Koersnota Afval en Grondstoffen 2030 def

30

6. Financiering

31

6.1. Afvalstoffenheffing

We verwachten dat de afvalstoffenheffing voor een één-

We kunnen dus, gelet op al dan niet teruggave 2025 en

Het is niet de bedoeling de afvalstoffenheffing voor de

persoons en meerpersoons huishouden de gemiddelde

het bedrag van teruggave, niet op voorhand aangeven

inwoners door uitvoering van dit plan te laten stijgen.

afvalstoffenheffing voor éénpersoons en meerpersoons

of alle huishoudens een lagere afvalstoffenheffing

Hoewel de tarieven voor afvalinzameling en verwer-

huishoudens in 2025 benaderd. Deze is:

hebben in 2026.

king de komende jaren naar verwachting substantieel stijgen, zoals beschreven in hoofdstuk 2, kan de

Gemiddelde

6.2. Reserve afval

afvalstoffenheffing (mede) door de implementatie van

Afvalstoffenheffing 2025

De financiële afvalboekhouding is een gesloten systeem

de maatregelen de komende jaren waarschijnlijk op het

Éénpersoons huishouden

€ 291

en staat als zodanig los van de algemene gemeentelijke

huidige niveau worden gehandhaafd. De intentie en

Meerpersoons huishouden

€ 364

begroting. De kosten voor afvalinzameling en -verwer-

verwachting is dat door uitvoering van de voorgestelde

king worden volledig gedekt uit de opbrengst van de af-

beleidsmaatregelen de kosten van afvalinzameling en

De uitwerking van de beleidsmaatregelen en de ver-

valstoffenheffing. Om tegenvallers op te vangen wordt

-verwerking niet (substantieel) zullen stijgen, ondanks

wachte effecten daarvan op de kosten zijn bepalend

een ‘reserve afval’ aangehouden, die wordt aangevuld

de stijging van tarieven als gevolg van inflatie, belas-

voor het berekenen van een kostendekkende afval-

als er sprake is van financiële meevallers. Een reservebe-

tingen, heffingen en contractvernieuwingen. Hoe dan

stoffenheffing. Deze doorrekening volgt de komende

drag ter hoogte van 5-10% van de operationele kosten

ook zal een eventueel noodzakelijke verhoging van de

maanden. De afvalstoffenheffing voor 2026 wordt in Q4

voor afvalinzameling wordt, mede op basis van de erva-

afvalstoffenheffing door uitvoering van de voorgestelde

2025 voorgelegd aan de raad. Hierbij merken we op dat

ringen in de afgelopen jaren, verantwoord geacht.

maatregelen altijd lager zijn dan het geval was geweest

onze huishoudens in 2026 nog een teruggave afval-

als we het huidige afvalbeleid (Afval scheiden loont)

stoffenheffing ontvangen over 2025, als zij minder vaak

hadden voortgezet.

restafval hebben aangeboden (minder vaak restafval-

6.3. Uittredingsbijdrage Milieustraat voormalige gemeente Landerd

container aangeboden of minder vaak in ondergrondse

In 1999 hebben de gemeente Oss en de voormalige

restafvalcontainer gestort).

gemeente Landerd afgesproken dat de inwoners van de

We streven ernaar om per 1 januari 2026 een afvalstoffenheffing in te voeren voor een éénpersoons

gemeente Landerd gebruik konden maken van de Osse

en meerpersoons huishouden. Voor meerpersoons

milieustraat. Via een Gemeenschappelijke Regeling zijn

huishoudens geldt, net als bij het voorgaande afvalbe-

Afvalstoffenheffing 2026:

de voorwaarden aan deze overeenkomst vastgelegd.

leid, dat huishoudens vanaf 6 personen (ingeschreven

Afvalstoffenheffing éénpersoons of meerpersoons-

De gemeente Landerd en de gemeente Uden zijn op

op 1 adres) hun 140 liter restafvalcontainer kunnen

huishouden minus teruggave 2025.

1-1 2022 gefuseerd tot 1 gemeente, de gemeente

omruilen voor een 240 liter restafvalcontainer. De

Maashorst. De gemeente Maashorst heeft aan de

afvalstoffenheffing hiervoor is, evenals daarvoor, hoger

gemeente Oss medegedeeld dat zij uit de gemeen-

dan voor meerpersoons huishoudens met een 140 liter

schappelijke regeling Milieustraat Oss treedt en dat

restafvalcontainer.

zij conform het gestelde in de Gemeenschappelijke

32

Regeling Milieustraat een uittredingsbijdrage aan de

6.6. Communicatie

gemeente Oss betaalt. In de GR staat dat een uittreden-

In 2025 is 18 uur per week communicatiecapaciteit

de deelnemer jaarlijks gedurende 5 jaar een financi-

nodig en in 2026 12 uur per week. Deze uren worden

ële bijdrage moet betalen. Dit bedrag is in 1 keer in

ingevuld door de communicatieadviseur afval.

december 2024 uitgekeerd. Het gaat om een bedrag

Daarnaast schakelen we externe expertise in. Een

van € 1,1 miljoen euro. Dit bedrag zou ter dekking van

adviesbureau, gespecialiseerd in gedragsbeïnvloeding,

de aanpassingen op het Duurzaamheidsplein of het

ontwikkelt gedragsinterventies om het afval scheiden

matigen van een eventuele stijging van de afvalstoffen-

te verbeteren. Hiervoor is in 2025 een budget van €

heffing kunnen worden ingezet.

8.000,- gereserveerd.

6.4. Kwijtschelding Afvalstoffenheffing

Een creatief ontwerpbureau ontwikkelt vervolgens een communicatiecampagne en hulpmiddelen om

Via opinienota 1 en 2 zijn de ambities en uitgangspun-

inwoners te ondersteunen bij het afval scheiden.

ten voor de koers afval- en grondstoffen gekozen. Eén

Zij werken hierbij op basis van de input van het

van de uitgangspunten is: Kwijtscheldingen worden

adviesbureau. Voor deze activiteiten is in 2025 een

verrekend in de Afvalstoffenheffing.

budget van €25.000,- en in 2026 een budget van

De kwijtscheldingsregeling wordt daarom volledig

€20.000,- beschikbaar.

gedekt door de afvalstoffenheffing.

6.5. Aanpassingen Duurzaamheidsplein Wat de financiële consequenties zijn van de aanpassingen op het Duurzaamheidsplein (routing aanpassen, weegbruggen en pasjessysteem) voor de afvalstoffenheffing is nu op voorhand lastig te zeggen (de exacte afschrijvingstermijnen zijn momenteel nog niet bekend). Omdat het om investeringen gaat, kunnen we de kosten afschrijven over meerdere jaren, waardoor de kostenstijging naar verwachting beperkt blijft. Daarmee is de impact op de afvalstoffenheffing zeer gering.

33

Bijlagen

34

Bijlage 1. Afvalenquête gemeente Oss 2024

•

Gemeente Oss heeft in aanloop naar een nieuwe

•

De meeste mensen weten dat men geld terugkrijgt als er minder restafval wordt weggegooid. Bij de meeste mensen zorgt deze geldbesparing er

aanpak voor het huishoudelijk afval een afvalenquête

(helemaal) niet voor dat ze beter hun afval gaan

uitgezet. We vinden het belangrijk om na te gaan wat

scheiden.

het huidige gedrag van inwoners is met betrekking

•

De top 3 van ideeën hoe de gemeente mensen kan

tot afvalinzameling. En om de mening te horen van

helpen om (beter) hun afval te scheiden is:

inwoners over wat de gemeente het beste kan doen om

-

afvalscheiding te stimuleren.

milieustraat

Deze enquête hebben inwoners in de periode 3 t/m 27

-

mei 2024 ingevuld. De vragenlijst is verstuurd via de -

Burgerpanel. •

kosten •

•

Bijna de helft weet niet dat het grootste gedeelte

De tevredenheid over de inzameling van het huis-

van de afvalstromen gratis is op de milieustraat.

houdelijk afval wordt beoordeeld met een gemid-

Van de degenen die dat wel weten, gaan de mees-

delde van een 7,3 •

Bijna de helft van de inwoners is (misschien) bereid om meer te betalen als de goede ideeën meer geld

betrouwbare conclusies worden getrokken. •

3 a 4 keer per jaar een mobiele milieustraat in de buurt

ingevuld: 5.165 inwoners. Op basis hiervan kunnen Samenvatting van de resultaten van de afvalenquête

1x per jaar gratis aan huis ophalen van grof afval

afval-app, Oss Actueel, social media en naar het digitaal Boven verwachting veel inwoners hebben de vragenlijst

2x per jaar gratis afval brengen naar de

De 3 meest genoemde redenen om afval te schei-

ten hierdoor ook beter hun afval scheiden. •

Bijna 90% ziet wel een afval naast de afvalcontai-

den zijn:

ners staan. En een flinke meerderheid ergert zich

-

Het is beter voor het milieu

daaraan.

-

Het is een kleine moeite

-

Het bespaart ruimte in de grijze container

Bijna iedereen biedt het afval (meestal) gescheiden aan. De meest genoemde reden van degenen die hun afval (meestal) niet gescheiden aanbiedt is dat de ondergrondse container niet apart Gftafval inzamelt.

35

Bijlage 2. Opinienota Koers huishoudelijk afval Oss 2030 Opinienota Koers huishoudelijk afval Oss 2030

3.

Duurzaamheidsplein Oss

restafval en worden verbrand. Daarnaast wordt niet

We vragen uw raad om zich uit te spreken ten

alles wat we gescheiden inzamelen ook daadwerke-

aanzien van:

lijk gerecycled. Dit komt omdat er vervuiling in zit of

a.

Meer service: voor welke van de genoemde

omdat het gescheiden afval (nog) niet of niet oneindig

mogelijkheden staat u open om verder te

gerecycled kan worden. Een deel wordt daardoor alsnog

Datum

27 augustus 2024

onderzoeken op toepasbaarheid voor Oss, ook

na scheiding verbrand.

Afdeling

LWE

als deze mogelijkheden een (forse) verhoging

Vanuit Europa ligt er daarom een nieuwe norm: in

Naam

Anita de Smit

van de kosten (en daarmee verhoging van de

2035 moet 65% van al ons afval gerecycled worden. Het

Portefeuillehouder

Dolf Warris

afvalstoffenheffing) betekenen?

nieuwe landelijke doel is om in 2030 minimaal 60%

Afbouwen/aanpassen/stoppen met service:

van het huishoudelijk afval daadwerkelijk te recyclen.

wilt u één of meerdere van de genoemde

Gemeenten moeten hierdoor hun focus verleggen van

services afbouwen, aanpassen of stoppen? Zo

‘verminderen hoeveelheid restafval’ naar ‘meer en

ja, welke en per wanneer?

schonere grondstoffen’ en hun afvalbeleid hierop aan-

Welke vragen stellen we de raad? 1.

Koers huishoudelijk afval Oss 2030: Hoe kijkt de raad naar de ambities en uitgangs-

2.

b.

Wilt u de mogelijkheden van een ‘weggeef-

passen. Ook wij gaan hiermee aan de slag en brengen

punten? Zijn deze volledig of wilt u hier iets aan

c.

winkel’ in combinatie met het duurzaam-

ons afvalbeleid en uitvoering in lijn met de nieuwe

wijzigen?

heidsplein Oss onderzoeken?

focus. Deze opinienota is hiervan de start.

Opties uitvoering koers huishoudelijk afval Oss

Wat is de aanleiding?

In deze opinienota vragen we u om zich uit te spreken

2030

De koers van afvalbeleid verandert. Tot voor kort hadden

ten aanzien van ambities en uitgangspunten voor de

Scenario’s voor afvalaanpak:

we als landelijke doelstelling de hoeveelheid restafval

nieuwe Koers huishoudelijk afval Oss 2030 en voor

a.

Welke van genoemde scenario’s of combinatie

per inwoner terug te brengen tot 100 kg per jaar. Daar

uitvoering ervan: hoe gaan we in Oss de ommezwaai

van scenario’s vindt u het meest passend bij

zijn we in Oss goed mee op weg gegaan door inzet van

maken van ‘minder kilo’s’ naar ‘meer en schonere

de hiervoor genoemde ambities, uitgangspun-

de kleine restafvalcontainer voor iedereen en ‘Afval

grondstoffen’?

ten en kostenbeheersing?

scheiden loont’: minder vaak restafval aanbieden levert

Heeft u verbeteringen of aanvullende scena-

geld op. We komen tot ca. 145 kg restafval, maar verdere

Participatie/Publieke opinie

rio’s die passen bij de ambities, uitgangspun-

verbeteringen bereiken we met dit afvalbeleid niet meer

Afvalenquête: wat vinden onze inwoners?

ten en kostenbeheersing?

(zie evaluatie bijlage 1) en de kosten blijven stijgen.

We vinden het belangrijk om, voorafgaand aan deze

Deze koers naar vermindering van de hoeveelheid

opinienota, bij onze inwoners na te gaan wat er leeft op

restafval wordt nu verlaten. Op weg naar een circu-

het gebied van huishoudelijk afval, wat mogelijke ver-

laire economie in 2050 wordt Europees en nationaal

beteringen zijn en hoe ze de afvalinzameling en ‘Afval

een omslag in denken gemaakt van afval naar grond-

scheiden loont’ waarderen. De vragenlijst is verstuurd

stoffen. Grondstoffen worden schaarser, kostbaarder

via de afval-app, Oss-actueel, sociale media en naar

en veel grondstoffen verdwijnen in het huishoudelijk

het digitaal Burgerpanel. Dankzij de respons van maar

b.

36

liefst 5.165 inwoners hebben we goede feedback en

-

meer aandacht (o.a. communicatie, educatie) te

Toelichting bij 3: Hierbij is bewustwording belangrijk

input ontvangen, die we hebben meegenomen in deze

besteden aan afvalpreventie en hergebruik, het

over het feit dat afvalinzameling nauwelijks meer geld

opinienota. De uitgebreide rapportage over de uitkom-

nut van afvalscheiding en de gevolgen van niet

gaat opleveren, maar steeds meer gaat kosten. We

zuivere grondstoffen.

maken namelijk hoge kosten als gevolg van inflatie,

sten van de afvalenquête vindt u in bijlage 2 bij deze opinienota.

5.

Wat zijn onze ambities voor de koers huishoudelijk afval 2030?

Een efficiënt en gedragen inzamelsysteem dat

loonstijging, marktprijzen, verbrandingsbelasting,

inwoners blijft stimuleren om bij te dragen aan

CO2-heffing, etc. Deze kosten nemen de komende

een kwalitatief goede afvalscheiding. We streven

jaren toe. Op basis van de huidige inzichten in het

hierbij naar een score van minimaal 7,5 voor de

beleidsveld en de markt is het de komende jaren van

Zoals gezegd wordt op Europees en nationaal niveau

mate van tevredenheid over onze afvalinzameling

belang om de kosten, daar waar mogelijk, beheersbaar

nu de focus vooral gelegd op zo zuiver mogelijke grond-

(is nu 7,3).

te houden. Aangezien een groot deel van de kosten

stoffen en daadwerkelijk hergebruik hiervan. In lijn

van afvalinzameling en verwerking structureel is, nog

hiermee willen we inzetten op de volgende ambities:

Uitgangspunten

1.

Een optimale inzameling die bijdraagt aan zo goed

Uitgangspunten voor de nieuwe koers en de uitvoering

gemeente, is dit een steeds groter wordende opgave.

mogelijk scheiden en het verhogen van de “zuiver-

zijn:

Toelichting bij 4: De afvalstoffenheffing is nu 100% kos-

heid” van de gescheiden grondstoffen op een wijze

8.

2.

We zetten in op een schonere leefomgeving. De

tendekkend. Hiervan kan worden afgeweken, dekking

die voor iedereen toegankelijk en betaalbaar is.

nieuwe koers moet negatieve neveneffecten als

wordt dan aangevuld vanuit de Algemene Reserve.

Dit helpt om beter te recyclen en leidt tot meer en

bijzet en dump verminderen en zoveel mogelijk

Toelichting bij 5: Bepaalde kosten mogen toegerekend

hoogwaardiger hergebruik van grondstoffen.

voorkomen. Inwoners ergeren zich hieraan (zie

mogen worden aan de Afvalstoffenheffing. Een voor-

In 2030 wordt minimaal 60% van het huishoudelijk

enquête bijlage 2). Het opruimen en verwerken

beeld is de kwijtschelding van de Afvalstoffenheffing,

afval daadwerkelijk gerecycled (niet alles wat we

hiervan brengt extra kosten met zich mee, die via

dat voortkomt uit het kwijtscheldingsbeleid. De

nu gescheiden inzamelen, kan namelijk worden

de afvalstoffenheffing aan alle huishoudens wor-

Afvalstoffenheffing mag als dekking worden gebruikt

gerecycled en een deel wordt alsnog verbrand). 3.

den doorbelast.

voor deze kosten, maar dat hoeft niet. Deze kosten, ca.

Afval goed scheiden moet niet ingewikkeld

€600.000,-, zouden ook bij het Sociaal Domein kunnen

waar dat kan en bijdraagt aan de kwaliteit van de

zijn en moet aansluiten bij onze inwoners.

liggen.

gescheiden grondstoffen. En nascheiding waar dat

‘Herkenbaarheid’ en ‘gemak’ spelen hierbij een

We zetten in op afval scheiden aan de bron daar

nodig is en/of leidt tot betere kwaliteit. 4.

steeds toeneemt en niet beïnvloed kan worden door de

We zetten een stap richting circulariteit door meer

9.

belangrijke rol. 10. Kostenbeheersing: behoud van een betaalbare

Opiniërende vraag 1: Hoe kijkt de raad naar de ambities en uitgangspunten

in te zetten op afvalpreventie. Dit doen we onder

afvalinzameling en -verwerking, nu en in de toe-

voor de koers huishoudelijk afval Oss 2030? Zijn deze

andere door:

komst. Realisatie van de ambities geven we vorm

volledig of wilt u hier iets aan wijzigen?

-

het voorkomen van afkeur van gescheiden

met oog voor de draagkracht van onze inwoners.

grondstoffen en het ontstaan van afval (kring-

11. De afvalstoffenheffing is 100% kostendekkend.

Scenario’s voor afvalaanpak

loopwinkel, repaircafé, kansen voor ‘weggeef-

12. Kwijtscheldingen worden verrekend in de

Hoe gaan we in Oss de nieuwe Koers huishoudelijk

winkel’ en circulaire hub);

Afvalstoffenheffing.

Afval Oss 2030 in uitvoering brengen en maken we de

37

ommezwaai van minder kilo’s restafval naar meer en

Voor het gebruik van de ondergrondse restafvalcon-

Scenario 3:

schonere grondstoffen? Welke aanpak past hierbij?

tainer gaan we terug naar de situatie 2021, namelijk

Naast meer en beter communiceren over het nut en het

NB: Het gaat hier om de inzameling van huishoudelijk

maximaal 10 inworpen per maand. We verwachten dat

belang van het scheiden van groente-, fruit- en etens-

afval aan huis. (De rol van het duurzaamheidsplein

hiermee de bijplaatsingen (vermijden van inworpen in

resten kan overwogen worden om het Gft-afval in de

volgt verderop in deze opinienota).

de ondergrondse restafvalcontainer en daarmee geld

zomerperiode wekelijks in te zamelen. Dit om te bevor-

besparen) zullen afnemen.

deren dat met name groente-, fruit- en etensresten ook

Scenario 1

in deze periode in de Gft-container worden weggegooid

Zoals hiervoor aangegeven bereiken we geen verdere

Scenario 2

en niet in de restafvalcontainer verdwijnen (vanwege

verbeteringen met het huidige afvalbeleid ‘Afval schei-

Idem als scenario 1 met daarnaast een vierwekelijk-

kans op fruitvliegjes, stank, maden). Dit kwam ook naar

den loont’, blijven de kosten stijgen en past dit beleid

se in plaats van driewekelijkse inzameling van het

voren in de afvalenquête.

niet bij de nieuwe focus op meer en schonere grond-

restafval bij de laagbouw. Dit betekent concreet dat we

stoffen in plaats van kilo’s restafval. We stoppen daar-

van 17 inzamelrondes naar 13 inzamelrondes per jaar

Scenario 4: Nascheiding

om met het ‘belonen’ van minder restafval aanbieden

gaan. Dit is voor meeste huishoudens geen onoverko-

Bij de keuzes die we maken, houden we rekening met

(teruggeven van een deel van de afvalstoffenheffing).

melijke stap, omdat 72% al inzamelrondes overslaat

de op de korte en middellange termijn te verwachten

Hiermee besparen we een teruggave afvalstoffenhef-

(zie evaluatie bijlage 1) en dus pas na zes weken hun

(technologische) ontwikkelingen, zoals nascheiding.

fing van ca. € 1,4 miljoen.

restafvalcontainer laat legen (ca. 40% had zelfs genoeg

Samen met de gemeenten ’s-Hertogenbosch,

Hiervoor in de plaats voeren we een afvalstoffenheffing

aan maximaal 9 ledigingen per jaar). Met vierwekelijks

Eindhoven, Geldrop-Mierlo, Valkenswaard, Helmond,

in op basis van een éénpersoons huishouden en een

inzamelen blijven we dichter bij de huidige goede inzet

Meierijstad en de provincie Noord-Brabant onderzoe-

meerpersoons huishouden (hierbij behoud onderscheid

van deze 72% van de huishoudens dan met drieweke-

ken we sinds 2020 of nascheiding van huishoudelijk

‘grote huishoudens met meer dan 6 personen met 240

lijks inzamelen.

afval, als aanvullende techniek naast bronscheiding,

liter restafvalcontainer, zoals dat nu ook is).

Vierwekelijkse inzameling bevordert ook het weggooi-

het hergebruik en de kwaliteit van grondstoffen kan

We verwachten overigens niet dat huishoudens opeens

en van groente-, fruit- en etensresten (Gfe-afval) in de

vergroten. Onder het motto ‘bronscheiding waar het

veel meer restafval gaan produceren of hun afval min-

Gft-container in plaats van in het restafval. De Gft-

kan, nascheiding waar het moet’ (zie ook ambities)

der gaan scheiden nu de uitdaging van het overslaan

container wordt namelijk iedere twee weken geleegd.

willen wij zo veel mogelijk grondstoffen hergebruiken,

van een inzamelronde wegvalt in dit scenario. Zoals

In het restafval zit nu nog zo’n 34% Gfe-afval. Deze

CO2-uitstoot beperken, kosten van afvalbeheer beter

blijkt uit de afvalenquête (bijlage 2) zorgt de geldbespa-

grondstofstroom willen we graag uit het restafval hou-

beheersbaar maken en de dienstverlening aan onze

ring (Afval scheiden loont) er bij de meeste inwoners

den en recyclen.

inwoners op peil houden.

(helemaal) niet voor dat ze hun afval beter scheiden.

Driewekelijkse inzameling kost bovendien meer ten

Er zijn inmiddels twee publieke afvalverwerkingspartijen

Onze inwoners scheiden hun afval vooral omdat:

opzichte van vierwekelijks en is ook logistiek niet effici-

die concrete interesse hebben getoond in onze naschei-

•

het beter is voor het milieu;

ënt uitvoerbaar (inzet materieel en personeel) naast de

dingsvraag. Hierbij wordt ingezet op zowel het bouwen

•

het een kleine moeite is;

tweewekelijkse inzameling van GFT en PMD. Verlaging

van een nieuwe nascheidingsinstallatie als een uitbrei-

•

het ruimte bespaart in de grijze container.

naar vierwekelijkse inzameling is dus goedkoper, effici-

ding van een bestaande nascheidingsinstallatie. Het

ënter en haalbaar voor onze inwoners.

gaat hierbij om nascheiding van PMD uit restafval en

38

er wordt ook gekeken naar nascheiding van ‘organisch

Overwogen kan worden om nascheiding ook voor laag-

natte fractie’ (groente-, fruit- en etensresten, luiers).

bouw toe te passen of voor die (delen van) wijken, waar

De uitvraag namens de zeven Brabantse gemeenten

het PMD-afval meer vervuiling bevat. Kanttekening

aan de beide publieke partijen doorloopt nu een zorg-

hierbij is dat nascheiding de bewustwording ten aan-

vuldig proces om tot deze samenwerking te komen.

zien van afval niet ten goede komt. Daarnaast is een

Iedere gemeente zal vervolgens haar eigen proces

hogere inzamelfrequentie of grotere restafvalcontainer

van raadsinformatie/-besluit doorlopen. Dit zal naar

nodig. Overigens moet papier, glas, textiel en tuinafval

verwachting voor alle betrokken gemeenten nog eind

nog steeds gescheiden worden.

vierde kwartaal van 2024 starten. De verwachting is dat eind 2027/begin 2028 de na-

In de onderstaande tabel is te zien hoe de vier scenario’s

scheiding van het restafval van de bovengenoemde

scoren op service, recycling, kosteneffect en bijplaatsingen

zeven deelnemende gemeenten kan starten. scenario

strategie

stantie om het nascheiden van het restafval afkomstig

1. Loslaten Afval

Stoppen met belonen voor

uit de ondergrondse restafvalcontainers. Voor de hoog-

scheiden loont

minder restafval aanbieden

2. Loslaten Afval

Stoppen met belonen voor

Service-

recycling

kosteneffect

Bijplaatsingen

=

+

+

+

=/-

++

++

+

+

++

-

=

+++

+++

=

+++

niveau

In deze samenwerking gaat het voor Oss in eerste in-

bouw is het wenselijk dat het PMD wordt nagescheiden uit het restafval. Er zit nu nog relatief veel PMD-afval in het restafval, blijkt uit sorteeranalyses. Ten gevolge van

Scheiden loont +

minder restafval aanbieden

de sluiting van de ondergrondse PMD-containers per 1

4 wekelijks inzamelen

Invoering afvalstoffenheffing

januari 2024 zijn we gestart met het wekelijks in plaats

eenpersoons en meerper-

van tweewekelijks ophalen van PMD-afval. Dit wekelijks

soonshuishouden

ophalen is relatief duur. Overstappen naar tweeweke-

Invoering vierwekelijkse

lijks inzamelen, zoals we nu doen bij de laagbouw, is

inzameling restafval i.p.v.

voor inwoners van hoogbouw nauwelijks te doen ge-

driewekelijkse inzameling

zien de geringe of nagenoeg geen opslagmogelijkheden 3. Gft-afval in zomer-

Bevorderen scheiden Gfte-

geldt ook voor groente-, fruit- en etensresten.

periode wekelijks

afval (en met name het Gfe-

Resultaten van nascheidingsinstallaties laten zien dat er

inzamelen

afval) in zomermaanden

4. Nascheiding

Nascheiding ondergondse

thuis. Nascheiding is hiervoor een goed alternatief. Dit

veel zuivere en recyclebare PMD wordt uitgesorteerd. Ter vergelijking: in de PMD-zakken die huis aan huis worden ingezameld zit nog zo’n 20% PMD-afval dat niet recycle-

restafvalcontainers op PMD

baar is. Daarmee komen de resultaten van nascheiding

(en Gfe, luiers zodra mogelijk)

en bronscheiding van PMD nagenoeg overeen. 39

Overige opties:

c)

Inzet van een mobiele ‘grondstoffenwagen of ‘GRIP-

aliseerd: een route voor de gratis stromen en een route

Andere opties, die elders in Nederland worden toegepast,

wagen’ (GRIP: Grondstoffeninleverpunt) in de wijk

voor de betaalde stromen. Hierbij moeten de gratis

zoals ‘omgekeerd inzamelen’, dure zak, grondstoffen

voor kleine hoeveelheden grofvuil 3 of 4 x per jaar

stromen bovenop liggen. Die worden als eerste gelost.

wekelijks ophalen aan huis, zien we vooralsnog als niet

(naar het voorbeeld van de GRIP-wagen in onder

Daarna volgt via de kassa de betaalde route. Voor het

passend bij onze voorgestelde ambities, uitgangspunten

andere Zwolle, Dalfsen, Deurne en Nuenen). Hierbij

veranderen van de routing zijn aanpassingen op het

en kostenbeheersing.

gaat het om kleine hoeveelheden grof afval die nu

Duurzaamheidsplein noodzakelijk.

meestal in de restafvalcontainer worden weggeOpiniërende vraag 2 scenario’s voor afvalaanpak:

gooid, omdat het niet de moeite is/te veel moeite is

Opiniërende vraag 3a:

a.

die apart naar het Duurzaamheidsplein te brengen.

Voor welke van de bovengenoemde mogelijkheden staat

Welke van de bovenstaande scenario’s of combinatie van scenario’s vindt u het meest passend bij de

b.

Toepassing pasjessysteem in combinatie met weeg-

u open om verder te onderzoeken, ook als deze mogelijk-

hiervoor genoemde ambities, uitgangspunten en

d)

brug, waaraan het gratis aanbieden van een bepaald

heden een (forse) verhoging van de kosten (en daarmee

kostenbeheersing?

gewicht grof afval per jaar (zoals bijvoorbeeld in

verhoging van de afvalstoffenheffing) betekenen?

Heeft u verbeteringen of aanvullende scenario’s

Nijmegen) gekoppeld kan worden.

die passen bij de ambities, uitgangspunten en

De voorstellen a, b en c komen voort uit de afvalen-

kostenbeheersing?

quête (bijlage 2). Dit is volgens de deelnemers aan de

Duurzaamheidsplein Oss Meer service

Afbouwen/stoppen met gratis service

afvalenquête de top 3 aan ideeën hoe de gemeente

1.

mensen kan helpen om (beter) hun afval te scheiden.

Verbouwingsafval is een relatief dure afvalstroom waar

Overigens is bijna de helft ook (misschien) bereid om

ieder jaar hoge kosten mee gemoeid zijn. Daarnaast gaat

meer te betalen als deze ideeën meer geld kosten.

het vaak om afval dat vrijkomt bij verbouwingen. De

Uw raad heeft meermaals aangegeven een rol voor het

Verbouwingsafval

aard van dit afval kan dan ook nauwelijks aangemerkt

duurzaamheidsplein te zien in het verbeteren van het

Gratis afvalstromen Duurzaamheidsplein Oss

worden als ‘huishoudelijk afval’. Dit afval wordt veelal

scheiden van afval en het voorkomen van het dumpen/

Op het Duurzaamheidsplein zijn 24 van de 35 afval-

gebracht met wagens en/of aanhangers, waarvan we

bijplaatsen van afval. Hierbij zijn termen als ‘gratis mili-

stromen gratis. Bijna de helft van de deelnemers aan

steeds vaker zien dat het logo is verwijderd (logo wordt

eustraat/pasjessysteem/strippenkaart’ en meer service op

de afvalenquête is hier niet van op de hoogte. Dit is een

met magneten bevestigd), gezien de voorwaarden van

ophalen aan huis (mobiele milieustraat) genoemd. Hierop

belangrijk signaal. Hier moeten we meer en duidelijker

het Duurzaamheidsplein. Het storten van bedrijfsma-

anticiperend, leggen we de volgende mogelijkheden voor:

over communiceren. Van degenen die dit wel weten,

tig verbouwingsafval kunnen we tegengaan door dit

a)

Gratis 2 x per jaar (max. 1 m3) grof huishoudelijk

gaan de meesten hierdoor ook hun afval beter scheiden.

verbouwingsafval fors duurder te maken of voorafgaand

afval aanbieden op het Duurzaamheidsplein.

Dit belangrijke signaal pakken we dan ook meteen op (zie

een afspraak te laten maken voor het storten ervan (met

b)

1 x per jaar gratis aan huis ophalen grof huishou-

onder ‘Communicatie’ op pagina 14 van deze opinienota).

legitimatie). Deze maatregel kan mogelijk wel leiden tot

delijk afval (m.u.v. bouw- en sloopafval) (hiermee

Ook de routing op het Duurzaamheidsplein kan

meer dumping van bouw- en sloopafval.

bedoelen we iets anders dan de ophaalservice van

hieraan bijdragen. Een optie is om deze routing aan te

Daarnaast zien we mogelijkheden voor dit afval in

het Kringloopbedrijf die nu al huisraad ophaalt).

passen. Zo zouden er twee routes kunnen worden gere-

combinatie met een circulaire hub. Circulaire hubs zijn

40

fysieke locaties waar meerdere bedrijven, onderwijs,

Opiniërende vraag 3b:

lijk afval vast. In het uitvoeringsprogramma nemen we

maatschappelijke organisaties en gemeente gebruikte

Wilt u één of meerdere van bovengenoemde gratis

de uitvoeringsmaatregelen en bijbehorende acties en

materialen opslaan, en verwerken tot nieuwe produc-

services afbouwen/aanpassen of stoppen? Zo ja, welke

kosten op, ook ten aanzien van gedragsbeïnvloeding,

ten. Dit vermindert het grondstoffengebruik, zorgt

en per wanneer?

communicatie en educatie. We streven naar besluitvor-

voor minder afval en minder logistieke bewegingen.

ming over het Afval- en grondstoffenbeleidsplan Oss

Circulaire hub Oss komt aan de orde in de opinieno-

Voorkomen onnodig weggooien

en bijbehorend uitvoeringsprogramma in het eerste

ta Circulaire economie, die aan de opiniecommissie

Voor onze inzet op het voorkomen van afval en meer

kwartaal, uiterlijk begin tweede kwartaal van 2024.

Sociaal Bestuurlijk wordt voorgelegd.

aandacht voor hergebruik van spullen zou naast de

Financiële effecten worden meegenomen in de begro-

kringloopwinkel een ‘weggeefwinkel’ wenselijk kunnen

ting 2026-2029.

2.

Gratis ophalen snoeihout

zijn voor spullen die nog te goed zijn voor de afvalcon-

We halen nu gratis snoeihout aan huis op. Het gaat

tainers op het duurzaamheidsplein maar onvoldoende

Communicatie

hierbij om circa 200 verzoeken per week in het snoeisei-

verkoopbaar/al meer dan voldoende aanwezig zijn in

We zijn erg blij met de grote respons op de afvalenquê-

zoen en circa 50 verzoeken per week daarbuiten. De

de kringloopwinkel. Spullen kunnen dan hier gratis

te en willen onze inwoners graag laten weten wat we

kosten per jaar voor de inzet van inzamelwagens en

worden meegenomen en krijgen een tweede kans. We

met de resultaten en aanvullende reacties hebben ge-

menskracht bedragen circa €250.000,-. Hier bovenop

kennen nu al de ‘buurtbieb’ (kastjes in de wijk waar

daan. Dit doen we in september 2024, na de vakantie-

komen de kosten voor verwerking van het snoeihout

inwoners boeken kunnen pakken of ruilen). Zie voor

periode, via onder andere Oss Actueel en social media.

(circa 25,- tot €33,- per ton, afhankelijk van de kwaliteit

voorbeelden: www.weggeefwinkel.nl.

Daarnaast besteden we vanaf september 2024 ook

van het snoeiafval). Overwogen kan worden om de

extra aandacht aan communicatie over de gratis

gratis ophaaldienst te beperken tot het snoeiseizoen en

Opiniërende vraag 3c:

grondstofstromen op het duurzaamheidsplein. Zoals

in de overige maanden hiervoor kosten te rekenen.

Wilt u de mogelijkheden van een ‘weggeefwinkel’ in

eerder aangegeven, blijkt uit de enquête dat bijna de

combinatie met het Duurzaamheidsplein onderzoeken?

helft van de respondenten er niet/onvoldoende mee

3.

Gratis PMD-zakken

We verstrekken de PMD-zakken gratis. Deze zakken

Wat is het vervolg?

worden veel verstrekt, meer dan er daadwerkelijk voor

Op basis van het gesprek in de opiniecommissie passen

de PMD-inzameling nodig zijn. De zakken worden

we de ambities en uitgangspunten aan. Vervolgens

door inwoners ook gebruikt voor andere doeleinden.

werken we aan de totstandkoming van het Afval- en

De kosten van de PMD-zakken bedragen nu per jaar

grondstoffenbeleidsplan Oss en bijbehorend uitvoe-

€ 250.000,-. Overwogen kan worden om, zoals onder

ringsprogramma. Hierin leggen we de Koers huishou-

andere in Nijmegen, een klein bedrag van €0,50 per rol

delijk afval Oss 2030, de ambities, uitgangspunten en

hiervoor te rekenen.

uitwerkingsrichting voor de aanpak van het huishoude-

bekend is. Dit belangrijke signaal willen we dan ook meteen oppakken.

41

Bijlage 3. Opinienota 2 Koers huishoudelijk afval Oss 2030

voorstellen uitgewerkt. Welke vindt u het meest

Wat is de aanleiding?

wenselijk om te implementeren, passend bij de

Opinienota Koers huishoudelijk afval Oss 2030

ambities, uitgangspunten en kostenbeheersing

Op 10 oktober 2024 heeft de Opiniecommissie Ruimte

van de koers huishoudelijk afval Oss 2030:

zich uitgesproken ten aanzien van:

A. Aanpassen routing duurzaamheidsplein met

•

ambities en uitgangspunten voor de Koers huis-

Datum

25 februari 2025

een ‘gratis route’ en een ‘betaalroute’. Op de

Afdeling

LWE

gratis route kunnen 24 van de 35 afvalstromen

•

scenario’s voor uitvoering van deze koers;

Naam

Anita de Smit

gestort worden.

•

mogelijkheden ten aanzien van verbetering service

Portefeuillehouder

Dolf Warris

B. Gratis storten van betaalde afvalstromen op

Welke vragen stellen we de raad? • Op 10 oktober 2024 bespraken we opinienota 1 Koers huishoudelijk afval Oss 2030. De opiniecommissie heeft

duurzaamheidsplein.

het duurzaamheidsplein door het realiseren

Reden voor een nieuwe koers huishoudelijk afval is dat

van de volgende drie aanpassingen:

we, op weg naar een circulaire economie, op Europees

De routing duurzaamheidsplein wijzigen in een

en nationaal niveau een omslag maken van inzet

‘gratis route’ en ‘betaalroute’.

op ‘minder kilo’s restafval’ naar ‘meer en schonere

Het realiseren van weegbruggen ten behoeve van

grondstoffen’. Om deze ommezwaai te maken heeft de

hierbij gevraagd om:

de betaalroute, zodat voor de betaalde afvalstro-

opiniecommissie op 10 oktober 2024 een eerste opi-

•

aan de uitgangspunten voor de koers huishoude-

men het werkelijke gewicht betaald wordt en er

nienota Koers huishoudelijk afval Oss 2030 besproken.

lijk afval Oss communicatie, educatie en handha-

niet afgerekend wordt op basis van geschat volu-

In deze opinienota zijn ambities en uitgangspunten

ving toe te voegen.

me (0,5 m3, 1,5 m3 en 2 m3). Dit is zuiverder, geeft

voorgelegd die invulling geven aan de nieuwe koers

die maatregelen, waar de voorkeur van de opinie-

geen discussie of gevoel van willekeur en lost het

voor huishoudelijk afval. Met de nieuwe koers brengen

commissie naar uitgaat ten aanzien van duur-

probleem op van het goedkoop storten van afval

we ons afvalbeleid in lijn met de nieuwe focus op meer

zaamheidsplein en service, verder uit te werken in

door bedrijven/ZZP’ers (die qua voertuig/aanhan-

en schonere grondstoffen.

een tweede opinienota, zodat hier duidelijker een

ger niet als zodanig herkenbaar zijn en daarmee

De huidige koers ‘Afval scheiden loont’, gericht op

keuze in gemaakt kan worden.

niet kunnen worden geweerd). Er wordt dan

verminderen van de hoeveelheid restafval, verlaten

betaald per gewicht voor bijvoorbeeld bouw- en

we. Het ‘belonen’ van afval scheiden vertalen we naar

sloopafval (dakleer is relatief zwaar) en daarmee

verbetering van de service op het duurzaamheids-

een eerlijker bedrag.

plein (o.a. gratis storten), zoals gevraagd door de

Belonen voor het gescheiden aanbieden van afval

opiniecommissie.

•

•

houdelijk afval Oss 2030;

Wij vragen uw raad: 1.

Kunt u zich vinden in de aanvullende uitgangspunten voor de koers huishoudelijk afval Oss 2030

2.

•

ten aanzien communicatie, educatie en handha-

op het duurzaamheidsplein door het invoeren

ving? Zijn deze volledig of wilt u hier nog iets aan

van het gratis storten middels een pasje van een

toevoegen?

bepaald gewicht betaalde afvalstromen per jaar.

Op basis van wat de opiniecommissie heeft aange-

Bedrijven/ZZP’ers hebben geen pasje en profiteren

geven ten aanzien van verbeteringen duurzaam-

hier dus niet van.

heidsplein en service hebben we de volgende twee

42

Uitkomsten bespreking opinienota 1

Scenario’s:

meer continueren van gratis services als snoeihout op-

Ook sprak de opiniecommissie zich uit over welke van

halen en PMD-zakken verstrekken. Belangrijk uitgangs-

Ambities en uitgangspunten voor de koers huishoude-

de vier voorgestelde scenario’s voor afval-aanpak het

punt hierbij is dat de keuzes aansluiten bij de gekozen

lijk afval Oss 2030:

beste past bij het maken van de ommezwaai van ‘min-

ambities en uitgangspunten en kostenbeheersing.

De opiniecommissie is akkoord met de voorgestelde

der kilo’s restafval’ naar ‘meer en schonere grondstof-

De voorkeur van de opiniecommissie ging uit naar

ambities en uitgangspunten voor de koers van huis-

fen’. De voorkeur van de opiniecommissie ging uit naar

verdere uitwerking van:

houdelijk afval, zoals die genoemd zijn in opinienota 1

scenario 2 en scenario 4.

•

(bijlage 1). Daarnaast wil de commissie communicatie,

Scenario 2 houdt in:

educatie en handhaving hieraan toevoegen. We stellen

•

voor om de volgende uitgangspunten toe te voegen: •

We zetten in op het verbeteren van de kennis over afval en afvalscheiding. Dit doen we via educatie, communicatie, voorlichting en campagnes. We

-

afschaffen ‘belonen’ (teruggave deel afvalstoffen-

invoering van een afvalstoffenheffing voor een één- en meerpersoonshuishouden;

•

vierwekelijks inzamelen van restafval of maxi-

2 x gratis storten grof huishoudelijk afval per jaar;

heffing in het kader van ‘Afval scheiden loont’); •

meer service:

toepassen pasjessysteem in combinatie met weegbrug.

•

Gratis afvalstromen: -

aanpassen routing op het duurzaamheidsplein.

moedigen hergebruik, reparatie en preventie aan

maal 10 stortingen per maand in de ondergrond-

Hierbij een route voor ‘gratis stromen’ en een

met duidelijke communicatie en zijn daarbij een

se restafvalcontainer (huishoudens van 6 of

route voor ‘betaalde stromen’.

betrouwbare afzender van nut en noodzaak van

meer personen kunnen kiezen voor een 240 liter

afvalscheiding. We geven eerlijke voorlichting en

restafvalcontainer).

-

Afbouwen/stoppen gratis services: snoeihout alleen in het snoeiseizoen gratis ophalen en

werken samen met partnerorganisaties in lande-

Scenario 4 houdt in: nascheiding van het restafval bij

buiten het snoeiseizoen hiervoor kosten te

lijke bewustwordingscampagnes. We ontwikkelen

hoogbouw, zodra dit mogelijk is (waarschijnlijk vanaf

rekenen.

hiervoor een communicatieplan.

2028). Uit dit restafval wordt dan het PMD en Gfe-

In deze tweede opinienota zijn deze mogelijkheden ver-

Met focus op een schonere leefomgeving zetten we

afval gehaald. Het apart scheiden en opslaan van PMD

der uitgewerkt, zoals verzocht door de opiniecommis-

meer in op handhaving. Ongewenst afvalgedrag

tot de volgende inzamelronde is voor inwoners van

sie. Naast deze uitwerking hebben we ook de gekozen

wordt zoveel mogelijk voorkomen en waar nodig

hoogbouw niet meer nodig. Dit is gunstig, omdat er in

scenario’s 2 en 4 uitgewerkt om volledig te zijn.

adequaat aangepakt. Hiervoor ontwikkelen we

hoogbouw geen of weinig plek is voor de opslag van de

een aanpak van bijplaatsingen, dumpingen en

afvalstromen.

Uitwerking gekozen scenario’s

Duurzaamheidsplein Oss en service:

Scenario 2. Invoeren afvalstoffenheffing voor één- en

Opiniërende vraag 1:

Ook heeft de opiniecommissie zich uitgesproken over

meerpersoons huishouden in combinatie met vierwe-

Kunt u zich vinden in de aanvullende uitgangspunten

welke mogelijkheden ze verder onderzocht wil zien

kelijks inzamelen restafval.

voor de koers huishoudelijk afval Oss 2030 ten aanzien

op toepasbaarheid voor Oss, ook als deze een (forse)

Zoals in opinienota 1 aangegeven, bereiken we geen

communicatie, educatie en handhaving. Zijn deze volle-

verhoging van de kosten betekenen. Hierbij gaat het

verdere verbeteringen met het huidige afvalbeleid

dig of wilt u hier nog iets aan toevoegen?

om mogelijkheden als ‘gratis storten’ en het al dan niet

‘Afval scheiden loont’, blijven de kosten stijgen en past

•

zwerfafval.

43

dit beleid niet bij de nieuwe focus op meer en schonere

Kosten per belastingjaar *

ca. 72% van de huishoudens nu al inzamelrondes over-

grondstoffen in plaats van kilo’s restafval. We stoppen

slaat en dus pas na zes weken hun restafvalcontainer

daarom met het ‘belonen’ van minder restafval aan-

een 240 liter restafval container in com-

bieden (teruggeven van een deel van de afvalstoffen-

binatie met een 240 liter Gft-container

€ 531,90

dichter bij de huidige goede inzet van deze 72% van de

heffing). Hiermee besparen we een teruggave van de

huishoudens dan met driewekelijks inzamelen.

afvalstoffenheffing van ca. € 1,4 miljoen.

een 240 liter restafval container in com-

Hiervoor in de plaats voeren we een afvalstoffenheffing

binatie met een 140 liter Gft-container

€ 518,70

‘Grote(re) huishoudens’ vanaf 6 en meer personen hebben de keuze om over te stappen op een 240 liter

in op basis van een éénpersoons huishouden en een

restafvalcontainer. Deze keuze gold ook al bij driewe-

meerpersoons huishouden. In 2023 was de gemiddelde

een 140 liter restafval container in com-

afvalstoffenheffing voor een éénpersoons huishouden

binatie met een 240 liter Gft-container

€ 373,61

kelijks inzamelen, zodat ook deze huishoudens een inzamelronde zouden kunnen overslaan in het kader

€263,- en voor een meerpersoonshuishouden € 329,-.

van ‘Afval scheiden loont’.

Wat de tarieven voor Oss zullen worden (2026) moet

een 140 liter restafval container in com-

nader worden uitgewerkt, maar zal naar verwachting

binatie met een 140 liter Gft-container

€ 360,24 Scenario 4. Nascheiding restafval

in lijn zijn met deze gemiddelden. Ter vergelijking: voor 2025 is de afvalstoffenheffing

laten legen. Met vierwekelijks inzamelen blijven we

Voor de zeven samenwerkende gemeenten in het een ondergrondse verzamelcontainer

€ 370,63

nascheidingsinitiatief (’s-Hertogenbosch, Eindhoven,

gemeente Oss, nog gebaseerd op ‘Afval scheiden loont’,

Geldrop-Mierlo, Valkenswaard, Oss, Helmond en

als volgt:

Meierijstad) heeft het onderzoek naar mogelijkheden voor nascheiding van het restafval geleid tot concrete * De gemiddelde teruggave afvalstoffenheffing voor het

interesse van twee publieke afvalverwerkingspartijen.

minder vaak aanbieden van restafval is ca. € 25,- bij de

We doorlopen nu een zorgvuldig proces om tot samen-

huishoudens met een restafvalcontainer en ca. €72,- bij

werking met deze twee partijen te komen. Voor Oss

huishoudens die storten in een ondergrondse

gaat het, zoals is toegelicht in opinienota 1 (bijlage 1)

restafvalcontainer.

om het nascheiden van het restafval uit de ondergrondse restafvalcontainers. De grondstoffen PMD en orga-

We gaan over op vierwekelijks in plaats van drieweke-

nisch natte fractie (zoals groente-, fruit- en etensresten)

lijks inzamelen van het restafval bij de laagbouw. Dit

worden er dan uitgehaald om te worden gerecycled.

betekent concreet dat we van 17 inzamelrondes naar

Het nascheiden zal naar verwachting vanaf begin 2028

13 inzamelrondes per jaar gaan. Dit levert een bespa-

kunnen starten. Belangrijke voorwaarde hierbij is dat

ring van circa €110.000,- op.

er geen tonnageverplichting (volumeverplichting) geldt

Een week langer met de restafvalcontainer doen is voor

en dat het verwerkingstarief voor nascheiden gelijk is

meeste huishoudens geen onoverkomelijke stap, omdat

aan het verwerkingstarief van verbranding.

44

Uitwerking gekozen mogelijkheden en gratis services duurzaamheidsplein

Na het passeren van de gratis kilo’s zal een bedrag per

Om het Duurzaamheidsplein makkelijker bereikbaar

kilo worden gerekend. Wat dit bedrag moet zijn, moet

te maken voor inwoners zonder vervoer, bieden we

nader doorgerekend worden, maar zal in lijn liggen met

een bakfiets of aanhanger aan. Inwoners kunnen deze

Aanpassing routing duurzaamheidsplein:

de tarieven van milieustraten met een weegbrug.

vervoersmiddelen huren van de gemeente.

Er worden twee routes gerealiseerd op het duurzaam-

Wegen en op basis daarvan afrekenen, lost ook het

heidsplein. Een route voor ‘gratis stromen’ en een route

probleem op van het relatief goedkoop storten van

Gratis ophalen snoeihout

voor ‘betaalde stromen’. Na het storten van de gratis

afval door bedrijven/ZZP’ers, die qua voertuig/aanhan-

De voorkeur van de opiniecommissie ging uit naar het

stromen volgt via de kassa de betaalde route. Om deze

ger niet als zodanig herkenbaar zijn en daarmee niet

aanpassen van het gratis ophalen van snoeihout. Deze

routes te realiseren zijn aanpassingen op het duur-

kunnen worden geweerd. Er wordt met het pasjessys-

service blijven we gratis aanbieden in het snoeiseizoen

zaamheidsplein noodzakelijk.

teem en weegbrug betaald per gewicht voor bijvoor-

(maart-april en oktober-november). In de overige peri-

beeld bouw- en sloopafval (dakleer is relatief zwaar),

ode zal een bijdrage van ca. €32,50 worden gevraagd

Pasjessysteem met gratis storten in combinatie met

waarmee een eerlijker bedrag wordt betaald dan nu

per ophaalverzoek (dit bedrag omvat de voorrijdkosten

weegbrug:

het geval is bij afrekenen op basis van geschat volume.

en max 2m3 snoeihout). Deze kosten moeten vooraf

In deze optie combineren we de aangepaste routing

Het pasje is al een eerste barrière. Hiermee weren we

betaald worden.

op het duurzaamheidsplein met het invoeren van een

bedrijven/ZZP’ers die afval komen storten (ze hebben

pasjessysteem voor onze inwoners. We adviseren om de

geen pasje). Bedrijven/ZZP’ers die wel een pasje hebben

betaalde stromen vervolgens te gaan wegen in plaats

(hetzij van eigen huisadres in de gemeente Oss of van

van betalen op basis van geschat volume (0,5 m3, 1,5

een klant uit de gemeente Oss) kunnen een maximaal

m3 en 2 m3). Dit is zuiverder, leidt niet tot discussie

aantal kilo’s gratis storten. Klussen met meer afval of

met de acceptant bij de poort en voorkomt gevoel

vervolgklussen overschrijden dan de gratis kilo’s.

van willekeur. Onze inwoners gaan we meer service

Met de weegbrug betalen ze zo een eerlijker bedrag per

bieden (afval scheiden loont) door per jaar een bepaald

keer en profiteren ze beduidend minder van het laten

gewicht afval (betaalde stromen) gratis te laten storten.

verwerken van dit afval op kosten van onze inwoners

Dit kan verspreid over het jaar meerdere keren, net

(via de afvalstoffenheffing). Het tarief voor betaalde

zo lang totdat deze ‘gratis kilo’s’ op het pasje op zijn.

stromen is in lijn met andere milieustraten met een

Het tegoed kan niet meegenomen worden naar een

weegbrug en is niet zodanig hoog, dat dit mogelijk leidt

volgend jaar.

tot het dumpen van het afval buiten de poort.

45

In onderstaande tabel zijn de gekozen scenario’s en maatregelen uitgewerkt in gevolgen kosten en organisatorisch: Indicatie kosten realisatie

Jaarlijkse structurele kosten

Organisatorisch

Scenario 2:

Indicatie afvalstoffenheffing: gemid-

€ 110.000,- Besparing inzamelrondes

Piekopvang t.g.v. driewekelijks

Afschaffen Afval scheiden loont

deld in Nederland (2023) €263,- voor

€ 1.400.000,- besparing teruggave

inzamelen niet meer nodig

Invoeren afvalstoffenheffing een- en

eenpersoons hh en €329,- voor meer-

afvalstoffenheffing

meerpersoons hh

persoons hh

€ 100.000,- besparing extra administratie

4 wkl. Inzamelen restafval

BSOB i.v.m. teruggave afvalstoffenheffing

Scenario 4: nascheiding restafval

Voorwaarde is geen tonnageverplichting (volumeverplichting) en een verwerkingstarief

Wekelijks inzamelen van PMD-

ondergrondse containers

voor nascheiden dat gelijk is aan het verwerkingstarief van verbranding.

zakken vervalt.

Duurzaamheidsplein:

€ 2 miljoen - € 5 miljoen

- 2,5 fte (acceptanten)

ca. €162.500,- besparing 2,5 fte

Aanpassing routing

ca. €10.000,- kosten jaarlijks onderhoud en

duurzaamheidsplein

ijking weegbrug

inclusief weegbrug Service:

Huidige kosten zijn ca. € 250.000,- per jaar. We

Aanpassing service snoeihout

besparen hierop door buiten het snoeiseizoen

ophalen: gratis in snoeiseizoen

ca. €32,50 per ophaalverzoek te rekenen.

(maart-april en oktober-november) en betalen buiten snoeiseizoen

46

Gratis storten van betaalde afvalstromen op het

Wat is het vervolg?

gelen scoren op de ambities en uitgangspunten van de

duurzaamheidsplein door het realiseren van de

We leggen nu de gevraagde toevoeging van commu-

koers huishoudelijk afval 2030.

volgende drie aanpassingen:

nicatie, educatie en handhaving aan de uitgangspun-

De routing duurzaamheidsplein wijzigen in een

ten voor de koers huishoudelijk afval Oss 2030 en de

‘gratis route’ en ‘betaalroute’.

uitwerking van maatregelen duurzaamheidsplein

In bijlage 2 ziet u hoe de gekozen scenario’s en maatre-

B.

• Afvalstoffenheffing Afhankelijk van de keuzes die de opiniecommissie

Het realiseren van weegbruggen t.b.v. de be-

via deze opinienota 2 voor. We werken de uitkomsten

maakt ten aanzien van vraag 2 hieronder (verbeterin-

•

taalroute, zodat voor de betaalde afvalstromen

van opinienota 1 en 2 verder uit om te komen tot

gen duurzaamheidsplein en service), de ontwikkelin-

het werkelijke gewicht betaald wordt en er niet

een definitieve afvalaanpak, die aansluit bij de ge-

gen ten aanzien van stijging verbrandingsbelasting,

afgerekend wordt op basis van geschat volume (0,5

kozen koers huishoudelijk afval Oss 2030. Deze koers

CO2-heffing, loonkosten en verwerkingsprijzen, zal de

m3, 1,5 m3 en 2 m3). Dit is zuiverder, geeft geen

en afvalaanpak worden opgenomen in het Afval- en

Afvalstoffenheffing dalen, ongeveer gelijk blijven of

discussie of gevoel van willekeur en lost het pro-

grondstoffenplan Oss met bijbehorend uitvoerings-

stijgen.

bleem op van het goedkoop storten van afval door

programma 2026-2030. We willen dit beleidsplan

Op basis van de gemaakte keuzes en de genoem-

bedrijven/ZZP’ers (die qua voertuig/aanhanger

en uitvoeringsprogramma nog voor het zomerreces

de ontwikkelingen maken we een berekening van

niet als zodanig herkenbaar zijn en daarmee niet

2025 ter besluitvorming voorleggen aan de raad,

de Afvalstoffenheffing voor een éénpersoons- en

kunnen worden geweerd). Er wordt dan betaald

zodat we de financiële effecten hiervan mee kunnen

meerpersoonshuishouden.

per gewicht voor bijvoorbeeld bouw- en sloopafval

nemen in de Programmabegroting 2026-2029 en de

(dakleer is relatief zwaar) en daarmee een eerlijker

Afvalstoffenheffing 2026.

Opiniërende vraag 2: Op basis van wat de opiniecommissie heeft aangegeven

bedrag. •

Belonen voor het gescheiden aanbieden van afval

ten aanzien van verbeteringen duurzaamheidsplein

op het duurzaamheidsplein door het invoeren

en service hebben we de volgende twee voorstellen

van het gratis storten middels een pasje van een

uitgewerkt. Welke vindt u het meest wenselijk om te

bepaald gewicht betaalde afvalstromen per jaar.

implementeren, passend bij de ambities, uitgangspun-

Bedrijven/ZZP’ers hebben geen pasje en profiteren

ten en kostenbeheersing van de koers huishoudelijk

hier dus niet van.

afval Oss 2030: A.

Aanpassen routing duurzaamheidsplein met een ‘gratis route’ en een ‘betaalroute’. Op de gratis route kunnen 24 van de 35 afvalstromen gestort worden.

47

Bijlage 4. Waar moeten we rekening mee houden?

toepassen en verwijderen van bepaalde afvalstoffen.

Op grond van de Wet Milieubeheer vormt het Landelijk

In de Wet Milieubeheer (hoofdstuk 10) staat omschre-

Afvalbeheerplan 3 (LAP3) het kader waarbinnen

ven dat gemeenten de wettelijke zorgplicht hebben

gemeenten hun afvalbeleid moeten vormgeven. De

Om tot nieuw beleid te komen, moeten we rekening

voor de inzameling van huishoudelijk afval. De Wet

opvolger van het LAP3 is het Circulair Materialenplan

houden met internationale en nationale kaders en pro-

verplicht gemeenten ook een aantal afvalstromen

(CMP), dat naar verwachting eind 2025 ondersteuning

gramma’s, fiscale maatregelen, vergoedingen en trends

gescheiden in te zamelen. De zorgplicht is verder

gaat bieden in de transitie van een lineaire economie

en ontwikkelingen in de afval- en grondstoffenwereld.

uitgewerkt in het Besluit Gescheiden Inzameling

naar een circulaire economie. Het CMP zal meer nadruk

In dit hoofdstuk gaan we hier wat dieper op in.

Huishoudelijke Afvalstoffen (GIHA) en in de gemeente-

op de hele materiaalketen leggen, van ontwerp tot

lijk Afvalstoffenverordening.

hergebruik, in plaats van alleen op afval zoals bij het

a.

Europese kaders

Het Besluit GIHA verplicht gemeenten om de geschei-

huidige LAP3, wat uiteindelijk de circulaire economie

Het Nederlandse afvalbeleid wordt in belangrijke mate

den inzameling van bioafval (Gfte), papier, metaal,

bevordert.

bepaald door het Europese afvalbeleid. De belang-

kunststof, glas, textiel, gevaarlijke afvalstoffen en

rijkste Europese richtlijn op het gebied van afval is

elektr(on)ische apparatuur te organiseren. Gescheiden

Uitgebreide Producentenverantwoordelijkheid (UPV)

de Kaderrichtlijn Afvalstoffen. Deze legt de lidstaten

inzamelen hoeft niet huis-aan-huis inzamelen te

Met UPV’s wordt geregeld dat producenten ook (fi-

algemene verplichtingen op voor beheer, preventie,

betekenen. Ook inlever- of innamesystemen (bijv.

nancieel) verantwoordelijk zijn voor het gescheiden

nuttige toepassing en verwerking van afvalstoffen.

brengvoorzieningen zoals milieustraten) of andere

inzamelen en verwerken van hun producten als deze

Deze wet- en regelgeving heeft invloed op nationale

inzamelregelingen vallen hieronder.

de afvalfase hebben bereikt. Het inzamelen van deze

wet- en regelgeving en werkt ook door richting ge-

stromen is meestal gedelegeerd aan gemeenten, die

meenten. De nieuwe Europese doelstellingen richten

Landelijk Afvalbeheerplan wordt Circulair

daar een vergoeding voor ontvangen.

zich nu niet langer meer op de hoeveelheid restafval en

Materialenplan

Voor steeds meer afvalstromen geldt zo’n UPV.

het afvalscheidingsresultaat, maar op daadwerkelijke

Voorbeelden zijn UPV’s voor textiel, wegwerpplastic,

recycling. Zo heeft de EU als doel gesteld dat in 2030

PMD, elektrische en elektronische apparaten en matras-

minimaal 60% van de totale hoeveelheid huishoudelijk

sen. Er is ook een UPV voor luiers en incontinentiemate-

afval daadwerkelijk gerecycled wordt en in 2035 zelfs

riaal in de maak.

65%. Afkeur, vervuiling en sorteerresidu tellen straks

De producentenverantwoordelijkheid krijgt in de prak-

mee bij het overgebleven restafval.

tijk op verschillende manieren vorm: •

b.

Landelijke kaders

voor retoursystemen voor verpakkingen (bijvoorbeeld via statiegeld) en/of producten;

Wet milieubeheer Na inwerkingtreding van de Omgevingswet is ook voor

Materieel, waarbij producenten zelf zorgdragen

•

Financieel, waarbij producenten een vergoeding

afvalstoffen de wet- en regelgeving veranderd. Toch

betalen aan gemeenten voor hun rol in de keten

blijft ook de Wet milieubeheer (Wm) gelden voor be-

zoals verzorgen van inzamelvoorzieningen (bijvoor-

paalde aspecten, zoals het storten, verbranden, nuttig

beeld containers of een ander retoursysteem).

48

De impact van UPV’s op de inzameling van huishoude-

lingen en andere maatschappelijke organisaties om

Nationaal Programma Circulaire Economie 2023-2030

lijk afval wordt nauwlettend gevolgd om waar nodig

zuiniger en slimmer met producten en grondstoffen

(NPCE)

aanvullende maatregelen te nemen. Daarbij blijven we

om te gaan met als richtinggevend doel 50% minder

Het NPCE bevat maatregelen om de komende jaren

kijken naar het hogere doel om zoveel mogelijk grond-

gebruik van grondstoffen in 2030. Onderdeel van dit

zuiniger om te gaan met grondstoffen. In het NPCE

stoffen terug te winnen.

Rijksbrede programma, is het VANG-programma (Van

zijn de meest impactvolle productgroepen (prioritaire

Afval Naar Grondstoffen). Dit landelijke uitvoerings-

stromen) benoemd. Hiervoor zijn transitieagenda’s

programma heeft als doel om in lijn met de Europese

opgesteld. De productgroepen consumptiegoederen,

Kaderrichtlijn Afvalstoffen, de kwaliteit van de inge-

elektronische apparaten, verpakkingen en wegwerp-

zamelde huishoulijke afvalstromen te verhogen en

producten, textiel, meubels, matrassen en kunststoffen

daarmee de recycling te verbeteren.

zijn direct voor het thema afval en grondstoffen van be-

Met verschuiving van de focus van minder kilo’s restaf-

lang. Voor huishoudelijk afval geldt dat wordt gestreefd

val tot onder de 100 kilo naar kwaliteit en recyclebaar-

naar zoveel mogelijk hergebruik dan wel recycling. In

heid van de ingezamelde grondstoffen zijn ook voor het

de uitwerking van onze Koers Afval en Grondstoffen

uitvoeringsprogramma VANG huishoudelijk afval de

sluiten we waar mogelijk aan bij de transitieagenda’s

nieuwe doelstellingen doorgevoerd: 60% recycling in

van de prioritaire stromen.

Uitvoeringsprogramma VANG-HHA

2030 en 65% in 2035. c.

Financiële maatregelen

Circulaire economie in 2050

Verbrandingsbelasting

De Nederlandse economie moet in 2050 volledig circu-

De landelijke overheid heeft ook financiële instrumen-

lair zijn. Dat betekent dat producten en grondstoffen

ten ingezet om gemeenten aan te zetten tot minder

opnieuw gebruikt worden en er bijna geen afval meer

restafval en meer grondstoffen. In 2015 is de verbran-

is. De Rijksoverheid neemt maatregelen om samen met

dingsbelasting geïntroduceerd. De verbrandingsbe-

medeoverheden, bedrijven en maatschappelijke organi-

lasting is de afgelopen jaren flink verhoogd (van €

saties de economie circulair te maken.

13,- (2015) naar €39,70 in 2025) en zal naar verwach-

Door de wereldwijde vraag naar producten en grond-

ting de komende jaren blijven stijgen.

stoffen worden de voorraden grondstoffen kleiner. Dat leidt ertoe dat grondstoffen niet altijd meer te krijgen

CO2-heffing

zijn. Of niet zo snel.

In het Klimaatakkoord is afgesproken dat de industrie

Als de Nederlandse economie circulair wordt, zijn er

de jaarlijkse CO2-uitstoot in 2030 heeft verminderd

De Rijksoverheid werkt via het Rijksbrede program-

minder grondstoffen nodig. Veel grondstoffen worden

met 14,3 Mton CO2. Op 1 januari 2021 is de CO2¬-

ma Circulaire Economie ‘Nederland circulair in 2050’

dan opnieuw gebruikt. Of ze worden vervangen door

heffing ingegaan om te borgen dat deze doelstelling

samen met het bedrijfsleven, kennisinstituten, natuur-

duurzame biogrondstoffen. Dat is goed voor de econo-

gehaald wordt. Deze heffing is vanaf 2024 ook van

en milieuorganisaties, vakbonden, financiële instel-

mie, het klimaat en de biodiversiteit.

toepassing op installaties die restafval verbranden. De

49

heffing loopt op van ca. €5 per ton restafval input in

d.

Trends en ontwikkelingen

2026 tot €37 in 2030. Het verbranden van afval gaat

Onderzoek standaardisatie

China) de ingezamelde grondstoffen uit Europa

door landelijke heffingen steeds meer geld kosten. De

Door het ministerie wordt onderzoek gedaan naar de

niet meer accepteren, waardoor de vraag afneemt

gemeenten moeten als gevolg hiervan de afvalstoffen-

mogelijkheden van standaardisatie van de inzameling

terwijl het aanbod gelijk blijft of groeit. Zo heeft de

heffing verhogen. Meer grondstoffen uit het restafval

van huishoudelijk afval in Nederlandse gemeenten. Het

extra toestroom op de Europese markt van in Azië

halen is niet alleen goed voor het milieu maar zorgt ook

ministerie wil nagaan of en welke standaardisering kan

geweigerde plastics de afzetprijzen en recyclekosten

voor een minder snelle toename van verbrandingskos-

bijdragen aan de recycledoelstellingen. Naast een in-

voor huishoudelijke plastics aanzienlijk verslech-

ten en CO2-heffing.

houdelijke verkenning naar de verschillende systemen

terd. De Europese markt is nog niet in staat om dit te

die er zijn, wordt ook de juridische haalbaarheid van

compenseren.

Ketenovereenkomst verpakkingen

eventuele standaardisering bekeken.

Tegelijkertijd stijgen de verwerkingskosten van grond-

In het kader van producentenverantwoordelijkheid is

Standaardisering zou bijvoorbeeld kunnen betekenen

stoffen, onder andere door toenemende

voor verpakkingen al langere tijd een raamovereen-

dat een vorm van diftar landelijk verplicht wordt, dat

vervuiling die de kosten voor goede verwerking opdrijft.

komst van kracht tussen gemeenten en het verpak-

voor bepaalde stromen inzamelmiddelen of -methoden

Verwerkers stellen steeds

kende bedrijfsleven (Verpact, voorheen Afvalfonds).

worden voorgeschreven of juist verboden. Het kan ook

hogere kwaliteitseisen aan het te accepteren materiaal.

Gemeenten ontvangen een vergoeding voor het

zijn dat standaardisering alleen voorziet in een soort

Dit zien we bijvoorbeeld bij Gft en

inzamelen van verpakkingsmateriaal (PMD). Op dit

blauwdruk van meest geëigende inzamelmethodes per

PMD, waar verwerkers strenger letten op vervuiling

moment zijn er discussiepunten over onder andere

bebouwingstype en het geen verplichting betreft voor

vanwege de invloed ervan op de verwerkingskosten en

afkeur, kwaliteit en hoogte van de vergoeding. Dit heeft

gemeenten. Wat dit betekent voor gemeenten is nog

de kwaliteit van de grondstof.

geleid tot toenemende onenigheid tussen gemeenten

niet duidelijk. De uitkomsten van dit proces worden in

en Verpact over de uitvoering van de UPV verpakkingen.

de tweede helft van 2025 verwacht.

Er worden nieuwe onderhandelingen gevoerd. Nieuwe

Een belangrijke factor is dat bepaalde landen (zoals

Arbeidsmarktontwikkelingen Zoals in veel andere bedrijfssectoren in Nederland, is

afspraken moeten gemeenten meer voorspelbaarheid

Veranderende grondstoffenmarkt en beweeglijke

ook in de afvalsector de krapte op de arbeidsmarkt voel-

en duidelijkheid geven over de kostenvergoeding voor

grondstofprijzen

baar. Het tekort aan gekwalificeerd personeel vormt

inzameling, meer zicht bieden op recycling en circulari-

Meer scheiden van grondstoffen en afval is en was

daardoor een beperkende factor in de verdere ontwik-

teit van de door gemeenten ingezamelde afvalstromen

lange tijd niet vanuit duurzaamheidsoogpunt, maar

keling van organisaties en raakt daarbij het realiseren

en meer transparantie verschaffen over tussentijdse

vooral vanuit financieel perspectief een verstandige

van (circulaire) ambities. Een tekort aan personeel kan

metingen en onderzoeken. De huidige ketenovereen-

koers. Dit laatste zien we de laatste tijd veranderen.

ook leiden tot verminderde dienstverlening.

komst is voorlopig verlengd tot 2026. Eind 2025 moet er

Voor bijna alle grondstoffen geldt dat de verwerking

een nieuwe overeenkomst liggen.

minder opbrengt of meer gaat kosten. Hiervoor zijn verschillende oorzaken.

50

Overige ontwikkelingen

•

Technologische ontwikkelingen: Te denken valt

Tenslotte zijn de volgende ontwikkelingen ook van be-

aan veranderende logistiek (zero emissie, schone