Jaarverslag en jaarrekening 2024 - inclusief controleverklaring accountant
Tekst van het document
2.
Ontwikkeling gebouw; het Voorontwerp is gerealiseerd, waarbij duidelijk is geworden dat er een probleem is met de beschikbare elektrische capaciteit (Netcongestie). Hiervoor zijn tijdelijke oplossingen uitgewerkt, waarbij een Warmte Kracht Koppeling (WKK), op basis van gas de beste optie lijkt. Dit wordt verder uitgewerkt in het vervolgproces. De Definitief ontwerpfase is gestart en wordt in q1 2025 afgerond, waarna besluitvorming door de raad gepland wordt.
3.
Exploitatie nieuwe zwembad; de mogelijke exploitatiemodellen zijn nader onderzocht en er is gewerkt aan een advies over het voorkeursmodel ter besluitvorming door de raad. De exploitatieprognose tot en met het VO toont dat de activiteiten binnen de door de raad vastgestelde financiële kaders blijven. Dit wordt opnieuw getoetst op basis van het Definitief Ontwerp.
2.3 Cultuur Doelstellingen We werken aan de volgende doelstelling(en):
-
Culturele activiteiten zijn aantrekkelijk en voor iedereen toegankelijk om aan deel te nemen of om er van te genieten. We zetten in op gezamenlijke programma’s van het culturele veld voor intensivering van cultuureducatie en cultuurparticipatie
-
Onze culturele infrastructuur is breed, divers en sterk We zetten in op het behoud van een eigentijds voorzieningenniveau
-
Het subsidiebeleid voor de culturele sector is helder en sluit aan op de ambities in de cultuurnota. We zetten in op het afspreken van prestatie indicatoren met onze kernvoorzieningen om ontwikkelingen te kunnen monitoren
Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? In 2025 hebben de culturele instellingen en verenigingen een groot aanbod aan activiteiten voor een breed palet aan doelgroepen gerealiseerd. We hebben diverse acties ondernomen om de culturele infrastructuur te versterken, dit is echter beperkt door uitval (minder uren beschikbaar op cultuur). Het subsidiebeleid is een programmaoverstijgend onderdeel.
51
Wat hebben we hiervoor gedaan? −
Het Voorlopig Ontwerp voor Theater De Lievekamp en Centrum van de Kunsten Muzelinck is door het ontwerpteam uitgewerkt naar het Definitief Ontwerp. Op basis van dat ontwerp berekenden we de stichtingskosten en de kapitaallasten. In de programmabegroting 2025-2028 hebben we stijgende rentelasten opgenomen voor een financiering tegen 3,3% rente. We hebben getoetst of de kapitaallasten passen in de businesscase van het nieuwe theater en de beschikbare subsidie van de gemeente. We zien – zij het beperkt – lijnen om de structurele kosten te beperken:
Aanvraag van subsidies. We hebben een aanvraag gedaan voor de DEI+ subsidie.
Daling van de rente op de kapitaalmarkt
Het toepassen van restwaarde in de afschrijvingsmethodiek
Optimalisaties in de fase van technisch ontwerp
Daar staat tegenover dat de bouwprijzen blijven stijgen. In 2024 hebben we het ontwerp voor een standalone parkeervoorziening als terugvaloptie in hoofdlijnen uitgewerkt. De daarbij behorende lasten dienen te worden gedragen binnen het parkeerbedrijf, en komen niet ten laste van de exploitatie of stichtingskosten van het theater. −
We hebben voor de Groene Engel een structurele subsidieverhoging voorgesteld. Deze is onder voorbehoud van een herijkte opdracht toegekend in de programmabegroting. We zijn gestart met de herijking van de opdracht.
−
De Muzelinck heeft een structurele subsidieverhoging toegekend gekregen.
−
We hebben de kunstprijs voor het eerst uitgereikt.
−
De Bibliotheek en het Stadsarchief zijn tijdelijk gehuisvest in de Koornstraat.
−
Er zijn twee combinatie-functionarissen Cultuur gestart. Onder andere door middel van verenigingsondersteuning, evenementen en communicatie vergroten zij cultuurparticipatie.
−
We hebben twee subsidie-aanvragen aan het Cultuurfonds Amateurkunsten toegekend.
−
Via KunstLoc is een pilot uitgevoerd om meer inzicht te krijgen in het publiek dat gebruik maakt van het Brabantse culturele aanbod. Doel is het leveren van concrete informatie en handvatten voor instellingen en beleidsmedewerkers om te komen tot keuzes in de bedrijfsvoering die renderen in een breder en groter publieksbereik. Deze pilot wordt geëvalueerd.
−
We zijn gestart met de verduurzaming van het gebouw van de Volksuniversiteit. Zij zijn tijdelijk verhuisd naar het voormalige schoolgebouw van de J.F. Kennedy school.
2.4 Vrijwilligers Doelstellingen We werken aan de volgende doelstelling(en):
-
We hebben een meewerkende en faciliterende houding ten aanzien van vrijwilligers(organisaties) binnen alle afdelingen van de gemeente Oss
-
We ontwikkelen het Vrijwilligerspunt Oss binnen de gemeentelijke organisatie, om vrijwilligers te stimuleren en te helpen als zij vragen hebben over gemeentelijke processen
-
We laten onze waardering voor vrijwilligers blijken
Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? In 2024 zijn we gestart met het werven van een beleidsadviseur Vrijwilligerswerk, die ook het Vrijwilligerspunt zal gaan vormgeven. Deze werving is in eerste instantie niet gelukt, maar na een nieuwe wervingsronde wel. De beleidsadviseur Vrijwilligerswerk start in Q2 van 2025. Wat hebben we hiervoor gedaan? De raad heeft het Vrijwilligersbeleid vastgesteld. De hieruit voortvloeiende uitvoeringsagenda is in concept opgesteld. Door de moeizame werving van de beleidsadviseur Vrijwilligerswerk zal de agenda in 2025 verder vorm krijgen, vastgesteld worden en zal de uitvoering ter hand worden genomen.
52
3. Programma-informatie 3.1 Duurzaamheid We geven op het gebied van duurzaamheid zelf het goede voorbeeld. Daarom gaan we met de gebruikers van gemeentelijke gebouwen en onze partners de maatschappelijke vastgoed portefeuille verduurzamen. Denk aan de realisatie van het nieuwe Golfbad en de beoogde herbouw van het Zuiderstrandtheater voor Theater De Lievekamp. We volgen daarbij het Klimaatakkoord zoals beschreven in de Nota Verduurzamen Maatschappelijk Vastgoed en streven naar een CO2 arme portefeuille in 2050. De gemeentelijke regeling voor de verduurzaming van buitensportaccommodaties blijft van kracht. Ieder jaar zal in de paragraaf Integraal voorzieningenbeleid verslag worden gedaan van de voortgang van de verduurzaming. We proberen zoveel mogelijk de ‘natuurlijke momenten’ te gebruiken voor het verduurzamen, zoals verbouw, nieuwbouw of groot onderhoud. De global goals die bij dit programma horen zijn: goede gezondheid en welzijn, gendergelijkheid, ongelijkheid verminderen, duurzame steden en gemeenschappen en vrede, veiligheid en gerechtigheid. 3.2 Indicatoren
Indicator
Bron
2020
2022
2023
2024
Streefwaarde
Tevredenheid inwoners over
Waarstaatjegemeente.
74%
67%
**
**
75%
voorzieningen
nl
Inzet burgers voor leefbaarheid
Waarstaatjegemeente.
in de buurt
nl
21%
17%
**
**
22%
Actief in verenigingsleven
Waarstaatjegemeente.
55%
52%
**
**
63%
GGD Brabanscan.nl
45%
43%
***
***
60%
GGD Brabantscan.nl
18%
17%
***
***
12%
nl Volwassenen (18+) die voldoen aan norm gezond bewegen Mensen met ernstig overgewicht (obesitas 18-64 jaar) *De norm ‘gezond bewegen’ is sinds 2017 aangescherpt, vandaar de trendbreuk tussen 2016 en 2020/2022 **De burgerpeiling Waarstaatjegemeente is een tweejaarlijks peiling in de even jaren. De eerstvolgende peiling is dit najaar (2024); de resultaten zijn waarschijnlijk begin 2025 beschikbaar. ***De GGD-volwassenenquête is een vierjaarlijkse peiling (m.u.v. 2022; extra peiling i.v.m. corona). De eerstvolgende peiling is dit najaar (2024); de resultaten zijn waarschijnlijk medio 2025 beschikbaar 3.3 Waar staat je gemeente In de volgende tabel geven we de verplichte indicatoren vanuit waarstaatjegemeente.nl weer. Om de cijfers van Oss te kunnen plaatsen hebben we daarnaast een referentiemeting opgenomen. We gebruiken hiervoor de gemiddelde waarde van gemeenten in de grootteklasse van 50.000 tot 100.000 inwoners. Indicator
Oss
Referentie*
Jaar
Niet-sporters
48,3%
48,7%
2022
53
4. Wat heeft het gekost? + is nadeel: hogere uitgaven/lagere inkomsten - is voordeel: lagere uitgaven/hogere inkomsten bedragen x € 1.000 Omschrijving
Evenementen en
Begroting
Begroting
Rekening
2024
2024 na
2024
Verschil Voordeel/ Nadeel
primitief
wijziging
Lasten
1.249
1.197
1.239
43
N
Baten
0
0
-84
-84
V
stadspromotie
Overige voorzieningen
Sportbeleid en activering
Sportaccommodaties
Kunst en cultuur
Musea
Media
Sociaal-cultureel werk
Gezondheid
Totaal programma
Stortingen reserves Onttrekkingen reserves Totaal mutaties reserves Resultaat
Saldo
1.249
1.197
1.155
-42
V
Lasten
90
90
231
141
N
Baten
-37
-37
-197
-160
V
Saldo
54
54
34
-19
V
Lasten
3.798
4.027
4.013
-14
V
Baten
-974
-989
-932
57
N
Saldo
2.823
3.038
3.080
43
N
Lasten
8.857
6.090
5.823
-267
V
Baten
-1.493
-1.987
-2.460
-473
V
Saldo
7.364
4.103
3.364
-740
V
Lasten
5.669
6.469
6.600
131
N
Baten
-305
-305
-326
-21
V
Saldo
5.364
6.164
6.274
110
N
Lasten
100
212
202
-9
V
Baten
-80
-80
-107
-27
V
Saldo
20
132
95
-37
V
Lasten
2.746
2.786
2.766
-20
V
Baten
-93
-93
-88
6
N
Saldo
2.652
2.692
2.678
-14
V
Lasten
4.446
5.501
5.067
-433
V
Baten
-422
-422
-857
-434
V
Saldo
4.024
5.078
4.211
-868
V
Lasten
5.292
5.663
5.787
124
N
Baten
-1.005
-1.550
-2.119
-570
V
Saldo
4.287
4.113
3.668
-446
V
Lasten
32.246
32.034
31.729
-305
V
Baten
-4.409
-5.462
-7.169
-1.707
V
Saldo
27.837
26.571
24.560
-2.012
V
554
1.265
1.265
0
-
-1.389
-3.242
-2.792
450
N
-835
-1.977
-1.527
450
N
27.002
24.594
23.033
-1.562
V
54
Toelichting per product Overige voorzieningen We hebben hogere kosten van € 140.000 en hogere opbrengsten van € 160.000. Per saldo is de afwijking beperkt. De Elzenhoek zorgt zelf voor meer opbrengsten en kan daarom ook hogere kosten maken. We gaan in 2025 de begroting hierop bijstellen (kosten en opbrengsten). Sportaccommodaties We hebben € 267.000 aan lagere kosten en € 473.000 aan hogere opbrengsten. Per saldo hebben we een voordeel van € 0,7 miljoen. Dit heeft de volgende oorzaken: −
Hogere opbrengst SPUK btw sport (€ 172.000): We hebben de SPUK sport begroot op basis van de gemiddelde werkelijke SPUK sport van de afgelopen vijf jaar. De werkelijke SPUK kan daardoor in de praktijk fors afwijken van de begroting. Voor 2024 geldt dat de werkelijke verantwoording van de SPUK sport € 172.000 hoger is dan verwacht.
−
Lagere energiekosten sporthallen en zalen (€ 181.000). Het gaat om een combinatie van lagere kosten in 2024 en afrekeningen van voorgaand jaar.
−
Lagere onderhoudskosten voor sportterreinen (€ 98.000).
−
Hogere huuropbrengsten sporthallen en zalen en sportterreinen (€ 91.000).
−
Hogere doorbelasting van energielasten aan gebruikers (€ 87.000).
−
Hogere doorbelasting (gemeentelijke) belastingen aan gebruikers (€ 68.000)
−
Hogere kosten niet-planmatig onderhoud sporthallen en zalen (€ 60.000).
Voor de energiekosten, huuropbrengsten en energielasten geldt dat we hier de begroting op bij gaan stellen. Dit zal een structureel voordeel geven. Kunst en cultuur We hebben € 131.000 aan hogere kosten. De belangrijkste oorzaak zijn hogere kosten voor monumenten en kunstwerken (€ 87.000). We zien al een aantal jaar op rij dat er bijna ene verdubbeling is van het aantal verstrekte subsidies voor monumenten. Het beleid is om binnen de kaders altijd subsidie te verlenen. Daarnaast zijn er een aantal kleine afwijkingen binnen dit programma. Sociaal-cultureel werk We hebben per saldo lagere kosten van € 0,4 miljoen en hogere opbrengsten van € 0,4.miljoen. Per saldo hebben we een voordeel van € 0,9 miljoen. Dit zijn de belangrijke voordelen: −
We hebben lagere kosten voor een aantal projecten die we uit de reserve IVB zouden betalen. Het gaat onder andere om:
−
Lagere kosten voor voorbereiding nieuwbouw Vidi Reo (€ 30.000)
Lagere kosten voorzieningen centrum Geffen (€ 32.000)
Lagere kosten voorbereiding ontmoeten Macharen (€ 30.000)
Lagere kosten voor aandachtsexploitaties (€ 55.000).
Diverse kleine bedragen
Lagere kosten voor het Zuidergebouw, dit gebouw is afgestoten. Hiervoor was nog € 72.000 aan jaarlijks budget beschikbaar. Dit is niet meer nodig. We passen de begroting hier op aan in 2025.
−
Lagere kosten Stichting Wijk Ruwaard (€ 76.000). Stichting Wijkhuis de Haard, sinds 2024 Stichting Wijk Ruwaard geheten, is er in de afgelopen jaren in geslaagd om een sluitende exploitatie te draaien, waardoor dit gereserveerde vangnet niet nodig was. Bij de overgang van de Iemhof naar het Wijkhuis is een reservering opgenomen voor een eventuele tegenvallende exploitatiecijfers in de beginjaren. Hierdoor kan deze bijdrage nog niet structureel vrijvallen.
−
Lagere kosten verduurzaming gemeentelijk vastgoed (€ 0,2 miljoen). Voor de aanpak van klimaatklachten MFA Lith hebben we € 100.000 aan lagere kosten. Daarnaast is het beschikbaar gestelde budget voor onderzoek verduurzamingsplan (€ 90.000) nog niet volledig gemaakt. Deze zal verder doorlopen in 2025. Ook voor het aanpakken van klimaatklachten van de Meteoor is het beschikbaar gestelde budget (€ 81.000) niet volledig uitgegeven, namelijk € 63.000. We hebben daarom ook minder onttrokken aan de reserve verduurzaming gemeentelijk vastgoed.
55
−
Hogere opbrengsten multifunctionele accommodaties (€ 0,4 miljoen). Wanneer scholen in een MFA zijn gevestigd belasten wij de door ons betaalde energie- en onderhoudskosten verhoudingsgewijs door aan de gebruiker. Deze hadden we in 2024 niet begroot. Dit zorgt voor een fors voordeel. Daarbij hebben ook met terugwerkende kracht nog enkele verrekeningen plaatsgevonden wat zorgt voor een incidenteel voordeel. In 2025 zorgen wij dat de verwachte opbrengsten correct in de begroting worden opgenomen.
Gezondheid We hebben voor gezondheid € 124.000 aan hogere kosten en € 0,6 miljoen aan hogere opbrengsten. Per saldo een voordeel van € 0,5 miljoen. Dit heeft met name te maken met het Gezond en Actief Leven akkoord (GALA) en het Integraal Zorg Akkoord (IZA). De opbrengsten van beide akkoorden hebben we verantwoord op dit product. De kosten zitten in meerdere producten van programma 1 en 3. We lichten hier het totaal toe. GALA We hebben een bijdrage ontvangen van het Rijk in het kader van sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en sociale basis. We hebben € 1,7 miljoen ontvangen en hadden vanuit het restant van 2023 € 0,3 miljoen beschikbaar. We hebben ruim € 2 miljoen aan kosten gemaakt. Een klein bedrag van € 17.000 hebben we niet besteed en moeten we terug betalen aan het Rijk. De opbrengsten waren € 70.000 hoger dan verwacht omdat de GALA budgetten in oktober zijn geïndexeerd door het Rijk. IZA We hebben in het kader van het Integraal Zorgakkoord (IZA) een bedrag van € 0,8 miljoen ontvangen van de gemeente ’s-Hertogenbosch. Het bedrag is volledig besteed. De kosten IZA hebben we verantwoord binnen programma 1 en 3. De gerealiseerde kosten zijn geboekt in programma 3, Volksgezondheid € 517.000. In programma 1, Jeugd en Jongerenwerk € 51.000, Participatie ouderen € 21.000 en Wmo: individuele ondersteuning € 190.000.
De kosten en de opbrengsten voor IZA waren pas laat in het jaar bekend. Als gevolg hiervan zijn deze kosten niet opgenomen in onze begroting. De extra kosten hebben onder meer betrekking op Dagbesteding Proeftuin Ruwaard, Subsidietender Proeftuin, Samenwerkwijze Lokale aanvraag, Bestrijding eenzaamheid ouderen en ambtelijke inzet. Daarnaast hebben we een voordeel doordat kosten voor de subsidie voor Buurtgezinnen uit GALA budgetten zijn betaald in plaats van regulier budget. Ook zijn de kosten voor het versterken aanbod dementie en Oss Innoveert niet volledig benut. Ook hebben we lagere kosten voor de praktijkondersteuners huisartsen (POH GGZ) van € 30.000. Onttrekkingen reserves We hebben € 450.000 miljoen minder onttrokken aan reserves. Het gaat om de volgende posten: −
Lagere onttrekking uit de reserve IVB voor diverse projecten wijk- en buurtcentra (€ 186.000).
−
Lagere onttrekking uit de reserve verduurzaming gemeentelijk vastgoed (€ 209.000).
56
Lasten per product In de volgende figuur hebben we voor 2024 de totale lasten per product in beeld gebracht (bedragen x € 1.000).
5. Overzicht subsidies Omschrijving Evenementen en stadspromotie Gezondheid
Rekening
Begroting
Rekening
2023
2024
2024
143
208
208
213
645
618
Kunst en Cultuur
3.922
4.117
4.085
Media
2.562
2.754
2.754
Sociaal-cultureel werk
404
531
404
Sportaccommodaties
1.527
0
0
Sportbeleid en activering
1.310
1.387
1.381
10.081
9.642
9.450
Totaal programma 03. Ontmoeten, sport en cultuur
57
Programma 4. Klimaat, energie en openbare ruimte
58
1. Inleiding Eén van de grote opgaven in het Osse coalitieakkoord 2022-2026 is de verduurzaming van onze samenleving. In 2024 is de uitvoering gestart van het uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie. We ondersteunen inwoners en bedrijven om te verduurzamen. Tegelijkertijd kijken we naar knelpunten op wijk- en gemeenteniveau, waar we in samenwerking met andere programma's en afdelingen zo integraal mogelijk werken. Na jaren van voorbereiding is in juli 2024 de realisatieovereenkomst voor Meanderende Maas getekend en is de daadwerkelijke uitvoering van het project gestart. De eerste hectares Bos van Oss zijn aangelegd en de voorbereiding van het resterende deel is volop in voorbereiding. Het programma energie had de afgelopen jaren te maken met te weinig beschikbare personele capaciteit om projecten op te zetten, aan te besteden en te kunnen begeleiden. Dit is ook gebleken uit het Rekenkameronderzoek van december 2023. Daarom is gewerkt aan een algehele herijking van de organisatie en projecten om de doelstellingen van het programma te bereiken. Zie hiervoor de kadernota energietransitie (oktober 2024) en evaluatie en warmteprogramma (februari 2025). Leidend principe is dat wij onze inwoners en bedrijven ondersteunen bij het maken van de transitie en dat wij zorgen dat de randvoorwaarden daarvoor op orde zijn of komen. Daarbij is het 'no-regret perspectief' leidend.
We blijven daarom volop inzetten in het verduurzamen van woningen door isolatie. De ambitie aardgasvrij in 2050 blijft onveranderd. Een lager energieverbruik draagt bij aan de onafhankelijk van Nederland én helpt om de maandelijkse energielasten te drukken. Bovendien is het een belangrijke stap in aanloop naar aardgasvrij worden. Het beheer van de openbare ruimte blijft uitdagend: het biedt kansen om ambities van de gemeente te verwezenlijken op het gebied van onder andere klimaat, energie en mobiliteit, maar levert ook nieuwe beheervraagstukken op als gevolg van aanzienlijke kostenstijgingen. Wat betreft afval blijven we ons inzetten op het realiseren van onze afvaldoelstellingen: minder restafval, meer grondstoffen scheiden en hergebruiken, de CO2-uitstoot beperken, de kosten van afvalbeheer beter beheersbaar maken en de dienstverlening aan de inwoners op peil houden. 2. Programma-onderdelen 2.1 Klimaat en duurzaamheid Doelstellingen We werken aan de volgende doelstelling(en):
-
Waterveiligheid: We houden Oss – samen met onze partners - veilig bij hoog water Wateroverlast, hitte en droogte: Onze stad, stadjes en dorpen zijn beter toegerust op langere perioden van zware neerslag of grote hitte. We pakken knelpunten aan en we vergroenen de stad en de kernen
-
Klimaatrobuuste ecosystemen: We behouden de huidige ecosystemen en zetten verder in op versterken en creëren van klimaatrobuuste ecosystemen zowel in het stedelijk al landelijk gebied.
Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? Het programma Klimaatadaptatie heeft in 2024 verder vorm gekregen met het opstellen en vaststellen van een uitvoeringsprogramma voor 2024-2028. Dit is een concrete vertaling van de eerdere koersnota Klimaatadaptatie en geeft onze prioriteiten met bijbehorende financiële middelen weer voor de komende jaren. Na vaststelling in juni 2024 zijn we ook al gestart met de uitvoering van dit programma. Dit verloopt voorspoedig.
59
Wat hebben we hiervoor gedaan? -
Het Uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie 2024-2028 is in juni vastgesteld door de gemeenteraad.
-
We werken aan de Osse invulling van de landelijke ‘maatlat groene en klimaatadaptieve gebouwde omgeving’. De planning was om deze in 2024 vast te stellen. Door intensief overleg met verschillende afdelingen binnen het gemeentehuis en externe partijen, zoals woningcorporaties, bouwers, en belangenorganisaties, is deze planning iets uitgelopen. Op dit moment wordt de laatste hand gelegd aan de Osse maatlat en kan deze voor de zomer van 2025 worden vastgesteld.
-
Voor het project Meanderende Maas zijn in 2024 de ruimtelijke ordeningsprocedures doorlopen. In 2025 start, na jaren van voorbereidend werk, de realisatie van de 26 kilometer lange dijkverbetering.
-
Het Bos van Oss is in 2024 fysiek geworden: de eerste bomen zijn in februari aangeplant. Ook is er verder gewerkt aan de planuitwerking, zijn er gronden aangekocht en meerdere plantmomenten georganiseerd.
-
Er zijn in 2024 in het bebouwd gebied ook op diverse plaatsen bomen geplant. Hierbij kiezen we steeds vaker voor inheemse soorten (voor zover beschikbaar bij de kwekers). De beschikbaarheid van biologisch gekweekte bomen is nog zeer beperkt, die worden dus amper/niet toegepast.
-
In het centrum van Oss heeft veel ‘overbodige’ verharding plaatsgemaakt voor vakken met vaste planten. Ook zijn in het centrum en elders in onze gemeente boomspiegels vergroot. Dit zorgt voor meer infiltratie van hemelwater waarvan bomen direct profiteren maar ook minder afstroming richting het riool.
-
We werken verder aan het oplossen van de bestaande regenwaterknelpunten: in 2024 hebben we de knelpunten in Vorstengrafdonk, het Walkwartier, de Nieuwstraat in Ravenstein en de Tulpstraat in Oss gerelateerd aan het knelpunt Kortfoort, aangepakt. Ook zijn de oplossingen die nodig zijn bij de Dommelstraat, Kanaalstraat en waterberging vogelreservaat in Oss voorbereid en klaar voor uitvoering in 2025.
-
In 2024 en januari 2025 zijn de 407 adressen in de Van der Duyn – van Maasdamstraat en omgeving actief benaderd of zij bij de geplande herinrichting van de openbare ruimte ook hun eigen regenpijp af willen koppelen van de riolering.
2.2 Energietransitie Doelstellingen We werken aan de volgende doelstelling(en): Oss reduceert de CO2-emissie met 55% in 2030 in vergelijking met de CO2-emissie in 1990 Binnen het programma Energie werken we daarom aan de volgende doelstellingen: −
11% energiebesparing in 2030 ten opzichte van 2017.
−
Grootschalige duurzame opwek van energie: 1,008 PJ duurzame energie in 2030, waarbij de restant RES opgave van 0,514 PJ vergund is in 2025.
−
Volledig energieneutraal in 2050
−
De gebouwde omgeving is in 2050 volledig afgekoppeld van het aardgasnet
Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? De cijfers uit de doelstellingen worden gemonitord en 1x per jaar gerapporteerd aan de raad. In het najaar van 2024 is de uitwerking hiervan in de raadsinformatiebrief 'monitor Oss energieneutraal in 20250' met de raad gedeeld. Deze cijfers corresponderen met de cijfers uit de RES-monitor. −
Doel energiebesparing 11% in 2030 t.o.v. 2017: voortgang energiebesparing 6,8% in 2022 t.o.v. 2017.
−
Doel opwek 1,008 PJ in 2030: voortgang opwek 0,1654 PJ in 2021.
−
Doel aardgasvrij in 2050: 2.013 woningen van de 43.474 woningen zijn aardgasvrij in 2023, waarvan 286 bestaande woningen aardgasvrij zijn gemaakt.
−
Doel lokaal energiesysteem conform zes randvoorwaarden Nationaal Plan Energiesysteem PE: voortgang wordt vanaf 2025 gemonitord.
60
Wat hebben we hiervoor gedaan? -
Het programma energie heeft de afgelopen jaren te maken met te weinig beschikbare personele capaciteit om projecten op te zetten, aan te besteden en te kunnen begeleiden. Dit is ook gebleken uit het Rekenkameronderzoek van december 2023. Daarom is gewerkt aan een algehele herijking van de organisatie en projecten om de doelstellingen van het programma te bereiken. Zie hiervoor de kadernota energietransitie (oktober 2024) en evaluatie en warmteprogramma (februari 2025). Daarnaast is er in 3 jaar tijd een hoop veranderd en zijn er voortschrijdende technische en maatschappelijke ontwikkelingen die onze aanpak beïnvloeden. Dit tezamen heeft geleid tot een herbezinning van onze aanpak.
-
In juni en oktober hebben we sessies voor de gemeenteraad georganiseerd. Enerzijds over hun rol in de energietransitie in de breedte. Anderzijds over de nieuwe wet- en regelgeving en wat daarin de rollen zijn van het college en de raad.
-
De vergunning voor windpark Elzenburg-deGeer is onherroepelijk geworden na een uitspraak van de Raad van State in juni 2024, het project is herstart.
-
Het voorkeursalternatief voor Windpark Duurzame Polder is eind 2024 ter inzage gelegd.
-
De samenwerking rondom pocket Wijchen is opgestart. Locatie voor het 380/150 kV-station is definitief Wijchen geworden. Onderzoek naar verbinding in Oss is nog gaande.
-
De gesprekken over de samenwerking met regionale netbeheerder Enexis zijn gestart en moeten leiden tot een samenwerkingsovereenkomst (SOK).
-
We hebben met een witgoedactie 800 huishoudens die te maken hebben met energie-armoede geholpen met een nieuwe, energiezuinige koelkast.
-
Er is een inkoopactie gehouden waarbij inwoners collectief hebben kunnen investeren in energiezuinige maatregelen. De respons was beperkt, ons inziens is er verzadigingspunt bereikt aangezien inmiddels ook veel andere organisaties inmiddels collectieve inkoopacties organiseren. Het is de vraag of deze taak nog specifiek bij een gemeente thuis hoort.
-
Op 17 oktober 2024 is de Kadernota Energietransitie vastgesteld door de gemeenteraad.
-
Op 5 november heeft het college de beleidsnota burgerinitiatieven energie vastgesteld.
2.3 Milieu en openbare ruimte Doelstellingen We werken aan de volgende doelstelling(en): -
We werken via het Stappenplan Duurzaamheid aan verduurzaming van de openbare ruimte door duurzamere inrichting, duurzaam materiaal en materieel.
-
In de visie op de ondergrond werken we aan een ruimtelijke ordening van de ondergrond waarbij we rekening houden met alle bestaande én nieuwe opgaven zoals nutsvoorzieningen, glasvezel, klimaatadaptatie, energietransitie, etc.
-
Door een integrale aanpak van het beheer en onderhoud van de openbare ruimte geven we invulling aan de kwaliteitsniveaus in de openbare ruimte zoals door de raad vastgesteld.
-
We passen ons beheer en onderhoud aan het veranderend gebruik van de openbare ruimte en het veranderende gedrag.
-
We verminderen zo veel mogelijk het ontstaan van afval door in te zetten op afvalscheiding via het inzamelsysteem en afval geschikt te maken voor recycling en hergebruik.
-
We hanteren een integrale, gebieds- en ontwikkelingsgerichte benadering van milieutaken, afgestemd op maatschappelijke opgaven
61
Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? In 2024 is de Omgevingswet ingegaan. De Omgevingswet biedt kansen om voor onze inwoners een goede milieukwaliteit te bieden, passend bij de lokale situatie. Elke gemeente moet namelijk eigen milieuregels opstellen. In 2024 zijn we gestart met het opstellen van de eerste milieuregels, namelijk rondom de thema’s stortplaatsen, geluid en geur. Het stappenplan duurzaamheid geeft concrete handvatten om duurzaamheid actief te borgen in onze projecten en werkzaamheden. We passen ons beheer en onderhoud aan aan het veranderend gebruik van de openbare ruimte en het veranderende gedrag. Wat hebben we hiervoor gedaan? −
We verlaten de koers uit ons huidige afvalbeleid, die nu gericht is op vermindering van de hoeveelheid restafval en ontwikkelen een nieuwe koers voor het huishoudelijk afval richting 2030. Op weg naar een circulaire economie wordt er Europees en nationaal een omslag gemaakt: van ‘minder kilo’s restafval’ naar ‘meer en schone grondstoffen en hergebruik daarvan’. We gaan ons afvalbeleid in lijn brengen met deze nieuwe focus. Hiertoe zijn we gestart met een opinienota ‘Koers huishoudelijk afval Oss 2030’ in oktober 2024. Opiniërend is gesproken over ambities en uitgangspunten voor de nieuwe koers en voor de uitvoering ervan. De uitkomsten verwerken we, samen met de uitkomsten van een tweede opinienota over afval (maart 2025) in het nieuwe afvalbeleid, dat in juni 2025 voor vaststelling wordt aangeboden aan de raad.
−
Daarnaast onderzoeken we in het nascheidingsinitiatief van een aantal Brabantse gemeenten, waaronder Oss, of nascheiding van PMD-afval en andere recyclebare stromen (bijv. (groente-, fruit- en etensresten, luiers) uit het restafval van de hoogbouw mogelijk en wenselijk is om te komen tot meer herbruikbare grondstoffen die nog in het restafval zitten. We werken via een zorgvuldig proces toe naar een besluit over deelname in een concrete samenwerking op nascheiding in Q2 2025.
−
Met het Stappenplan duurzaamheid openbare ruimte zetten we de ingeslagen weg voort. Wat betreft CO2reductie: waar mogelijk minder verharding (synergie klimaatadaptatie), hoogwaardig hergebruik materialen (in ruimtelijke projecten, afhankelijk van restwaarde van de materialen en locatie voor opslag). Ook heeft in 2024 een voorverkenning plaatsgevonden voor opslag van materialen voor hergebruik. Verder gebruiken we bijvoorbeeld duurzamer asfalt, duurzamere diesel voor ons hele wagenpark (HVO100) en hebben we in 2024 4 poolauto’s vervangen voor elektrische poolauto's.
−
In 2024 hebben we een start gemaakt om een visie op de ondergrond op te stellen. Een startbijeenkomst is gehouden en met een aanbestedingstraject is een procesbegeleider aangesteld. De verwachting is dat de visie eind 2025 gereed is en in 2026 ter besluitvorming voorgelegd kan worden.
−
De themagroep stortplaatsen is in 2024 verdergegaan met de implementatie van de stortplaatsregels en de taken die voortkomen uit de bevoegdheidswijziging. Zo is met eigenaren van de stortplaatsen in de gemeente gecommuniceerd over de nieuwe bevoegdheidsoverdracht en de regels. In 2025 worden na maatschappelijke consultatie de regels vastgesteld en geïmplementeerd in gemeentelijk beleid.
−
Om het centrum te ‘vergroenen’ zijn in Q4 2024 extra groenvakken gerealiseerd langs het fietspad Heschepad en bij de grote kerk.
−
In 2024 is de “Vooruitblik laadinfrastructuur en realisatiekader 2024-2030” vastgesteld. Ook is in Q3 2024 de nieuwe concessie gegund door de provincie Limburg en Noord-Brabant (met samenwerkende gemeenten) aan Vattenfall. Sindsdien werken we volgens die kaders.
−
In het kader van uitvoering klimaatadaptatie hebben we enkele hemelwaterknelpunten opgepakt. Onder andere hemelwaterberging en afkoppelen verhard oppervlak Nieuwstraat Ravenstein, verbetering watersysteem bedrijventerrein Vorstengrafdonk. De wateroverlast Kortfoort is deels aangepakt middels project Joannes Zwijsenlaan, overige projecten zijn in voorbereiding.
−
In 2024 heeft het Algemeen bestuur van de Veiligheidsregio besloten dat het beheer brandkranen terugkomt naar gemeente. Is in 2024 zijn gesprekken gevoerd tussen Veiligheidsregio, BrabantWater en gemeente wat dit voor de gemeente betekent. Hiervoor komt in 2025 een voorstel naar het college.
62
−
Onderdeel van de groenambities (Koersnota klimaatadaptatie) is de omvorming intensief beheer naar ecologisch beheer. We streven ernaar om binnen de beschikbare middelen maximaal in te zetten op ecologisch maaibeheer. Dit betekent concreet een verschuiving van “intensief” te maaien percelen naar ecoloigsch maaibeheer. Hierbij wordt het maaisel na het maaien, verzameld en afgevoerd. Dit komt de biodiversiteit ten goede.
−
We hebben een visie op zwerfafval gemaakt. Dit gebruiken we intern als werkdocument.
3. Programma-informatie 3.1 Duurzaamheid In dit programma staan de duurzaamheidsinspanningen in de pijler Planet centraal. Daarbij wordt de combinatie gezocht met mogelijkheden vanuit de beide ander pijlers. Voorbeelden daarvan zijn de aandacht voor welzijn en veiligheid in de inrichting van de openbare ruimte, de inschakeling van vrijwilligers en mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt en het creëren van een aantrekkelijke woon- en vestigingsomgeving. De Duurzame Ontwikkelingsdoelen (Global Goals) die bij dit programma horen zijn: goede gezondheid en welzijn, schoon water en sanitair, duurzame energie, duurzame industrie, innovatie en infrastructuur, duurzame steden en gemeenschappen, klimaatactie, leven op het land en partnerschappen om doelen te bereiken. 3.2 Indicatoren
Indicator
Bron
2021
2022
2023
2024
Streefwaarde
Tevredenheid onderhoud
Veiligheidsmonitor
70,2%
1)
73,8%
>= 70%
Gemeente,
Sober
Sober
Basis
Centra Goed
beleidsmonitor
Sober
Sober
Sober
Overig Sober
Plan Watertaken
100%
100%
100%
verhardingen, groen Onderhoudsniveau
Kostendekkende rioolheffing
100%
100%
3.3 Waar staat je gemeente In de volgende tabel geven we de verplichte indicatoren vanuit waarstaatjegemeente.nl weer voor afval. Om de cijfers van Oss te kunnen plaatsen hebben we daarnaast een referentiemeting opgenomen. Voor de omvang van huishoudelijk restafval per inwoner gebruiken we de grootteklasse van 50.000 tot 100.000. Indicator
Oss
Referentie
Jaar
Omvang huishoudelijk restafval per inwoner
126 kg
148 kg
2023
Hernieuwbare elektriciteit
19,6%
Geen data
2022
63
4. Wat heeft het gekost? + is nadeel: hogere uitgaven/lagere inkomsten - is voordeel: lagere uitgaven/hogere inkomsten bedragen x € 1.000 Omschrijving
Hondenwacht
Klimaat en energie
Wegen, straten en pleinen
Openbaar groen
Riolering
Afvalverwijdering
Begroting
Begroting
Rekening
2024
2024 na
2024
primitief
wijziging
Verschil Voordeel/ Nadeel
Lasten
369
379
396
17
N
Baten
-540
-550
-622
-72
V
Saldo
-171
-171
-226
-55
V
Lasten
5.897
6.431
5.260
-1.171
V
Baten
-3.638
-3.813
-3.243
569
N
Saldo
2.258
2.618
2.016
-602
V
Lasten
11.857
12.333
11.203
-1.130
V
Baten
-477
-824
-1.216
-392
V
Saldo
11.381
11.509
9.987
-1.522
V
Lasten
8.792
9.682
9.482
-200
V
Baten
-73
-789
-557
232
N
Saldo
8.719
8.893
8.925
32
N N
Lasten
7.131
7.201
7.480
280
Baten
-8.815
-9.015
-9.169
-154
V
Saldo
-1.685
-1.815
-1.689
126
N
Lasten
15.574
14.034
13.780
-254
V
Baten
-17.630
-15.915
-17.466
-1.551
V
Saldo
-2.056
-1.881
-3.686
-1.805
V
particulieren
Afvalverwijdering bedrijven
Milieubeheer
Begraafplaatsen en
Lasten
768
755
647
-108
V
Baten
-560
-575
-594
-19
V
Saldo
208
180
54
-127
V
Lasten
2.424
2.513
2.199
-313
V
Baten
0
-120
-68
52
N
Saldo
2.424
2.393
2.132
-261
V
Lasten
323
319
315
-3
V
Baten
-183
-179
-245
-66
V
Saldo
140
140
71
-69
V
Lasten
0
0
0
0
-
Baten
0
0
-1
-1
V
Saldo
0
0
-1
-1
V
Lasten
53.135
53.647
50.762
-2.884
V
Baten
-31.916
-31.780
-33.181
-1.400
V
Saldo
21.218
21.866
17.582
-4.285
V
500
590
2.001
1.411
N
-1.411
-2.044
-1.130
914
N
-911
-1.454
872
2.325
N
20.307
20.413
18.453
-1.959
V
crematoria
Projecten openbare ruimte
Totaal programma
Stortingen reserves Onttrekkingen reserves Totaal mutaties reserves Resultaat
64
Toelichting per product Klimaat en energie We hebben € 1,2 miljoen aan lagere kosten en € 0,6 miljoen aan lagere opbrengsten. Per saldo een voordeel van € 0,6 miljoen. Dit heeft meerdere oorzaken. Binnen dit programma en beleidsveld hebben we de afgelopen jaren te maken met te weinig beschikbare personele capaciteit om projecten op te zetten, aan te besteden en te kunnen begeleiden. Dit is ook gebleken uit het rekenkameronderzoek van december 2023. Daarom is gewerkt aan een algehele herijking van de organisatie en projecten om de doelstellingen van het programma te bereiken. Zie hiervoor de kadernota energietransitie (oktober 2024) en evaluatie en warmteprogramma februari 2025). Dit heeft tot gevolg dat we onze begrote lasten niet helemaal hebben kunnen besteden. Binnen dit product vallen meerdere subsidies/regelingen die we van het Rijk hebben ontvangen waarvan we lagere kosten hadden in 2024. We mogen deze middelen ook in 2025 (en verder) inzetten. Daarom hebben we ook lagere opbrengsten verantwoord in 2024. Het gaat onder andere om de volgende subsidies/regelingen: −
Aanpak energiearmoede (€ 0,7 miljoen) en Specifieke Uitkering Lokale Aanpak Isolatie (€ 0,5 miljoen). We hebben de subsidie voor aanpak energiearmoede en isolatie nog niet volledig uitgegeven. In lijn met de evaluatie transitievisie warmte zullen we het resterend budget energie-armoede en voor isolatie gaan besteden aan het verduurzamen van woningen, waarmee mensen structureel geholpen worden met een woning die minder energie verbruikt en een beter klimaat binnenshuis wordt bereikt (isolatie-aanpak). Dit gaan we doen in de MCO-aanpak (meerjarig collectief ontzorgen). Deze Europese aanbesteding is in het najaar van 2024 opgestart en zal in 2025 daadwerkelijk tot besteding gaan leiden. We schuiven de niet bestede subsidie door.
Daarnaast hebben we op een aantal onderdelen lagere kosten en daarom hebben we ook minder onttrokken uit reserves. Dat gaat om de volgende posten: −
Hogere kosten (1,2 miljoen) en hogere opbrengsten (0,5 miljoen) Duurzame Polder. In 2022 en 2023 zijn kosten gemaakt voor de Duurzame Polder door Oss. Onderlinge bijdragen met de andere betrokken overheden waren nog niet volledig verrekend en de kosten zijn toen verrekend in de reserve investeringsfonds duurzaamheid. De onderlinge afrekeningen hebben nu plaatsgevonden en dit is gecorrigeerd in de genoemde reserve. Daarnaast is er in 2024 een geldlening verstrekt vanuit de provincie Noord-Brabant voor de verdere financiering van duurzame polder. De kosten zijn € 1,2 miljoen hoger dan verwacht. De kosten van de gezamenlijke opgaven die we in de toekomst hopen te verrekenen zijn met een externe partij door een anterieure overeenkomst zijn € 1 miljoen hoger dan verwacht. De kosten van € 179.000 die niet in het gezamenlijke project vallen hebben we betaald vanuit CDOKE middelen (middelen voor versnelling van de klimaat- en energieopgave). De kosten van € 360.000 (1/3 van het gezamenlijke deel) zijn voor onze rekening en hopen we in de toekomst te verrekenen met een externe partij. De opbrengsten zijn hoger door de verrekeningen die met de andere betrokken overheden hebben plaatsgevonden en de bijdrage vanuit het ministerie van EZK.
−
Lagere kosten uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie (€ 150.000). Het uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie is op 27 juni 2024 vastgesteld, daarna is de uitvoering gestart. Vanwege voorbereidingstijd en aanbestedingsregels hebben we niet het gehele budget kunnen besteden. We onttrekken daarom ook minder aan de reserve klimaatadaptatie.
−
Lagere kosten Soorten management plan (€ 50.000). De werving heeft in het najaar plaatsgevonden, de projectleider kon niet eerder starten dan medio december. Hierdoor zijn er geen kosten meer gemaakt in 2024. We onttrekken dit in 2024 dan ook niet uit de reserve.
−
Lagere kosten energietransitie (€ 250.000). We hebben lagere kosten voor de energietransitie. We hebben daarom minder onttrokken aan het investeringsfonds duurzaamheid. Door personele wisselingen en openstaande vacatures, zijn projecten pas later gestart.
65
Daarnaast zien we de volgende afwijkingen: −
Lagere kosten voor natuur, openbare ruimte en milieu (€ 152.000). Met de beschikbare interne capaciteit is het afgelopen jaar niet haalbaar gebleken om de geplande werkzaamheden weg te zetten in de markt. Daarnaast is de doorlooptijd van diverse ontwikkelingen langer gebleken dan voorzien en lopen veel werkzaamheden die opgestart zijn in 2024 door in 2025 en verder.
−
Lagere kosten voor klimaat en energie algemeen (€ 180.000). Een aantal projecten en activiteiten zijn vertraagd door te weinig beschikbare personele capaciteit.
−
Hogere kosten en opbrengsten Bos van Oss (€ 62.000): We hebben een subsidie ontvangen voor het Bos van Oss. We hebben hiervoor ook kosten gemaakt. Het restant van de subsidie schuiven we door naar 2025.
−
Lagere kosten en opbrengsten voor de subsidie SP3 monumenten (€ 43.000). De respons is gering geweest, dit bedrag betalen we dan ook terug aan het Rijk.
−
Lager kosten dierenopvang (€ 37.000).
Wegen, straten, pleinen We hebben € 1,1 miljoen aan lagere kosten en € 0,4 miljoen aan hogere opbrengsten. Per saldo geeft dit een voordeel van € 1,5 miljoen. Dit heeft een aantal oorzaken: -
Een aantal IUP projecten zijn in uitvoering en lopen gedeeltelijk door naar volgend jaar. Op dit moment zijn er voor € 22,8 miljoen aan projecten IUP (inclusief haven) "onderhanden". Hiervan is in 2024 voor een bedrag van € 11,2 miljoen feitelijk besteed. Dit betekent dat openstaande werken nog € 11,6 miljoen bedragen. Dit is ongeveer de omzet voor 1 jaar. Voorbeelden hiervan zijn de Dorpsplein Geffen, OV armaturen vervangen, Bolwerkroute Ravenstein, Parken kleine renovaties, Pastoor van de Kampstraat Geffen, Vd Duyn van Maasdamstraat. Van een aantal projecten komen de uitgaven later zoals Walkwartier, Blindegeleideroute, Geurdenhof, Baronie en Duivenstraat.
-
Lagere kosten van € 0,9 miljoen voor asfaltonderhoud. We hebben dit verrekend met de reserve IUP.
-
Hogere kosten van € 125.000 voor inhaalslag groot onderhoud en rechtzetten openbare verlichting. Hiervoor onttrekken we € 100.000 uit de reserve Openbare Verlichting.
-
Lagere kosten (€ 125.000) aanbestedingsvoordeel oeverbescherming Haven. Dit voordeel valt vrij.
-
Lagere kosten (€ 45.000) project winterschades. Dit voordeel valt vrij.
-
Lagere kosten (€ 80.000) verkeersmonitor
-
Lagere kosten (€ 95.000) Groot onderhoud Wegen.
-
Hogere opbrengst (€ 270.000) voor nutsbedrijven door een glasvezelprojecten en verzwaring electra door Enexis. Er zijn weer meer meldingen en meer aanvragen van vergunningen voor het aanbrengen van nutsvoorzieningen. De extra incidentele legesinkomsten Glasvezel (KPN) en ODF waren hoger dan verwacht.
-
Hogere overige opbrengsten derden € 100.000.
Openbaar Groen We hebben € 200.000 lagere kosten en € 232.000 aan lagere opbrengsten. Per saldo is de afwijking op dit product beperkt. Dit heeft de volgende oorzaken: -
Lagere kosten Snoeien en onderhoud bomen € 160.000. Dit project is dit jaar niet uitgevoerd en verplaatst naar komend jaar. We storten dit bedrag in de reserve IUP.
-
Lagere kosten Waterschap door minder baggerwerkzaamheden € 68.000
-
Hogere kosten dagelijks onderhoud groen inboet stedelijke gebied € 62.000
-
Hogere stortkosten groenafval bosplantsoen, vijvers, schoffelen € 54.000
-
Hogere kosten stormschade en klimaatadaptatie € 103.000
-
Lagere zwerfafvalvergoeding SUP en vergoeding prullenbakken € 54.000
-
Lagere opbrengsten dagelijks onderhoud openbaar groen € 245.000.
66
Riolering We hebben hogere kosten van € 280.000 door meer preventief en correctief onderhoud van gemalen en drukriolering en meer aangelegde nieuwe rioolaansluitingen. We hebben hogere opbrengsten van € 154.000 door naheffingen rioolheffing oude dienstjaren die door de BSOB alsnog zijn geïncasseerd en door meer rioolaansluitingen. In de begroting hielden we rekening met een tekort van 38.000, het tekort is nu € 126.000. Het verschil van 88.000 onttrekken we aan de reserve riolering. Afvalverwijdering particulieren We hebben lagere kosten van € 254.000 en hogere opbrengsten van € 1.550.000. Per saldo geeft dit een voordeel van € 1,8 miljoen. Dit voordeel moet gesplitst worden in kosten afvalinzameling (voordeel van € 635.000) en compostering (een voordeel van € 90.000). Daarnaast hebben we een uittredingsvergoeding ontvangen van de gemeente Maashorst (voordeel van € 1,1 miljoen). Het voordeel vanuit afvalinzameling hebben we minder onttrokken uit de reserve afvalstoffenheffing. We zien de volgende voordelen voor afvalinzameling: -
Lagere kosten (200.000) verwerking gft afval. De kwaliteit van het ingezamelde gft voldoet aan de gestelde kwaliteitseisen.
-
Lagere kosten (110.000) verwerking oud papier door minder aanbod.
-
Lagere personeelskosten (€ 140.000)
-
Lagere lasten demontagehal (€ 270.000) door minder aanbod van personeel met afstand tot arbeidsmarkt en beëindiging recycling wit – en bruingoed.
-
Hogere opbrengst afvalstoffenheffing € 250.000
-
Hogere opbrengst € 50.000 afrekening Nedvang 2021 optimalisatie kwaliteit PMD
-
Hogere inkomsten grondstoffen € 35.000
We zien de volgende nadelen voor afvalinzameling: -
Hogere kosten duurzaamheidsplein door grotere hoeveelheid aangeleverd grof restafval (€ 350.000)
-
Hogere kosten kwijtschelding (€ 70.000)
Daarnaast hebben we een uittredingsvergoeding van € 1,1 miljoen ontvangen van de gemeente Maashorst voor het Duurzaamheidsplein. De gemeente Landerd heeft via een Gemeenschappelijke regeling deelgenomen aan het Duurzaamheidsplein. Na de herindeling heeft de gemeente Maashorst besloten om deze gemeenschappelijke regeling te beëindigen. We hebben hiervoor een vergoeding ontvangen. In het hoofdstuk Bestemming rekeningresultaat stellen we voor om deze vergoeding te reserveren voor afvalinzameling. Voor composteringe hebben we hogere opbrengsten (€ 90.000) door een grotere hoeveelheid groenafval. Afvalverwerking bedrijven We hebben € 108.000 aan lagere kosten en € 19.000 aan hogere opbrengsten. Per saldo geeft dit een voordeel van € 127.000. We hebben lagere personeelslasten van € 108.000 door minder inzet van medewerkers afvalinzameling en lagere verwerkingskosten van € 19.000. Veel bedrijven maken gebruik van de centrale inzamelvoorzieningen in het centrum. Daarnaast zijn de routes buiten het centrum geoptimaliseerd waardoor de hoeveelheid personeelskosten verminderd zijn. Milieubeheer We hebben € 313.000 aan lagere kosten en € 52.000 lagere opbrengsten. Dit heeft de volgende oorzaken: -
We hebben lagere kosten van € 70.000 door geluidseringsprojecten.
-
We hebben lagere kosten handhaving omdat de ODBN een deel van de taken door capaciteitstekort niet heeft kunnen uitvoeren (€ 109.000).
-
We hebben lagere lasten (€ 117.000). Een aantal bodemsaneringsprojecten zijn vertraagd. Voor de realisatie zijn we afhankelijk van een aantal externe partijen. We schuiven de projecten door naar 2025.
-
We hebben lagere opbrengsten door lagere subsidie ontvangsten voor onderzoek naar stortplaatsen.
67
Onttrekkingen reserves We hebben afgerond € 0,9 miljoen minder onttrokken aan verschillende reserves. Dit komt per saldo door de volgende wijzigingen: −
€ 635.000 minder onttrokken aan de reserve afvalstoffenheffing.
−
€ 375.000 meer onttrokken aan de reserve investeringsfonds duurzaamheid (€ 250.000) en aan de reserve ontwikkeling windpark (€ 125.000).
−
€ 150.000 minder onttrokken aan de reserve klimaatadaptatie. Het uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie is op 27 juni 2024 vastgesteld, daarna is de uitvoering gestart. Vanwege voorbereidingstijd en aanbestedingsregels hebben we niet het gehele budget kunnen besteden. Hierdoor onttrekken we € 150.000 minder uit de reserve dan begroot.
−
€ 214.000 minder onttrokken aan de reserve IUP voor groot onderhoud en renovatie van verhardingen.
−
€ 88.000 minder onttrokken aan de reserve riolering.
−
€ 63.000 minder onttrokken aan de reserve bodemsanering.
−
€ 50.000 minder onttrokken aan de reserve Groenfonds Landelijk gebied voor de STILA regeling. Deze bijdrage kon uit bestaande budgetten betaald worden.
−
€ 50.000 minder onttrokken aan het investeringsfonds duurzaamheid voor het soortenmanagementplan.
−
€ 35.000 meer onttrokken aan de reserve Openbare verlichting.
Stortingen reserves We hebben € 1,4 miljoen meer gestort in reserves dan begroot. Dit heeft de volgende oorzaken: −
€ 1,1 miljoen gestort in de reserve Integraal Uitvoeringsprogramma (IUP) voor asfaltonderhoud en groot onderhoud wegen.
−
€ 131.000 meer gestort in de reserve Investeringsfonds duurzaamheid vanuit de verrekening van de kosten.
−
€ 160.000 meer gestort in de reserve Integraal Uitvoeringsprogramma (IUP) voor project snoeien en onderhoud bomen.
−
€ 38.000 minder gestort in de reserve Riolering voor dagelijks onderhoud riolering.
−
€ 10.000 meer gestort in de reserve IUP voor degeneratievergoeding.
68
Lasten per product In de volgende figuur hebben we voor 2024 de totale lasten per product in beeld gebracht (bedragen x € 1.000).
5. Overzicht subsidies Omschrijving
Rekening
Begroting
Rekening
2023
2024
2024
Klimaat en energie
258
335
324
Openbaar groen
24
33
30
282
368
354
Totaal programma 04. Klimaat, energie en openbare ruimte
69
Programma 5. Economie
70
1. Inleiding Onze brede welvaart is opgebouwd door eigenzinnige start-ups, trotse familiebedrijven, toonaangevende multinationals en een gevarieerd midden- en kleinbedrijf. Ze werken in ketens waar zij de meeste waarde kunnen toevoegen. Bijvoorbeeld doordat zij nieuwe producten en diensten ontwikkelen en ontwerpen, die vaak dicht bij de eindgebruiker staan. Onze arbeidsproductiviteit is hierdoor groot en een belangrijke stuwende kracht voor economische groei en welvaart. Een gezond ondernemersklimaat, voor ruimte voor bedrijven en voldoende arbeidspotentieel zijn essentieel om de toekomst van een welvarend en leefbaar Oss te waarborgen. Samen met het bedrijfsleven, het onderwijs, andere overheden en regionale en landelijke organisaties bouwen we aan een duurzame, vitale (lokale en regionale) economie die klaar is voor de toekomst. Daarbij zetten we in op een goede afstemming met onderwijs en bedrijfsleven en een goed kwantitatief en kwalitatief aanbod van arbeid. In onze stad zijn meerdere sectoren prominent aanwezig: life sciences, logistiek, maakindustrie, bouwsector en agrifood. En dat mag gezien worden. We dragen dat actief uit in onze gesprekken op verschillende niveaus, netwerken, bijeenkomsten, evenementen en social media. 2.
Programma-onderdelen 2.1 Ruimte voor bedrijven Doelstellingen We werken aan de volgende doelstelling(en): In de economische strategienota 2021-2025 zijn de doelstellingen en actiepunten beschreven. Kort gezegd werken we aan de volgende doelstelling(en):
-
Stimuleren ondernemerschap (sector en gebiedsgericht) Uitbouwen economische ecosystemen (sector gericht) Inzetten op toekomstige arbeidsmarkt en talent (sector en gebiedsgericht) Stimuleren duurzaam en toekomstbestendig ondernemen (opgave gericht) Ruimte maken voor ondernemen (gebiedsgericht)
Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? In 2024 stonden ondernemers opnieuw voor grote uitdagingen zoals de krapte op de arbeidsmarkt en de krapte op het elektriciteitsnet. Door onze inzet op de Energietransitie, Circulaire Economie en Arbeidsmarkt hebben we de ondernemers ondersteund bij deze uitdagingen. Met het stimuleren van (innovatief) ondernemerschap, het uitbouwen van ecosystemen en het verkennen van nieuwe ruimte voor werklocaties bouwden we verder aan het fundament van onze nieuwe economie. Landelijk gelden dezelfde uitdagingen. We zijn daarom bestuurlijk stevig vertegenwoordigd in economische platformen, zoals VNG, G40 stedennetwerk, Agrifood Capital en Regio NOB. Wat hebben we hiervoor gedaan? -
We hebben de strategienota economie geëvalueerd, als start voor het opstellen van strategische agenda economie in 2025.
-
We zijn gestart met het in beeld brengen van het (circulair) ecosysteem bouw. Dit mondt uit in een bouwdiner in februari 2025. Daarna volgt een portfolio.
-
We hebben een grondstoffenanalyse uitgevoerd en zijn gestart met het opstellen van circulair beleid.
-
We zijn gestart met het verkennen van intensiveringsmogelijkheden op bestaande locaties zoals Danenhoef met als doel ruimte te winnen om daarmee te kunnen voorzien in ruimtebehoefte van gevestigde en groeiende bedrijven.
-
We namen actief deel aan de samenwerking Life Sciences Regio Pharma Oss, Nijmegen en Land van Cuijk, en zetten deze samenwerking in 2025 voort.
-
We onderzoeken een doorontwikkeling van het zakelijk energieloket, zodat de dienstverlening nog beter aansluit bij de ondernemers.
71
-
Op het thema Arbeidsmarkt werk(t)en we nauw samen met Programma 2, mede in het kader van UNESCO Learning City en in een coalitie met onderwijs en bedrijfsleven.
-
Naar aanleiding van door ons uitgevoerde onderzoek naar Leven Lang Ontwikkelen en Arbeidsmarkt Oss onder inwoners, ondernemers en onderwijspartners, heeft zich een community Arbeidsmarkt Oss gevormd, die de komende jaren wil samenwerken voor een toekomstbestendige arbeidsmarkt.
-
Wij stimuleerden contacten en verbinding tussen studenten en ondernemers in leeromgevingen en samenwerkingsprojecten, zoals de HAN Werkplaats Duurzaam organiseren en Het Talent Atelier van KW1C.
-
We stonden we op diverse beurzen van onderwijsinstellingen, zoals KW1C, HAN, TU/E en WUR. We ondersteunden initiatieven als Week van de Techniek, Weekend van de Wetenschap, Jongerenbedrijvendag.
-
Het incubatorprogramma op Pivot Park hebben we in 2024 als aandeelhouders (gemeente / provincie) onhold gezet. In 2025 wordt gewerkt de ontwikkeling van een campusvisie en in dat kader pakken we het onderzoek naar de haalbaarheid weer op. Pivot Park is in 2024 zelf een kleinschalig Incubatorprogramma voor start- en scale ups begonnen.
-
Op Pivot Park is het Marie-Curie gebouw geopend door Prins Constantijn.
-
We organiseerden de dag van de Duurzame Verpakkingen.
-
We bestendigden 10 jaar samenwerking met de HAS.
-
We hebben een aanbesteding doorlopen zodat we in januari 2025 kunnen starten met het opstellen van een havenvisie.
-
Binnen de regio NOB hebben we een nieuw afsprakenkader gemaakt over bedrijventerreinen en zijn we een start-up/scale-up ecosysteem gestart.
-
Ondanks personele wisselingen en het feit dat een aantal functies een gedeelte van het jaar niet was ingevuld hebben veel zaken toch doorgang gevonden in 2024. De rest van de geplande activiteiten schuiven we door naar 2025.
2.2 Landbouw Doelstellingen We werken aan de volgende doelstelling(en):
-
Een gebiedsgerichte aanpak om te komen tot: o
Een gezonde, economisch volhoudbare agrarische sector door het faciliteren van een goed ondernemersklimaat vanuit het perspectief van kringlooplandbouw
o
Een ecologisch verantwoorde agrarische sector waarbij verbetering van lucht, water, bodem en biodiversiteit bereikt wordt
o
Een agrarische sector die maatschappelijk verbonden is met de omgeving door ontwikkelingen in samenspraak tot stand te brengen
Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? Het bereiken van deze doelstellingen vraagt om een doorlopende inspanning. We hebben in 2024 veel activiteiten ondernomen om deze doelen te bereiken. Een belangrijke stap daarin is de verdere professionalisering van de samenwerking tussen gemeente en agrarische ondernemers in Oss. Wat hebben we hiervoor gedaan? −
We hebben een uitvoeringsagenda voor de agrarische transitie voor de oostelijke polder opgesteld en afspraken gemaakt met de ACO (gezamenlijke agrarische ondernemers) om dit uit te gaan voeren. Hiermee faciliteren we hoogproductieve kringlooplandbouw.
−
We hebben een verkennend milieuonderzoek opgeleverd voor de ecologische effecten van het BOD voor de westelijke polder.
−
We hebben de ACO gefaciliteerd en middelen ter beschikking gesteld voor een kwartiermaker die de ACO ondersteund heeft in haar oprichting en ontwikkeling.
72
−
Fieldlab; we hebben gewerkt aan een subsidieaanvraag voor de verdere ontwikkeling van de ACO (toegekend).
−
We zijn gestart met het ontwikkelen van een haalbare businesscase voor het sluiten van de nutriëntenkringloop (mestkringloop). Dit loopt door in 2025.
−
We hebben pas op de plaats gemaakt met het VAB beleid (Vrijkomende Agrarische Bebouwing); er is nu geen aanleiding om dit beleid nader uit te werken, in verband met de lopende uitkoopregelingen en het lage aantal verwachte stoppers.
−
We zijn gestart met te onderzoeken welke gronden het meest geschikt zijn voor agrarisch gebruik, dit in relatie tot de productie van voedsel en voer.
−
We zijn gestart met het ontwikkelen van een communicatiestrategie voor de landbouw. We ontwikkelen deze door in 2025.
2.3 Recreatie en toerisme Doelstellingen We werken aan de volgende doelstelling(en):
-
We streven naar versterking van de vrijetijdssector (werkgelegenheid) We zetten in op voldoende (vrij toegankelijke) mogelijkheden om dichtbij huis te kunnen ontspannen We streven naar meer kwaliteit van het aanbod passend bij de lokale behoeften (tevredenheid over recreatieve voorzieningen)
-
We werken aan een goede balans tussen natuurwaarden en recreatieve waarden door spreiding van recreatie in het gehele gebied
-
We informeren, inspireren en enthousiasmeren inwoners en bezoekers samen met onze stakeholders recreatie & toerisme in het Platform TrefhetinOss om erop uit te gaan in de regio
Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? In sterke samenwerkingsverbanden en marketingcoalities werken we aan de versterking van de vrijetijdssector. Dit doen we met bekende partners buiten onze gemeentegrenzen zoals de Maassamenwerking, gemeenten in Noordoost Brabant en met VisitBrabant. We versterken onze vrijetijdsector ook met onze partners binnen de gemeentegrenzen. We werken samen aan de marketingcommunicatie vanuit het Platform ‘Tref het in Oss’. We zetten routes en routestructuren in voor het spreiden van recreatie. En we faciliteren diverse (ondernemers)projecten ter versterking van recreatief-toeristische voorzieningen zoals de Lithse Ham, Jachthaven de Groot, Hoessenbosch en de Geffense Plas. Wat hebben we hiervoor gedaan? -
We begeleiden de nieuwe exploitant van de Geffense Plas in de uitwerking van zijn ontwikkelplan. We brachten in beeld welke acties nodig zijn, om de Geffense Plas op basis van onze Ambitienota en het ontwikkelplan van de exploitant, optimaal tot uitwerking te laten komen en werkten deze uit (aansluiten openbare ruimte op ontwikkelplan, aansluiting natuurpoort Strand Tien – Geffense Plas) en pakken in 3e kwartaal 2025 het vervolg op.
-
Voor de toekomstvisie voor De Lithse Ham zijn we gestart met het maken van een ontwerp om het openbaar strandbad kwalitatief te versterken. Dit ontwerp wordt in 2025 opgeleverd.
-
We zijn gestart met het ontwikkelen van een plan om de recreatieve poort Hoessenbosch kwalitatief te versterken. Dit doen we samen met de omgeving. Het ontwikkelperspectief wordt in 2025 opgeleverd.
-
We voerden een nulmeting uit naar de economische waarde van recreatie en toerisme in de gemeente Oss waarmee we meer inzicht verkregen in de vrijetijdssector (aanbod en economisch functioneren).
-
We evalueerden de samenwerking met de toeristische partners in het toeristische Platform Tref het in Oss en definieerden hoe we in de toekomst samen willen werken. Dit resulteerde in het advies ‘Mouwen omhoog voor een effectieve gebiedsmarketing’.
73
-
We werkten aan het professionaliseren van het Platform TrefhetinOss als hét inspiratieplatform voor een uitje in de Osse regio en zorgen voor een goede bekendheid en vindbaarheid van het Platform. Hiervoor investeerden we in nieuwe formulieren voor het aanmelden van activiteiten, zetten we de bloggers van Bij Ons Om de Hoek actief in en brachten we diverse posters en promotiematerialen uit.
-
Met gemeenten Maashorst en Meierijstad ontwikkelden en publiceerden we met de webredacties van de drie toeristische platforms (Tref het in Oss, Explore Maashorst en Bezoek Meierijstad) een gezamenlijk regioverhaal rond het ambacht bierbrouwen. In 2025 lanceren we hier met VisitBrabant een belevingsroute bij.
-
We ondersteunden de vrijwilligers werkzaam bij het Toeristisch Informatiecentrum Oss bij de sluiting van Firma Streek en startten een verkenning naar een tijdelijk nieuwe locatie en een nieuwe visie voor het informatiecentrum in het Warenhuis.
3. Programma-informatie 3.1 Duurzaamheid Dit programma levert een bijdrage aan meerdere doelen uit de duurzaamheidscirkel, vooral aan de profit-kant, waarbij people en planet ook goede aandacht krijgen: -
Arbeid: Door te streven naar een maximale werkgelegenheidsfunctie leveren we een bijdrage aan meerdere indicatoren zoals besteedbaar inkomen, armoede, jeugdwerkloosheid en verhuissaldo.
-
Kennis: Het opleidingsniveau van de beroepsbevolking en dus de aanwezigheid van hoger onderwijs is de sleutel tot de toekomst. We zetten dan ook maximaal in op samenwerking met bijvoorbeeld Koning Willem 1, Avans, HAS, HAN en universiteiten in onze nabijheid.
-
Ruimtelijke vestigingsvoorwaarden: we kijken kritisch naar ons ruimtegebruik, onder andere door toepassing van de 'Ladder duurzame verstedelijking'. Bij de ontwikkeling van bedrijventerrein Heesch-West is zorgvuldig uitgiftebeleid een belangrijke factor. We hebben hier ook regionaal afstemming over. Voor regionaal bedrijventerrein Heesch west zal een gronduitgifteprotocol gehanteerd worden.
-
Daarnaast ontwikkelen we projecten en activiteiten die de transitie binnen het bedrijfsleven naar een duurzame en circulaire economie moeten versnellen (zie paragraaf 2.2).
De global goals die bij dit programma horen zijn: geen armoede, kwaliteitsonderwijs, duurzame energie, fatsoenlijk werk en gezonde economie, duurzame industrie, innovatie en infrastructuur, duurzame steden en gemeenschappen, verantwoorde consumptie en productie en partnerschappen om doelen te bereiken. 3.2 Indicatoren
Indicator
Bron
2021
2022
2023
Werkgelegenheid
osstat*
43.970
45.726
47.081
Bedrijfsvestigingen
osstat
8.770
9.539
10.142
MKB vriendelijkste gemeente
MKB Nederland
26
Ranking logistieke hotspots
www.logistiek.nl
7
2
2024
Streef-
***
waarde 45.000
**
7
3
5
* Gebruikt zijn de LISA-cijfers, die zijn berekend op basis van KvK-gegevens aangevuld met steekproefonderzoek onder bedrijven. De cijfers zijn een schatting van de werkgelegenheid van halverwege het jaar ervoor. In landelijk LISA-verband wordt ervoor gekozen om jaarlijks de historie met terugwerkende kracht te actualiseren. De cijfers zijn terug te vinden in OssStat onder het kopje Economie. ** De verkiezing vindt elke twee jaar plaats. In 2020 heeft Oss niet actief deelgenomen. Vanwege de doorontwikkeling is er in 2024 geen landelijke ondernemerspeiling MKB-vriendelijkste gemeente uitgevoerd. *** De cijfers over 2024 zijn bij het schrijven van deze evaluatie nog niet bekend.