Koersnota Afval en Grondstoffen 2030 def
Tekst van het document
KOERSNOTA AFVAL EN GRONDSTOFFEN OSS 2030 SAMEN OP WEG NAAR CIRCULAIR GRONDSTOFFENBELEID: MEER SCHONE GRONDSTOFFEN, MINDER AFVAL EN EEN NOG SCHONER OSS
Inhoud Voorwoord
3
Samenvatting
4
1.
4.
Wat gaan we ervoor doen?
19
4.1. Veranderingen in de inzameling van afval en grondstoffen
20
4.2. Toelichting op de wijzigingen en maatregelen
21
24
Inleiding
6
5.
1.1 Een nieuwe koers
7
5.1. Acties periode 2025-2027
25
1.2. Doel koersnota
7
5.2. Communicatie
28
1.3. Afbakening
8
5.3. Monitoring
30
6. Financiering
31
6.1. Afvalstoffenheffing
32
6.2. Reserve afval
32
1.4. Totstandkoming
8
1.5. Opbouw Koersnota
8
2.
9
Koers Afval en Grondstoffen Oss 2030
Uitvoeringsprogramma 2025-2027
2.1. Inleiding
10
6.3. Uittredingsbijdrage Milieustraat voormalige gemeente Landerd
32
2.2. Proces nieuwe koers
10
6.4. Kwijtschelding Afvalstoffenheffing
33
2.3. Ambities
10
6.5. Aanpassingen Duurzaamheidsplein
33
2.4. Uitgangspunten
12
6.6. Communicatie
33
2.5. Koers naar 2030 is gezet
12
Bijlagen
34
3.
Waar komen we vandaan?
13
Bijlage 1. Afvalenquête gemeente Oss 2024
35
3.1. Vertrekpunt
14
Bijlage 2. Opinienota Koers huishoudelijk afval Oss 2030
36
3.2. Afvalbeleid 2021-2025
14
Bijlage 3. Opinienota 2 Koers huishoudelijk afval Oss 2030
42
3.3. Resultaten 2021-2024
15
Bijlage 4. Waar moeten we rekening mee houden?
48
3.4. Reflectie op het afvalbeleid
18
Bijlage 5. Bron- en nascheiding
52
3.5. Wat nemen we mee?
18
2
Voorwoord Oss wil in 2050 een circulaire gemeente zijn. In een
Als er teveel vervuiling in de gescheiden grondstoffen
circulaire gemeente gooien we niets meer weg door
zit, gaat deze hele gescheiden stroom alsnog de verbran-
hergebruik en het omzetten naar nieuwe grondstof-
dingsoven in. Zonde van de grondstoffen en zonde van
fen. Op weg hiernaartoe produceren we minder afval,
de moeite van de inwoners die dit wel goed scheiden.
stimuleren we meer hergebruik en verspillen we minder grondstoffen.
Hoe zorgen we voor een betere kwaliteit van de gescheiden grondstoffen? Wat mogen we daarbij van
Onze inwoners hebben de afgelopen jaren flinke stap-
onze inwoners aan inspanning vragen, en andersom:
pen gezet in het verminderen van de hoeveelheid afval
welke service willen we bieden en welke kosten willen
en het scheiden van grondstoffen. Daar zijn we trots op.
we daarvoor maken? Hoe zorgen we er samen voor
Hoewel sommige mensen nog twijfels hebben over het
dat onze leefomgeving schoner en aantrekkelijker
nut van afvalscheiding, kunnen we door het geven van
wordt door minder zwerfafval en geen afval rondom
de juiste informatie en positieve voorbeelden iedereen
de containers? En hoe krijgen we de hoeveelheid afval
inspireren om een steentje bij te dragen aan een scho-
verder omlaag?
ner en afvalvrij Oss.
We kunnen dat alleen maar samen met onze inwoners
Om een circulaire gemeente te worden, zetten we in op
bereiken. Zij spelen een belangrijke rol bij het gebruik
Dolf Warris
en weggooien van afval en grondstoffen.
Wethouder milieu
zoveel mogelijk ‘schone’ grondstoffen inzamelen, zodat we deze zo optimaal mogelijk kunnen hergebruiken en
Circulair worden lukt niet van vandaag op morgen en
in kunnen zetten voor nieuwe producten. Hoe hoger
is dan ook een transitie die veel tijd en inzet vraagt.
de kwaliteit van de grondstoffen, hoe meer en beter we
Met deze Koersnota Afval en Grondstoffen 2030 zetten
deze kunnen recyclen.
we nu een stap vooruit in de richting van circulair
‘Schone’ grondstoffen betekent dat er zo min mogelijk
grondstoffenbeleid!
afval in de gescheiden grondstoffen zit dat hier niet in thuishoort (zoals bijvoorbeeld plastic bij het Gft-afval).
3
Samenvatting
Daarnaast is er ook een financiële noodzaak voor een
2.
Impact op circulariteit.
nieuwe koers voor huishoudelijk afval. Sinds 2024
In 2030 wordt minimaal 60% van het huishoudelijk
bereiken we geen verdere verbeteringen met het
afval daadwerkelijk gerecycled (niet alles wat we
huidige afvalbeleid ‘Afval scheiden loont’, zien zelfs een
nu gescheiden inzamelen kan namelijk worden
verslechtering en de kosten blijven stijgen. Dit leidt
gerecycled en een deel wordt alsnog verbrand). Dit
Gemeente Oss verandert haar afval- en grondstoffen-
tot tekorten en een stijging van de afvalstoffenheffing.
doen we door zowel op het Duurzaamheidsplein
beleid om aan te sluiten bij de Europese en nationale
Door het nemen van maatregelen die zorgen voor bete-
als in de afvalinzameling het goed scheiden van
doelstellingen voor een circulaire economie. De focus
re afvalscheiding beperken we deze kostenstijging voor
verschuift van het verminderen van restafval naar het
de toekomst.
Aanleiding
bevorderen van recycling en hergebruik van grondstof-
grondstofstromen zoveel mogelijk te stimuleren. 3.
Focus op bronscheiding, nascheiding waar nodig. We zetten in op afval scheiden aan de bron daar
fen. Hiertoe is deze Koersnota Afval en Grondstoffen
Nieuwe koers en aanpak
2030 opgesteld.
Meer schone grondstoffen, minder afval en een scho-
gescheiden grondstoffen. En nascheiding waar dat
nere gemeente Oss vormen de kernboodschap van
nodig is en/of leidt tot meer zuivere grondstoffen
waar dat kan en bijdraagt aan de kwaliteit van de
Oss wil in 2050 een volledig circulaire gemeente zijn,
ons nieuwe afval- en grondstoffenbeleid. De ambities
waarbij afval wordt hergebruikt of gerecycled en omge-
en uitgangspunten in de koersnota vormen de basis
zet naar nieuwe grondstoffen in plaats van weggooien.
van onze koers voor huishoudelijk afval naar 2030 toe.
We zetten een stap richting circulariteit door meer
Goede afvalscheiding door huishoudens is daarbij
Deze koers geeft ons richting bij toekomstige ontwik-
in te zetten op afvalpreventie. Dit doen we onder
essentieel. Het uiteindelijke doel van gescheiden afva-
kelingen, waar we keuzes moeten maken in de aanpak
andere door:
linzameling is dat zoveel mogelijk grondstoffen worden
van het huishoudelijk afval. We hebben hiermee een
• het voorkomen van afkeur van gescheiden
gerecycled tot nieuwe producten en grondstoffen. De
duidelijk beeld van waar we naar toe willen, waar we
Europese en nationale doelstellingen zijn dan ook hier-
op moeten inzetten en investeren.
op gericht: 60% recycling in 2030 en 65% in 2035.
of betere kwaliteit. 4.
grondstoffen en het ontstaan van afval; • meer aandacht (o.a. via communicatie, educatie) te besteden aan afvalpreventie en
Ambities en uitgangspunten
Het vorige (ook landelijke) beleid van de gemeente Oss
De ambities van de Koers Afval en Grondstoffen 2030
was gericht op een afname van het restafval naar 100
zijn:
kg restafval per inwoner per jaar. Dit past niet meer bij
1.
Efficiënt, effectief, toegankelijk en betaalbaar.
Afvalpreventie en bewustwording.
hergebruik, het nut van afvalscheiding en de gevolgen van niet zuivere grondstoffen. 5.
Met draagvlak. Een efficiënt en gedragen inzamelsysteem dat
de nieuwe focus op meer en schonere grondstoffen en
Een optimale inzameling die bijdraagt aan zo goed
inwoners blijft stimuleren om bij te dragen aan
meer recycling. We geven met deze koersnota invulling
mogelijk scheiden en het verhogen van de zuiver-
een kwalitatief goede afvalscheiding. We streven
aan het in lijn brengen van ons afval- en grondstoffen-
heid van de gescheiden grondstoffen op een wijze
hierbij naar een score van minimaal 7,5 voor de
beleid met deze nieuwe focus. De afname van (rest)
die voor iedereen toegankelijk en betaalbaar is.
mate van tevredenheid over onze afvalinzameling
afval blijft belangrijk, maar mag niet ten koste gaan
Dit helpt om beter te recyclen en leidt tot meer en
(is nu 7,3).
van de kwaliteit en daarmee de recycling van de grond-
hoogwaardiger hergebruik van grondstoffen.
stoffen van onze gemeente.
4
Uitgangspunten voor de koers en uitvoering zijn: 1.
2.
Schone leefomgeving
Nascheiding van het restafval bij hoogbouw vanaf 1 februari 2028. Uit dit restafval wordt het PMD-
afval en afvalscheiding. Dit doen we via educatie,
afval en, zodra mogelijk, ook het Gfe-afval en luiers
nieuwe koers moet negatieve neveneffecten als
communicatie, voorlichting en campagnes. We
bijzet en dump verminderen en zoveel mogelijk
moedigen hergebruik, reparatie en preventie aan
voorkomen. Inwoners ergeren zich hieraan. Het op-
met duidelijke communicatie en zijn daarbij een
ruimen en verwerken hiervan brengt extra kosten
betrouwbare afzender van nut en noodzaak van
met zich mee, die via de afvalstoffenheffing aan
afvalscheiding. We geven eerlijke voorlichting en
betaalde stromen op het duurzaamheidsplein door
alle huishoudens worden doorbelast.
werken samen met partnerorganisaties in lande-
middel van weegbruggen met pasjessysteem.
Simpel
lijke bewustwordingscampagnes. We ontwikkelen
Afval goed scheiden moet niet ingewikkeld
hiervoor een communicatieplan.
april en oktober-november). In de overige periode
7.
gescheiden. 5.
Aanpassen routing duurzaamheidsplein met een ‘gratis stromen’ en een ‘betaalde stromen’ route.
6.
7.
Gratis storten van een bepaalde hoeveelheid
Gratis ophalen snoeiafval in snoeiseizoen (maart-
Handhaving en preventie
wordt hiervoor een vergoeding gevraagd. Het hele
‘Herkenbaarheid’ en ‘gemak’ spelen hierbij een
Met focus op een schonere leefomgeving zetten we
jaar door kan snoeiafval gratis op het duurzaam-
belangrijke rol.
meer in op handhaving. Ongewenst afvalgedrag
Kostenbeheersing
wordt zoveel mogelijk voorkomen en waar nodig
8.
Communicatieplan opstellen en uitvoeren.
Het waarborgen van een betaalbare afvalinzame-
adequaat aangepakt. Hiervoor ontwikkelen we een
9.
Plan van aanpak handhaving en preventie opstel-
ling en -verwerking, zowel nu als in de toekomst,
aanpak van bijplaatsingen en dumpingen.
heidsplein worden gestort.
len en uitvoeren. In het uitvoeringsprogramma 2025-2027, dat onder-
ambities houden we zorgvuldig rekening met wat
Wat verandert er?
onze inwoners kunnen dragen.
Met de volgende wijzigingen, maatregelen en ac-
wanneer we invulling geven aan deze wijzigingen,
De afvalstoffenheffing is 100% kostendekkend
ties geven we uitvoering aan de Koers Afval en
maatregelen en acties.
De kosten voor het huishoudelijk afvalbeheer
Grondstoffen 2030:
worden gedekt door middel van de afvalstoffenhef-
1.
den loont’ met ingang van 1 januari 2026 (terugga-
en verwerken van huishoudelijk afval en indirecte
ve deel afvalstoffenheffing). 2.
Kwijtschelding via afvalstoffenheffing Kwijtscheldingen worden verrekend in de
deel is van deze koersnota, geven we weer hoe en
Afschaffen ‘belonen’ in het kader van ‘Afval schei-
fing. Deze dekt de directe kosten, zoals inzameling kosten, zoals ICT, inning, overhead. 5.
4.
We zetten in op het verbeteren van de kennis over
is van groot belang. Bij het realiseren van onze
4.
Bevorderen kennis over afval en afvalscheiding
We zetten in op een schonere leefomgeving. De
zijn en moet aansluiten bij onze inwoners.
3.
6.
Invoering afvalstoffenheffing voor een één- en meerpersoonshuishouden.
3.
Vierwekelijks inzamelen van restafval of maxi-
Afvalstoffenheffing. De kwijtscheldingsregeling
maal 10 stortingen per maand in de ondergrond-
wordt volledig gedekt door de afvalstoffenheffing.
se restafvalcontainer. Huishoudens van 6 of meer personen kunnen kiezen voor een 240 liter restafvalcontainer.
5
1. Inleiding
AFVAL... GRONDSTOF OM SAMEN IETS MOOIS VAN TE MAKEN!
6
1.1 Een nieuwe koers
een circulaire economie is hard nodig. Hierbij gaat het
inzamelen van huishoudelijk afval te verbeteren. Maar
Op weg naar een circulaire economie in 2050 is
erom om via het grondstoffengebruik bij te dragen
sinds 2024 bereiken we geen verdere verbeteringen
Europees en nationaal een omslag in denken gemaakt
aan de klimaatopgave, de biodiversiteitsopgave, het
met het huidige afvalbeleid ‘Afval scheiden loont’. We
van afval naar grondstoffen. De traditionele focus op
creëren van een schoon milieu, een veilige en schone
zien zelfs dat de hoeveelheid restafval weer toeneemt
het eind van de keten ‘produceren-gebruiken-weggooi-
leefomgeving en het bijdragen aan de leveringszeker-
en de gescheiden stromen Gft en PMD afnemen.
en’ verschuift naar een integrale ketenbenadering. In
heid van grondstoffen.
Daarnaast blijven de kosten stijgen. Dit leidt tot
een circulaire economie blijven grondstoffen altijd van
Grondstoffen worden steeds schaarser, kostbaarder
tekorten en een stijging van de afvalstoffenheffing. De
waarde in een eindeloze cirkel van productie, gebruik
en veel grondstoffen verdwijnen in het huishoudelijk
kosten blijven oplopen door de verbrandingsbelasting
en hergebruik van materialen. Er gaan dus geen
restafval en worden verbrand. Daarnaast wordt niet
voor restafval, de CO2-heffing, de stijgende marktprij-
grondstoffen verloren. Reststromen uit het ene proces
alles wat we gescheiden inzamelen ook daadwerke-
zen voor afval en het mogelijk verder teruglopen van
of product zijn grondstoffen voor een ander proces of
lijk gerecycled. Dit komt omdat er vervuiling in zit of
vergoedingen. Door het nemen van maatregelen die
product, zo bestaat er geen afval.
omdat het gescheiden afval (nog) niet of niet onein-
zorgen voor betere afvalscheiding beperken we deze
dig gerecycled kan worden. Een deel wordt daardoor
kostenstijging voor de toekomst.
alsnog na scheiding verbrand. Vanuit Europa ligt er daarom een nieuwe norm: in
Daarom willen we ons afvalbeleid herijken. We werken
2035 moet 65% van al ons afval gerecycled worden.
toe naar een nieuwe koers en aanpak:
Het nieuwe landelijke doel is om in 2030 minimaal
Samen op weg naar circulair grondstoffenbeleid:
60% van het huishoudelijk afval daadwerkelijk te
meer schone grondstoffen, minder afval en een nog
recyclen. Gemeenten moeten hierdoor hun focus ver-
schoner Oss.
leggen van ‘verminderen kilo’s restafval’ naar ‘meer en
Toewerken naar een circulaire economie is niet ‘nice
schonere grondstoffen’ en hun afvalbeleid hierop aan-
1.2. Doel koersnota
passen. Ook gemeente Oss maakt deze ‘ommezwaai’
Het doel van deze koersnota is om ambities en
in deze koersnota, aangezien ons huidige afvalbeleid
uitgangspunten vast te leggen die de basis/kaders
‘Afval scheiden loont’ (financieel belonen van minder
vormen van onze koers voor het huishoudelijk afval
restafval aanbieden) niet past bij deze nieuwe focus.
tot 2030. Daarnaast geven deze ambities en uitgangs-
to have’ maar ‘need to have’. De urgentie wordt steeds
punten ons richting bij toekomstige ontwikkelingen
dringender. Het wereldwijde gebruik van grondstoffen
Daarnaast is er ook een financiële noodzaak voor een
waar we keuzes moeten maken in de aanpak van het
veroorzaakt 90 procent van het mondiale biodiversi-
nieuwe koers voor huishoudelijk afval. We hebben de
huishoudelijk afval. We hebben hiermee een duidelijk
teitsverlies, 90 procent van de waterschaarste en 50
afgelopen jaren flinke stappen gezet om de hoeveel-
beeld van waar we naar toe willen, waar we op moe-
procent van de broeikasgasemissies. Een omslag naar
heid afval te verminderen en om het gescheiden
ten inzetten en investeren.
7
1.3. Afbakening
1.4. Totstandkoming
Op basis hiervan hebben we, in afstemming met de
Deze koersnota gaat over afval dat ontstaat bij of als
Om tot een nieuwe koers voor het huishoudelijk afval
Opiniecommissie Ruimte, ambities en uitgangspun-
gevolg van de afvalinzameling bij particuliere huishou-
richting 2030 te komen hebben we onder andere geke-
ten benoemd waarop de nieuwe koers zich moet gaan
dens. Hiervoor hebben gemeenten een zorgplicht die
ken naar:
richten. Vervolgens hebben we deze doorvertaald
is vastgelegd in de Wet milieubeheer. Het gaat hier om
•
Kaders, zoals wet- en regelgeving, die van belang
naar de uitvoering: wat verandert er voor onze inwo-
afval dat ontstaat bij huishoudens, maar ook om afval
zijn voor nieuw afvalbeleid en welke ambities en
ners, wat gaan zij merken van dit nieuwe afval- en
in de openbare ruimte dat ontstaat als gevolg van de
uitgangspunten daarbij horen.
grondstoffenbeleid?
inzameling van dit huishoudelijke afval. Hierbij valt
•
Ontwikkelingen en trends.
te denken aan weggewaaide PMD-zakken en afval dat
•
Bevindingen en inzichten, gebaseerd op evaluaties
1.5. Opbouw Koersnota
van de huidige afvalaanpak periode 2021-2025.
Hoofdstuk 2 schetst onze Koers Afval en Grondstoffen
Uitkomsten en aanbevelingen uit de in 2024 ge-
richting 2030 en laat zien wat de Osse ambities en
houden afvalenquête (inwonersparticipatie).
uitgangspunten zijn voor deze koers en de uitvoering
inwoners naast de ondergrondse containers zetten. Het gaat hierbij nadrukkelijk niet om zwerfafval afkomstig van inwoners of bezoekers van onze gemeen-
•
te, die hun afval bewust of onbewust achterlaten of
ervan. Hoofdstuk 3 beschrijft de huidige situatie en
weggooien op plekken die hiervoor niet bestemd zijn.
prestaties op het gebied van afvalinzameling en -ver-
Hierbij valt te denken aan onder andere verpakkingen,
werking. In hoofdstuk 4 gaan we in op de vertaling van
blikjes, flesjes, kauwgom en sigarettenpeuken. De aan-
de koers naar uitvoering en wat we hiervoor concreet
pak van zwerfafval maakt geen onderdeel uit van deze
gaan doen. In hoofdstuk 5 vindt u het uitvoeringspro-
kadernota. Hiervoor zijn een aparte aanpak en finan-
gramma voor de periode 2025-2027 met daarin de
ciën beschikbaar (via de UPV-zwerfafvalvergoeding.
acties voor deze periode. Hoofdstuk 6 gaat ten slotte in
UPV= Uitgebreide Producenten Verantwoordelijkheid).
op de financiën.
8
2. Koers Afval en Grondstoffen Oss 2030
AFVAL... GRONDSTOF OM SAMEN IETS MOOIS VAN TE MAKEN!
9
2.1. Inleiding
behoeftes liggen. Wat kan onze inwoners helpen om
Op weg naar meer schone grondstoffen, minder afval
afval beter te scheiden? In totaal hebben 5.165 inwo-
en een schonere leefomgeving! Dat is de rode draad
ners de enquête ingevuld. Op basis hiervan konden we
in onze nieuwe Koers Afval en Grondstoffen 2030.
betrouwbare conclusies trekken. In bijlage 1 zijn de
Hiermee zijn we op weg naar een circulair grond-
resultaten van de enquête opgenomen.
stoffenbeleid en werken we toe naar een circulaire
Vervolgens hebben we aan de Opiniecommissie Ruimte
gemeente Oss in 2050.
twee opinienota’s voorgelegd om de wensen ten aanzien van ambities, uitgangspunten en voorstellen
Onze aanpak van huishoudelijk afval (‘Afval scheiden
voor uitvoering en maatregelen op te halen. Wat vindt
loont’) was voorheen vooral gericht op het stimule-
de gemeenteraad belangrijk? Waar gaat hun voorkeur
ren van minder restafval en meer afvalscheiding. De
naar uit en waar is bijvoorbeeld geen steun voor? Beide
landelijke afvaldoelstellingen van maximaal 100 kg
opinienota’s zijn opgenomen in bijlage 2 en 3.
per inwoner per jaar en 75% afvalscheiding zijn ook
Op basis van de wensen en voorkeuren van onze inwo-
in de gemeente Oss jarenlang het streven geweest.
ners en de opiniecommissie en daarnaast de evaluatie
We hebben flinke stappen gezet, maar zetten sinds
van het huidige afvalbeleid (zie hoofstuk 3), de wettelij-
2024 stappen terug (zie hoofdstuk 3 ‘Waar komen we
ke kaders en de trends en ontwikkelingen (zie bijlage 4),
vandaan?’).
hebben we deze Koersnota Afval en Grondstoffen 2030 opgesteld.
Nieuwe Europese doelstellingen stellen niet langer de hoeveelheid restafval centraal. Nu de focus op
2.3. Ambities
meer en schonere grondstoffen ligt in plaats van op
We willen in 2050 volledig circulair zijn. Dat is de lange
kilo’s restafval, vraagt dat om een andere aanpak. We
termijn ambitie. Voor de korte termijn naar 2030 zetten
verlaten daarom het voorgaande Osse afvalbeleid ‘Afval
we daarom een volgende stap richting een circulaire
scheiden loont’, dat nog gericht was op het belonen van
economie en richten ons in lijn met de landelijke en
inwoners voor het minder aanbieden van restafval.
Europese doelstellingen op 60% recycling van al het huishoudelijk afval. Daarom zal het Osse afval- en
Hoe kijkt de gemeente Oss op basis van (maatschappe-
2.2. Proces nieuwe koers
lijke) ontwikkelingen en kaders aan tegen het inzame-
Om tot deze Koersnota Afval en Grondstoffen 2030 te
seerd op een aantal ambities, waarmee de focus meer
len en verwerken van het huishoudelijk afval richting
komen, heeft inwonersparticipatie een nadrukkelijke
op de kwaliteit van de grondstoffen ligt en minder op
2030? Waar zetten we op in, wat is belangrijk en waar
rol ingenomen. We hebben in het voorjaar van 2024 via
de kwantiteit van het restafval.
werken we naar toe? Het antwoord hierop staat in deze
een online enquête gepeild hoe onze inwoners aankij-
Koersnota Afval en Grondstoffen Oss 2030: Op weg naar
ken tegen de huidige afvalinzameling, het beleid ‘Afval
circulair grondstoffenbeleid: meer schone grondstoffen,
scheiden loont’ en het Duurzaamheidsplein. Voor een
minder afval en een nog schoner Oss!
nieuwe koers is het belangrijk om te weten waar de
grondstoffenbeleid de komende jaren worden geba-
10
Onze vijf ambities voor de koers richting 2030 zijn:
1 Efficiënt, effectief, toegankelijk en betaalbaar
4. Afvalpreventie en bewustwording
Een optimale inzameling die bijdraagt aan zo goed
We zetten een stap richting circulariteit door meer
mogelijk scheiden en het verhogen van de “zuiver-
in te zetten op afvalpreventie. Dit doen we onder
heid” van de gescheiden grondstoffen op een wijze
andere door:
die voor iedereen toegankelijk en betaalbaar is. Dit
• het voorkomen van afkeur van gescheiden
helpt om beter te recyclen en leidt tot meer en hoog-
grondstoffen en het ontstaan van afval;
waardiger hergebruik van grondstoffen.
• meer aandacht (o.a. via communicatie, educatie) te besteden aan afvalpreventie
2
Impact op circulariteit
In 2030 wordt minimaal 60% van het huishoudelijk afval daadwerkelijk gerecycled (niet alles wat we nu
en hergebruik, het nut van afvalscheiding en de gevolgen van niet zuivere grondstoffen.
gescheiden inzamelen, kan namelijk worden gerecycled en een deel wordt alsnog verbrand). Dit doen
5. Met draagvlak
we door zowel op het Duurzaamheidsplein als in de
Een efficiënt en gedragen inzamelsysteem dat
afvalinzameling het goed scheiden van grondstof-
inwoners blijft stimuleren om bij te dragen aan een
stromen zoveel mogelijk te stimuleren.
kwalitatief goede afvalscheiding. We streven hierbij naar een score van minimaal 7,5 voor de mate van
3. Focus op bronscheiding, nascheiding waar nodig
tevredenheid over onze afvalinzameling (is nu 7,3).
We zetten in op afval scheiden aan de bron daar waar dat kan en bijdraagt aan de kwaliteit van de gescheiden grondstoffen. En nascheiding waar dat nodig is en/of leidt tot meer zuivere grondstoffen of betere kwaliteit.
11
2.4. Uitgangspunten
2.5. Koers naar 2030 is gezet
Uitgangspunten voor de Koers Afval en Grondstoffen
Deze ambities en uitgangspunten vormen de basis/
2030 en de uitvoering ervan zijn:
kaders van onze Koers Afval en Grondstoffen 2030. Daarnaast geven deze ambities en uitgangspunten ons richting bij toekomstige ontwikkelingen en
1. Schone leefomgeving
5. Kwijtschelding via afvalstoffenheffing
vraagstukken, waar we keuzes moeten maken in
We zetten in op een schonere leefomgeving. De
Kwijtscheldingen worden verrekend in de
de aanpak van het huishoudelijk afval. We hebben
nieuwe koers moet negatieve neveneffecten als
Afvalstoffenheffing. De kwijtscheldingsregeling
hiermee een duidelijk beeld van waar we naar toe
bijzet en dump verminderen en zoveel mogelijk
wordt volledig gedekt door de afvalstoffenheffing.
willen, waar we op moeten inzetten en investeren.
voorkomen. Inwoners ergeren zich hieraan. Het
Met deze koersnota zetten we een stap in het verder
opruimen en verwerken hiervan brengt extra kosten
6. Bevorderen kennis over afval en afvalscheiding
bouwen aan een schonere en circulaire leefomge-
met zich mee, die via de afvalstoffenheffing aan alle
We zetten in op het verbeteren van de kennis over
ving voor onze inwoners.
huishoudens worden doorbelast.
afval en afvalscheiding. Dit doen we via educatie, communicatie, voorlichting en campagnes. We
2. Simpel
moedigen hergebruik, reparatie en preventie aan
Afval goed scheiden moet niet ingewikkeld zijn en
met duidelijke communicatie en zijn daarbij een
moet aansluiten bij onze inwoners. ‘Herkenbaarheid’
betrouwbare afzender van nut en noodzaak van
en ‘gemak’ spelen hierbij een belangrijke rol.
afvalscheiding. We geven eerlijke voorlichting en werken samen met partnerorganisaties in landelijke
3. Kostenbeheersing
bewustwordingscampagnes. We ontwikkelen hier-
Het waarborgen van een betaalbare afvalinzameling
voor een communicatieplan.
en -verwerking, zowel nu als in de toekomst, is van groot belang. Bij het realiseren van onze ambities
7. Handhaving en preventie
houden we zorgvuldig rekening met wat onze inwo-
Met focus op een schonere leefomgeving zetten we
ners kunnen dragen.
meer in op handhaving. Ongewenst afvalgedrag wordt zoveel mogelijk voorkomen en waar nodig
4. De afvalstoffenheffing is 100% kostendekkend
adequaat aangepakt. Hiervoor ontwikkelen we een
De kosten voor het huishoudelijk afvalbeheer wor-
aanpak van bijplaatsingen en dumpingen.
den gedekt door middel van de afvalstoffenheffing. Deze dekt de directe kosten, zoals inzameling en verwerken van huishoudelijk afval en indirecte kosten, zoals ICT, inning, overhead.
12
3. Waar komen we vandaan?
AFVAL... GRONDSTOF OM SAMEN IETS MOOIS VAN TE MAKEN!
13
3.1. Vertrekpunt
De invoering van dit afvalbeleid, gebaseerd op het
De afval- en grondstoffeninzameling van de gemeente
principe van ‘Afval scheiden loont’, werd in 2 fases
Oss kenmerkte zich voorheen vooral door een grote
ingevoerd:
mate van service voor onze inwoners en relatief lage
Stap 1. 2021: Onze inwoners van de laagbouw kregen
kosten. We hadden veel huishoudelijk afval en de prikkel om minder afval te produceren of om beter te scheiden (door minder service op restafval of een financiële prikkel zoals diftar) ontbrak lange tijd. Stapsgewijs hebben we de afgelopen 10 jaar maatregelen genomen om tot minder afval te komen en meer en betere afvalscheiding te bereiken. Met de laatste aanscherping van ons afvalbeleid ‘Afval scheiden loont’ en bijbehorende maatregelen, vastgesteld in september 2020, hebben we flinke stappen gemaakt in het dichter benaderen
allemaal een kleine restafvalcontainer (140 liter) en het
aantal inworpen in de ondergrondse restafvalcontainer bij hoogbouwlocaties beperkten we tot maximaal 10 per maand.
Stap 2. Per 1 januari 2022 hebben we het principe ‘Afval scheiden loont’ vorm gegeven door onze inwoners te
belonen voor minder vaak aanbieden van hun restafvalcontainer of minder stortingen doen in de ondergrond-
se restafvalcontainer. Zo kunnen inwoners een deel van de afvalstoffenheffing terug ontvangen.
van de toen geldende landelijke afvaldoelstellingen.
3.2. Afvalbeleid 2021-2025 Met de vernieuwde aanpak voor het huishoudelijk afval
De vernieuwde afvalaanpak omvatte daarnaast nog de volgende veranderingen: •
per 1 januari 2021 wilden we de volgende doelstellin-
(plastic, metaal en drankenkartons) in plaats van
gen realiseren : •
Versneld verminderen van de hoeveelheid restafval
driewekelijks. •
per inwoner om zo snel mogelijk de opgave voor 2O20 van 100 kg huishoudelijk restafval per inwo-
•
Behalen van een scheidingsrendement van mini-
Nieuwe voorwaarden bij het Duurzaamheidsplein
maal 75%.
Oss (o.a. verscherpte controle op inwonerschap via
Duurzaamheidsplein alleen toegankelijk voor
identiteitscontrole en marktconforme en objectie-
wij een overeenkomst daartoe hebben en tegen
•
Extra en goed toegankelijke luier- en incontinentiecontainers.
•
inwoners van Oss en andere gemeenten met wie
•
Ook in de winterperiode tweewekelijks inzamelen van GFT-afval.
•
ner per jaar te realiseren op weg naar 30 kg in 2025. •
Tweewekelijks inzamelen van het PMD-afval
ve poorttarieven). •
Pilot Gfe-afval (groente-, fruit- en etensresten) bij
marktconforme tarieven.
hoogbouw, waarbij we op 7 hoogbouwlocaties het
Kostenneutrale afvalverwerking tegen een zo laag
Gfe-afval apart inzamelen van huishoudens die
mogelijk kostenniveau.
vrijwillig hieraan meedoen.
Dit alles met behoud van goede service aan de inwoners en zoveel mogelijk beperking van de negatieve neveneffecten.
14
3.3. Resultaten 2021-2024 3.3.1. Doelstellingen Het doel was om 75% afvalscheiding te bereiken en 100
afvalstroom
2021
2022
2023
2024
(kg/inw per jaar) (kg/inw per jaar) (kg/inw per jaar) (kg/inw per jaar)
kilo restafval per inwoner per jaar. Dit is niet gehaald, maar we hebben wel flinke stappen gezet: de hoeveel-
restafval
162
144
132
163
heid restafval daalde van 214 kg/inwoner (2020) naar
GFT
109
117
112
104
132 kg/inwoner per jaar (2023). Een forse daling van 82
PMD
32
31
31
25
kg. In 2024 zien we helaas een stijging naar 163 kg/in-
papier
45
48
42
47
woner, waarmee de daling ten opzichte van referentie-
glas
22
22
21
19
jaar 2020 totaal 50 kg/inwoner bedraagt. Het landelijk
textiel
5
5
4
3
gemiddelde ligt op circa 177 kg (CBS, 2023).
Tuinafval (takkenronde)
19
15
16
19
Het scheidingspercentage steeg van 71,7% (2020)
Afvalstromen
152
162
159
200
naar 73,3% (2024). Het gaat hier om het scheidings-
duurzaamheidsplein
percentage: het percentage gescheiden ingezamelde
Totaal
546
544
517
580
grondstofstromen. Dit is niet hetzelfde als het recyclingpercentage, dat aangeeft hoeveel procent van de gescheiden grondstoffen daadwerkelijk wordt gerecycled. De totale hoeveelheid afval per inwoner per jaar daalde van 726 kg in 2020 naar 517 kg in 2023, maar steeg naar 580 kg in 2024. In totaal dus een daling van ca. 150 kg, wat een grote stap en een mooi resultaat is. Het landelijk gemiddelde ligt op circa 453 kg (CBS, 2023). Hier zitten we dus nog fors boven.
15
De hoeveelheid afval ingezameld op het Duurzaamheidsplein is in 2024 flink toegenomen. Deze toename wordt voornamelijk veroorzaakt door de stromen puin, houtafval, grond en grof tuinafval. Deze forse toename wordt waarschijnlijk veroorzaakt door het storten van bedrijven/ZZP’ers (die als zodanig niet herkenbaar zijn en daarmee niet op het Duurzaamheidsplein kunnen worden geweerd).
16
3.3.2. Afval scheiden
3.3.4. Afval scheiden loont
Door minder aanbieden/inworpen kan immers een
Uit de sorteeranalyses van de samenstelling van het
Het principe ‘Afval scheiden loont’ heeft bij ca. 72% van
hoger bedrag terugverdiend worden (maximaal €90,50
restafval in de minicontainers blijkt dat er weinig
de huishoudens in de laagbouw geleid tot een gedeel-
bij hoogbouw en maximaal €57,50 bij laagbouw). De
tot geen verbetering zit in het goed scheiden van de
telijke teruggave van de afvalstoffenheffing over 2022.
financiële prikkel lijkt hier averechts te werken: afval
verschillende afvalstromen. De financiële prikkel (afval
Het lukt dus 72% van deze huishoudens om één of
onjuist aanbieden loont.
scheiden loont) om deze afvalstromen toch zo goed
meer inzamelrondes over te slaan.
mogelijk te scheiden, brengt geen verdere verbetering
Voor de hoogbouw ligt dit percentage veel hoger. Hier
Effect op PMD-afval in ondergrondse PMD-containers
teweeg. In het restafval zitten nog de volgende afval- en
kreeg circa 98% van de huishoudens geld terug. De
Invoering van het belonen voor het minder aanbieden
grondstoffen:
totale teruggave over de jaren 2022, 2023 en 2024
van restafval resulteerde in een dusdanige vervuiling
is hetzelfde en bedraagt circa € 1,4 miljoen per jaar.
van het PMD-afval in de ondergrondse PMD-containers
Deze totale teruggave per jaar staat overigens niet in
met restafval dat deze met ingang van januari 2024
verhouding tot de hoeveelheid restafval die minder
werden gesloten en weggehaald. Vanaf dat moment
is aangeboden en niet hoeft te worden verbrand (=
zijn we het PMD-afval wekelijks in plaats van twee-
kostenbesparing van ca. €250.000,-). De hoeveelheid
wekelijks gaan ophalen bij de hoogbouw, omdat deze
restafval stijgt zelfs in 2024. Er is dus geen sprake meer
huishoudens nauwelijks of geen plaats hebben voor het
van minder restafval en minder verbranding.
opslaan van de PMD-zakken tot de volgende inzamel-
Ook zit er verhoudingsgewijs een groot verschil tussen
ronde en de PMD-zakken tussentijds niet meer kwijt
de teruggave afvalstoffenheffing aan huishoudens in
kunnen in de ondergrondse PMD-containers. Positieve
de laagbouw met een restafvalcontainer (de ‘grijze con-
ontwikkeling is dat de kwaliteit van het ingezamel-
tainer) en aan huishoudens die storten in een onder-
de PMD, na sluiting van de PMD-containers, sterk is
grondse restafvalcontainer. De gemiddelde teruggave
verbeterd.
ligt bij de huishoudens die hun restafval in de onderSamenstelling restafval
grondse restafvalcontainer storten beduidend hoger
3.3.5. Gfe-pilot bij hoogbouw
dan bij de huishoudens in de laagbouw.
In 2022 startten we bij drie hoogbouwlocaties met een pilot Gfe-afval (groente-, fruit- en etensresten)
3.3.3. Afvalstoffenheffing
Effect op bijplaatsingen
inzamelen. Bij de hoogbouw is geen aparte Gft-
Deze daalde met € 15,- in 2022 en steeg in 2023 met €
Het verkeerd aanbieden van afval naast en in de onder-
afvalinzameling. Om bewoners van hoogbouw toch de
10,-. De afvalstoffenheffing steeg ook in 2024, nu met
grondse containers nam vooral toe na invoering van
gelegenheid te kunnen bieden om dit afval te kunnen
€ 35,85 en ook in 2025 is deze gestegen met € 31,-. In
het belonen voor minder restafval aanbieden. Dit zou
scheiden en niet bij het restafval weg te gooien (en
totaal dus een stijging van € 61,85.
erop kunnen duiden dat huishoudens het aanbieden
daarmee minder vaak de ondergrondse restafvalcontai-
van de restafvalcontainer/storten in de ondergrondse
ner te openen en geld te besparen) is een pilot gestart.
containers vermijden door afval verkeerd aan te bieden.
In 2024 is deze pilot uitgebreid met nog eens vier hoog-
17
bouwlocaties. Deelnemers konden zich aanmelden.
•
Voor deze pilot kregen deelnemers een toegangspasje
Scheidingsgedrag inwoners verandert nauwelijks
over te stappen naar vierwekelijks restafval inzamelen
of niet door invoering ‘Afval scheiden loont’.
blijven dichter bij de goede inzet van deze 72% van de
tot de Gft-container met een startpakket met tips over
•
Kosten/afvalstoffenheffing blijven stijgen.
huishoudens. We gaan daarmee van 17 inzamelrondes
Gfe-afval scheiden. Ook kregen zij een gratis Gfe-bakje
•
Geen verbetering in scheiding van afvalstromen
naar 13 inzamelrondes. Dit moet voor deze 72% van
uit het restafval.
de huishoudens geen probleem zijn en daarmee blijft
Toename van ‘verkeerd aangeboden afval’.
hun goede inzet op beter scheiden en minder restafval
en stuurden we een nieuwsbrief met tips en inspiratie. De kwaliteit van het Gfe-afval was in het begin goed. De
•
inwoners die meedoen in deze pilot zijn gemotiveerd
produceren behouden.
om dit afval goed te scheiden. Toch zien we de laatste tijd steeds meer vervuiling (plastic zakken, plastic afval)
Daarnaast zijn extra aandachtspunten:
in de Gfe-container (alleen toegankelijk met pasje voor
•
Er zitten nog veel grondstoffen in het restafval.
de deelnemers), ondanks onze vele inspanning aan de
•
We maken hoge kosten door afval dat gestort
voorkant.
wordt op het Duurzaamheidsplein door bedrijfjes/ ZZP’ers (die niet als zodanig herkenbaar zijn en
3.4. Reflectie op het afvalbeleid
daarmee geweerd kunnen worden).
We hebben de afgelopen jaren flinke stappen gezet.
•
Er is weinig aandacht voor afvalpreventie.
Met de invoering van een kleine restafvalcontainer
•
Veel inwoners weten niet dat het merendeel van de
voor iedereen bij de laagbouw en een maximum van
afvalstromen op het Duurzaamheidsplein gratis is.
10 inworpen per maand in de ondergrondse restafval-
•
De top 3 meest genoemde redenen waarom onze
container bij de hoogbouw is de grootste stap gezet in
inwoners hun afval scheiden (afvalenquête 2024), is:
het verminderen van de hoeveelheid restafval (van 214
1.
het beter is voor het milieu;
kg/inw naar 164 kg/inw) en een verbetering van het
2.
het een kleine moeite is;
scheidingspercentage grondstofstromen.
3.
het bespaart ruimte in de restafvalcontainer.
We zien dat sinds 2024 de hoeveelheid restafval en
Bij de meeste mensen zorgt de geldbesparing door
de totale hoeveelheid afval helaas weer toenemen,
‘Afval scheiden loont’ er (helemaal) niet voor dat ze
de hoeveelheid gescheiden grondstoffen daalt en dat
hun afval beter gaan scheiden.
gescheiden afvalstromen vaker te veel vervuiling bevat, waardoor deze worden afgekeurd en alsnog met het
3.5. Wat nemen we mee?
restafval worden verbrand.
De inzet van onze inwoners op het minder vaak aanbieden van hun restafvalcontainer (72% slaat wel eens een
De volgende conclusies trekken we, reflecterend op het
inzamelronde over en ontvangt daarmee een deel van
afvalbeleid 2021-2025:
de Afvalstoffenheffing terug) willen we niet verloren
•
‘Afval onjuist aanbieden’ loont ook.
laten gaan met het afschaffen van ‘Afval scheiden loont’
•
Toename van vervuiling van gescheiden afvalstro-
door terug te gaan naar de situatie van voor 2021,
men door focus op verminderen kilo’s restafval.
waarbij we restafval iedere drie weken ophaalden. Door
•
Inwoners ergeren zich aan bijplaatsingen bij ondergrondse containers en dumpingen in de openbare ruimte.
•
Persoonlijk advies aan huis vinden de meeste inwoners geen goed idee (afvalenquête 2024).
•
De tevredenheid over de inzameling van huishoudelijk afval werd in 2024 beoordeeld met een 7,3.
18
4. Wat gaan we ervoor doen?
SAMEN KEIGOED BEZIG VOOR EEN NOG MOOIER OSS
19
Om de ambities en uitgangspunten van de Koers Afval en Grondstoffen 2030 te vertalen naar concrete
1.
veranderingen in de aanpak van huishoudelijk afval en maatregelen in de uitvoering, zijn voorstellen
Afschaffen ‘belonen’ in het kader van ‘Afval
6. Gratis storten van een bepaalde hoeveelheid
2026 (teruggave deel afvalstoffenheffing).
plein door middel van weegbruggen met
scheiden loont’ met ingang van 1 januari
betaalde stromen op het duurzaamheidspasjessysteem.
hiertoe aan de gemeenteraad voorgelegd (opinienota 1 en 2, zie bijlagen 2 en 3). Hieruit is een aantal
2.
veranderingen in de aanpak van het huishoudelijk
Invoering afvalstoffenheffing voor een één-
en meerpersoonshuishouden.
afval gekomen, die we hieronder verder toelichten. De uitwerking van deze veranderingen is opgenomen
3.
in het Uitvoeringsprogramma Afval en Grondstoffen
Deze ambities en uitgangspunten zijn vertaald naar
maximaal 10 stortingen per maand in de on-
dergrondse restafvalcontainer. Huishoudens
2025-2027 (hoofdstuk 5).
4.1. Veranderingen in de inzameling van afval en grondstoffen
Vierwekelijks inzamelen van restafval of
van 6 of meer personen kunnen kiezen voor een 240 liter restafvalcontainer.
4. Nascheiding van het restafval bij hoogbouw
vanaf 1 februari 2028. Uit dit restafval wordt
de inzameling van afval en grondstoffen: hoe kunnen
het PMD-afval en, zodra mogelijk, ook het
we die zo goed mogelijk op elkaar laten aansluiten?
Gfe-afval en luiers gescheiden.
Daarnaast is het ‘belonen’ vanuit het voorgaande afval-
7.
Gratis ophalen snoeiafval in snoeiseizoen
(maart-april en oktober-november). In de overige periode wordt hiervoor een ver-
goeding gevraagd. Het hele jaar door kan
snoeiafval gratis op het duurzaamheidsplein worden gestort.
8. Communicatieplan opstellen en uitvoeren. 9. Plan van aanpak handhaving en preventie opstellen en uitvoeren.
beleid ‘Afval scheiden loont’ vertaald naar verbetering van de service op het duurzaamheidsplein, een wens van de gemeenteraad. Voor de Koers Afval en Grondstoffen 2030 gaan we de
5.
Aanpassen routing duurzaamheidsplein met
een ‘gratis stromen’ en een ‘betaalde stromen’ route.
volgende wijzigingen en maatregelen doorvoeren:
20
4.2. Toelichting op de wijzigingen en maatregelen
3. Vierwekelijks restafval inzamelen en 10 stortingen in ondergrondse restafvalcontainers per maand
Driewekelijkse inzameling kost bovendien meer ten opzichte van vierwekelijks en is ook logistiek niet
Vierwekelijkse in plaats van driewekelijkse inzamelen
efficiënt uitvoerbaar (inzet materieel en personeel) naast
invoering afvalstoffenheffing éénpersoons en meer-
van het restafval bij de laagbouw betekent concreet dat
de tweewekelijkse inzameling van GFT- en PMD-afval.
persoons huishouden
we van 17 inzamelrondes naar 13 inzamelrondes per
Verlaging naar vierwekelijkse inzameling is dus goedko-
Zoals hiervoor in hoofdstuk 3 aangegeven bereikten
jaar gaan. Dit is voor meeste huishoudens geen onover-
per, efficiënter en haalbaar voor onze inwoners.
we geen verdere verbeteringen met het vorige afval-
komelijke stap, omdat 72% al inzamelrondes overslaat
Voor het gebruik van de ondergrondse restafvalcon-
beleid ‘Afval scheiden loont’, bleven de kosten stijgen
en dus pas na zes weken hun restafvalcontainer laat
tainer gaan we terug naar de situatie 2021, namelijk
en paste dit beleid niet bij de nieuwe focus op meer en
legen (ca. 40% had zelfs genoeg aan maximaal 9 ledi-
maximaal 10 inworpen per maand. We verwachten dat
schonere grondstoffen in plaats van kilo’s restafval. We
gingen per jaar). Met vierwekelijks inzamelen blijven
hiermee de bijplaatsingen (vermijden van inworpen in
stoppen daarom met het ‘belonen’ van minder restafval
we dichter bij de huidige goede inzet van deze 72% van
de ondergrondse restafvalcontainer en daarmee geld
aanbieden (teruggeven van een deel van de afval-
de huishoudens dan met driewekelijks inzamelen.
besparen) zullen afnemen.
stoffenheffing). Hiermee besparen we een teruggave
Vierwekelijkse inzameling bevordert ook het weggooi-
afvalstoffenheffing van ca. € 1,4 miljoen.
en van groente-, fruit- en etensresten (Gfe-afval) in de
Overigens blijft de mogelijkheid van het aanvragen van
Hiervoor in de plaats voeren we een afvalstoffenheffing
Gft-container in plaats van in het restafval. De Gft-
een medische container. Inwoners kunnen een extra
in op basis van een éénpersoons huishouden en een
container wordt namelijk iedere twee weken geleegd,
minicontainer krijgen ten behoeve van medisch afval
meerpersoons huishouden (hierbij behoud onderscheid
de restafvalcontainer iedere vier weken. In het restafval
in verband met ziekte. Huishoudens die extra afval
‘grote huishoudens vanaf 6 personen’ met 240 liter
zit nu nog zo’n 34% Gfe-afval. Deze grondstofstroom
hebben in verband met dialyse, stoma, infuus of son-
restafvalcontainer, zoals dat nu ook is).
willen we graag uit het restafval houden en recyclen.
devoeding kunnen nu al gratis gebruik maken van een
1+2: Stoppen met belonen (Afval scheiden loont) en
We verwachten overigens niet dat huishoudens opeens
extra minicontainer voor restafval. Deze service blijven
veel meer restafval gaan produceren of hun afval min-
we bieden. Dit afval behoort bij het restafval, omdat
der gaan scheiden nu de uitdaging van het overslaan
hier sporen van medicijnen of bacteriën in zitten. Met
van een inzamelronde wegvalt door het afschaffen van
een 140 liter minicontainer voor restafval die vierweke-
‘Afval scheiden loont’. Uit de gehouden afvalenquête
lijks wordt geleegd, kan deze groep huishoudens niet
blijkt dat de geldbesparing er namelijk bij de meeste
volstaan.
inwoners (helemaal) niet voor zorgt dat ze hun afval beter scheiden. Onze inwoners scheiden hun afval
4. Nascheiding restafval bij hoogbouw
vooral omdat:
Hierbij gaat het om het nascheiden van het restafval
•
het beter is voor het milieu;
afkomstig uit de ondergrondse restafvalcontainers.
•
het een kleine moeite is;
Voor de hoogbouw is het wenselijk dat het PMD-afval
•
het ruimte bespaart in de grijze container.
(en zodra mogelijk ook Gfe-afval en luiers) wordt nagescheiden uit het restafval. Er zit nu nog relatief
21
veel PMD-afval in het restafval, blijkt uit sorteeranaly-
Daarnaast vallen de resultaten van de Gfe-pilots helaas
hoogte, bleek uit de afvalenquête 2024. Naast meer en
ses. Ten gevolge van de sluiting van de ondergrondse
tegen. Ook dit is een belangrijke reden om nu niet de
betere communicatie hierover, kan de routing op het
PMD-containers per 1 januari 2024 zijn we gestart
Gfe-pilot verder uit te rollen. Er wordt vaak vervuiling
Duurzaamheidsplein bijdragen aan bewustwording
met het wekelijks in plaats van tweewekelijks ophalen
in aangetroffen, voornamelijk plastic zakken en plastic
hiervan. Er worden hiertoe twee routes gerealiseerd:
van PMD-afval. Dit wekelijks ophalen is relatief duur.
afval. Dit kan leiden tot afkeur, waardoor dit afval
een route voor de gratis stromen en een route voor de
Overstappen naar tweewekelijks inzamelen, zoals we
alsnog met het restafval wordt verbrand. Er is boven-
betaalde stromen. Hierbij moeten de gratis stromen
nu doen bij de laagbouw, is voor inwoners van de hoog-
dien weinig belangstelling om mee te doen en er wordt
bovenop in de auto of aanhanger liggen. Die worden als
bouw nauwelijks te doen, gezien de geringe of nage-
weinig Gfe-afval aangeboden (ondanks veel inspanning
eerste gelost. Daarna volgt de betaalde route.
noeg geen opslagmogelijkheden van PMD-zakken thuis.
aan de voorkant).
Nascheiding is hiervoor een goed alternatief. Meer over
Of we de huidige lopende pilots Gfe nog zullen voort-
6. Gratis storten
nascheiding en bronscheiding vindt u in bijlage 5.
zetten tot het moment van daadwerkelijke nascheiding
We realiseren weegbruggen ten behoeve van de betaal-
Omdat Gfe-afval ook kan worden nagescheiden,
in 2028, hangt af van onder andere de resultaten en
de stromen route, zodat voor de betaalde afvalstromen
waarschijnlijk al vanaf 1 februari 2028, rollen we de
bereidheid tot deelname.
het werkelijke gewicht betaald wordt en er niet wordt
huidige pilots Gfe-afval inzamelen bij de hoogbouw (7 locaties) nu niet verder uit. Het Gfe-afval mag in geval van nascheiding dan namelijk bij het restafval worden
afgerekend op basis van geschat volume (0,5 m3, 1,5 5. Aanpassen Duurzaamheidsplein: ‘gratis stromen’ en ‘betaalde stromen’ route
m3 en 2 m3), zoals dat nu gebeurt. Dit is zuiverder, geeft geen discussie of gevoel van willekeur en lost het
weggegooid. Overigens blijft bronscheiding van papier,
Op het Duurzaamheidsplein kunnen inwoners het
probleem op van het goedkoop storten van afval door
glas en textiel dan nog steeds nodig. Dit kan niet wor-
merendeel van de afvalstromen gratis aanbieden.
bedrijven/ZZP’ers (die qua voertuig/aanhanger niet als
den nagescheiden uit het restafval.
Bijna de helft van onze inwoners is hier niet van op de
zodanig herkenbaar zijn en daarmee niet kunnen worden geweerd). Er wordt dan betaald per gewicht voor bijvoorbeeld bouw- en sloopafval (dakleer is relatief zwaar) en daarmee een eerlijker bedrag. ‘Belonen’ (in de geest van het voorgaande afvalbeleid ‘Afval scheiden loont’) voor het gescheiden aanbieden van afval op het duurzaamheidsplein krijgt vorm door het invoeren van het gratis storten middels een pasje van een bepaald aantal kilo’s betaalde afvalstromen per jaar. Dit gratis storten kan zo vaak als gewenst en het hele jaar door, net zo lang totdat het maximum gewicht voor gratis storten is bereikt.
22
heid betaalde stromen die hiermee gratis gestort kan
8. Communicatie en educatie
worden is dan ook nog steeds het maximum- gewicht,
De genoemde uitdagingen zoals het verhogen van de
zoals dat voor alle inwoners van gemeente Oss geldt.
kwaliteit van de grondstofstromen, het verminderen van
Bij meer storten boven dit maximum moet worden
afval en het tegengaan van ongewenst gedrag, vragen
betaald. Bedrijven/ZZP’ers die zelf woonachtig zijn in de
om maatwerk. Er is geen ‘one-size-fits-all’-oplossing. Om
gemeente Oss en hun eigen pasje (inwoner) gebruiken
inwoners te bereiken én te motiveren, is het nodig om
voor het storten van betaalde stromen, kunnen dit dus
verschillende benaderingen en middelen in te zetten,
maar zeer beperkt (tot de gestelde maximum hoeveel-
afgestemd op de verschillende doelgroepen in onze
heid) doen (slechts voor een enkele opdracht).
gemeente. Daarbij gaan we gebiedsgericht te werk.
Om te voorkomen dat er buiten het duurzaamheidsplein wordt gestort, zal het bedrag per kilo betaal-
Meertalige en visuele communicatie speelt een
de stromen niet dusdanig hoog zijn dat dit gedrag
belangrijke rol in het aanspreken van alle inwoners.
wordt uitgelokt, maar in lijn zijn met omliggende
Daarnaast moeten participatietrajecten, communicatie
milieustraten.
en gedragsinterventies nog beter worden afgestemd op de verschillende doelgroepen om zo de uitvoering van
7. Gratis ophalen snoeihout in snoeiseizoen. Het
ons nieuwe afvalbeleid te ondersteunen.
hele jaar door kan snoeiafval gratis op het Duurzaamheidsplein worden gestort
We blijven investeren in afvaleducatie, onder
We haalden voorheen het hele jaar door het snoei-
andere door gastlessen en rondleidingen op het
hout gratis aan huis op. Het gaat hierbij om circa 200
Duurzaamheidsplein.
verzoeken per week in het snoeiseizoen en circa 50 verzoeken per week daarbuiten. De kosten per jaar voor de inzet van inzamelwagens en menskracht bedragen
9. Handhaving en preventie ontwijkgedrag (bijplaatsen en dumpen)
Hoeveel dit maximum aantal kilo’s zal zijn, werken we
circa €250.000,-. Hier bovenop komen de kosten voor
We onderzoeken mogelijkheden voor gedragsinter-
nader uit en zal in lijn liggen met omliggende milieus-
verwerking van het snoeihout (circa 25,- tot €33,- per
venties, passen deze toe bij hotspots en zetten in op
traten die ook met weegbruggen en gratis storten van
ton, afhankelijk van de kwaliteit van het snoeiafval).
meer handhaving bij deze hotspots. We maken een
een bepaald gewicht betaalde stromen werken.
Deze service blijven we gratis aanbieden in het
leidraad voor wijkgerichte aanpak van bijplaatsingen
Bedrijven/ZZP’ers van buiten de gemeente Oss hebben
snoeiseizoen (maart-april en oktober-november), in lijn
bij containers. Hierbij nemen we goede ervaringen van
geen pasje en profiteren hier dus niet van. Deze bedrij-
met andere gemeentelijke ophaalservice snoeihout.
andere gemeenten mee. Overigens is dé beste aanpak
ven kunnen hooguit het pasje van hun opdrachtgever
In de overige periode zal een bijdrage van ca. €32,50
nog niet gevonden. Het bij of naast ondergrondse
(inwoner gemeente Oss) gebruiken. Dit is aanvaardbaar
worden gevraagd per ophaalverzoek (dit bedrag omvat
containers plaatsen van afval is een groot en lastig
aangezien het afval dat gebracht wordt ook ontstaat bij
de voorrijdkosten en max 2m3 snoeihout). Deze kosten
probleem waar steeds meer gemeenten in toenemen-
deze opdrachtgever en het dus zijn afval is. De hoeveel-
moeten vooraf betaald worden.
de mate last van hebben.
23
5. Uitvoeringsprogramma 2025-2027
24
5.1. Acties periode 2025-2027 Om de in hoofdstuk 5 genoemde veranderingen en maatregelen uit te voeren, zijn voor de periode 20252027 de volgende acties benoemd:
Actie
2025
2026
2027
Q2-3
X
X
Q3-4
X
X
Communicatie: •
Opstellen communicatieplan (o.a. doelgroepgerichte en wijkgerichte aanpak, meertalig) plan. Dit plan is dynamisch en wordt regelmatig bijgesteld
•
Uitvoering communicatieplan
Educatie •
Gastlessen
X
X
X
•
Rondleidingen Duurzaamheidsplein
X
X
X
Duurzaamheidsplein: •
Scenario’s uitwerken aanpassing duurzaamheidsplein: routing gratis stromen
Q3
en betaalde stromen, weegbruggen en pasjessysteem.
Q4
•
Scenario’s voor besluitvorming voorleggen aan gemeenteraad
•
Uitvoeren gekozen scenario
•
Invoeren pasjessysteem t.b.v. gratis storten
Q1-Q3 1 jan.
Afvalstoffenheffing: •
Berekening afvalstoffenheffing 2026
Q2-3
•
Vaststellen afvalstoffenheffing 2026
Q4
•
Stoppen ‘Afval scheiden loont’ en ingang afvalstoffenheffing één persoons
1 jan.
en meerpersoons huishouden •
Afvalstoffenheffing 2027 berekenen
Q2-3
•
Afvalstoffenheffing 2027 vaststellen
Q4
•
Afvalstoffenheffing 2028 berekenen
Q2-3
•
Afvalstoffenheffing 2028 vaststellen
Q4 25
Actie
2025
2026
2027
Restafvalinzameling: •
Voorbereiding invoering 4 wekelijkse inzameling restafval en max.
Q3
10 stortingen in ondergrondse container per maand •
Start 4 wekelijkse inzameling en max. 10 stortingen
1 jan.
Schone leefomgeving: •
Plan van aanpak bijplaatsingen en dumpingen (preventie, handhaving)
•
Uitvoering aanpak
Q3-4
Ophalen snoeiafval: gratis in snoeiseizoen, betaald buiten snoeiseizoen Nulsituatie in beeld brengen via sorteeranalyses (o.a. mate van vervuiling in
X
X
X
X
X
X
Q4
gescheiden afvalstromen, samenstelling inhoud restafval- en Gft-container) Gfe-pilot evalueren
Q4
Jaarlijkse evaluatie nieuwe beleid en uitvoeringsprogramma Opstellen uitvoeringsprogramma 2028-2030
X
Afvalstoffenverordening aanpassen
Q3
Handhaving:
Q3-4
Opstellen plan van aanpak bijplaatsingen en dumpingen
26
Actie
2025
2026
2027
Afvalpreventie: •
onderzoeken mogelijkheden voor hergebruik of verdere ontmante-
X
ling in grondstoffen van aangeboden spullen op duurzaamheidsplein/ kringloopbedrijf •
onderzoeken toepassing ja-ja sticker
X
•
actie voedselverspilling tegengaan i.s.m. week van de circulaire economie
X
X
•
doelgroepgerichte acties (op basis van communicatieplan)
•
(bij acties op afvalpreventie met inzet van o.a. repaircafé, voedselbank,
X
X
ruilwinkel) Nascheiding restafval hoogbouw op PMD- en Gfe-afval vanaf 2028: •
Opstellen apart communicatieplan hiervoor
X
•
Start uitvoering communicatieplan
X
•
Voorbereidingen uitvoering
X
Monitoring: Sorteeranalyses uitvoeren
X
X
X
Benchmark NVRD
X
X
X
X
X
Evaluatie
27
5.2. Communicatie
Om de communicatiedoelen te bereiken is een commu-
In het uitvoeringsprogramma staat voor het onderdeel
nicatieaanpak nodig waarbij over langere tijd aandacht
‘communicatie’ het opstellen en uitvoeren van een
is voor afval scheiden.
communicatieplan. Het nieuwe afval- en grondstoffen-
Vanaf september 2025 informeren we doelgroepen
beleid vraagt van inwoners dat ze hun afval nog beter
stapsgewijs over de praktische veranderingen in het
gaan scheiden. Hoe gaan we inwoners motiveren?
afvalbeleid. Gelijktijdig starten we gerichte interventies
De groei van de multiculturele samenleving vraagt
voor gedragsverandering via een communicatiecam-
daarnaast om communicatie in meerdere talen. In onze
pagne, met extra aandacht voor wijken waar het afval
communicatiestrategie en communicatieplan anticipe-
minder goed gescheiden wordt.
ren we hierop.
Om doelgroepen te ondersteunen bij afval scheiden, worden hulpmiddelen ontwikkeld of bestaande
Communicatiedoelen
voorzieningen, zoals het Duurzaamheidsplein, meer
Meer schone grondstoffen, minder afval en een scho-
toegankelijk gemaakt.
nere gemeente Oss vormen de kernboodschap van ons
We combineren verschillende gedragsinterventies om
nieuwe afvalbeleid. In een op te stellen communica-
de effectiviteit te vergroten en werken samen met
tieplan laten we zien hoe communicatie kan bijdragen
gebiedsregisseurs en wijkcoördinatoren om lokaal
aan het realiseren van deze doelstellingen. De commu-
draagvlak te creëren. We kiezen voor meertalige en een-
nicatiedoelen hierbij zijn:
voudige communicatie zodat iedereen goed geïnfor-
1.
Informeren: doelgroepen weten van de praktische
meerd wordt en we groepen niet onbedoeld uitsluiten.
veranderingen in het aanbieden van huishoudelijk
Door de communicatie af te stemmen op de informa-
afval en wat die voor hen betekenen.
tiebehoefte en persoonlijke situatie verhogen we de
Houding: doelgroepen begrijpen dat als ze hun
betrokkenheid en bereiden we doelgroepen voor op de
afval beter scheiden, dit goed is voor het milieu en
nieuwe situatie vanaf 2026.
de afvalrekening en ze houden meer ruimte over in
Hieronder delen we op hoofdlijnen hoe we inwoners
de restafvalcontainer.
informeren over het nieuwe beleid en wat er vanuit
Gedrag: doelgroepen bieden hun afval apart aan
communicatie nodig is om inwoners te motiveren om
en scheiden hun afval bewust.
hun afval goed te scheiden
2.
3. 4.
Gedrag: doelgroepen maken gebruik van de verbeterde service op het Duurzaamheidsplein.
5.
Reputatie: het imago van de gemeente Oss als duurzame organisatie en circulaire stad versterken.
28
COMMUNICATIEAANPAK KOERSNOTA AFVAL EN GRONDSTOFFEN OSS 2030 Interne situatie
Stakeholders
Vanaf 2026 verandert het afvalbeleid in Oss. De focus verschuift van het verminderen van de hoeveelheid restafval naar het verhogen van de kwaliteit van grondstoffen voor hergebruik. Naast de praktische beleidsveranderingen die hierbij moeten helpen, vindt de gemeenteraad het belangrijk dat inwoners goed geïnformeerd worden over de voordelen van afval scheiden en dat zij gemotiveerd zijn om het afval apart aan te bieden. Dit moet leiden tot minder vervuiling van de afvalstromen.
Extern: bewoners van hoog- en laagbouw, één- en meerpersoonshuishoudens, wijk- en dorpsraden, lokale media, het kringloopbedrijf Oss, Belastingsamenwerking Oost-Brabant, afvalverwerkingsbedrijven, woningcorporaties en VvE’s. Intern: gemeenteraadsleden, college van burgemeester en wethouders, medewerkers gemeentewerf en Duurzaamheidsplein, klantcontactcentrum (KCC), buitengewoon opsporingsambtenaren, wijkcoördinatoren en gebiedsregisseurs.
Visie
Ambitie
Prestatie-indicatoren
Aanpak
Communicatie brengt het beleid naar de inwoners, zodat zij begrijpen wat er verandert en waarom. We laten inwoners zien dat zorgvuldig afval scheiden goed is voor het milieu en zorgt voor betaalbare afvalverwerking. Met duidelijke uitleg en een motiverende boodschap maken we van afval scheiden een dagelijkse gewoonte in onze gemeenschap. We stemmen onze boodschap en gebruikte communicatiemiddelen af op de verschillende groepen in onze gemeente. Zo zorgen we ervoor dat iedereen zich betrokken voelt en goed is voorbereid op de veranderingen vanaf 2026. We blijven investeren in afvaleducatie via rondleidingen op het Duurzaamheidsplein en voorlichtingsbijeenkomsten.
1.
Bekendheid en begrip van beleid: percentage inwoners dat bekend is met het beleid en het begrijpt. Meting vóór en na communicatiecampagne.
Vanaf september 2025 informeren we doelgroepen stapsgewijs over de praktische veranderingen in het afvalbeleid. Samenwerking met gebiedsregisseurs en wijkcoördinatoren zorgt voor lokaal draagvlak.
2.
3. 4. 5.
Informeren: doelgroepen weten van de praktische veranderingen in het aanbieden van huishoudelijk afval en wat die voor hen betekenen. Houding: doelgroepen begrijpen dat als ze hun afval beter scheiden, dit goed is voor het milieu en de afvalrekening en ze meer ruimte overhouden in de restafvalcontainer. Gedrag: doelgroepen bieden hun afval apart aan en scheiden hun afval bewust. Gedrag: doelgroepen maken gebruik van de service op het Duurzaamheidsplein. Reputatie: het imago van de gemeente Oss als duurzame organisatie en circulaire stad versterken.
Deelname aan gescheiden afvalinzameling: mate waarin inwoners afval correct scheiden. Monitoren aanbiedgedrag en sorteeranalyse. Kwalitatieve feedback: wat vinden inwoners van het beleid en de communicatie? Analyse van reacties social media en meldingen bij het KCC. Feedback medewerkers afvalinzameling en wijkteams.
Gelijktijdig starten we gerichte interventies voor gedragsverandering via een communicatiecampagne. We hebben extra aandacht voor gebieden waar afval minder goed gescheiden wordt en kiezen daar voor een passende benadering. We zetten in op meertalige en laagdrempelige communicatie, zodat iedereen goed geïnformeerd wordt en we groepen niet onbedoeld uitsluiten.
Externe situatie
Middelen
Vanuit Europa ligt er op weg naar een circulaire economie een nieuwe norm: in 2035 moet 65% van al ons afval gerecycled worden. Het nieuwe landelijke doel is om in 2030 minimaal 60% van het huishoudelijk afval te recyclen. In Oss zijn we al goed bezig, maar nog niet alles wat we gescheiden inzamelen, wordt daadwerkelijk gerecycled. Een deel wordt daardoor alsnog verbrand. Daarom is er nieuw afvalbeleid nodig. We verwachten dat sommige bewoners kritisch zijn op de nieuwe afvalregels. Doordat we de regeling ‘afval scheiden loont’ afschaffen, hebben inwoners minder invloed op hun afvalrekening. Vanaf 2026 wordt het restafval minder vaak opgehaald. Hierdoor zullen sommige inwoners hun afval beter moeten scheiden.
In 2025 en in 2026 is 24 uur per week communicatiecapaciteit nodig. Deze uren worden ingevuld door de communicatieadviseur afval. Een adviesbureau, gespecialiseerd in gedragsbeïnvloeding met CASI, ontwikkelt gedragsinterventies om het afval scheiden te verbeteren. Hiervoor is in 2025 een budget van 8.000 euro gereserveerd. Een creatief ontwerpbureau ontwikkelt vervolgens een communicatiecampagne om inwoners te helpen en te stimuleren om afval te scheiden. Hiervoor is in 2025 een budget van 25.000 euro en in 2026 een budget van 20.000 euro beschikbaar. 29
De werken de communicatiestrategie uit in een com-
Inwoners en raad informeren we vervolgens over deze
municatieplan. In dit plan staat ook een tijdsplanning
jaarlijkse evaluaties en kunnen op deze manier de
voor de periode 2025-2028. Het is een dynamisch plan
voortgang in het bereiken van onze ambities volgen.
dat, waar nodig, wordt bijgesteld en aangevuld en loopt vervolgens door voor de periode 2028-2030.
5.3. Monitoring
Benchmark Naast monitoring gaat de Gemeente Oss, samen met 190 andere gemeenten, deelnemen aan de lande-
Monitoring vindt jaarlijks plaats over een heel ka-
lijke benchmark huishoudelijk afval van de NVRD.
lenderjaar. We monitoren nauwkeurig de kwaliteit,
Benchmarken is een vorm van prestatiemeting, waarbij
hoeveelheden en samenstelling van de ingezamelde
meer inzicht in eigen functioneren en presteren ont-
grondstoffen. Hiertoe worden minimaal jaarlijks
staat en kan op die manier handvatten bieden voor
sorteeranalyses uitgevoerd. In 2025 worden sorteer-
verbetering.
analyses uitgevoerd die de ‘nulsituatie’ weergeven, dus voor invoering van de in hoofdstuk 5 genoemde veranderingen. Als uit monitoring blijkt dat voor een bepaalde grondstofstroom en/of in een bepaalde wijk/dorp de kwaliteit (en daarmee meer kans op afkeur van een grondstofstroom) slechter wordt, dan zal er een verdere analyse nodig zijn van het probleem en zal er gerichte communicatie, voorlichting en indien nodig handhaving worden ingezet. De resultaten van deze monitoring nemen we op in een evaluatie over het kalenderjaar, die naast deze monitoringsresultaten ook de resultaten bevat van onder andere acties op het gebied van communicatie, educatie, handhaving en kosten. Ook zullen we in de periode naar 2030 toe burgerpeilingen uitvoeren om zo vinger aan de pols te houden hoe onze inwoners de veranderingen en acties ervaren en waar nodig bij te sturen of aan te vullen.