Omgevingsvisie Oss

stedelijk gebied langs het spoor, maar ook de hoofdkernen aan

rondom de stad en bij de Bulk, zorgen voor een slimme

In de vruchtbare Osse Polder is een omslag gemaakt naar

de Maasoevers. Dit routenetwerk doorbreekt de grootse schaal

koppeling tussen aanbod en vraag van energie, waar zowel de

hoogproductieve kringlooplandbouw (hierbij wordt gestreefd

van de Beerse Overlaat, waardoor aantrekkelijke ommetjes

lokale economie als de inwoners van profiteren. De gemeente

naar het zoveel mogelijk sluiten van de kringloop van

ontstaan voor inwoners en bezoekers. Bestaande toeristische

Oss is mede daardoor goed op weg om energieneutraal,

grondstoffen en reststromen), gericht op duurzame

hotspots zijn beter met elkaar verbonden, door het

circulair en klimaatbestendig te zijn in 2050. De clustering van

voedselproductie. Op andere plekken hebben agrariërs de

aantrekkelijke fiets- en wandelnetwerk in de hele gemeente.

windmolens in de Duurzame Polder (Lithse en Geffense

ruimte gekregen én benut voor het verbreden van activiteiten

Samen met partners in de regio zetten we in op het versterken

polder) draagt hier ook in belangrijke mate aan bij.

op plekken waar dit past. Denk hierbij aan voedsel

van recreatie en toerisme met de focus op natuur- en

gerelateerde bedrijvigheid of toeristisch recreatieve functies

erfgoedbeleving. We zetten in op vrijetijdsvoorzieningen die

In het buitengebied is nog altijd volop ruimte voor de

die passen binnen de schaal van het landschap, waarbij ook

waarde toevoegen aan ons gebied. Zo blijft ons gebied

agrarische sector met een goede balans tussen een gezond

gebruikgemaakt wordt van vrijgekomen agrarische bebouwing.

aantrekkelijk voor onze eigen inwoners en bezoekers, waar zij

verdienmodel, sturende principes voor water en bodem,

28

genieten van het landschap, goede wandel- en fietsroutes en

aandacht voor biodiversiteit, gezondheid en veiligheid van de

In 2040 genieten inwoners in hun vrije tijd van het

omwonenden. Het buitengebied bestaat anno 2040 uit een

uitnodigende landschap van de gemeente Oss. Dit landschap

afwisselend landschap met ruimte voor verschillende functies.

is flexibel ingericht om zich aan te passen aan natuurlijke

Het vormt de groene tegenhanger van de verstedelijking langs

processen zoals overstromingen en droogte, waardoor het

het spoor. Het water- en bodemsysteem zijn sturend geworden

veerkrachtig is tegen klimaatverandering en biodiversiteit

in al onze ruimtelijke ontwikkelingen, waarmee het

wordt bevorderd. We hebben volop ingezet op het toevoegen

buitengebied op plekken een andere inkleuring heeft

en verbeteren van de kwaliteit van de natuur, zowel in het

gekregen. De rijke historie van de gemeente en

buitengebied als in de kernen. De biodiversiteit neemt hierdoor

landschappelijke kwaliteiten vormen het uitgangspunt bij

toe en er wordt gewerkt aan een gezonde bodembalans en

horeca in de historische kernen langs de Maasoevers.

OMGEVINGSVISIE GEMEENTE OSS 2040

STRUCTURERENDE PRINCIPES Groei langs het spoor

en verblijven en ontspannen wonen in de wijken. Het

zich door vier structurerende basisprincipes. Hoewel de visie

In Oss is ruimte voor groei. We zetten in op woningbouw

stationsgebied krijgt een impuls, waarmee de regionale

in de verschillende gebieden van de gemeente op een andere

langs het spoor, door verdichting van de spoorzone en

bereikbaarheid verbetert en de noord- en zuidzijde van het

manier tot uiting komt, zijn deze vier structurerende

uitleglocaties in Geffen, Oss-West en Ravenstein.

spoor beter verbonden zijn.

basisprincipes altijd in een bepaalde mate terug te vinden. De

Hiermee benutten we de gunstige ligging nabij regionale

structurerende basisprincipes zijn gelijkwaardig. Ze staan hier

infrastructuur en werkgelegenheid van dit gebied. Zo

De kernen in het buitengebied bieden ruimte voor

benoemd in willekeurige volgorde.

zetten we in op een compacte en levendige stad: een

autonome groei voor eigen inwoners, passend bij de

bruisend stadshart, functiemenging in het hoogstedelijke

lokale karakteristieken van de stadjes en kernen.

Het toekomstverhaal van de omgevingsvisie van Oss kenmerkt

I.

milieu in de spoorzone met een mix van wonen, werken

29

OMGEVINGSVISIE GEMEENTE OSS 2040

II.

Gezonde en sociale samenleving In Oss kijken we naar elkaar om. We zetten in op een

Verenigingen voor sport en cultuur vormen het kloppend

sterke sociale samenleving, waar iedereen mee kan doen

hart van de lokale gemeenschap en zorgen voor

en samenredzaamheid centraal staat. Iedere kern in de

verbinding en beweging. Het stadshart van Oss is de

gemeente heeft een ontmoetingspunt. In de hele

centrale, levendige ontmoetingsplek voor alle Ossenaren

gemeente is groen altijd nabij voor ontspanning, beweging

en inwoners uit de regio met een aantrekkelijke mix aan

en ontmoeting. Aantrekkelijke fiets- en wandelpaden

stedelijke voorzieningen.

nodigen uit tot gezond bewegen. In de stadjes en kernen zetten we in op slimme clustering van goed bereikbare voorzieningen voor jong en oud in de hoofdkernen. In de overige kernen en de wijken van Oss past het aanbod van de voorzieningen bij de vraag van de samenleving.

30

OMGEVINGSVISIE GEMEENTE OSS 2040

III.

Groen en blauw verbonden Oss wordt gekenmerkt door het uitgestrekte buitengebied

verbinden het stedelijk gebied Oss-Berghem met het

met een grote diversiteit aan landschappen en parken in

omliggende landschap. Het netwerk van groen in de stad

de stad Oss. Cultuurhistorie en landschap zijn belangrijke

en het buitengebied zorgen voor ademruimte en een

dragers van de identiteit en aantrekkelijkheid van de

gezonde leefomgeving: hier is ruimte om te ontspannen,

gemeente. Water en bodem zijn sturend, we vangen water

bewegen en ontmoeten. Rondom alle kernen bevindt zich

op waar het valt en zetten in op ruimtegebruik passend bij

een groene buffer tussen de woonomgeving en het

de ondergrond. We zetten in op het verbeteren van de

agrarisch gebied, met ruimte voor recreatie en toerisme

biodiversiteit door het verbinden en opwaarderen van

en natuurontwikkeling. Ondernemers in de recreatie- en

binnenstedelijke groenstructuren, ecologische

toerismesector fungeren hier bij uitstek als beheerder van

verbindingen en groen-blauwe dooradering in het

het aantrekkelijke en gevarieerde buitengebied van Oss.

buitengebied. Groen omzoomde fiets- en wandelpaden

31

OMGEVINGSVISIE GEMEENTE OSS 2040

IV. Ondernemersgeest Oss Oss wordt gekenmerkt door haar ondernemersgeest en

bedrijf op de juiste plek, zetten we in op het versterken

innovatie. Vanuit deze kracht zetten we in op de

van het organiserend vermogen, samenwerking en

positionering van Oss als Pharma-stad in binnen- en

innovatie van de bedrijven die van groot belang zijn voor

buitenland. We werken aan het versterken en groei van

passende werkgelegenheid in Oss. Tot slot zien we het

het ecosysteem van bedrijven in de Pharma en Life

bedrijfsleven als belangrijke partner in de samenwerking

Science sector op de verschillende bedrijventerreinen,

op de integrale opgaven waar we voor staan zoals de

met Pivot Park als kloppend hart en de samenwerking met

energietransitie en circulaire economie. De Osse polders

Nijmegen (Pharma Delta). Door herstructurering van de

blijven primair agrarisch gebied en vormen met hun

bedrijventerreinen kunnen de beschikbare ruimte en

omvang en hoogproductieve kringlooplandbouw een

locatiespecifieke kwaliteiten, zoals de haven van

belangrijke economische sector in Oss.

Elzenburg-de Geer, beter worden benut. Met het juiste

32

ONTWERP OMGEVINGSVISIE GEMEENTE OSS 2040

In het volgende hoofdstuk wordt met vier kernambities toegelicht hoe het geschetste toekomstbeeld van de gemeente Oss tot stand komt. Deze kernambities samen vormen de visie voor Oss in 2040. De onderliggende strategische keuzes geven een indruk van de grote veranderingen die onze gemeente de komende vijftien jaar zal ondergaan. Figuur 8 verbeeldt deze visie op kaart en laat daarmee zien welke koers we als gemeente willen inzetten en welke ontwikkelingen op welke locaties vorm krijgen, met in elk gebied zijn eigen accent en snelheid. In het daarop volgende hoofdstuk werken we deze gebieden verder uit in gebiedsgerichte keuzes.

©RNelissen

33

ONTWERP OMGEVINGSVISIE GEMEENTE OSS 2040

Figuur 8 Visiekaart en bijbehorende legenda voor de gemeente Oss 2040

34

OMGEVINGSVISIE GEMEENTE OSS 2040

4

Vier integrale kernambities voor Oss richting 2040 35

OMGEVINGSVISIE GEMEENTE OSS 2040

Het toekomstbeeld voor de gemeente Oss in 2040 vertaalt

De vier kernambities van Oss zijn:

zich in vier kernambities, die de basis van de omgevingsvisie vormen. Deze kernambities voor de toekomst zijn nauw aan

1.Toekomstbestendige verstedelijking en vitale kernen

elkaar verbonden en wederkerig afhankelijk. Samen vormen

De gemeente Oss maakt een groeisprong met oog voor de

ze op hoofdlijnen de inzet van de gemeente Oss en onze inwoners en ondernemers om te werken aan de gewenste ontwikkeling van de gemeente.

menselijke maat, waardoor het voor inwoners prettig leven is in Oss. In de dorpskernen zijn sterke gemeenschappen en voorzieningen nabij en bieden een geschikte woonplek voor iedereen. De verstedelijkingsstrategie zorgt voor een stapsgewijze transformatie tot een aantrekkelijk stedelijk klimaat langs het spoor, optimaal verbonden met de regio.

2. Een gezonde, veilige en groene leefomgeving Groen speelt een centrale rol in de gemeente Oss en is essentieel voor het creëren van een veilige en gezonde leefomgeving. De waarde van groen, landschap en erfgoed in zowel stedelijke als landelijke gebieden vormt de basis voor een aangenaam en prettig leven in Oss.

3. Energieneutraal, circulair en klimaatbestendig in 2050 Oss is voorbereid op de toekomst door zowel stad als land klimaatrobuust in te richten. Op energiegebied werkt Oss aan een CO2-uitstoot vrije en aardgasvrije gebouwde omgeving. Innovaties in de maakindustrie dragen bij aan een circulaire gemeente.

4. Ondernemend en uitnodigend Oss Oss is een aantrekkelijke gemeente om te wonen, ondernemen en te bezoeken. De ondernemersgeest zorgt voor een levendige economie en aantrekkelijk vestigingsklimaat voor bedrijven en inwoners. Oss profileert zich met pharma en Life Science. Het buitengebied biedt zowel ruimte voor agrariërs als recreatie en toerisme in een divers landschap met grote historische waarde.

36

©RNelissen

OMGEVINGSVISIE GEMEENTE OSS 2040

4.1

TOEKOMSTBESTENDIGE VERSTEDELIJKING EN VITALE KERNEN

KERNAMBITIE IN HET KORT

ONZE AMBITIES RICHTING 2040

→ De gemeente Oss maakt een schaalsprong in verstedelijking richting 2040.

Groei van de gemeente

→ De spoorzone in de stad Oss transformeert naar woonwerkgebied, met hoogstedelijk karakter.

circa 8.500 woningen t.o.v. 2024. Deze schaalsprong is

→ Het stadscentrum van Oss is een centrale ontmoetingsplek voor alle Ossenaren en dorpen in de regio met een aantrekkelijke mix van stedelijke voorzieningen.

gebaseerd op de autonome groei van de gemeente Oss. Deze groei bestaat voornamelijk uit migratie, waardoor de samenstelling van de bevolking verandert en diverser wordt.

→ De andere kernen langs het spoor (Geffen, Berghem en Ravenstein) groeien in inwonersaantal, met behoud van het lokale karakter. In de andere kernen is ook mogelijkheid tot groei passend bij de schaal van de kern en lokale behoefte.

We gebruiken de bestaande kwaliteiten en verschillen in onze

→ Het voorzieningenaanbod in Oss-Berghem, Geffen, Herpen, Megen, Lith en Ravenstein blijft op peil en wordt waar nodig versterkt, zodat deze aansluit bij de lokale behoefte.

inwoners van de gemeente Oss en daarmee de vraag naar, en

→ De kleinere kernen zijn goed verbonden met de hoofdkernen waar de voorzieningen te vinden zijn. → Iedere kern/wijk beschikt minimaal over één ontmoetingspunt, passend bij de lokale behoefte en schaal. → Het toevoegen van woningen heeft een brede meerwaarde (verduurzaming, vergroening, klimaatrobuustheid, leefbaarheid) en gebeurt voornamelijk via nieuwbouw, stedelijke verdichting en transformatie. → We bieden ruimte aan innovatieve woonzorgconcepten voor een toekomstbestendige gemeente. → We ontwikkelen de spooragenda in lijn met de stedelijke ontwikkeling en verminderen de barrièrewerking van het spoor. → We zetten in op een mobiliteitstransitie naar meer duurzame vormen van vervoer. → De inrichting van de openbare ruimte faciliteert en stimuleert inwoners om te bewegen, elkaar te ontmoeten en deel te nemen aan de samenleving.

37

We zetten in op groei van de gemeente richting 2040, met

gemeente als vertrekpunt. Daarmee blijft Oss een aantrekkelijke gemeente om te wonen, werken en recreëren. Met het toevoegen van nieuwe woningen groeit ook het aantal draagvlak voor, (maatschappelijke) voorzieningen voor onder andere onderwijs, sport, recreatie en ontmoeten. → Het stedelijk gebied rondom de spoorzone transformeert naar een woon-werkgebied met een hoogstedelijk karakter. De nabijheid van voorzieningen en station Oss maakt deze gebieden zeer aantrekkelijk voor zowel wonen als werken in een stedelijk milieu. We ontwikkelen gevarieerde programma’s van stedelijk wonen, voor verschillende type huishoudens en variatie in bedrijfsvastgoed, met een aantrekkelijk, groen verblijfsklimaat op maaiveldniveau. Daartoe is de gemeente Oss voornemens om een visie op hoogbouw op te stellen → Bij de stedelijke ontwikkeling van de spoorzone en het stadscentrum speelt aandacht voor de menselijke maat, gezondheid en het versterken van de ruimtelijke (verblijfs) kwaliteit een belangrijke rol. Inpassing van klimaatadaptieve maatregelen, vergroten van de biodiversiteit en toegang tot duurzame energie worden integraal meegenomen in de planvorming. Onze aandacht gaat bijvoorbeeld specifiek uit naar de kwaliteit van bodem, water en lucht. Vlakbij het spoor is de invloed van de trein qua geluid, trillingen en

veiligheidsaspecten groot, dus wegen we af hoe we overlast zo veel mogelijk kunnen beperken. → We werken aan een toekomstbestendig, compact en divers stadscentrum van Oss. Een centrale ontmoetingsplek in de gemeente voor alle Ossenaren en inwoners van dorpen in de regio. Een stadshart met een aantrekkelijke mix aan stedelijke voorzieningen. Hiervoor zetten we – samen met ondernemers en vastgoedeigenaren - in op verbreding van stedelijke functies, waaronder cultuur, ruimte voor evenementen, diensten, ambacht, maatschappelijke en commerciële voorzieningen, meer wonen en een aantrekkelijke, groene openbare ruimte, die uitnodigt om te verblijven. → We zetten in op het vergroten van het woningaanbod, met aandacht voor betaalbare woningen voor starters, senioren en kwetsbare doelgroepen, zodat lokaal doorstromen naar een passende woning mogelijk wordt. We bieden ruimte aan innovatieve woonzorgconcepten voor een toekomstbestendige gemeente. → We ontwikkelen stapsgewijs en houden hierbij de demografische ontwikkeling in de gaten, zodat het woningaanbod aansluit bij de vraag en woonbehoefte. Zo zorgen we voor een passende, toekomstbestendige woningvoorraad. → In de kernen blijft het karakter behouden en is er ruimte voor kleinschalige ontwikkelingen die op het gebied van voorzieningenniveau en verzorgingsgebied passen bij de schaal van de kern en de lokale behoefte.

→ De verstedelijking heeft een brede meerwaarde, ze geeft een impuls aan de kwaliteit van het openbare gebied en draagt bij aan de leefbaarheid van de kernen en indirect de hele gemeente. → We houden vast aan het principe: verdichting heeft de voorkeur voor uitbreiding. In tweede instantie is besloten

OMGEVINGSVISIE GEMEENTE OSS 2040

hierop een uitzondering te maken met de grotere, reeds geplande projecten rondom het spoor, zoals Amsteleind en de uitbreiding van Geffen en Ravenstein. → Bij transformatie en revitalisering van bestaande wijken is er veel aandacht voor de inrichting van de openbare ruimte: groen voor de deur, meer ruimte voor wandelen, fietsen, bewegen, spelen en ontmoeten, de energietransitie en passende, goed bereikbare voorzieningen. Ook is het streven dat Osse wijken divers en gevarieerd zijn qua woningtypen en voorzieningenniveau. Diversiteit en het bevorderen van ontmoeting is van belang voor de sociale cohesie in wijken. Sterke gemeenschappen en voorzieningen nabij De voorzieningen in de gemeente groeien mee met het aantal inwoners en hun behoefte. Hiertoe versterken we het samenspel in aanbod en spreiding van voorzieningen tussen de grotere en kleinere kernen in de gemeente. In de gemeente Oss staan we voor elkaar klaar. We kiezen voor een leefomgeving die bijdraagt aan een sterke sociale basis voor alle inwoners. → In de hoofdkernen (Oss, Berghem, Geffen, Herpen, Megen, Lith en Ravenstein) is een breed voorzieningenaanbod te vinden. Naast maatschappelijke voorzieningen en commerciële voorzieningen passend bij de behoeften, streven we hier minimaal naar een huisarts, een apotheek, supermarkt, basisonderwijs en kinderopvang.

We zetten hier in op een slimme clustering van voorzieningen, een aantrekkelijk verblijfsklimaat en optimale bereikbaarheid, ook vanuit de kleinere kernen. → De hoofdkernen en wijken in de stad Oss beschikken over een kloppend hart. Deze centrale, toegankelijke plek in een wijk of kern nodigt uit tot ontmoeten en verblijven. Bij het kloppend hart kunnen ook voorzieningen gevestigd zijn en zetten we in op meervoudig ruimtegebruik. Deze voorzieningen dragen zo extra bij aan de leefbaarheid, draagkracht en saamhorigheid in de buurt. In de buurt van deze ‘kloppende harten’ geven we ruimte voor passende innovatieve woonzorgconcepten en geclusterde woonvoorzieningen als antwoord op een groeiende vraag

38

naar laagdrempelige zorg, ontmoeten en samenredzaamheid → De gemeente faciliteert inwoners bij het creëren van een ontmoetingspunt in iedere kern/wijk waar inwoners elkaar informeel kunnen ontmoeten. Het ontmoetingspunt sluit aan op de lokale behoefte, is laagdrempelig te bezoeken en toegankelijk voor iedereen. Deze ontmoetingsfunctie kan gevestigd zijn in een dorpshuis, maar kan bijvoorbeeld ook een groene omgeving zijn waar inwoners elkaar laagdrempelig ontmoeten of een link hebben met een maatschappelijke voorziening. Daarnaast kunnen deze plekken ook de mogelijkheid tot laagdrempelige zorg bieden, door bijvoorbeeld huisartsen die wekelijks spreekuur houden in een kleinere kern. Daarbij besteedt de gemeente passende aandacht aan buurten of kernen waar het zelforganiserend vermogen laag ligt. → We zetten in op de mogelijkheden voor gebruik van aanwezige historische bebouwing voor ontmoeting, gemeenschapsvorming en het behoud en versterken van de lokale identiteit. → We vinden het belangrijk dat jong en oud gezond en actief kunnen meedoen aan de samenleving. De inrichting van de openbare ruimte faciliteert en stimuleert inwoners om te bewegen, elkaar te ontmoeten en deel te nemen aan de samenleving. De inrichting van de omgeving om ons heen kan mensen helpen om gezonde keuzes te maken.

Bij de ontwikkeling van de leefomgeving richten we daarom op het bijdragen aan alle aspecten van positieve gezondheid. → We zien gezondheid als het vermogen van mensen om zich aan te passen en zelf regie te voeren, in het licht van de sociale, fysieke en emotionele uitdagingen van het leven. We hebben hierbij aandacht voor inclusiviteit, waardoor we voor inwoners het meedoen aan de samenleving mogelijk willen maken. We zetten in op een sociale basis voor iedereen, waarbij gemeenschapsvorming, ontmoeten en voorzieningen centraal staan. We zorgen daarbij voor een goede afstemming en duurzame organisatie van het cultuur-, ontmoet- en beweegaanbod in zowel de openbare ruimte als voorzieningen. → We zetten in op een diversiteit aan uitnodigende en goed bereikbare culturele- en sportverenigingen, die binnen de gemeente een belangrijke bijdrage leveren op het gebied

Figuur 9 De figuur toont welke ruimtelijke factoren bijdragen aan positieve gezondheid. Het model inspireert en geeft richting bij het creëren van een leefomgeving die positieve gezondheid bevordert (Stichting Institute for Positive Health).

van positieve gezondheid, sociale verbondenheid en netwerkvorming. Uitgangspunt is dat het aanbod en de differentiatie van cultuur en sportvoorzieningen aansluit op de vraag en draagvlak in de kernen, met oog voor slimme clustering waar nodig. → We stimuleren talentontwikkeling en vinden het belangrijk dat inwoners worden uitgenodigd om kennis en vaardigheden op te doen. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om mensen die moeite hebben met lezen en schrijven, financiën en digitale vaardigheden. Maar ook om het ontwikkelen van talenten door middel van kunst, cultuur, sport of onderwijs.

OMGEVINGSVISIE GEMEENTE OSS 2040

Goed en gezond bereikbaar We vergroten de bereikbaarheid van de hele gemeente en zetten in op meer dan enkel automobiliteit. Daartoe zetten we in op de mobiliteitstransitie naar meer duurzame vormen van vervoer: meer ruimte voor fietsen en lopen en we stellen duurzame en slimme mobiliteit centraal. De ruimtelijke inrichting nodigt uit tot gezond gedrag en we zetten groen en aantrekkelijke fiets- en wandelpaden in om bewegen te stimuleren. Zo dragen we bij aan de gezondheid van inwoners. → Station Oss wordt opgewaardeerd en vormt een centraal mobiliteitsknooppunt in de regio waar mensen gemakkelijk kunnen overstappen naar andere vormen van vervoer zoals trein, Bus Rapid Transit (BRT), bus, fiets en deelvervoer. Dit vraagt om een reconstructie van station en omgeving, waaronder het verplaatsen van het busstation naar de zuidzijde van het station. Met het opwaarderen van de stationsomgeving wordt station Oss een aangename verblijfsomgeving en een vervoersknooppunt voor de gemeente en bredere regio. We ontwikkelen de spooragenda in lijn met de stedelijke ontwikkeling en zetten in op duurzame bereikbaarheid. Daarom zetten we, naast het opwaarderen van de stationsomgeving van Oss en Ravenstein, ook in op het realiseren van een station in Berghem en Geffen op termijn.

→ We zetten in samenwerking met de regio Arnhem-Nijmegen en de provincies Noord-Brabant en Gelderland in op de verdubbeling van de spoorbrug bij Ravenstein. Met meer treinen op de IJssellijn wordt de gemeente Oss nog beter verbonden met de steden langs de IJssellijn, zoals Arnhem, Nijmegen en ‘s-Hertogenbosch. En via ‘s-Hertogenbosch ook beter verbonden met Eindhoven en de Randstad. → We willen ook de regio goed ontsluiten. Daarom kijken we niet alleen naar de goede OV-bereikbaarheid van eigen stedelijk gebied, maar ook naar het aanleggen van hoogwaardig openbaar vervoer (HOV) om Bernheze, Meierijstad en Maashorst te ontsluiten. Dit maakt deel uit van de grotere verbinding BRT Eindhoven - Nijmegen. We blijven ons inzetten om een HOV-bushalte bij Vorstengrafdonk te realiseren.

39

→ We verminderen de barrièrewerking van het spoor, ten behoeve van doorstroming,veiligheid en samenhang van de stad. Door het realiseren van ongelijkvloerse kruisingen met het spoor wordt ook het stedelijk gebied ten noorden en zuiden van de spoorlijn beter met elkaar verbonden.

→ Door de verbreding van de A50 en de verbetering van knooppunten Bankhoef en Paalgraven verbetert de bereikbaarheid van Oss. Dit is van belang voor een goede bereikbaarheid in de regio en een goede aansluiting op het landelijke hoofdwegennet.

→ We maken het stadshart van Oss verkeersluw. We bieden meer ruimte voor langzaam verkeer, groen en verblijven. → Met een aantrekkelijk wandel- en fietsnetwerk stimuleren we bewegen en ontmoeten in de openbare ruimte en het groen, nabij de woonomgeving en maatschappelijke voorzieningen, wat bijdraagt aan de gezondheid en het welzijn van jong tot oud. We zetten hierbij in op het versterken van het bestaande netwerk door het ontwikkelen van meer groenblauwe noord-zuid- en stadlandverbindingen. Hierbij hebben we nadrukkelijk aandacht voor de verbindingen over de Maas, die volledig van de veerpont afhankelijk zijn. → Met een veiligere en meer toegankelijke inrichting van de openbare buitenruimte zetten we in op het bevorderen van de deelname aan de samenleving van mensen die minder mobiel zijn of een beperking hebben . → We houden bij het bouwen van nieuwe woning(complex)en voor senioren in de kernen en de stad rekening met: nabijheid van voorzieningen, ov en ontmoetingsmogelijkheden. Aandacht voor de rolstoeltoegankelijkheid van de woningen en omgeving maakt de leefomgeving toegankelijk en bereikbaar voor senioren. → In het stedelijk gebied zien we deelmobiliteit als kansrijk alternatief voor privévoertuig-gebruik, waardoor de druk op verkeer en parkeerfaciliteiten kan verminderen, het OV bereikt kan worden en de stedelijke mobiliteit efficiënter en flexibeler wordt.

In het landelijk gebied kan deelmobiliteit de bereikbaarheid en toegankelijkheid van voorzieningen verbeteren door bewoners als aanvulling op de bestaande vervoermiddelen zoals het OV en de (elektrische) fiets. → We zetten in op een robuuste hoofdwegenstructuur waar de doorstroming van autoverkeer prioriteit heeft. De woonwijken en de binnenstad kunnen hierdoor meer verkeersluw worden, waardoor de verkeersveiligheid verbetert en de verkeershinder wordt teruggedrongen.

©RNelissen

OMGEVINGSVISIE GEMEENTE OSS 2040

4.2

EEN GEZONDE, VEILIGE EN GROENE LEEFOMGEVING

KERNAMBITIE IN HET KORT → Landschap, archeologie en cultuurhistorie zijn de dragers voor de identiteit van de gemeente Oss. → Het groene buitengebied is de tegenhanger van het verstedelijkte Oss-Berghem. → In het Osse buitengebied zijn verschillende functies zoals landbouw, wonen, bedrijvigheid, natuur, energieopwek en recreatie en toerisme in balans. → Water en bodem zijn sturend bij ontwikkelingen. Grondgebruik is daarmee volgend aan de condities van het bodem- en watersysteem. We maken hierbij gebruik van de signaleringskaarten van het waterschap, zoals bij Amsteleind. → In de Osse Polder ligt de nadruk op de bescherming van goede landbouwgrond ten behoeve van hoogproductieve kringlooplandbouw. → Het buitengebied wordt dooraderd door robuuste ecologische verbindingen die hoge natuur- en toeristisch- recreatieve waarden hebben. → Recreatief en verkoelend groen is altijd nabij. We stimuleren ontmoeten, bewegen en ontspannen in het groen. → Rondom alle kernen zetten we in op een goede overgang van de kern naar het buitengebied. → Realiseren van een ecologische verbindingszone tussen de Maasoevers in het noorden en oosten en de natuur in het zuiden van de gemeente. → Samen met de regio realiseren van een verbinding en versterking van de ecologische en toeristische- recreatieve zone aan de zuidzijde van de gemeente Oss, de Maashorst en de Maasoevers.

→ We werken aan de waterveiligheid met het project de Meanderende Maas, , waarbij de kansen benut worden om gelijktijdig de landschappelijke- en natuurlijke kwaliteiten te verbeteren.. → We zorgen voor een gezonde en veilige leefomgeving door de kwaliteit van lucht, water en bodem binnen onze gemeente te bewaken.

beschermen van de archeologische en cultuurhistorische waarden vormt altijd het uitgangspunt bij ontwikkelingen. We zetten in op het vroegtijdig rekening houden met deze waarden in het planproces om grondverstorende activiteiten te voorkomen. → We zetten in op zorgvuldige inpassing van bestaande groenstructuren en omgang met cultuurhistorie bij ontwikkelingen en besteden hier extra aandacht aan in de planuitwerking. Zo kunnen bijvoorbeeld cultuurhistorische waarden als de Naad van Brabant, Peelrandbreuk, Zuiderwaterlinie en eendenkooien richtinggevend zijn voor planvorming en tegelijkertijd inspireren om de omgevingskwaliteit en lokale identiteit te versterken. → Oss profileert zich als gemeente met een belangrijke rol op het gebied van archeologie. Dit wordt ook boven de grond zichtbaar gemaakt, door middel van reconstructies, kunstwerken en verwijzingen. In de stad Oss hebben we aandacht voor de industriële erfenis van Oss en zetten we ons in voor het beter zichtbaar en beleefbaar maken van het verhaal van de maak- en voedingsmiddelenindustrie en arbeidersstad Oss. Ook in de stadjes en kernen vertolkt het gebouwd erfgoed, zoals religieus erfgoed, een belangrijke rol in het uitdragen van het cultuurhistorisch verhaal. Aandacht voor dit gebouwde erfgoed en haar context vormt de basis bij ontwikkelingen voor behoud en versterken van de lokale identiteit.

ONZE AMBITIES RICHTING 2040: Landschappelijke waarden en cultuurhistorie als dragers Richting 2040 blijven cultuurhistorie en de unieke verscheidenheid aan landschappen, zoals de Maasoevers, Herperduin, Beerse Overlaat Naad van Brabant en de Hertogwetering de dragers voor ontwikkelingen in de gemeente.

40

→ Het behoud van het kenmerkende groene, weidse karakter van het buitengebied als tegenhanger van het stedelijk gebied is een belangrijk onderdeel van de verstedelijkingsstrategie. Dit gaat gepaard met een kwaliteitsverbetering op het gebied van natuur, landschap, recreatie, water en erfgoed. De verbinding tussen stad en land is een belangrijke ontwikkelpotentie.

Buitengebied in balans In het Osse buitengebied zijn verschillende functies zoals landbouw, wonen, bedrijvigheid, natuur, energieopwek en recreatie en toerisme in balans. Dit bereiken we door een zonering in gebruiksmogelijkheden in het buitengebied aan te

→ De Hertogwetering ontwikkelt zich als robuust ecologisch en waterrijk lint in het landschap van Oss voor natuurontwikkeling.

brengen, gebaseerd op de nabijheid van kernen. We zien op

→ Oss is rijk aan archeologie en erfgoed, zowel in het stedelijk gebied als buitengebied. Het behouden en

het noordelijk deel van de gemeente.

basis van het bodem- en watersysteem een duidelijk verschil tussen de hogere zandgronden in het zuiden en de polders in

OMGEVINGSVISIE GEMEENTE OSS 2040

→ Water en bodem zijn sturend bij ontwikkelingen in het buitengebied. (Agrarisch) Grondgebruik is daarmee volgend aan de condities van het bodem- en watersysteem. Hierop is ook de ruimte voor invulling van agrarische activiteiten gebaseerd. → We houden water zo veel mogelijk vast waar het valt. → In de Osse Polders ligt de nadruk op de bescherming van goede landbouwgrond ten behoeve van hoogproductieve kringlooplandbouw gericht op voedselproductie. We denken graag mee met agrariërs die ideeën hebben die bijdragen aan een toekomstbestendig en leefbaar buitengebied, denk bijvoorbeeld aan meervoudige verdienmodellen, innovatie en experimenten om hun bedrijfsmodel te verduurzamen, kringlopen te verkorten of sluiten, te extensiveren of te verbreden, passend bij het gebied. → We zien agrariërs als belangrijke landschapsbeheerders en willen samen met hen en andere partners (zoals Brabant Water, Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer, IVN) inzetten op duurzaam natuur-, bodem- en waterbeheer en een betere groene-blauwe dooradering van het buitengebied. Deze groenblauwe dooradering in het agrarische buitengebied biedt een structuur die de biodiversiteit versterkt en de agrarische productieomgeving ondersteunen en ecologische kwaliteiten versterken, waardoor een evenwichtige en veerkrachtige leefomgeving ontstaat.

→ We zijn zuinig op ons buitengebied, waardevolle landbouwgrond wordt zo veel mogelijk behouden. Voor de productie van duurzame energie in het buitengebied is alleen ruimte als er sprake is van meervoudig ruimtegebruik met behoud of versterking van agrarische productiefunctie of de landschappelijke kwaliteiten. → We zorgen voor een gezonde en veilige leefomgeving door de kwaliteit van lucht, (KRW-oppervlakte)water en bodem binnen onze gemeente te bewaken. en hinderaspecten als geur en geluid af te wegen bij ontwikkelingen.

Groen altijd dichtbij Rondom alle kernen zetten we in op een goede overgang van de kern naar het (agrarisch) buitengebied. We zorgen dat het

41

buitengebied goed beleefbaar en toegankelijk is, waarmee het positief bijdraagt aan de leefkwaliteit, het welzijn en de gezondheid van inwoners van de gemeente. → We creëren een groen uitloopgebied rondom de stad Oss en rondom de kernen. Deze kernrandzone biedt recreatieve functies en dient als ecologische buffer en verbindingszone tussen de woonomgeving en het (agrarisch) buitengebied.

werkgebieden op het (stedelijke) natuurnetwerk zodat hier ook een directe verbinding ontstaat tussen wonen en groen. → We werken aan het versterken van de stad-land relatie. Denk hierbij aan het bieden van ruimte vanuit de stedelijke opgaven zoals voedselproductie, recreatie en waterberging.

→ We zetten in op aantrekkelijke nieuwe verbindingen in het wandel- en fietsroutenetwerk vanuit de kernen naar het buitengebied. Hiermee creëren we aantrekkelijke ommetjes voor inwoners en bezoekers van het buitengebied. → Om de leefbaarheid in de verdichte stadskern Oss te vergroten, zijn de parken opgewaardeerd en verbonden door middel van groene/blauwe corridors. Hierdoor verbetert de biodiversiteit en het leefklimaat, waarmee de stad Oss zich inzet voor een robuuster stedelijk ecosysteem. → Bij verstedelijking en verdichting is aandacht voor voldoende kwalitatief groen in het stadscentrum, de wijken en buurten. → We borgen dat de plekken in de openbare ruimte (speeltuinen, parken, straten, pleintjes en sportveldjes) prettig zijn om in te verblijven. Dit doen we o.a. door schaduwrijke plekken toe te voegen en te werken aan betere bereikbaarheid voor mindervaliden. We zetten daarnaast in op het verbinden van de openbare ruimte met de levendigheid op de begane grond van gebouwen bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen en in de spoorzone van Oss. → De landschappelijke zone aan de zuidrand van het stedelijk gebied van Oss wordt versterkt door de verschillende natuurgebieden beter met elkaar en de regio te verbinden. Hier ontwikkelen we een robuuste landschapsstructuur met ruimte voor groen, agrarisch gebruik, recreatie en toerisme en passende mate van bebouwing.

→ Tussen de natuur- en recreatiegebieden langs de Maas en het zuiden van de gemeente realiseren we een ecologische verbindingszone, waardoor de gemeente een betere groene dooradering krijgt. We zetten hierbij in op aansluiting van bestaande en nieuwe woon- en

©RNelissen

OMGEVINGSVISIE GEMEENTE OSS 2040

4.3

ENERGIENEUTRAAL, CIRCULAIR EN KLIMAATBESTENDIG OSS IN 2050

DKERNAMBITIE IN HET KORT

ONZE AMBITIES RICHTING 2040

→ We zetten in op stad en land als spons, we houden water vast waar het valt.

Stad en land als spons

→ We dragen zorg voor voldoende kwaliteit en kwantiteit van de drinkwatervoorraad.

maken van de gemeente. Hiertoe willen we de sponswerking

→ Nieuwe ontwikkelingen zijn natuurinclusief in een klimaatbestendige leefomgeving. → Bij verdichting in de stad is klimaatadaptatie een randvoorwaarde. → We werken toe naar een CO2-uitstoot vrije en aardgasvrije gebouwde omgeving in 2050. → We zoeken naar een geschikte inpassing van nieuwe grootschalige energieopwek. → We werken aan een toekomstbestendige en duurzame lokale energievoorziening, samen met onze inwoners, bedrijven en professionele partners: d.m.v. efficiënt energiegebruik, bij elkaar brengen van energieopwek- en gebruik, aandacht voor opslag en conversie en uitbreiding van het energienetwerk. → We hebben vroegtijdig aandacht voor drukte in de ondergrond en het inpassen van energievoorziening boven- en ondergronds. → In 2050 is Oss een circulaire gemeente. We zetten grondstoffen in 2040 al zoveel mogelijk weer terug in de keten, we gebruiken meer herbruikbare materialen en reduceren de afvalproductie. → We geven ruimte aan circulair ondernemerschap op en nabij onze bedrijventerreinen.

42

Richting 2040 zetten we in op het klimaatrobuust en duurzaam van de buitenruimte vergroten en herstellen. Uitgangspunt is dat ontwikkelingen natuurinclusief zijn en bijdragen aan een klimaatrobuust Oss. → We zetten maximaal in op het vasthouden, benutten en bergen van water door middel van natuurlijke oplossingen, voordat wordt overgegaan tot het afvoeren van water. → We stimuleren de agrarische sector en industrie om eigen maatregelen te nemen tegen droogte, extreme neerslag en piekbuien en zo bij te dragen aan een robuust watersysteem. Hiermee borgen we zo veel mogelijk voldoende water voor economische activiteiten en zijn we minder afhankelijk van de toevoer uit de Maas en voorkomen we onnodige grondwateronttrekkingen. → We ontwikkelen waterretentiegebieden op logische plekken rondom het stedelijk gebied en in het stedelijk gebied als we gaan herinrichten. Bij extreme regenval kan het water naar deze plekken geleid worden. Daarnaast wordt de koppeling met natuurontwikkeling op deze plekken gemaakt. → We stellen regels op om eigenaren uit te nodigen klimaatadaptief te bouwen en richten de buitenruimte groen en biodivers in. Het stedelijk gebied en de kernen werken hierdoor als spons bij regenbuien en houden het water zo lang mogelijk vast, zodat we beter tegen droge periodes kunnen en wateroverlast het hoofd kunnen bieden.

Hiermee houden we ook vast aan het groene karakter van onze kernen. Bij verdichtingsopgaven, zoals in de stad Oss en andere kernen, hebben we expliciete aandacht voor klimaatadaptatie, door het toevoegen van waterberging,

schaduw en hoogwaardig groen ter bevordering van de biodiversiteit en beleving. → Bij verdichting in de stad is klimaatadaptatie een randvoorwaarde (waterberging, schaduw, ecologisch waardevol groen), die we borgen met een Osse vertaling van de landelijke maatlat groene, klimaatadaptieve gebouwde omgeving, om zo een robuust en biodivers stedelijk landschap te creëren. → In het agrarische gebied komt meer ruimte voor agrarische natuur en zullen de negatieve effecten van stikstof en bestrijdingsmiddelen aanzienlijk worden teruggebracht op basis van nationale maatregelen. Het natuurnetwerk in het buitengebied blijven we versterken door kwaliteitsverbetering, uitbreiding en het maken van verbindingszones. Hierdoor wordt de natuur robuuster en beter bestand tegen externe druk.

Ruimte voor duurzame energie We werken toe naar een CO2-uitstoot vrije en aardgasvrije gebouwde omgeving in 2050, door een combinatie van energiebesparing, opwek van hernieuwbare warmte en hernieuwbare elektriciteit. De opwek van hernieuwbare elektriciteit tot 2030 in kader van de RES-doelstelling en na 2030 ten behoeve van de energievraag in de gebouwde omgeving. → We werken aan een toekomstbestendige en duurzame lokale energievoorziening. Onderdeel daarvan is dat de benodigde duurzame energieopwek in onze gemeente afhankelijk is van de energievraag, energie zo efficiënt mogelijk gebruikt wordt, het energiesysteem in balans is,

OMGEVINGSVISIE GEMEENTE OSS 2040

energieopwek en -verbruik zo dicht mogelijk bij elkaar gebracht worden, netcongestie zo veel mogelijk beperkt wordt en dat er aandacht is voor opslag en conversie van energie. Daarnaast verlenen we onze medewerking aan uitbreiding en verzwaring van het elektriciteitsnetwerk door de netbeheerders. → Energie wordt zo efficiënt mogelijk gebruikt. We zetten in op de reductie van de energievraag door verduurzaming van bedrijfs- en woongebouwen te stimuleren. Het beter isoleren van woningen en gebouwen en het plaatsen van zonnepanelen op daken draagt substantieel bij aan energiebesparing en is een eerste stap richting een aardgasvrije gebouwde omgeving. We hebben hierbij oog voor zowel de technisch-financiële als sociaalmaatschappelijke aspecten. → Voor de warmtevraag maken we zo veel mogelijk gebruik van duurzame warmtebronnen om zo efficiënt mogelijk om te gaan met het energiesysteem. We onderzoeken welke vorm van lokale opslag het meest geschikt is voor het energiesysteem. We stellen een warmteprogramma met concrete projecten op dat we iedere vijf jaar actualiseren. → We onderzoeken op welke manier en op welke plekken en vormen van energieopwek (warmte en elektriciteit) geschikt zijn om de ambitie van minimaal 4,126 PJ richting 2050 te halen. Dat is de totale energievraag die we verwachten voor de gebouwde omgeving van de gemeente Oss.

→ De clustering van windmolens in de Duurzame Polder (Lithse en Geffense polder) en bij bedrijventerrein Elzenburg-de Geer dragen in belangrijke mate bij aan de duurzame energieopwekking. Daarnaast bieden we ruimte voor de opwek van wind- en zonne-energie op daken, bedrijventerreinen en passende plekken in het buitengebied. We bieden ruimte voor zonnevelden op reststroken en gemengde gronden, zoals langs infrastructuur en in randen rondom de dorpskernen en bedrijventerreinen. Op korte termijn brengt de gemeente in beeld welke mogelijke alternatieve warmtebronnen – zoals aquathermie en geothermie – gebouwen zouden kunnen voorzien van duurzame warmte. Eventuele nieuwe en kansrijke ontwikkelingen zullen we volgen. → Als gemeente gaan we proactief in gesprek met het bedrijfsleven om hen te stimuleren collectief energie op te

43

wekken en de grote bedrijventerreinen (Vorstengrafdonk, Elzenburg-de Geer en Moleneind/Pivotpark) in te zetten als energiehubs. Door vraag en aanbod slim te combineren in deze energiehubs, kunnen zowel de industrie als de inwoners van Oss hier gebruik van maken. Om netcongestie zo veel mogelijk te beperken, zetten we in op het faciliteren van de koppeling tussen opwek en verbruik van duurzame energie. Op nieuw te ontwikkelen bedrijventerreinen, zoals de mogelijke, nog nader te onderzoeken opties voor uitbreiding van huidige bedrijventerreinen als Elzenburg-de Geer en de Bulk nemen we de mogelijkheden voor een energiehub mee in de ontwikkeling. We verkennen de mogelijkheden voor een energiepark rondom Elzenburg-De Geer nadat het nabijgelegen windpark gerealiseerd is. → Bij nieuwe stedelijke ontwikkelingen en transformatieopgaven krijgen de energieaansluiting en -voorziening nadrukkelijk de aandacht om mogelijkheden voor een collectief systeem en inpassing in de ondergrond te borgen. → De toenemende elektriciteitsvraag vraagt om ruimte voor inpassing onder- en bovengronds. Denk hierbij aan kabels, leidingen en verdeelstations voor zowel hoogspanning als midden- en laagspanning. Maar ook om ruimte voor bijvoorbeeld windmolenprojecten en Pocket Wijchen.

Wij zetten in op een vroegtijdig afstemmingsproces met de netbeheerders gericht op zorgvuldige inpassing in de onder- en bovengrond. Hierbij besteden we in het bijzonder aandacht aan het inpassen van de laagspanningskasten in de wijken, om een integrale aanpak van de diverse ruimteclaims voor energie, groen, klimaat, mobiliteit om de kwaliteit van de openbare ruimte te borgen.

Circulair denken en doen → In 2050 zijn wij een circulaire gemeente. Als doelstelling hebben we om in 2040 meer herbruikbare materialen te gebruiken en onze afvalproductie te reduceren. Grondstoffen zetten we zoveel mogelijk weer terug in de keten. We zetten in op schone afvalstromen zodat materialen goed recyclebaar zijn. We slaan gebruikte

materialen op in een hub om deze later weer te kunnen gebruiken. Ook zetten we in op biobased materiaalgebruik. → Als gemeente nemen we een voorbeeldfunctie en werken we samen met inwoners en lokale bedrijven om circulair in te kopen en te functioneren. → We stimuleren en faciliteren lokale bedrijven om duurzaam en circulair te ondernemen. We zetten pilots in om bedrijven te helpen om producten anders te ontwerpen, hun materiaalstromen anders in te zetten en meer de onderlinge samenwerking op te zoeken. → Op bedrijventerrein Elzenburg-de Geer wordt de trimodaliteit (goede bereikbaarheid over water, spoor en weg) optimaal benut voor de duurzame aan- en afvoer van goederen voor de circulaire maakindustrie en wordt ruimte gereserveerd voor de circulaire economie en watergebonden bedrijvigheid. → We geven ruimte aan de circulaire economie. Op bedrijventerreinen reserveren we meer ruimte voor circulaire bedrijven. Daarnaast bieden we plaats aan reparatiebedrijven aan de rand van de stad en de grootste kernen. Ons duurzaamheidsplein geven we ook de ruimte en is het toonbeeld van circulariteit: recycling, demontage, een circulair ambachtscentrum, weggeefcentrum van herbruikbare producten, bouwmarkt voor tweedehands materialen en een kringloopwinkel. → Nieuwbouw is circulair, natuur- en klimaatinclusief en energieneutraal in 2050.

OMGEVINGSVISIE GEMEENTE OSS 2040

4.4

ONDERNEMEND EN UITNODIGEND OSS

KERNAMBITIE IN HET KORT

ONZE AMBITIES RICHTING 2040

→ Oss zet in op de profilering van de Pharma en Life Sciences, met Pivot Park als kloppend hart.

Sterk en onderscheidend in Pharma en Life Sciences

Leren, ontwikkelen en innoveren

→ Werken aan een leer- en ontwikkelcultuur in Oss voor alle inwoners.

Oss is een aantrekkelijke gemeente voor inwoners en

Een belangrijke basisvoorwaarde voor de welvaart en het

ondernemers en dat willen we blijven. Daartoe zetten we in op

welzijn van onze inwoners is werk en inkomen. We werken in

waar we al goed in zijn. Dat scherpt ook ons profiel naar buiten

Oss actief aan een leer- en ontwikkelcultuur in Oss voor onze

toe verder aan.

inwoners, samen met onderwijs, ondernemers,

→ Om jongere werknemers te binden aan de stad Oss zoeken we verbinding met HBO en MBO opleidingen die een koppeling hebben met het lokale en regionale bedrijfsleven. → Samenwerking tussen onderwijs-/onderzoeksinstellingen en bedrijfsleven in Oss voor ontwikkeling en innovatie van het bedrijfsleven (Pharma, maakindustrie en circulaire economie) en de agrarische sector. → In Oss zit het juiste bedrijf op de juiste plek. Schone economie in en nabij de kernen en waar het kan, ruimte voor de Osse industrie. → Slim ruimtegebruik op de bedrijventerreinen en optimaal gebruik maken van passende bereikbaarheid over weg, spoor en water. → Ruimte voor lokale bedrijvigheid (passend bij de locatie en schaal) voor de vitaliteit van de Osse kernen. → Agrariërs behouden een gezond verdienmodel, de vorm hiervan is afhankelijk van de locatie. → We zijn trots op de landschappen en cultuurhistorie van Oss en laten dit graag aan anderen zien. We geven ruimte voor recreatie en toerisme met een passende schaalgrootte. We focussen op de kwalitatieve ontwikkeling van recreatie en toerisme passend bij de plek, spreiden de recreatieve druk en bouwen voort op bestaande hotspots. → Het levendige en economisch gezonde stadshart van Oss biedt zowel inwoners als bezoekers een gevarieerd aanbod van horeca, stedelijke voorzieningen en evenementen.

44

maatschappelijke organisaties en Ossenaren. Op deze manier → Oss zet in op de profilering van de Pharma en Life Sciences als toonaangevende speler in binnen- en buitenland, ook naar de toekomst toe. → We zetten in op het versterken van de samenwerking in de Pharma door middel van de Pharma Delta, een samenwerkingsverband met o.a. Nijmegen en bouwen aan een sterk ecosysteem van Pharma (gerelateerde) bedrijven op de verschillende bedrijventerreinen in Oss. → We zien Pivot Park en de omliggende farmaceutische en Life Sciences bedrijven als een toonaangevend onderdeel van de stad. We zetten in op uitbreiding van de activiteiten in dit gebied, in eerste instantie vooral richting Moleneind, en benutten we de kans om de samenhang tussen het Moleneind, Pivot Park en station Oss te versterken. Hiermee bestendigen we de positie van campus Pivot Park en trekken we potentiële nieuwe bedrijven en werknemers naar onze gemeente.

bieden we alle inwoners kansen om zich te (blijven) ontwikkelen en passend werk te vinden op de arbeidsmarkt van Oss en omgeving. → We zetten in op de ontwikkeling van de Talentencampus als locatie waar onderwijs, bedrijfsleven, sport en ontspanning samenkomen om de verbinding met talent uit de regio te versterken. De nog beschikbare ruimte en een eventuele herontwikkeling bieden mogelijk ook kansen voor nieuwe stedelijke functies op deze bijzondere, centraal in Oss gelegen plek. → We zetten in op het versterken van de positie van het MBO in Oss en onderzoeken mogelijkheden voor de samenwerking met HBO-opleidingen, gekoppeld aan Pivot Park, in de gemeente. Met onze goede bereikbaarheid via het spoor en onze ondernemersgeest hebben we immers een aantrekkelijk profiel. → We stimuleren versterking van de samenwerking tussen onderwijs/onderzoeks programma’s van hogescholen en universiteiten in Nederland, de R&D-afdelingen van het bedrijfsleven in Oss en creëren hiermee ook kansen voor innovatie en vernieuwing van het bedrijfsleven (Pharma, maakindustrie en circulaire economie) en de agrarische sector.

OMGEVINGSVISIE GEMEENTE OSS 2040

Een vitale en gezonde economie We benutten de sterke economische positie van de gemeente Oss, gaan slim met onze ruimte om en hebben tegelijkertijd oog voor een gezonde leefomgeving voor onze inwoners. Daarnaast vraagt de krappe arbeidsmarkt om voldoende woningen en voorzieningen voor jonge gezinnen en jongeren. Ook zal rekening gehouden moeten worden met blijvende afhankelijkheid van arbeidsmigratie op diverse niveaus (ook kenniswerkers). → Herstructurering, revitaliseren, intensiveren en/of verduurzamen van bestaande bedrijventerreinen zorgt ervoor dat de juiste bedrijven op de juiste plek binnen de gemeente gevestigd zijn, zoals watergebonden bedrijvigheid aan de haven van Elzenburg-de Geer. Hiermee zetten we in op het versterken van het organiserend vermogen, samenwerking en innovatie van de bedrijven die van groot belang zijn voor de werkgelegenheid van Oss. Bedrijven met zwaardere milieucategorieën bevinden zich op plaatsen, liefst aan de randen van het stedelijk gebied, waar de negatieve invloed op omwonenden zo minimaal mogelijk is. In Moleneind zijn wel zwaardere milieucategorieën toegestaan, zolang ze onderdeel uitmaken van het ecosysteem van de Pharma en Life Science. → Op de bedrijventerreinen zelf zetten we in op het verkennen van kansen voor slimmer gebruik van de beschikbare ruimte, door concentreren en intensiveren van de bedrijventerreinen.

Zo weten we groeiende bedrijven blijvend aan ons te verbinden, op passende locaties. Nieuwe en binnen de gemeente verplaatsende bedrijven vestigen zich zoveel mogelijk op bestaande bedrijventerreinen, bijvoorbeeld door verdichting en multifunctioneel ruimtegebruik. Dit gaat gepaard met het verduurzamen en klimaatadaptief maken van de bedrijventerreinen. We zetten in op samenwerking tussen bedrijven op het gebied van circulaire bedrijfsvoering en het gezamenlijk benutten van materiaal/ reststromen, met aandacht voor het ruimtebeslag van circulaire bedrijfsvoering.

45

→ We zetten in op goede bereikbaarheid van de bedrijventerreinen via de weg, het spoor en het water (Elzenburg-De Geer) voor de aan- en afvoer van goederen. Daarnaast is er aandacht voor passende en actieve bereikbaarheid van de bedrijventerreinen voor werknemers met de auto, openbaar vervoer en fiets. → Op de Osse bedrijventerreinen is geen ruimte voor nieuwvestiging van footloose logistieke bedrijven, die geen of een beperkt onderdeel uitmaken van een bedrijfsketen van andere bedrijven uit de regio. We bieden wel ruimte voor programmering van logistieke bedrijven die onderdeel uitmaken van een bedrijfsketen van andere bedrijven uit de regio/gemeente, zoals het ecosysteem van de agrifoodketen, Life Sciences, farmaceutische industrie en de maakindustrie. → De regio maakt XXL Logistiek enkel mogelijk op speciaal daarvoor aangewezen bedrijventerreinen in de regio. Binding met, en waarde toevoegen aan de regionale economie en structuur zijn belangrijke vestigingsvoorwaarden. Op de overige bedrijventerreinen ontmoedigen we als samenwerkende gemeenten in de regio - waar mogelijk - XXL Logistiek. → We bieden agrariërs in het buitengebied ruimte voor een gezond verdienmodel en mogelijkheden voor transformatie en verbreding. We stimuleren de samenwerking tussen de agrarische sector en bedrijfsleven voor innovatie en experiment; met inzet op de korte keten-economie waarbij we o.a.

denken aan de eiwittransitie en biobased-keten in de maakindustrie. We verwachten daarbij dat agrariërs bij het doorontwikkelen van hun bedrijf maatregelen treffen om te verduurzamen.

©RNelissen

OMGEVINGSVISIE GEMEENTE OSS 2040

Recreatie en toerisme als kans voor lokale economie en leefkwaliteit De landschappelijke kwaliteit van het buitengebied en de stadjes van Oss maakt het een aantrekkelijk gebied om te recreëren. De ontwikkeling van de Meanderende Maas geeft de Maasoevers een kwaliteitsimpuls. Deze intrinsieke kwaliteiten willen we primair benutten voor de leefkwaliteit van onze inwoners. Daarnaast benutten we de ruimte om ze in te zetten ten behoeve van recreatie en toerisme. → We zetten in op een beleefbaar landschap met haar bijzondere erfgoedwaarden en natuur, waarbij we streven naar een evenwicht tussen gebruik en behoud. → We zien recreatie en toerisme en passende bedrijvigheid als kans om bij te dragen aan de levendigheid van de dorpskernen in het buitengebied. We zetten in op recreatie dichtbij huis met aandacht voor de bereikbaarheid, spreiding en diversiteit aan mogelijkheden binnen de gemeente. → Als gemeente Oss houden we de regie op toerisme en recreatie binnen de gemeente. We zetten in op het spreiden van de recreatieve druk over hotspots als de Geffense Plas, Herperduin, de Maasoevers en de Lithse Ham. Hierdoor blijft het buitengebied van Oss aantrekkelijk voor zowel inwoners als bezoekers. Door het verbeteren van recreatieve routes worden de toeristische hotspots langs de noord- en zuidrand van de gemeente beter verbonden met elkaar en de regio.

Met de buurgemeenten werken we samen aan de aansluiting van ecologische en recreatieve verbindingen, waarbij bijvoorbeeld ook de Maasveren een rol spelen. → Het levendige stadshart van Oss biedt zowel aan inwoners als bezoekers een gevarieerd aanbod van horeca, stedelijke voorzieningen en evenementen en is goed bereikbaar via het spoor, fietsnetwerk en te voet. → In Oss bieden we ruimte aan evenementen voor een bruisende en gezellige gemeente en stad, voor en door Oss. We kiezen voor evenementen die passen bij de plek, die bijdragen aan het uitnodigend karakter van de gemeente en de sociale samenhang van lokale

46

©RNelissen

gemeenschappen. Denk bijvoorbeeld aan muziekfestivals, braderieën en hardloopwedstrijden. We kiezen voor spreiding over de gemeente, zowel in tijd als locatie: in de stad, de kernen en het buitengebied.

OMGEVINGSVISIE GEMEENTE OSS 2040

5

Gebiedsgerichte uitwerking 47

ONTWERP OMGEVINGSVISIE GEMEENTE OSS 2040

De gemeente Oss kent verschillende gezichten en is daarmee aantrekkelijk voor veel mensen. Onze verschillende gebieden verdienen daarom ook een gebiedsgerichte, passende aanpak. In dit hoofdstuk vertalen we onze ambities voor Oss in 2040 in gebiedsgerichte keuzes. Op deze manier geven we elke plek in onze gemeente een passende ontwikkelrichting mee voor de toekomst.

We onderscheiden in totaal drie gebiedsgerichte uitwerkingen: → Stedelijk gebied Oss-Berghem → Stadjes en Kernen → Buitengebied

In de eerste fase van de omgevingsvisie heeft de gemeente 3 gebiedsvisies volgens deze gebiedsindeling opgesteld. In de gebiedsvisies staan de ontstaansgeschiedenis, de karakteristieken van de gebieden, de opgaven en gewenste ontwikkelrichtingen van de gebieden uitgebreid beschreven. Deze gebiedsvisies vormen het vertrekpunt voor de gebiedsgerichte keuzes die hier benoemd worden, aangevuld met keuzes ingegeven door nieuwe ontwikkelingen sinds het opstellen van de visies. Hierbij valt te denken aan nieuw beleid van het Rijk, provincie of de gemeente zelf, nieuwe keuzes naar aanleiding van externe ontwikkelingen en invloed van de keuzes op de gebieden onderling. Waar keuzes niet met elkaar in lijn zijn, prevaleren de gebiedsgerichte keuzes geformuleerd in de omgevingsvisie.

48

Stadjes en Kernen Buitengebied Stedelijk gebied Oss-Berghem

ONTWERP OMGEVINGSVISIE GEMEENTE OSS 2040

5.1

49

STEDELIJK GEBIED OSS - BERGHEM

OMGEVINGSVISIE GEMEENTE OSS 2040

ONTWIKKELING SPOORZONE EN STADSCENTRUM Het stedelijk gebied van Oss-Berghem vervult een

verkeersveiligheid en duurzame alternatieven bij intensivering

3.

centrumfunctie voor de hele gemeente en omliggende regio.

van de stad.

(maatschappelijke, culturele en commerciële) voorzieningen,

Inwoners uit de hele gemeente komen naar de stad voor het

We borgen dat het stadscentrum van Oss met haar rijke

ruimte voor evenementen en levendige openbare ruimte ook in

winkelaanbod en de (maatschappelijke en culturele)

Gebiedsspecifieke keuzes

de toekomst een centrale ontmoetingsplek blijft voor de hele

voorzieningen. Oss is goed bereikbaar over zowel de weg, via

1.

Ingegeven door de infrastructuur en keuzes op het gebied

gemeente en dorpen in de regio. Speciale aandacht hebben

de A50/A59 en de N329, als het spoor, met verbindingen in de

van bodem en water, zal 80% van de te bouwen woningen in

jongeren, voor wie een levendig stadscentrum belangrijk is.

richting van Den Bosch en Nijmegen.

het stedelijk gebied Oss-Berghem gerealiseerd worden. We

We kiezen voor een compact en vitaal stadshart, met een ‘pit’

kiezen daarbij voor verdichting van de stad in de spoorzone en

en een ‘schil’.

De Osse bevolking groeit richting 2040 door tot ongeveer

uitbreiding van Amsteleind aan de westkant van Oss.

105.000 inwoners. Met andere woorden: een groei van bijna

4. We zetten ons in om van Oss een mensenstad te maken

We zetten in op een centrum dat van zichzelf aantrekkelijk

10.000 inwoners in de komende 15 jaar. Een ontwikkeling die

2.

is en belevingswaarde heeft met sterke en aantrekkelijke

de kracht van onze gemeente laat zien. Door de goede

met vitale buitenruimtes en gebouwen met levendigheid op de

groene ruimtes, het uitlichten en aanlichten van belangrijke

bereikbaarheid via het spoor vanuit Den Bosch en Nijmegen

begane grond. Om het centrum van Oss verder te versterken

historische panden en plekken. Stevige vergroening van de

heeft het de potentie een aantrekkelijke woon- en werkplek

zetten we in op een binnenstedelijke transformatie langs het

Heuvel, Walplein en Walkwartier, evenals groene verbindingen

voor verschillende groepen mensen te zijn.

spoor in de stad Oss (de Spoorzone). De ambitie is hier een

in de rest van het centrum, dragen hieraan bij. Waar mogelijk

nieuw hoogwaardig binnenstedelijk woonmilieu te realiseren,

voegen we nog andere aantrekkelijke, groene plekken toe aan

De bevolkingsopbouw verandert mee de komende 15 jaar.

met een mix van wonen, werken en voorzieningen. Er is ruimte

het centrum. Daarnaast zien we het Noorderpark als een grote

Samen leidt dit tot een behoorlijke opgave voor het toevoegen

voor hogere bebouwing, met extra aandacht voor de kwaliteit

kans voor verdere vergroening en versterken we de

van woningen, met de focus op betaalbare kleinere

van de openbare ruimte en plekken voor ontmoeting. Daarbij

verbindingen met dit park.

wooneenheden voor jong en oud. De verdichting van de stad

wordt specifiek aandacht besteed aan de menselijke maat,

vraagt verder aandacht voor een aantrekkelijk

met aantrekkelijke plinten, een levendig straatniveau en

5.

voorzieningenaanbod passend bij een 100.000+ gemeente, de

kwalitatief groen voor de deur. Door langzaam verkeer de

verblijfsgebied. Daarom maken we de binnenstad van Oss

leefbaarheid van de woonomgeving, voldoende mogelijkheden

ruimte te geven, ontstaan levendige en sociaal veilige plekken

verkeersluw. We bieden ruimte voor langzaam verkeer, groen

voor ontmoeting en beweging. Bij de herstructurering spelen

en verbindingen met oog voor de menselijke maat. Er wordt

en verblijven. Het parkeren van de auto wordt geconcentreerd

vele aspecten tegelijk zoals klimaatadaptatie, vergroening,

meer ruimte gemaakt voor groen in de openbare ruimte en

aan de randen van het centrumgebied. In de binnenstad

energievoorziening en mobiliteit die allen een ruimteclaim op

door het inpandig parkeren kunnen straten groener worden

maken we ruimte voor fietsparkeren, zodat het aantrekkelijker

de ondergrond hebben en integraal moeten worden

ingericht. Ook wordt er groen toegevoegd op gevels en daken.

wordt om met de fiets naar het centrum te komen.

Het spoorzonegebied breidt zich stap voor stap uit: de

6.

Met het aantal inwoners neemt ook de druk op de mobiliteit en

Wethouder van Eschstraat, Golfbad locatie en Euterpepark

gemeente en de regio. Het is hier gemakkelijk overstappen

verkeersveiligheid toe. Het spoor vormt momenteel een

worden zo onderdeel van het nieuwe centrumgebied. De

van de trein, op (streek)bussen, verschillende vormen van

barrière tussen het noordelijk en zuidelijk deel van de stad.

Molenstraat ontwikkelt zich als een belangrijke ader die het

deelmobiliteit en de fiets, waardoor de hele gemeente Oss

Daarnaast is de verkeersdruk in en rondom het stedelijk

centrum van Oss, de spoorzone, het station en het Pivot Park

makkelijk te bereiken is. Daarnaast kiezen we voor het

gebied hoog, wat vraagt om het verbeteren van de

met elkaar verbindt.

opwaarderen van de stationsomgeving. Hiermee zetten we in