hebben we in beeld gebracht dat dit een bedrag is van € 1,3 miljoen per jaar. Dit betekent dat dit geld ingebracht kan worden in deze regeling en dat hierdoor in de jaren 2023-2025 een financieel voordeel ontstaat.
90
De rijksregeling heeft betrekking op de komende 3 jaar maar we gaan ervan uit dat deze gelden structureel worden. Bij het onderdeel nieuw beleid stellen we voor om extra capaciteit beschikbaar te stellen voor de versnelling van de uitvoering van het klimaatakkoord. Programmamanager energietransitie We onttrekken in 2023 en 2024 € 108.000 uit het Investeringsfonds Duurzaamheid voor het de uitvoering van het programma energietransitie. We betalen hier de kosten voor programmamanagement van.
4.3 Septembercirculaire Niet van toepassing. 4.4 Wat mag het kosten? In de volgende tabel geven we een financieel overzicht van het programma. + is uitgaven - is inkomsten bedragen x € 1.000
Omschrijving
2023
2024
2025
2026
2027
Lasten
52.978
50.343
50.471
50.662
50.943
Baten
-29.985
-27.939
-27.939
-27.939
-27.939
Saldo
22.993
22.404
22.531
22.722
23.004
990
591
991
91
91
Onttrekkingen reserves
-2.616
-1.596
-1.491
-1.490
-1.518
Saldo mutaties reserves
-1.626
-1.005
-500
-1.399
-1.427
Totaal bestaand beleid
21.368
21.399
22.032
21.324
21.577
0
423
423
373
373
-1.521
-1.266
-1.259
-1.256
-1.256
-66
-249
-241
-239
-236
Septembercirculaire
5
0
0
0
0
Totaal programma
19.786
20.307
20.955
20.202
20.458
Bestaand beleid
Stortingen reserves
Nieuw beleid 3O-ontwikkelingen Budgettair neutrale wijzigingen
91
4.5 Lasten per product In de volgende figuur hebben we voor 2024 de totale lasten per product in beeld gebracht (bedragen x € 1.000).
5. Overzicht subsidies We geven hier een overzicht van de subsidies binnen dit programma. bedragen x € 1.000 Subsidies Openbaar groen
Begroting 2024 42
Projecten milieu en buitengebied
280
Totaal Programma
322
92
Programma 5. Economie
93
1. Inleiding Binnen het programma Economie staat toekomstbestendige werkgelegenheid, ondernemerschap en een toekomstbestendige economische structuur voor de inwoners van Oss centraal. Een gezond ondernemersklimaat en voldoende arbeidspotentieel zijn essentieel om de toekomst van een welvarend en leefbaar Oss te waarborgen. Samen met het bedrijfsleven, het onderwijs, andere overheden en regionale en landelijke organisaties bouwen we aan een duurzame, vitale economie die klaar is voor de toekomst. Daarbij zetten we in op een goede afstemming tussen onderwijs en bedrijfsleven en een goed kwantitatief en kwalitatief aanbod van arbeid. Wij vinden het belangrijk dat nieuwe en gevestigde bedrijven zich in Oss kunnen blijven ontwikkelen. Daar richten we ons accountmanagement op. We zijn vertegenwoordigd in lokale, regionale en landelijke netwerken. Zo bouwen we aan een sterke economische profilering van Oss als moderne maakstad en vergroten we onze bestuurlijke slagkracht. 2. Programma-onderdelen 2.1 Ruimte voor bedrijven Wat willen we bereiken? Wij vinden het belangrijk dat nieuwe én vooral ook al in Oss gevestigde bedrijven hier goed uit de voeten kunnen. Daar richten we ons accountmanagement ook op. Het accountmanagement gaat verder dan acquisitie en er is aandacht voor het ondersteunen van het gevestigde bedrijven.
Daarbij komen uiteenlopende onderwerpen aan de orde, zoals klimaat en energie, maar ook begeleiding op de arbeidsmarkt, mobiliteit, bevordering van onderlinge samenwerking, meedenken over ruimtegebruik, et cetera. Om zowel in kwantitatieve als in kwalitatieve zin ontwikkelkansen voor bedrijven mogelijk te kunnen blijven maken, is fysieke ruimte nodig. De bedrijventerreinen spelen hierin een belangrijke rol. De bedrijventerreinen zijn nagenoeg geheel uitgegeven. Zonder uitbreidingsmogelijkheden zullen succesvolle groeiende Osse bedrijven mogelijk naar alternatieven zoeken, eventueel buiten Oss en ook de regio. Duurzame en circulaire economie In een circulaire economie bestaat bijna geen afval en worden grondstoffen steeds opnieuw gebruikt. We zetten in op circulair bouwen en we inspireren of ondersteunen onze ondernemers met de verduurzaming in en rondom hun bedrijf, bijvoorbeeld op het gebied van energiebesparing en klimaatadaptatie. Het aantrekken en behouden van talent Om te garanderen dat Oss ook op de langere termijn economisch en sociaal gezond en duurzaam blijft, zijn het bestendig maken van het arbeidsmarktbeleid en een stevige positionering van groot belang. We richten ons op een arbeidsmarkt die aansluit bij kansen in de nieuwe economie en de gevraagde vaardigheden in onze topsectoren.
We willen Oss op het gebied van arbeidsmarkt regionaal, provinciaal, landelijk en zelfs internationaal positioneren. Sterk vertegenwoordigde sectoren In onze dienstverlening hebben we oog voor alle ondernemers, groot en klein, om daarmee netwerken te bouwen en te onderhouden. Zo werken we resultaatgericht samen aan een brede welvaart en de grote opgaven waar we voor staan. De gemeente helpt hierbij en investeert mee. In onze stad zijn meerdere sectoren prominent aanwezig: Life Sciences, Logistiek, maakindustrie, bouwsector en Agrifood. Om de doorontwikkeling van deze sectoren mogelijk te maken moeten we investeren en de concurrentiekracht en kennisinfrastructuur naar de toekomst waarborgen. Zo zijn we bijvoorbeeld op zoek naar (ruimtelijke) mogelijkheden om Pivot Park beter te positioneren en te ‘betrekken’ in de stedelijke omgeving. Ook Pivot Park werkt zelf aan een visiedocument voor de doorontwikkeling van het concept en het fysieke terrein.