Jaarverslag en jaarrekening 2025
Tekst van het document
De realisatie van windpark Elzenburg de Geer heeft in 2025 steeds meer vorm gekregen en het voorkeursalternatief voor de Duurzame polder is in mei vastgesteld. Netschaarste en de samenhang met energiesystemen tekent zich steeds scherper af en zal mogelijk om keuzes en investeringen vragen. Bedrijven hebben we ondersteund via onder andere de Grote Oogst-aanpak. Vanuit de vastgestelde kadernota energietransitie zijn we een programmaplan energietransitie 2026-2035 gaan opstellen. Dit zal de leidraad zijn voor beleidsontwikkeling en samenwerking de komende jaren. Een belangrijk onderdeel hierbinnen is het warmteprogramma en de gemeentelijke rol hierin. Wat betreft afval blijven we ons inzetten op het realiseren van onze afvaldoelstellingen: minder restafval, meer grondstoffen scheiden en hergebruiken, de CO2-uitstoot beperken, de kosten van afvalbeheer beter beheersbaar maken en de dienstverlening aan de inwoners op peil houden. De opgaven op het gebied van klimaat, energie en openbare ruimte vragen ook om een goede inpassingen in de stedelijke ontwikkeling waar gemeente Oss op inzet zoals onder andere spoorzone, Amsteleind en Euterpepark. Door in te zetten op integraal advies wordt beoogd zowel de bestaande als nieuwe woonomgeving aantrekkelijk en toekomstbestendig te maken. 2.
Programma-onderdelen 2.1 Klimaat en duurzaamheid Doelstellingen We werken aan de volgende doelstelling(en): -
Waterveiligheid: We houden Oss – samen met onze partners - veilig bij hoog water
-
Wateroverlast, hitte en droogte: Onze stad, stadjes en dorpen zijn beter toegerust op langere perioden van zware neerslag of grote hitte. We pakken knelpunten aan en we vergroenen de stad en de kernen
-
Klimaatrobuuste ecosystemen: We behouden de huidige ecosystemen en zetten verder in op versterken en creëren van klimaatrobuuste ecosystemen zowel in het stedelijk als landelijk gebied.
Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? We zitten midden in het uitvoeren van het uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie 2024-2028. We zien hier inmiddels de eerste veelbelovende resultaten van. Vanwege vacante posities hebben we een aantal projecten echter moeten uitstellen. Deze posities zijn inmiddels weer ingevuld, daarom kunnen we in 2026 deze projecten weer oppakken.
57
Wat hebben we hiervoor gedaan? -
In 2025 zijn nieuwe delen van het Bos van Oss aangeplant aan de Spaanderstraatse Akkers, waaronder het Geboortebos. Verder zijn planonderdelen nader uitgewerkt en hebben we gecommuniceerd over het Bos van Oss op verschillende manieren. Ter afronding van de ambitie van het Bos van Oss (20 hectare) zijn er stappen gezet in de grondverwerving aan de Spaanderstraatse Akkers.
-
We hebben op 1 oktober 2025 de Subsidieregeling kleinschalige initiatieven klimaatadaptatie geopend. De eerste aanvragen zijn gehonoreerd en worden in de loop van 2026 uitgevoerd door bewoners.
-
We zijn in 2025 gestart met de eerste Buurtgroenagenda in de Staatsliedenbuurt, dit heeft tot een aantal initiatieven geleid die we nu verder uitwerken.
-
In de strijd tegen hevige regen hebben we in 2025 verder gewerkt aan het oplossen van de knelpunten. Ook hebben we een aanbesteding doorlopen voor het opstellen van actuele hemelwaterstresstesten en het uitwerken van een hemelwaterstructuurplan. Ook dit voeren we in 2026 verder uit.
-
De drie dijkverbeteringsprojecten lopen volgens planning. Het project Meanderende Maas is sinds vorig jaar januari in uitvoering. Van de in totaal 26 kilometer te verbeteren dijk is er al 6 kilometer verbeterd.
-
Voor Lith Bokhoven wordt dit jaar het voorkeursalternatief (hoofdkeuze dijkontwerp) vastgesteld en daarmee de verkenningsfase afgerond. Voor het traject Cujik Ravenstein zal na doorlopen van de goedkeuringingsprocedure voor het projectbesluit een definitief ontwerp worden gemaakt.
-
Bij het uitvoeren van onze IUP (Integraal uitvoeringsprogramma) projecten nemen we maatregelen tegen wateroverlast en het bevorderen van klimaatrobuuste ecosystemen. Bij bijvoorbeeld Vorstengrafdonk hebben we wadi's/zaksloten aangelegd die de wateroverlast in het gebied hebben opgelost.
-
Ten aanzien van klimaatrobuuste systemen hebben we 27 hectare bermen omgevormd naar ecologische bermen. Ook hebben we op diverse plaatsen bomen geplant in het kader van het bomenstructuurplan.
-
We voeren het water- en rioleringsprogramma uit binnen de diverse IUP projecten. Onder andere in het Linnenplein hebben we de riolering vervangen en het regenwater afgekoppeld.
-
Het grondwatermeetnet is operationeel en te raadplegen via het BRO-loket inzichtelijk.
2.2 Energietransitie Doelstellingen We werken aan de volgende doelstelling(en): -
11% energiebesparing in 2030 en 21% besparing op de warmtevraag in 2050 ten opzichte van 2017;
-
Grootschalige duurzame opwek van energie: 1,008 PJ duurzame energie in 2030 en tussen de 1,994 PJ en 2,503 PJ duurzame elektriciteitsopwekking in 2050 (afhankelijk van de elektrificatie van de warmtevraag);
-
Volledig energieneutraal in 2050 − De gebouwde omgeving is in 2050 aardgasvrij.
-
Gemeente Oss richt zich met het inzetten van de CO2-prestatieladder op het behalen van niveau 3.
Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? -
Energiebesparing: 15% in 2023 ten opzichte van 2017. Voor de warmtevraag werken we nog aan een monitoringsplan.
-
Duurzame opwek: 0,241 PJ in 2023. We zitten daarmee bijna op 24% van onze opgave 2030. Voor onze opgave voor 2025 zitten we tussen de 9% en 11%.
-
Aardgasvrij: 2.016 woningen van de 42.122 woningen in 2024 zijn aardgasvrij. Daarmee zitten we op ongeveer 4,8% van onze doelstelling.
-
CO2-prestatieladder voortgang:
Scope 1: 28% CO2-reductie
Scope 2: 22% CO2-reductie
Scope 3: 18% CO2-reductie.
58
Wat hebben we hiervoor gedaan? Gebouwde omgeving -
Samen met 8 regio-gemeenten zijn we gestart met de aanpak meerjarig collectief ontzorgen (MCOaanpak). Met deze aanpak ondersteunen we inwoners (eigenaar bewoners) met het isoleren en ventileren van hun woning. Een speciale doelgroep binnen MCO-aanpak zijn de mensen die ook met deze (financiële) hulp dit soort maatregelen niet kunnen nemen (energiearmoede), maar dat wel zouden willen. Daarom werken we als gemeente aan een aparte regeling, als onderdeel van de MCO-aanpak.
-
We werken aan het oplossen van de problematiek rondom het isoleren en de beschermde diersoorten die aanwezig kunnen zijn in spouwmuren. In afwachting van het provinciale pre-soortenmanagementplan (SMP)-beleid werken we tussentijds met de landelijke werkwijze Natuurvriendelijk Isoleren (NVI). Daarnaast hebben we onze loketfunctie geëvalueerd en zijn we in voorbereiding om een Energiehuis op te zetten. Hieronder zal onze loketfunctie en ons ondersteunende aanbod vallen. Voordat het zover is hebben we de loketfuncties gebundeld en hebben we een (tijdelijke) pagina ingericht waar inwoners en ondernemers terecht kunnen met hun vragen en voor ondersteuning.
-
Onze plannen voor de wijkaanpak zijn geëvalueerd. Hieruit hebben we belangrijke lessen getrokken die zijn opgenomen in de evaluatie van de Transitievisie Warmte en de aanpak van het Warmteprogramma. Als vervolg erop hebben we 2 raadplegingen onder inwoners uitgevoerd en hebben we een klankbordgroep die betrokken is bij de totstandkoming van het Warmteprogramma.
Duurzame opwek en energiesystemen -
In 2025 hebben we het voorkeursalternatief voor Duurzame Polder vastgesteld in de gemeenteraad. In 2025 hebben we nog geen vergunningsaanvraag ontvangen, maar we verwachten dat die in 2026 komt. Het windpark Elzenburg-deGeer heeft wat langer de tijd nodig gehad om de business case opnieuw rond te krijgen. De verwachting is dat in 2026 gestart kan worden met de bouw.
-
Voor de gebiedsontwikkelingen werkten we aan de grootste gebiedsontwikkelingen op het gebied van energie, zoals Amsteleind, Euterpepark en Ravenstein. Omdat netcongestie zich ook steeds meer aftekent op laagspanningsnet, heeft het directe impact op wat wij kunnen bouwen. Dit vraagt om het ontwerpen en organiseren van een energiesysteem voor het gehele plangebied, in een vroeg stadium van de planontwikkeling. Dit stelt ons voor een vraagstuk waarop we meer willen sturen als gemeente, uiteraard in samenwerking met de netbeheerder, planontwikkelaars en (externe) adviseurs.
-
In 2025 hebben we onze aanpak Grote Oogst op Moleneind gecontinueerd. Daarnaast hebben we ook subsidie binnengehaald om de aanpak van Grote Oogst ook toe te passen op Vorstengrafdonk.
-
Met de regionale netbeheerder Enexis hebben we in 2025 samenwerkingsafspraken gemaakt die zijn vastgelegd in een samenwerkingsovereenkomst (SOK). En zijn we de gesprekken met de netbeheerders gestart over de verbinding Wijchen-Oss als onderdeel van pocket Wijchen. Hiervoor moet ons 150 KVstation uitgebreid worden en moet er waarschijnlijk een nieuw station komen. Deze gesprekken lopen door in 2026.
Strategie, beleid en samenwerking -
In februari 2025 is de Transitievisie Warmte geëvalueerd en is de aanpak om te komen tot een Warmteprogramma, vastgesteld door het college. De samenwerking met de B7 gemeenten op dit onderdeel hebben we gecontinueerd. We treffen elkaar een aantal keren per jaar om van elkaar te leren, zodat we onze kennis kunnen bundelen. In 2025 hebben we gewerkt aan ons Programmaplan (uitvoeringsprogramma Energie) voor de komende 10 jaar. Ook zijn we blijven samenwerken in de Regionale Energie Strategie (RES).
CO2-prestatieladder -
Scope 1 is vooral afname brandstof (-80%) door inzet HVO-diesel, gasverbruik panden is juist met 30% toegenomen.
-
Scope 2 verwachten we niet verder in te gaan dalen door toename elektra verbruik in verband met de ambitie van het gas af.
59
-
Scope 3 lijkt goed te gaan, maar de data van 2023 was een grove inschatting. In 2024 is de meest accurate data gebruikt en die laat zien dat we in de 1e helft van 2025 juist een toename van 23% hebben ten opzichte van 2024 (ondanks een fte toename van 3%). We willen de doelstelling gaan aanpassen naar gelijkhouden ten opzichte van 2024, rekening houdend met FTE.
2.3 Milieu en openbare ruimte Doelstellingen We werken aan de volgende doelstelling(en): -
We zetten in op een schonere leefomgeving en een optimale afval- en grondstoffeninzameling die bijdraagt aan zo goed mogelijk scheiden en het verhogen van de zuiverheid van grondstoffen op een wijze die voor iedereen toegankelijk en betaalbaar is.
-
We bevorderen een gezonde leefomgeving door het hanteren van een integrale, gebieds- en ontwikkelingsgerichte benadering van milieutaken, afgestemd op maatschappelijke opgaven.
-
We werken via het stappenplan Duurzaamheid aan verduurzaming van de openbare ruimte door duurzamere inrichting, duurzaam materiaal en materieel.
-
In de visie op de ondergrond werken we aan een ruimtelijke ordening van de ondergrond waarbij we rekening houden met alle bestaande én nieuwe opgaven zoals nutsvoorzieningen, glasvezel, klimaatadaptatie, energietransitie, etc.
-
Door een integrale aanpak van het beheer en onderhoud van de openbare ruimte geven we invulling aan de kwaliteitsniveaus in de openbare ruimte zoals door de raad vastgesteld.
-
We passen ons beheer en onderhoud aan het veranderend gebruik van de openbare ruimte en het veranderende gedrag.
-
We hanteren een integrale, gebieds- en ontwikkelingsgerichte benadering van milieutaken, afgestemd op maatschappelijke opgaven.
Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? Voor afval en grondstoffen werken we aan de doelstelling: We verminderen zo veel mogelijk het ontstaan van afval door in te zetten op afvalscheiding via het inzamelsysteem en afval geschikt te maken voor recycling en hergebruik. Met het afvalbeleid uit 2019 ‘Afval scheiden loont’ realiseerden we geen verdere verbeteringen meer en namen de kosten en hoeveelheid afval de laatste jaren toe. Het nieuwe beleid ‘Koersnota Afval en Grondstoffen 2030’, vastgesteld op 19 juni 2025, zet in op meer schone grondstoffen en daarmee op meer hergebruik en minder afval. Onderdeel van het nieuwe beleid is dat we stoppen met ‘Afval scheiden loont’ (teruggave deel van de afvalstoffenheffing bij minder restafval aanbieden). We zetten daarnaast in op nascheiding van het restafval bij hoogbouw. Wat hebben we hiervoor gedaan? -
We hebben de asphalt recycling train (ART) als proefproject ingezet voor asfaltonderhoud. Hiermee is een forse CO2-reductie gerealiseerd ten opzichte van regulier asfaltonderhoud. Bovendien is hier asfaltonderhoud uitgevoerd met 98% besparing op primaire grondstoffen.
-
Bij regulier asfaltonderhoud passen we warm in plaats van heet asfalt toe. Deze minder hete mengsels vragen minder gasverbruik en geven dus ook een CO2-reductie ten opzichte van regulier heet asfalt.
-
Samen met de As50+ (Maashorst, Meijerijstad, Bernheze, 's-Hertogenbosch, Land van Cuijk) en netwerkbeheerders (Enexis, Brabant Water) werken we aan een ‘Visie op de ondergrond’. Doordat we met meerdere gemeenten zijn gaan samenwerken, heeft dit proces wat langer geduurd.
-
De Koersnota ‘Afval en Grondstoffen Oss 2030’ is in juni 2025 aangenomen door de gemeenteraad. Het uitvoeringsprogramma dat is opgenomen in deze koersnota is op onderdelen in uitvoering:
Opstellen scenario’s Duurzaamheidsplein 2.0
Afvalstoffenheffing wijzigen naar heffing éénpersoons huishouden en meerpersoons huishouden. Afval scheiden loont beëindigen.
60
Verder is een principeakkoord in april 2025 gegeven voor de publiek-publieke samenwerking met Midwaste voor de nascheiding van restafval van onze huishoudens in de hoogbouw. Een aanvullende verwerkingsovereenkomst met Midwaste wordt uitgewerkt om vanaf 1 februari 2028 nascheiding en verwerking mogelijk te maken. •
Het herijken van de Kwaliteitscatalogus Openbare Ruimte (KOR) is gereed.
•
Het actualiseren van het Integraal Beheerplan Openbare Ruimte is gereed.
•
We voeren projecten uit van het uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie 2024-2028.
•
In de afgelopen 3 jaar hebben we 19 projecten gedaan met de ‘meetlat materieelinzet’. Hierbij is gebruik gemaakt van licht en mini materieel (en incidenteel zwaarder). In deze vermogenscategorie zijn de meerkosten van emissieloos bouwen beperkt gebleken.
•
We hebben een pilot gedaan met een energiescan om voor emissieloos bouwen in kaart te brengen waar bestaande mogelijkheden voor het opladen van apparatuur te vinden zijn.
3. Programma-informatie 3.1 Duurzaamheid In dit programma staan de duurzaamheidsinspanningen in de pijler Planet centraal. Daarbij wordt de combinatie gezocht met mogelijkheden vanuit de beide ander pijlers. Voorbeelden daarvan zijn de aandacht voor welzijn en veiligheid in de inrichting van de openbare ruimte, de inschakeling van vrijwilligers en mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt en het creëren van een aantrekkelijke woon- en vestigingsomgeving. De Duurzame Ontwikkelingsdoelen (Global Goals) die bij dit programma horen zijn: goede gezondheid en welzijn, schoon water en sanitair, duurzame energie, duurzame industrie, innovatie en infrastructuur, duurzame steden en gemeenschappen, klimaatactie, leven op het land en partnerschappen om doelen te bereiken. 3.2 Indicatoren Indicator
Bron
2022
2023
2024
2025
Streefwaarde
Tevredenheid onderhoud
Veiligheidsmonitor
1)
73,8%
n.n.b.
n.n.b.
>= 70%
verhardingen, groen Onderhoudsniveau
Kostendekkende rioolheffing
Gemeente,
Sober
Basis
beleidsmonitor
Sober
Sober
Plan Watertaken
100%
100%
Centra Goed Overig Sober
100%
100%
100%
3.3 Waar staat je gemeente In de volgende tabel geven we de verplichte indicatoren vanuit waarstaatjegemeente.nl weer voor afval. Om de cijfers van Oss te kunnen plaatsen hebben we daarnaast een referentiemeting opgenomen. Voor de omvang van huishoudelijk restafval per inwoner gebruiken we de grootteklasse van 50.000 tot 100.000. Indicator
Oss
Referentie
Jaar
Omvang huishoudelijk restafval per inwoner
132 kg
142 kg
2024
Hernieuwbare elektriciteit
19,6%
30,3%
2022
61
4. Wat heeft het gekost? + is nadeel: hogere uitgaven/lagere inkomsten - is voordeel: lagere uitgaven/hogere inkomsten bedragen x € 1.000 Omschrijving
Wegen, straten en pleinen
Openbaar groen
Afvalverwijdering
Lasten
Begroting
Begroting
Rekening
2025
2025 na
2025
primitief
wijziging
12.745
13.129
Verschil Voordeel/ Nadeel
14.377
1.248
N
Baten
-524
-951
-1.520
-569
V
Saldo
12.220
12.178
12.857
679
N
Lasten
10.198
10.639
11.126
487
N
Baten
-718
-614
-615
-1
V
Saldo
9.480
10.025
10.511
486
N
Lasten
14.482
14.765
14.758
-7
V
Baten
-17.005
-17.105
-17.733
-628
V
Saldo
-2.523
-2.340
-2.975
-635
V
Lasten
70
0
0
0
-
Baten
0
0
0
0
-
Saldo
70
0
0
0
-
Lasten
375
392
412
20
N
Baten
-550
-567
-585
-18
V
Saldo
-175
-175
-173
2
N
particulieren
Projecten openbare ruimte
Hondenwacht
Klimaat en energie
Riolering
Afvalverwijdering bedrijven
Milieubeheer
Begraafplaatsen en
Lasten
9.284
7.163
6.320
-844
V
Baten
-4.347
-3.611
-4.223
-612
V
Saldo
4.937
3.552
2.096
-1.456
V
Lasten
7.274
7.426
7.414
-12
V
Baten
-9.058
-9.058
-9.181
-123
V
Saldo
-1.784
-1.632
-1.767
-135
V
Lasten
778
805
740
-65
V
Baten
-575
-855
-1.003
-148
V
Saldo
203
-50
-263
-213
V
Lasten
2.528
2.528
2.569
40
N
Baten
-60
-100
-167
-67
V
Saldo
2.468
2.428
2.402
-27
V
Lasten
326
341
306
-35
V
Baten
-179
-179
-196
-17
V
Saldo
147
162
110
-51
V
crematoria 31823 Totaal programma
Lasten
58.060
57.188
58.020
832
N
Baten
-33.016
-33.040
-35.222
-2.182
V
Saldo
25.044
24.148
22.798
-1.350
V
923
1.518
2.490
973
N
Onttrekkingen reserves
-3.886
-4.161
-4.356
-195
V
Totaal mutaties reserves
-2.964
-2.643
-1.866
777
N
Resultaat
22.080
21.504
20.932
-572
V
Stortingen reserves
62
Toelichting per product Wegen, straten, pleinen We hebben € 1,2 miljoen aan hogere kosten en € 0,6 miljoen aan hogere opbrengsten. Per saldo geeft dit een nadeel van € 600.000. Dit heeft een aantal oorzaken: -
Hogere kosten van € 1 miljoen voor het project asfaltonderhoud. Het geplande asfaltonderhoud is uitgevoerd inclusief de resterende werkzaamheden van afgelopen jaar. Dit betalen we uit de reserve Integraal uitvoeringsprogramm (IUP). In 2025 is er voor een bedrag van € 9,1 miljoen feitelijk besteed aan IUP projecten. Op dit moment zijn er voor € 20,6 miljoen aan projecten IUP "onderhanden". Voorbeelden hiervan zijn Mikkeldonkpark, Statenweg, Kanaalstraat, Linkensweg, Vd Duyn van Maasdamstraat, Nieuwe Hescheweg, Marijkelaan, Irenelaan, Margrietlaan, Berghem Centrum, Euterpelaan, Rusheuvelstraat, Hertogensingel, Diverse straten Schadewijk. Hiervan schuift een bedrag van € 9,7 voor projecten door naar volgend jaar als gevolg van krapte op de arbeidsmarkt. De wachttijd voor stroomaansluitingen zorgt voor € 1,6 miljoen lagere uitgaven. Voor een toelichting verwijzen we naar de 2e voortgangsrapportage IUP verderop in dit boekwerk.
-
Lagere kosten van € 300.000 voor groot onderhoud verharding. Het voordeel komt door lagere kosten voor de projecten F 59 en Park Elzeneind Noord. Voor een toelichting verwijzen we ook hier naar de naar de 2e voortgangsrapportage IUP.
-
Hogere kosten van € 240.000 voor dagelijks onderhoud verhardingen. Dit komt door meer uitgevoerd onderhoud asfalt en extra veiligheidswerkzaamheden project Meanderende Maas (€ 70.000), meer onderhoud straatmeubilair (€ 50.000), hogere onderhouds - en beheerskosten voor een afsluitsysteem centrum door storingen (€ 40.000), hogere kosten voor mitigerende maatregelen voor vleermuizen bij brug en duiker fietstunnel Ruwaardsingel (€ 40.000) en hogere veegkosten (€ 40.000).
-
Hogere kosten van € 140.000 door meer strooibeurten vanwege de weersomstandigheden eind december. Voor het strooien van een gedeelte van provinciale wegen ontvingen we een vergoeding van € 30.000 van de provincie Noord-Brabant.
-
Hogere uitgaven van € 80.000 voor dagelijks onderhoud openbare verlichting. We hebben hogere netwerkkosten (€ 109.000) en lagere onderhoudskosten (€ 25).000 door minder storingen en vernielingen.
-
Hogere uitgaven van € 80.000 voor Nutsbedrijven door een glasvezelprojecten. We hebben de inhuur van personeel verlengt. Hier tegen over staan de doorbelaste kosten aan derden en extra legesinkomsten van € 360.000.
-
Hogere opbrengsten door subsidie Verkeersveiligheid van € 70.000, subsidie duurzame en circulaire infrastructuur van € 50.000, en vanuit schadevergoeding wegmeubilair van € 50.000.
Openbaar Groen We hebben € 0,5 miljoen aan hogere kosten voor het onderhouden van het openbaar groen. Dit heeft de volgende oorzaken: -
Hogere kosten van € 190.000 voor de aanplant, onderhoud, verkeersafzettingen en verplichte snoei onder hoogspanningsmasten.
-
Hogere kosten van € 160.000 voor het wegwerken van achterstallige inboet. Dit gaat om het vervangen van dode, beschadigde planten, bomen en struiken, onder andere door droogte in de zomer.
-
Hogere kosten van € 100.000 aan Waterschap voor het maaien van gemeentelijke schouwsloten.
-
Hogere kosten van € 90.000 voor haalbaarheidsonderzoek naar ontwikkeling in het stedelijk gebied.
-
Hogere kosten van € 90.000 voor het bewateren van nieuw geplante bomen, heraanplant bomen (door graafwerkzaamheden nabij gaslek zijn bomen aangetast) en aanplant extra bosplantsoen na een juridisch geschil.
-
Hogere kosten van € 65.000 inboet door toegenomen aanplanten vaste planten als gevolg van veel sterfte/verdroging. In het stedelijk gebied staan in verhouding veel vaste planten. Deze zijn gevoelig voor natte en droge periodes waardoor veel inboet noodzakelijk is.
-
Hogere kosten voor bladruimen € 40.000 in verband met gladheidsbestrijding op (fiets)paden en toegankelijkheid (uitsterfbeleid bladkorven). •
Lagere kosten van € 240.000 aan de IBN. Een gedeelte van de bestekskosten groen zijn niet in rekening gebracht en rechtstreeks via de AGR (reserve IBN) verrekend.
63
Afvalverwijdering particulieren We hebben lagere kosten van € 366.000 en hogere opbrengsten van € 269.000. Per saldo geeft dit een voordeel van € 635.000. Dit voordeel bestaat uit een voordeel voor afvalinzameling (€ 480.000), een voordeel voor compostering (€ 90.000) en lagere kosten voor de bestrijding van ongedierte (€ 60.000). Het voordeel vanuit afvalinzameling hebben we minder onttrokken uit de reserve afvalstoffenheffing. We zien de volgende voordelen voor afvalinzameling: -
We hebben hogere inkomsten van € 300.000 door meer ontvangen afvalstoffenheffing € 260.000 en een lagere teruggave van € 40.000 aan huishoudens van afvalstoffenheffing. Het aantal huishoudens lag in werkelijkheid hoger en een er waren meer ledigingen van restafval dan begroot.
-
Lagere kosten van € 290.000 door de demontagehal. Het is moeilijk om geschikt personeel met een afstand tot de arbeidsmarkt te vinden voor de verschillende werkzaamheden in de demontagehal. Hierdoor zijn er fors minder uren gemaakt dan geraamd.
-
Lagere kosten van € 140.000 voor vervanging van inzamelmiddelen afval - en grondstoffen doordat reparatie voldoende was.
-
Lagere inzamelkosten van GFT van € 100.000. Door weersomstandigheden is er ongeveer 7% minder gft ingezameld ten opzichte van afgelopen jaar. Daarnaast waren de verwerkingskosten lager vanwege minder afkeur van vervuild GFT afval. Dit is overigens in lijn met de landelijke tendens in 2025 (bron Attero).
-
Lagere kosten van € 60.000 voor verwerking, overslag en transportkosten door minder ingezameld glas.
-
Lagere kosten van € 50.000 voor huur inzamelmiddelen tuinafval.
-
Lagere kosten van € 20.000 voor vergoedingen aan verenigingen door 7% minder ingezameld oud papier en we hebben € 20.000 aan hogere opbrengsten voor de vergoeding van oud papier door een hogere papier prijs.
-
Hogere vergoeding voor PMD van € 50.000 door eindafrekening voorgaande jaren.
-
Lagere kosten van € 50.000 voor onderhoud van het duurzaamheidsplein. Er is rekening gehouden met de verbouwing van het duurzaamheidsplein in 2026 waardoor we terughoudend zijn omgegaan met onderhoud.
-
Lagere kosten van € 20.000 voor beveiliging van duurzaamheidsplein.
We zien de volgende nadelen voor afvalinzameling -
Hogere kosten van € 210.000 voor inhuur in verband met langdurige zieken huis-aan-huis inzameling.
-
Hogere inhuur kosten voor het duurzaamheidsplein van € 190.000 door hoog ziekteverzuim en een bovengemiddeld aantal langdurige zieken.
-
Hogere verwerkingskosten van € 90.000, overslag en transportkosten restafval door 7% meer ingezameld huishoudelijk restafval.
-
Hogere verwerkingskosten van € 80.000 duurzaamheidsplein voor grof huishoudelijk afval, door hogere verwerkingstarieven.
-
Minder inkomsten van € 70.000 aan de poort.
Voor compostering hebben we hogere opbrengsten € 90.000 door lagere verwerkigngskosten en een grotere hoeveelheid groenafval. Bij ongediertebestrijding hebben we € 60.000 lagere kosten voor de bestrijding van de processierups en overige ongediertebestrijding. Klimaat en energie We hebben € 0,8 miljoen aan lagere kosten en € 0,6 miljoen aan hogere opbrengsten. Per saldo een voordeel van € 1,5 miljoen. Dit heeft meerdere oorzaken. Binnen dit product vallen meerdere subsidies/regelingen die we van het Rijk hebben ontvangen waarvan we lagere kosten hadden in 2025. We mogen deze middelen ook in 2026 (en verder) inzetten. Daarom hebben we ook lagere opbrengsten verantwoord in 2025. Het gaat onder andere om de volgende subsidies/regelingen:
64
-
Aanpak energiearmoede (€ 0,5 miljoen) en Specifieke Uitkering (SPUK) Lokale Aanpak Isolatie (€ 50.000). We hebben de subsidie voor aanpak energiearmoede en isolatie nog niet volledig uitgegeven. In lijn met de evaluatie transitievisie warmte zullen we het resterend budget energie-armoede en voor isolatie gaan besteden aan het verduurzamen van woningen, waarmee mensen structureel geholpen worden met een woning die minder energie verbruikt en een beter klimaat binnenshuis wordt bereikt (isolatie-aanpak). Dit gaan we doen in de MCO-aanpak (meerjarig collectief ontzorgen). In 2026 starten we met het MCO waarbij grote delen van de Energiearmoede subsidie besteed zullen worden (restant in 2027). Daarnaast zal de SPUK Lokale Aanpak Isolatie in 2026 en daaropvolgende jaren besteed worden. We schuiven de nietbestede subsidies door.
Daarnaast hebben we op een aantal onderdelen lagere kosten of hogere opbrengsten en daarom hebben we ook minder onttrokken uit of meer gestort in reserves. Dat gaat om de volgende posten: -
Hogere kosten (€ 0,2 miljoen) en hogere opbrengsten (€ 0,6 miljoen) duurzame opwekken van energiesystemen. We hebben hogere kosten van € 170.000 voor de Duurzame polder. De kosten voor Duurzame Polder voor het deel van Oss betalen we uit de subsidie voor versnelling van klimaat- en energiebeleid. De opbrengsten zijn € 0,6 miljoen hoger dan verwacht. We hebben bijna € 600.000 ontvangen vanuit het windmolenpark Elzenburg de Geer. Wij hebben het bedrag ontvangen van de Wachtmeesters omdat wij als gemeente in de afgelopen jaren actief zijn geweest bij de voorbereiding van het windmolenpark. De vergoeding is grotendeels voor de gemaakte plankosten. Wij hebben als gemeente dit project voorgefinancierd en brengen de kosten via een anterieure overeenkomst in rekening bij de Wachtmeesters. In 2025 hebben we nog enkele kosten gemaakt die vanuit deze opbrengst betaald zijn. Het resterende bedrag van € 560.000 euro hebben we gestort in de reserve Ontwikkeling windpark. Met deze opbrengst kan in de komende jaren wederom worden geïnvesteerd met mogelijke opbrengsten ten gevolge.
-
Hogere kosten (€ 250.000) en hogere opbrengsten (€ 649.000) voor het Bos van Oss. In dit project hebben we voornamelijk agrarische percelen omgezet naar bosgrond, waardoor de grond minder waard is geworden. De waardedaling van afgerond € 250.000 was niet begroot omdat het exacte moment van realisatie niet bekend was. Omdat het bos is gerealiseerd ontvangen we € 649.000 subsidie van de provincie Noord-Brabant als vergoeding voor de afwaardering van de grond. Ook deze post was niet begroot omdat het exacte moment van realisatie niet bekend was. Een externe partij, Stichting Bos van Oss, realiseert het bos.
-
Lagere kosten uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie (€ 80.000). We hebben lagere kosten voor het programma klimaatadaptatie. Dit wordt met name veroorzaakt doordat we € 70.000 minder kosten hadden voor initiatieven binnen het programma. Daarnaast hebben we enkele projecten niet kunnen starten door personele wisselingen. We hebben per saldo € 80.000 minder onttrokken aan de reserve klimaatadaptatie.
-
Lagere kosten voor uitvoering van dijkprojecten (€ 35.000). Dit hebben we minder onttrokken aan de reserve meekoppelkansen dijkversterking Maas.
Daarnaast zien we de volgende afwijkingen: -
Voordeel middelen voor versnelling klimaat- en energie (CDOKE) (€ 0,6 miljoen). Het Rijk heeft gedurende het jaar de CDOKE-middelen met bijna € 1 miljoen verhoogd. Om dit op goede wijze te besteden en de organisatie daar op aan te passen hebben we een meerjarenbegroting opgesteld. De eerste stappen in opschaling zijn gemaakt, komende jaren volgt verdere besteding van deze middelen. We hebben in 2025 nog niet alle extra middelen kunnen inzetten. Om zo veel mogelijk gebruik te kunnen maken van deze extra middelen uit het Rijk, hebben we meer interne kosten (uren) aan CDOKE toegerekend. Hierdoor hebben we afgerond € 0,6 miljoen extra kosten onder CDOKE kunnen verantwoorden. We zien daarom een voordeel op het onderdeel klimaat en energiebeleid. Om deze gelden de komende jaren toch voor dit beleidsdoel in te kunnen zetten, stellen we voor om een bedrag van € 0,6 miljoen als resultaatbestemming te storten in de reserve Investeringfonds Duurzaamheid.
-
Lager kosten dierenopvang (€ 134.000). We hebben een nieuw contract afgesloten voor dierenopvang waarbij we samenwerken met meerdere gemeenten, dit zorgt voor lagere kosten. Daarnaast zijn de inzet en kosten van de dierenambulance meegevallen. Dit is afhankelijk van het aantal meldingen.
65
Riolering We hebben hogere opbrengsten van € 120.000 door door naheffingen rioolheffing oude dienstjaren die door de BSOB alsnog zijn geïncasseerd en door meer rioolaansluitingen. In de begroting hielden we rekening met een tekort van € 289.000, het tekort is nu € 154.000. We onttrekken daarom minder aan de reserve. Afvalverwerking bedrijven We hebben € 65.000 aan lagere kosten voor bedrijfsafval. Dit komt met hoofdzakelijk door minder inzet van personeel en lagere verwerkingskosten. Daarnaast hebben we hogere opbrengsten van € 148.000. Met ingang van 1 januari 2025 is de regie over het bedrijfsafval ondergebracht bij de gemeente Oss. We zien hierdoor dat de contacten met de Osse ondernemers hebben geleid tot meer afgesloten contracten bedrijfsafval. Dit heeft een positieve bijdrage geleverd aan de klanttevredenheid van de Osse ondernemers. Stortingen reserves We hebben € 1 miljoen meer gestort in reserves dan begroot. Dit heeft de volgende oorzaken: -
€ 560.000 meer gestort in de reserve Ontwikkeling windpark vanuit de verrekening van de kosten.
-
€ 384.000 meer gestort in de bedrijfsreserve van het grondbedrijf (ABR). We hebben gronden van het grondbedrijf ingebracht om het Bos van Oss te realiseren. Deze zijn afgewaardeerd naar boswaarde. Het verschil tussen de daartoe ontvangen subsidie en de afwaardering hebben we gestort in de ABR.
Onttrekkingen reserves We hebben afgerond € 0,2 miljoen meer onttrokken aan verschillende reserves. Dit komt per saldo door de volgende wijzigingen: -
€ 950.000 meer onttrokken aan de reserve IUP.
-
€ 480.000 minder onttrokken aan de reserve afvalstoffenheffing.
-
€ 100.000 minder onttrokken aan de reserve klimaatadaptatie. We hebben minder kosten gemaakt voor het uitvoeringsprogramma en daarom minder onttrokken uit de reserve.
-
€ 140.000 minder onttrokken aan de reserve riolering.
66
Lasten per product In de volgende figuur hebben we voor 2025 de totale lasten per product in beeld gebracht (bedragen x € 1.000).
5. Overzicht subsidies Omschrijving
Rekening
Begroting
Rekening
2024
2025
2025
Klimaat en energie
330
158
149
Openbaar groen
30
50
29
360
208
178
Totaal programma 04. Klimaat, energie en openbare ruimte
67
Programma 5. Economie
68
1. Inleiding Onze brede welvaart is opgebouwd door eigenzinnige start-ups, trotse familiebedrijven, toonaangevende multinationals en een gevarieerd midden- en kleinbedrijf. Ze werken in ketens waar zij de meeste waarde kunnen toevoegen. Bijvoorbeeld doordat zij nieuwe producten en diensten ontwikkelen en ontwerpen, die vaak dicht bij de eindgebruiker staan. Onze arbeidsproductiviteit is hierdoor groot en een belangrijke stuwende kracht voor economische groei en welvaart. Een gezond ondernemersklimaat, met ruimte voor bedrijven en voldoende arbeidspotentieel zijn essentieel om de toekomst van een welvarend en leefbaar Oss te waarborgen. Samen met het bedrijfsleven, het onderwijs, andere overheden en regionale en landelijke organisaties bouwen we aan een duurzame, vitale (lokale en regionale) economie die klaar is voor de toekomst. Daarbij zetten we in op een goede afstemming met onderwijs en bedrijfsleven en een goed kwantitatief en kwalitatief aanbod van arbeid. In onze stad zijn meerdere sectoren prominent aanwezig: life sciences, logistiek, maakindustrie, bouwsector en agrifood. En dat mag gezien worden. We dragen dat actief uit in onze gesprekken op verschillende niveaus, netwerken, bijeenkomsten, evenementen en social media. 2.
Programma-onderdelen 2.1 Ruimte voor bedrijven Doelstellingen We werken aan de volgende doelstelling(en): In de economische strategienota 2021-2025 zijn de doelstellingen en actiepunten beschreven. Kort gezegd werken we aan de volgende doelstelling(en): -
Stimuleren ondernemerschap (sector en gebiedsgericht)
-
Uitbouwen economische ecosystemen (sector gericht)
-
Inzetten op toekomstige arbeidsmarkt en talent (sector en gebiedsgericht)
-
Stimuleren duurzaam en toekomstbestendig ondernemen (opgave gericht)
-
Ruimte maken voor ondernemen (gebiedsgericht)
Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? 2025 was een roerig jaar voor ondernemers, mede door internationale onrust. Schaarste blijft ook een uitdaging, bijvoorbeeld op de arbeidsmarkt en het elektriciteitsnet. Door onze inzet op de energietransitie, circulaire economie, arbeidsmarkt en werklocaties hebben we de ondernemers ondersteund bij deze uitdagingen. Met het stimuleren van (innovatief) ondernemerschap, het uitbouwen van ecosystemen en het verkennen van nieuwe ruimte voor werklocaties bouwden we verder aan het fundament van onze nieuwe economie. Onze uitdagingen zijn niet uniek, landelijk gelden dezelfde uitdagingen. We zijn daarom bestuurlijk stevig vertegenwoordigd in economische platformen, zoals VNG, G40 stedennetwerk, Agrifood Capital en Regio NOB. Wat hebben we hiervoor gedaan? -
We hebben een nieuwe economische strategie 2026-2032 gemaakt, omdat de vorige strategie in 2025 afliep. De gemeenteraad stelde deze in januari 2026 vast. Onderdeel van dit proces was het maken van een economische analyse naar de stand van de Osse economie.
-
Samen met de RNOB (Regio Noordoost Brabant) hebben we een Regionaal Economisch Position Paper opgesteld om onze regio beter economisch te gaan positioneren.
-
Werklocaties: o
We hebben een havenvisie opgesteld.
o
We zijn gestart met het verduurzamen en toekomstbestendig maken van bedrijventerreinen Moleneind en Vorstengrafdonk (o.a. door deelname aan regelingen zoals Grote Oogst en Regiodeal).
o
We zijn gestart met haalbaarheidsonderzoeken voor een energiehub en digital twin bij bedrijventerrein Elzenburg-de Geer (deelname Stimuleringsregeling Energiehubs van Provincie Noord-Brabant).
69
o
We zijn gestart met vergroting van organisatiegraad bij diverse bedrijventerreinen en ondernemersverenigingen.
o
Pilot Intensiveren bedrijventerrein Danenhoef afgerond.
o
Vooruitlopend op het nieuwe beleidskader bedrijventerreinen zijn we gestart met het onderzoek naar uitbreiding van nieuwe bedrijventerreinen.
o
We onderzoeken hoe we het digitale zakelijke energieloket kunnen onderbrengen in het nieuw op te richten Energiehuis.
-
Farmaceutisch cluster: o
Pivot Park heeft een campusvisie ontwikkeld - waar we actief aan hebben bijgedragen - om van een (nationaal erkende) groeicampus naar een zelfstandige gevestigde campus te groeien.
o
We hebben eerste stappen gezet voor de verdere doorontwikkeling van de farma campus.
o
We hebben mede geïnvesteerd en bijgedragen aan de verdere ontwikkeling van het Pharma Delta initiatief.
-
o
We hebben onze relaties met betrekking tot farma geïntensiveerd op regionaal en nationaal niveau.
o
Moleneind is opgenomen in de stadsagenda als prioritair gebiedsontwikkeling voor Oss.
Arbeidsmarkt: o
We maakten samen met de collega's uit programma 2 het arbeidsmarktbeleid Van werkvloer tot wereldstad: Oss beweegt mee, inclusief de Agenda op hoofdlijnen. Hierin sloten we ook aan bij de Lerende Stad Oss. De gemeenteraad bespreekt het op 5 maart 2026.
o
We organiseerden twee netwerkbijeenkomsten van de Learning Community Arbeidsmarkt Oss, waarin we inspirerende lokale arbeidsmarktinitiatieven samenbrachten en verbonden.
o
We ondersteunden de LOB-hub, een initiatief van de werkgroep Arbeidsmarkt VNO-NCW Oss voor innovatieve loopbaanbegeleiding voor onze Osse inwoners.
o
We brachten Osse werkgevers (waaronder de gemeente) onder de aandacht van jong talent. Voorbeelden zijn de Bedrijvenbeurs KW1C, MijntoekomstinOss, VIP voor 1 dag, HAN Werkplaats Duurzaam organiseren en aantrekken van talent onder de samenwerkingsvlag van Pharma Delta.
-
Circulaire economie: o
We hebben een koersnota Circulaire Economie gemaakt.
o
We hebben havenbezoeken georganiseerd voor zowel de Osse gemeenteraad als de VNG.
o
We hebben de pilot afvalvermindering succesvol afgerond op Vorstengrafdonk.
o
We zijn het project afvalvermindering gestart op Elzenburg de Geer.
o
We hebben het eerste project voedselverspilling reduceren bij MKB samen met de HAS afgerond. We zijn gestart met het landelijke foodcluster tegen voedselverspilling.
o
We hebben het bouwdiner georganiseerd.
o
We zijn gestart met het bouwportfolio, om onze bouwketen beter in beeld te brengen.
o
We hebben circulaire ondernemers onder de aandacht gebracht tijdens de week van de circulaire economie.
o
We zijn samen met andere gemeenten, provincies en ministeries gestart in de werkgroep Ruimte voor circulaire economie vanuit het convenant ‘Rijk- Regio’, om onze circulaire strategische locaties te identificeren, onder de aandacht te brengen en te verbinden met andere circulaire strategische regio’s.
o
Samen met de provincie en enkele andere gemeenten zijn we gestart met een onderzoek naar circulaire hubs in de provincie Noord-Brabant, voor een goede onderbouwing van de spreiding, de juiste locaties en de verbinding van de hubs onderling.
-
Overig: o
We zijn gestart met het onderzoek naar het opzetten van een ondernemersfonds.
o
Samen met de regio stimuleerden we starters en scale-ups vanuit het programma Elevate-X. En we hebben samen met Starters Succes Oss Bernheze het jaarlijkse startersontbijt georganiseerd en gehost.
o
Er is een nieuwsbrief ontwikkelt die 5-wekelijks uitkomt, waarop ondernemers, raadsleden, omliggende gemeenten en andere geïnteresseerden zich kunnen abonneren.
o
Er zijn 2 thematisch ingestoken bedrijfsbezoeken voor raads- en collegeleden georganiseerd. Een op het thema circulaire economie en een voor de vrijetijdseconomie.
70
o
We hebben samen met ondernemersvereniging TIBO in november vormgegeven aan de landelijke de Dag van de Ondernemer. Hiervoor is een bijeenkomst georganiseerd met een internationaal spreker op het gebied van Duurzaam ondernemen en investeren.
2.2 Landbouw Doelstellingen We werken aan de volgende doelstelling(en): -
Een gebiedsgerichte aanpak om te komen tot: o
Een gezonde, economisch rendabele agrarische sector door het faciliteren van een goed ondernemersklimaat vanuit het perspectief van kringlooplandbouw
o
Een ecologisch verantwoorde agrarische sector waarbij verbetering van lucht, water, bodem en biodiversiteit bereikt wordt
o
Een agrarische sector die maatschappelijk verbonden is met de omgeving door ontwikkelingen in samenspraak tot stand te brengen
Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? Het bereiken van de doelstellingen voor de landbouw vraagt om het leveren van doorlopende inspanningen. Het vraagt om intensieve samenwerking en afstemming met de agrarische collectieven in de polder, waarbij we ophalen wat nodig is om onze ambitie te bereiken. Daarnaast en tegelijk onderhouden we nauwe relaties met regio, provincie en Rijk voor ophalen van draagvlak door onze aanpak te presenteren. In 2025 hebben we daarmee veel bereikt, we hebben onderstaande activiteiten ondernomen om deze die de doelen ondersteunen. Wat hebben we hiervoor gedaan? -
We hebben middelen ingezet om een kwartiermaker aan te stellen. Deze heeft de ACO geholpen bij verdere ontwikkeling en professionalisering. Daarbij gaan we verder met het vormgeven van een gezamenlijke uitvoeringsagenda en governance afspraken.
-
We hebben verkennende gesprekken gevoerd met de provincie Noord-Brabant en de Rijksoverheid over het opstellen van gebiedsdoelstellingen en natuur- en milieudoelen te gaan meten (doelsturing). We volgen hierbij de landelijke ontwikkelingen.
-
We hebben subsidie beschikbaar gesteld voor een pilot waarin met satellieten ammoniak emissie wordt gemeten.
-
We hebben onderzocht hoe de nutriëntenkringloop (mestkringloop) binnen de Osse Polder zoveel mogelijk gesloten kan worden.
-
We hebben de aspecten in kaart gebracht rondom het beschermen van landbouwgronden in de Osse polder. In het kader van voedselstrategie onderzoeken hoe we daar de juiste randvoorwaarden bij kunnen formuleren.
-
We hebben een lobbyagenda opgesteld om de Osse Polder onder de aandacht te brengen als voorbeeldgebied voor de ontwikkeling van hoogproductieve kringlooplandbouw. Hierbij te benadrukken dat we werken aan een gezonde bodem, schone lucht en schoon water, dit in combinatie met een toekomstbestendig verdienmodel voor agrariërs.
-
We hebben een communicatiestrategie ontwikkeld waarmee we in 2026, samen met de ACO, actief gaan communiceren over de landbouw in de Osse Polder.
71
2.3 Recreatie en toerisme Doelstellingen We werken aan de volgende doelstelling(en): -
We streven naar versterking van de vrijetijdssector (werkgelegenheid)
-
We zetten in op voldoende (vrij toegankelijke) mogelijkheden om dichtbij huis te kunnen ontspannen
-
We streven naar meer kwaliteit van het aanbod passend bij de lokale behoeften (tevredenheid over recreatieve voorzieningen)
-
We werken aan een goede balans tussen natuurwaarden en recreatieve waarden door spreiding van recreatie in het gehele gebied
-
We informeren, inspireren en enthousiasmeren inwoners en bezoekers samen met onze stakeholders recreatie & toerisme in het Platform TrefhetinOss om erop uit te gaan in de regio
Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? We versterken onze vrijetijdssector met bekende partners buiten onze gemeentegrenzen zoals de Maassamenwerking, gemeenten in Noordoost Brabant en Brabant Partners. We versterken onze vrijetijdsector ook met onze partners binnen de gemeentegrenzen. We werken samen aan een professionele gebiedsmarketingorganisatie vanuit het Platform ‘Tref het in Oss’. We zetten routes en routestructuren in voor het spreiden van recreatie. En we faciliteren diverse (ondernemers)projecten ter versterking van recreatieftoeristische voorzieningen zoals de Lithse Ham, Jachthaven de Groot, Hoessenbosch en de Geffense Plas. Wat hebben we hiervoor gedaan? -
We sloten de openbare ruimte aan op het ontwikkelplan van de exploitant van de Geffense Plas.
-
We sloten de Geffense Plas met Stichting Landschapsbeheer Oss en Routebureau Brabant aan op het Fietsroutenetwerk.
-
We verkenden de mogelijkheden en onmogelijkheden om de recreatieve poort Hoessenbosch kwalitatief te versterken. We verwerkten dit in drie voorbeeldscenario's die we gebruikten om hierover in gesprek te gaan met omwonenden, betrokkenen en eind 2025/begin 2026 met de raad. We werken dit in 2026 verder uit in een ontwikkelperspectief. Dit doen we samen met de omgeving.
-
We werkten het advies ‘Mouwen omhoog voor een effectieve gebiedsmarketing’ met onze partners uit in een businesscase en bereidden een nieuwe samenwerkingsvorm voor om onze gebiedsmarketing vanaf 2026 te professionaliseren; Stichting Oss & Partners.
-
We schreven een nieuwe visie voor het toeristisch informatiecentrum in het Warenhuis onder de vlag van de nieuwe gebiedsmarketingorganisatie en voerden deze uit richting de opening van het Warenhuis.
-
We werkten met onze partners verder in het Platform TrefhetinOss als hét inspiratieplatform voor een uitje in de Osse regio en ontwikkelde campagnes rond de zomer, cultuur en de winter.
-
We sloten een samenwerkingsovereenkomst af met negen gemeenten in Noordoost-Brabant — Bernheze, Boekel, Boxtel, 's-Hertogenbosch, Land van Cuijk, Maashorst, Meierijstad, Oss en Sint-Michielsgestel — om toerisme en recreatie in de regio te versterken en in te zetten op een toekomstbestendige vrijetijdseconomie.
72
3. Programma-informatie 3.1 Duurzaamheid Dit programma levert een bijdrage aan meerdere doelen uit de duurzaamheidscirkel, vooral aan de profit-kant, waarbij people en planet ook goede aandacht krijgen: -
Arbeid: Door te streven naar een maximale werkgelegenheidsfunctie leveren we een bijdrage aan meerdere indicatoren zoals besteedbaar inkomen, armoede, jeugdwerkloosheid en verhuissaldo.
-
Kennis: Het opleidingsniveau van de beroepsbevolking en dus de aanwezigheid van hoger onderwijs is de sleutel tot de toekomst. We zetten dan ook maximaal in op samenwerking met bijvoorbeeld Koning Willem 1, Avans, HAS, HAN en universiteiten in onze nabijheid.
-
Ruimtelijke vestigingsvoorwaarden: we kijken kritisch naar ons ruimtegebruik, onder andere door toepassing van de 'Ladder duurzame verstedelijking bij de ontwikkeling van bedrijventerrein Heesch-West is zorgvuldig uitgiftebeleid een belangrijke factor. We hebben hier ook regionaal afstemming over. Voor regionaal bedrijventerrein Heesch west zal een gronduitgifteprotocol gehanteerd worden.
-
Daarnaast ontwikkelen we projecten en activiteiten die de transitie binnen het bedrijfsleven naar een duurzame en circulaire economie moeten versnellen (zie paragraaf 2.2).
De global goals die bij dit programma horen zijn: geen armoede, kwaliteitsonderwijs, duurzame energie, fatsoenlijk werk en gezonde economie, duurzame industrie, innovatie en infrastructuur, duurzame steden en gemeenschappen, verantwoorde consumptie en productie en partnerschappen om doelen te bereiken. 3.2 Indicatoren Indicator
Bron
2022
2023
2024
2025
Streefwaarde
Werkgelegenheid
osstat*
45.726
47.081
47.749
n.n.b.
Bedrijfsvestigingen
osstat
9.539
10.142
10.553
n.n.b.
MKB vriendelijkste gemeente
MKB Nederland
**
**
n.n.b.
7
Ranking logistieke hotspots
www.logistiek.nl
3
4
n.n.b.
5
2
45.000
* Gebruikt zijn de LISA-cijfers, die zijn berekend op basis van KvK-gegevens aangevuld met steekproefonderzoek onder bedrijven. De cijfers zijn een schatting van de werkgelegenheid van halverwege het jaar ervoor. In landelijk LISA-verband wordt ervoor gekozen om jaarlijks de historie met terugwerkende kracht te actualiseren. De cijfers zijn terug te vinden in OssStat onder het kopje Economie. ** De verkiezing vindt elke twee jaar plaats. In 2020 heeft Oss niet actief deelgenomen. Vanwege een doorontwikkeling is er in 2024 geen landelijke ondernemerspeiling MKB-vriendelijkste gemeente uitgevoerd. Omdat er geen zicht is op hervatting door MKB Nederland, nemen we deze peiling niet langer op als indicator. 3.3 Waar staat je gemeente In de volgende tabel geven we de verplichte indicatoren vanuit waarstaatjegemeente.nl weer. Om de cijfers van Oss te kunnen plaatsen hebben we daarnaast een referentiemeting opgenomen. We gebruiken hiervoor de gemiddelde waarde van gemeenten in de grootteklasse van 50.000 tot 100.000 inwoners. Indicator
Oss
Referentie
Jaar
Functiemenging (verhouding tussen banen en
53,1
53
2024
Vestigingen bedrijven per 1.000 inwoners 15-64 jaar
172,7
179,9
2024
Banen 15-64 jaar per 1.000 inwoners
780,3
813,8
2024
woningen, 0 is alleen wonen, 100 is alleen werken)
73
4. Wat heeft het gekost? + is nadeel: hogere uitgaven/lagere inkomsten - is voordeel: lagere uitgaven/hogere inkomsten bedragen x € 1.000 Omschrijving
Haven
Economische ontwikkeling
Industrieterreinen
Recreatie en toerisme
Totaal programma
Begroting
Begroting
Rekening
2025
2025 na
2025
Verschil Voordeel/
primitief
wijziging
Lasten
1.153
1.172
1.176
4
N
Baten
-405
-405
-472
-67
V
Saldo
748
766
703
-63
V
Lasten
2.184
2.383
3.082
699
N
Baten
-85
-245
-297
-52
V
Saldo
2.099
2.138
2.785
646
N
Nadeel
Lasten
2.984
1.277
3.286
2.009
N
Baten
-4.388
-1.766
-4.771
-3.005
V
Saldo
-1.404
-489
-1.485
-996
V
Lasten
673
1.312
1.273
-39
V
Baten
-50
-195
-278
-83
V
Saldo
622
1.116
995
-121
V
Lasten
6.994
6.144
8.817
2.673
N
Baten
-4.928
-2.612
-5.819
-3.207
V
Saldo
2.065
3.532
2.998
-534
V
Stortingen reserves
1.276
7.910
8.964
1.053
N
Onttrekkingen reserves
-208
-7.915
-8.828
-913
V
Totaal mutaties reserves
1.068
-5
135
140
N
Resultaat
3.133
3.528
3.133
-394
V
Toelichting per product Economische ontwikkeling We hebben hogere kosten van € 0,7 miljoen en hogere opbrengsten van € 52.000. Per saldo hebben we een nadeel van € 0,6 miljoen. Dit heeft de volgende oorzaken: -
Lagere kosten verduurzamen bedrijventerreinen (€ 202.000). Voor het verduurzamen van bedrijventerreinen is er een samenwerking tussen de provincie, bedrijven en de gemeente tot stand gekomen. De voorwaarde was dat we in 2025 € 230.000 beschikbaar stelde als gemeente. Het project heeft echter een langere looptijd, het loopt tot en met 2029. We betalen dit uit CDOKE gelden en hebben het niet bestede bedrag doorgeschoven naar 2026.
-
Storting voorziening lening Wachtmeesters (€ 800.000). In 2022 hebben we een risicoreserve en voorziening gevormd voor de waardering van de lening die we aan Wachtmeesters B.V. hebben verstrekt. In totaal ging het om € 2,1 miljoen. Op basis van de verwachte jaarcijfers van de Wachtmeesters hebben we opnieuw een inschatting gemaakt van het risico op oninbaarheid van de lening die we aan hen verstrekt hebben. Op basis van die inschatting hebben we € 800.000 extra gestort in de voorziening en met hetzelfde bedrag de reserve verlaagd die we hier voor hadden.
74
-
Hogere opbrengsten (€ 51.000) en hogere kosten (€ 95.000) voor Verduurzamen Moleneind/Grote Oogst project. Voor het Verduurzamen Moleneind /Grote Oogst project is er een samenwerking tussen de gemeente, de bedrijven en de provincie. In 2025 € 51.000 aan bijdrage van bedrijven ontvangen, deze was niet begroot. We hebben ook hogere kosten van € 95.000 omdat we meer activiteiten hebben uitgevoerd. Het project loopt door naar volgend jaar. We hebben daarom € 44.000 meer onttrokken uit de reserve Economie.
Industrieterreinen Industrieterreinen is een budgettair neutrale activiteit, onderdeel van het grondbedrijf. Het saldo van lasten en baten van alle industriecomplexen inclusief mutaties in reserves en voorzieningen wordt uiteindelijk verrekend met de grondvoorraad op de balans van de gemeente. Binnen industrieterreinen vallen twee onderdelen: -
Industrieterreinen;
-
Erfpachtgronden.
De verschillen ten opzichte van de begroting zitten in: -
Industrieterreinen: we hebben hogere verkopen binnen Vorstengrafdonk gerealiseerd (€ 2,8 miljoen). Hierdoor is er sprake van een hogere winstneming (storting in de algemene bedrijfsreserve) van € 1 miljoen. Deze winstneming is nog niet feitelijk gerealiseerd. Het betreft een administratieve verwerking waarbij het complex adminsitratief "gesloten" is en de boekwaarde overgeboekt is naar "restantcomplexen" onder product woningbouw. Dit is adminsitratief daar op een juiste manier verwerkt. Per saldo is de voorraad onderhanden werk industrieterreinen met € 1,8 miljoen extra afgenomen.
-
Voor een uitgebreide toelichting op het rekeningresultaat van het grondbedrijf verwijzen we naar de paragraaf grondbeleid verderop en naar het Meerjarenprogramma Grondbedrijf (MPG).
-
Erfpachtgronden: in 2025 zijn de kosten hoger door een afboeking van boekwaarde van grond (€224.000), die eerder is verkocht. Dit bedrag is onttrokken aan de algemene bedrijfsreserve van het grondbedrijf. De opbrengsten uit erfpachtsgronden zijn circa € 145.000 hoger dan begroot. Hiervan is een bedrag van € 56.000 gekoppeld aan een boekwinst van verkochte gronden.
Stortingen reserves We hebben € 1,1 miljoen meer gestort in reserves dan verwacht. Belangrijkste oorzaak hiervan is: -
extra storting in de algemene bedrijfsreserve van het grondbedrijf: € 1 miljoen door winstneming industrieterreinen (Vorstengrafdonk)
Onttrekkingen reserves We hebben € 0,9 miljoen meer onttrokken aan reserves dan verwacht. Dit heeft de volgende oorzaken: -
€ 0,8 miljoen onttrokken aan de reserve waardering lening Wachtmeesters om dit te storten in de voorziening die we voor hetzelfde doel hebben.
-
Meer onttrokken aan de reserve Economie (€ 44.000) door hogere kosten voor verduurzamen van Moleneind/Grote Oogst.
-
Meer onttrokken aan de algemene bedrijfsreserve in verband met een afboeking van boekwaarde erfpachtsgronden die eerder al verkocht was (€ 224.000).
75
Lasten per product In de volgende figuur hebben we voor 2025 de totale lasten per product in beeld gebracht (bedragen x € 1.000).
5. Overzicht subsidies Omschrijving Economische ontwikkeling Recreatie en toerisme Totaal programma 05. Economie
Rekening
Begroting
Rekening
2024
2025
2025
437
409
409
71
73
72
508
482
481
76
Programma 6. Centrum
77
1. Inleiding De dynamiek in het centrum van Oss is groot. We moeten steeds blijven anticiperen en meebewegen met de markt en op de ontwikkelingen in de maatschappij om kansen voor ons centrum te benutten. Het centrum van Oss is het visitekaartje van Oss. Het blijft de centrale plek waar inwoners uit gemeente Oss en bezoekers uit de regio samenkomen, omdat op deze plek voor ieder iets te doen en te beleven valt. De komst van het Walkwartier heeft het centrum een nieuwe, meer stedelijke uitstraling gegeven en een belangrijk publieksfunctie (het Warenhuis met onder andere de bibliotheek) in het centrum toegevoegd. De verstedelijking zorgt ervoor dat de stad en het aantal inwoners in de gemeente groeit. Nieuwe inwoners zorgen voor nieuw bestedingspotentieel waar ondernemers van kunnen profiteren. Daarnaast geeft de verstedelijking aanleiding om de binnenstad aantrekkelijker en groener in te richten. De komende jaren neemt de druk op de ruimte in het centrum toe: meer woningen, meer behoefte aan ruimte voor groen, voorzieningen en een goede bereikbaarheid. De blijvende groei van online winkelen zorgt ervoor dat ons centrum veranderd is van winkelhart naar brede binnenstad met een grote mix aan functies. Er is blijvende aandacht nodig om de panden in het centrum goed ingevuld te houden. Dit alles vraagt om keuzes om het centrum aantrekkelijk te houden voor bezoekers en ondernemers.
Om goed in te kunnen blijven spelen op de ontwikkelingen, die op ons afkomen en om ervoor te zorgen dat ons centrum ook in de toekomst aansluit bij de groeiende stad, leggen we de raad de geactualiseerde visie op het centrum (de Binnenstadvisie Oss 2045) nog voor. Deze visie vormt de basis voor onze inzet en investeringen de komende jaren. We werken samen met de belanghebbenden in het centrum de komende jaren door aan een bruisend, groen en toekomstbestendige binnenstad.
78
2. Programma-onderdelen 2.1 Stadscentrum Doelstellingen We werken aan de volgende doelstelling(en): -
Een levendige, veilige, schone en herkenbare binnenstad met winkels, horeca, evenementen, cultuur, onderwijs, werkfuncties en woningen
-
Een groenere binnenstad, waar het aantrekkelijk is om te verblijven
-
Een goed bereikbare binnenstad voor fietsers, voetgangers en automobilisten.
Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? In 2025 is hard gewerkt aan de afbouw van het Warenhuis in het Walkwartier en de inrichting van de openbare ruimte rondom het Walkwartier. Deze projecten zijn nu voor een belangrijk deel uitgevoerd en dragen bij aan een levendige en herkenbare binnenstad, waar het aantrekkelijk is om te verblijven. Op gebied van evenementen hebben we het mogelijk gemaakt dat de kermis een uur langer open mag zijn en hebben we gewerkt aan concept-locatieprofielen voor onder andere het Barbarapark en Jan Cunenpark. We hebben op diverse plekken in het centrum groen aangebracht, onder andere op Terwaenen, in de Molenstraat en bij de Oostwal. Ook is de blindegeleideroute in het centrum opnieuw aangelegd en uitgebreid. Daarnaast hebben we de plannen voor bewaakte fietsenstallingen bij TBL en de Koornstraat uitgewerkt. Met de Carmelstichting zijn we een aangepast plan voor het Stadssportpark TBL overeengekomen. Wat hebben we hiervoor gedaan? -
We hebben de locatieprofielen voor het centrum (Burchtplein, Oostwal, Eikenboomgaardplein, Eikenboomgaard I, Eikenboomgaard II en de Heuvel) geëvalueerd. In 2025 zijn de locatieprofielen van het centrum aangepast zodat de openingstijden van de Kermis in Oss met één uur verlengd is. Voor het Barbarapark, het Jan Cunenpark en de Rusheuvel zijn nieuwe conceptlocatieprofielen opgesteld.
-
De evenementencoördinatoren van de gemeente hebben in 2025 weer veel organisatoren begeleid bij het organiseren van een evenement. Zij voeren verkennende gesprekken, denken actief mee over de plannen en maken duidelijk welke stappen nodig zijn om een evenement goed en veilig te organiseren. Ze wijzen organisatoren de weg binnen de gemeentelijke procedures, zodat iedereen precies weet wat er verwacht wordt en welke stappen nodig zijn vóórdat een vergunning wordt aangevraagd. Ook tijdens het vergunningstraject blijven zij de organisator ondersteunen.
-
Via de motie ‘evenementencoördinator centrum’ is voor 2026, 2027 en 2028 € 30.000 beschikbaar om de gemeentelijke financiële bijdrage aan de evenementencoördinator van het CMO voort te kunnen zetten. Om te zorgen voor kwaliteit en continuïteit van de evenementen, hebben we voorwaarden opgesteld aan de onze bijdrage. We versterken de professionalisering van de activiteitencoördinator stadscentrum door gerichte ondersteuning, kennisdeling en het maken van duidelijke werkafspraken. Hiermee vergroten we de kwaliteit en samenhang van de activiteiten in het centrum.
-
In 2025 heeft de gemeenteraad het amendement ‘Winterrijk Oss’ unaniem aangenomen. Dit betekent dat er extra geld beschikbaar is gesteld voor Winterrijk Oss voor de jaren 2026 en 2027 voor respectievelijk € 70.000 en € 60.000. In 2025 hebben we al intensief contact geweest met de initiatiefnemers van Winterrijk om de organisatie van het evenement zo soepel mogelijk te laten verlopen.
-
We deden een onderzoek naar de toekomstbestendigheid van de warenmarkt in het centrum. Daaruit bleek dat de markt nog steeds een sterke publiekstrekker die elke dinsdag en zaterdag veel publiek op de been brengt en tot combinatie bezoek met winkels en horeca leidt. De markt voegt ook een bezoekdoel toe aan de noordzijde en is in dat opzicht een tegenhanger van het nieuwe bezoekdoel Walkwartier met haar culturele invulling aan de zuidzijde. Zo wordt het winkel en horeca van beide centrum zijden gevoed met een aanvullende bezoekersstroom. Uit onderzoek bleek ook dat de huidige locatie van de markt ook de best plek is voor de toekomst.
-
We stelden een geactualiseerd horeca- en terrassenbeleid vast. Met dit beleid werken we volgens de nieuwe wet- en regelgeving en jurisprudentie. Dat geeft meer duidelijkheid aan
79
horecaondernemers, omwonenden en betrokken ambtenaren. We geven in het beleid meer ruimte voor het ondernemerschap met name bij de inrichting van de terrassen. -
Na afronden van de bouw van het Walkwartier werd gestart met de herinrichting van de omliggende straten. Hierbij is er veel aandacht voor de fietser. Straten worden als 30 km/uur of als “fietsstraat“ ingericht waarbij het motorische verkeer te gast is. In de Carmelietenstraat, Haarviltstraat en Molenstraat zijn in 2025 de werkzaamheden afgerond. De Burgwal en het westelijke deel van de Walstraat worden in 2026 afgerond. In het najaar 2025 is gestart met het inrichten van de bewaakte fietsenstalling bij TBL, in januari 2026 is deze in gebruik genomen.
-
Bij de afbouw van het Walkwartier hoort ook het realiseren van een ondergrondse waterkelder waar het afgekoppelde regenwater in kan worden opgevangen. Met het uitgraven en realiseren van deze waterkelder is in december 2025 gestart. Naar verwachting is eind februari 2026 dit gerealiseerd en kan de SpeelOss geplaatst worden.
-
Het vergroenen van de openbare buitenruimte is een continue opgave. In 2025 is dit in verschillende reconstructieprojecten meegenomen. In de Molenstraat en Carmelietenstraat zijn grotere groenvakken en bomen aangebracht. Ook op Terwaenen zijn fraaie plantvakken aangebracht.
-
We hebben in de weekenden afval opgehaald om zwerfafval te beperken in het centrum van Oss.
3. Programma-informatie 3.1 Duurzaamheid Dit programma levert een bijdrage aan meerdere doelen uit de Duurzaamheidscirkel: -