Bijlage concept visie stedelijk gbied Oss - Berghem.PDF

Uitvoering & deelgebieden

50

De verminderde behoefte aan ruimte voor winkels en kantoren leidt tot leegstand,

7.6

nen van de koers Stadshart en de gebieden in de de ‘Spoorzone Oss’ zetten wij in op

100.000+ gemeente vragen om een goed functionerende arbeids-markt. Hiervoor is

met name in het centrum en op de kantorenlocaties. Met de herontwikkelingsplanmeer diversiteit en levendigheid door een grotere variatie aan functies en menging met stedelijk wonen. Wij vinden het belangrijk om in deze gemengde gebieden

ruimte voor een diversiteit aan werken te behouden. Niet alleen voor kantoorachtig

werken, maar ook ambachtelijke werkplaatsen, ruimte voor startups of creatief-innovatieve bedrijvigheid.

Een toekomstbestendige arbeidsmarkt

De ontwikkelingen binnen de economie én de schaalsprong van Oss naar een

een goede aansluiting nodig tussen vraag & aanbod en tussen (beroeps)onderwijs

en bedrijfsleven. Onder andere is er een toenemende vraag naar technische gekwalificeerde mensen, maar ook vanuit de zorg. In Oss vervult de Talentencampus, als

samenwerking tussen onderwijs, overheid en bedrijfsleven, hiervoor een verbindende rol en fungeert als makel- en schakelplatform voor het behoud en aantrekken van

talent. Wij vinden het belangrijk dat daarbij ook hoger opgeleiden worden geïnteresseerd voor de lokale arbeidsmarkt. Hoewel Oss een HBO-opleiding in Oss niet haalbaar lijkt, zijn wij blij met de intensieve en toepassingsgerichte kennisuitwisseling

tussen bedrijven en onderwijsinstellingen voor hoger onderwijs uit onder andere ‘s Hertogenbosch, Nijmegen, Wageningen en Eindhoven.

In Oss telt iedereen mee. Daarom zetten wij ons samen met het bedrijfsleven in voor

werkgelegenheid en waardig werk voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt (maatschappelijk ondernemen).

7.7

Het belang van een aantrekkelijk woon- en leefklimaat

Goed werken en ondernemen in Oss vraagt ook om goed wonen en leven in Oss. Dit

kan Oss ook bieden met een grote diversiteit in woongebieden, in Oss-Berghem, maar Spoorzone Oss: we ontwikkelen in de binnenstedelijke as langs het spoor tot een woon-werkgebied met een stedelijk profiel met een duurzame bereikbaarheid. De stations bieden kansen voor doorontwikkeling als knopen voor Hoogwaardig Openbaar Vervoer (HOV) -en daarmee een belangrijke schakel in de regionale bereikbaarheid.

ook in de landelijke kernen, met een breed palet aan voorzieningen en een goede be-

reikbaarheid. Er wordt volop gewerkt om deze kwaliteiten verder te versterken, onder andere door de stedelijke vernieuwing in het Stadshart en de ontwikkeling van nieu-

we woonmilieus, centraal in de stad of in de uitbreiding Oss-West. Daarbij richten we ons ook op goed wonen voor jongeren en hoger opgeleiden die graag in Oss werken en (weer) willen wonen. Initiatieven voor goede woonmogelijkheden op geschikte locaties voor tijdelijke werknemers willen wij ondersteunen.

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

Uitvoering & deelgebieden

51

8

Thema Bereikbaar stedelijk gebied

Een goede bereikbaarheid met verschillende vervoersmiddelen en voor alle doelgroepen is een belangrijke randvoorwaarde voor een aantrekkelijk stedelijk gebied. Het zorgt ervoor dat je er makkelijk kunt komen en dat je je er makkelijk kan

verplaatsen. Voor inwoners is dit belangrijk om deel te kunnen nemen aan de samenleving. Om te kunnen werken, winkelen, recreëren en ontmoeten. Voor bedrijven draagt een goede

bereikbaarheid bij aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat.

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

Uitvoering & deelgebieden

52

8.1

Duurzame en gezonde mobiliteit

Alle ambities en ontwikkelingen op het gebied van woningbouw en bedrijventerrei-

nen hebben gevolgen voor de bereikbaarheid van het stedelijk gebied, maar ook voor

de leefbaarheid in de woonwijken en de verkeersveiligheid. De plannen zullen zorgen voor extra verkeersbewegingen. Extra autoverkeer zorgt ervoor dat de doorstroming op een aantal van onze wegen onder druk komt te staan. Ook leidt het tot meer uit-

stoot van CO2 en fijnstof en tot een hogere parkeerdruk in woonwijken. En neemt het risico op ongevallen of onveilige situaties toe.

Om de stad bereikbaar, leefbaar en veilig te houden, zetten we in op gezonde en duurzame vormen van vervoer, zoals lopen, fietsen, gedeeld vervoer en schoon (elektrisch) vervoer. De inzet op duurzame vervoersvormen

voor dat we bewegen en kent geen schadelijke uitstoot die de luchtkwaliteit negatief

beïnvloed. Het ruimtebeslag van fietsen (zowel het gebruik als het stallen) en lopen is veel kleiner dan van auto’s en de kosten voor fietsgebruik zijn laag.

We streven naar meer snelle, comfortabele en veilige fietsroutes binnen het stedelijk gebied en vanuit daar naar de omliggende kernen. Het toekomstige fietsnetwerk

bestaat uit vrijliggende fietspaden (of fietsstraten), die breed genoeg zijn om ruimte

te bieden aan alle soorten en maten fietsen (snelle e-bikes, bakfietsen, kratfietsen etc.). Dit streven vraagt om uitbreiding van het fietsnetwerk, maar ook om kwaliteitsverbetering van de huidige fietsroutes. Wij kunnen ons voorstellen dat er op enig moment

ook ongelijkvloerse kruisingen met spoor of hoofdwegen nodig zijn, om deze kwaliteit en het gebruik van fietsroutes te versterken.

draagt bij aan verschillende doelen. Het is goed

voor de gezondheid en luchtkwaliteit, draagt bij

aan gelijke kansen (mobiliteit voor iedereen), ver-

sterkt de economische structuur (betere doorstroming) en draagt bij een leefbare en veilige stad.

8.2 Bereikbaar, leefbaar en veilig, duurzaam en gezond

Ons doel is een nieuwe, toekomstgerichte balans

tussen de bestaande hoofdambities uit onze mobiliteitsvisie (bereikbaar, leefbaar en verkeersveilig), aangevuld met de ambitie duurzaam

en gezond. In deze gebiedsvisie introduceren

we onze vernieuwde visie op mobiliteit. In het

mobiliteitsbeleid werken we deze visie verder uit in beleid en maatregelen.

8.3

Fietsen

Fietsen en lopen zijn de meest duurzame vor-

men van mobiliteit. Het is gezond: het zorgt er-

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

Hoogwaardige Verbindingen naar fietsverbindingen dorpen en kernen (fietsstraten + fietssnelweg)

Uitvoering & deelgebieden

4,0 km = 15 minuten

2,5 km = 10 minuten

Fietsverbindingen

53

Met de opkomst van e-bikes en speed-pedelecs is de fiets ook op middellange afstand

gebied Oss-Berghem, één bij de kern Ravenstein. Op dit spoortraject is in 2040

aantrekkelijk maken van de bovenlokale fietsverbindingen, ook over de gemeente-

ling van het aantal reizigerstreinen (Ontwikkelagenda Toekomstbeeld OV 2040:

steeds meer een alternatief voor de auto. Hiervoor investeren we in het compleet en

grenzen heen. We denken hierbij aan vrijliggende fietsvoorzieningen naar de dorpen

in het noorden, maar ook aan het voltooien van de snelfietsroute naar Nijmegen. Aan de westkant ontbreekt nog een goede verbinding richting Rosmalen - ’s-Hertogen-

bosch, een verbinding die in belang toeneemt met de ontwikkeling van een nieuwe

een toename voorzien van 2 extra intercity’s en 2 extra sprinters: een verdubbede zuidelijke hink-stapsprong). • •

woonwijk in Oss-West.

woonwijken in Oss binnen 10 minuten en Berghem binnen 15 minuten fietsen te be-

reiken is. We streven naar een fijnmazig fietsnetwerk en bij voorkeur los (ontvlochten)

lijkvloerse, de N329 en de Dorpenweg in Ravenstein. Een tunnelbak voor het •

Openbaar vervoer en deelmobiliteit

•

van gedeelde mobiliteit (openbaar vervoer) of deelmobiliteit. Dit biedt ook kansen om

•

De gemeente Oss ligt op de IJssellijn (spoorverbinding tussen Roosendaal-s’

Hertogenbosch-Nijmegen-Zwolle) en heeft drie NS-stations. Twee in het stedelijk

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

Uitvoering & deelgebieden

een verplaatsing naar het westen een mogelijkheid is. Hier ligt het dichter

en er is meer ruimte voor fietsstallingen en parkeren.

Opwaardering station Ravenstein – Wij willen ten noorden en zuiden van dit station woningbouw realiseren (via uitbreiding en stedelijke herstructurewensen wij een ongelijkvloerse kruising voor voetgangers en fietsers met

nodig en ontstaat ruimte voor groen of andere voorzieningen. Met werkgevers be-

De Osse Spooropgaven

Opwaardering en verplaatsing station Oss-West – Wij willen onderzoeken of

ring en uitbreiding van Ravenstein. Circa 400 nieuwe woningen). Hier4voor

overwegen hun (tweede) auto weg te doen. Hierdoor zijn minder parkeerplaatsen

vervoer of deelvervoer) te kiezen.

Midden Nederland.

opzichte van de kern Geffen en het regionaal bedrijventerrein Heesch West

de leefomgeving te verbeteren. Door de komst van deelmobiliteit kunnen inwoners

spreken we hoe zij hun werknemers kunnen verleiden voor de fiets (of het openbaar

station Oss Centraal makkelijk overstappen van de ene op de andere manier

bij het nieuwe woongebied Oss-West (circa 3.000 woningen), gunstiger ten

tief zijn, met name voor inwoners voor wie de fiets of lopen geen optie is. Op dit moinwoners van Oss op loopafstand van hun woning kunnen beschikken over een vorm

Station Oss Centraal als mobiliteitsknooppunt – We willen dat reizigers op

station met meerwaarde voor de stad Oss, de omliggende regio, Brabant en

Binnen het stedelijk gebied kunnen openbaar vervoer en deelmobiliteit een alternament vervult de wijkbus deze functie in Ruwaard en Ussen. Streven is dat straks alle

spoor in Oss is onze inzet.

van vervoer. Dit in een aantrekkelijke stationsomgeving, op een modern

cogestuurde aanpak voor verkeersveiligheid. Denk aan gescheiden fietsstroken op 50

8.4

Berghem – Het spoor loopt dwars door het stedelijk gebied Oss-Berghem.

overwegen voor voetgangers (Station Oss en station Ravenstein) en 2 onge-

van het autonetwerk. Dat is veiliger en comfortabel. We sluiten hierbij aan op de risi-

km/uur wegen en veilige oversteekplaatsen waar fietsroutes de hoofdwegen kruisen.

Opheffen van de barrière-werking van het spoor in het stedelijk gebied OssOp de IJssellijn in de hele gemeente Oss zijn er 17 gelijkvloerse overwegen, 2

Binnen het stedelijk gebied stimuleren we het fietsgebruik zoveel mogelijk. Het

stedelijk gebied van Oss is compact, waardoor het centrum van Oss vanuit vrijwel alle

Voor de hele gemeente Oss zien we de volgende ‘spooropgaven’:

het spoor. Tevens kijken we naar de uitstraling en het functioneren van het • •

station zelf.

Nieuw station bij Berghem – Het sterk gegroeide Berghem met de omliggende kernen is van voldoende omvang om een station te rechtvaardigen.

Spoorbrug bij Ravenstein – De brug is het enige stukje enkelspoor in de

IJssellijn en vormt een knelpunt voor verdere intensivering van het personenen goederenvervoer op deze lijn.

54

•

Multimodaal bedrijventerrein Elzenburg-De Geer – Deze trimodale, logistieke

worden, het liefst door het spoor in een tunnelbak te leggen. Voor een robuust hoofdwe-

goederenspoor nog via onbewaakte overgangen langs onze woonwijken en

se spoorwegovergangen nodig bij de Heihoeksingel en bij de Saal van Zwanenbergsingel.

knoop heeft een goede aansluiting op het hoofdspoor nodig. Nu gaat het

bedrijven. Ook is er beperkte opstel- en rangeerruimte op Elzenburg-De Geer en op het emplacement bij station Oss Centraal.

8.5

gennetwerk binnen het stedelijk gebied zijn naar verwachting in ieder geval ongelijkvloer-

8.7

Duurzame gebiedsontwikkeling en parkeren

Bij de ontwikkeling van nieuwe woonomgevingen is duurzame mobiliteit het uit-

gangspunt. We houden meer rekening met ruimte voor de voetganger. We zorgen

Stations als multimodale knooppunten

Voor de (middel)lange afstanden zetten we in op versterking van de bestaande openbaar vervoerstructuur van spoor en bus. Onze verstedelijkingsopgave realiseren we

grotendeels op korte afstand van de stations. Dit biedt kansen om de stations verder te

ontwikkelen als multimodale knooppunten, waar het mogelijk is snel en makkelijk over

te stappen van de ene vervoersvorm op de andere. De ontwikkeling van deze knooppun-

ervoor dat nieuwe woonbuurten een optimale bereikbaarheid per fiets hebben en dat er voldoende alternatieven voor de auto beschikbaar zijn (denk aan elektrische deelmobiliteit, nabijheid van openbaar vervoer). Bijkomend voordeel is dat dit ertoe kan

leiden dat er minder ruimte voor parkeren nodig is en dat daar flexibel met parkeernormen kan worden omgegaan.

ten (‘hubs’) doen we samen met andere partijen, zoals NS, ProRail, provincie en bus-

8.8

ook naar vervoer “op maat” (ook wel gedeelde mobiliteit genoemd). In de toekomst

lopen en trein (openbaar vervoer) blijven een robuust autonetwerk binnen het stede-

maatschappijen. Hierbij kijken we niet alleen naar traditioneel openbaar vervoer, maar plannen we onze reis via een app, die verschillende opties aanbiedt om van a naar b te reizen met bijvoorbeeld een flexbus, deeltaxi, deelfiets of een combinatie daarvan.

Een belangrijk aspect bij ontwikkeling van stations naar aantrekkelijke knooppunten

zijn de stallingsvoorzieningen voor fietsen. Deze zullen ook geschikt gemaakt moeten

Robuuste autobereikbaarheid

We zetten in op zoveel mogelijk stimuleren van duurzame mobiliteit. Naast fiets,

lijk gebied en goede regionale autoverbindingen belangrijk voor de bereikbaarheid

van onze woon- en werklocaties. Hiervoor investeren we in een goede doorstroming

op ons hoofdwegennet. Het goed benutten van onze bestaande infrastructuur heeft hierbij de voorkeur boven het aanleggen van nieuwe infrastructuur.

worden voor ander soorten en maten van fietsen (elektrische fietsen, duo-fietsen,

De verbinding met de regio is gericht op ontsluiting naar het zuiden, naar de A50 en

(deelfietsen, elektrische scooters, segways). We zijn samen met NS en Prorail een pilot

verbinden met de regio Noordoost-Brabant en het landelijk wegennet (richting Den

bakfietsen) en wellicht andere vormen van voor- en natransport en/of diensten

gestart om te onderzoeken wat er nodig is om van het station in Oss een kwalitief goed knooppunt (‘hub’) te maken.

8.6

Bosch, Nijmegen en Eindhoven). En sluit zo het beste aan bij de belangrijkste verkeerstromen van en naar Oss. Samen met de regio, provincie en Rijk werken we aan een betere doorstroming op de A50 en bij knooppunt Paalgraven.

Spoorzone

Tenslotte vormt het spoor een barrière voor de stad. De dichtligtijden van de spoor-

wegovergangen hebben steeds meer impact op de doorstroming van het verkeer. Het

gebruik van het spoor wordt de komende jaren intensiever waardoor de doorstroming

verder verslechtert. Onze ambitie is dan ook dat het spoorwegovergangen ongelijkvloers

Stedelijk gebied & ambities

A59. Deze structuur biedt de beste mogelijkheden om het stedelijk gebied van Oss te

Thema’s

Aan de noordkant wordt het buitengebied met haar stadjes en kernen ontsloten

door de Dorpenweg en de N625. Deze noordelijke ontsluiting is vooral bedoeld voor

bestemmingsverkeer van de kernen. Het verkeer van en naar Oss willen we sturen via de A50/A59.

Uitvoering & deelgebieden

55

Het doortrekken van de N329 met een brug over de Maas lijkt logisch maar heeft maar beperkte toegevoegde waarde in de huidige verkeersstructuur, als niet ook een goede en hoogwaardige wegverbinding naar het landelijke hoofdwegennet in Gelderland wordt gerealiseerd. Anders leidt een brug over de Maas bij Megen vooral tot sluip-

verkeer (waaronder veel vrachtverkeer) over wegen die daar niet op toegerust zijn.

Voor het woon-werk verkeer van bewoners aan weerzijde van de Maas zijn goede en

fijnmazige veerpontverbindingen, verspreid langs de Maas een beter alternatief. Deze pontjes vervullen bovendien een belangrijke recreatieve functie voor de gebieden langs de Maas.

Wat is de ‘Kamstructuur’?

Het huidige verkeersysteem voor de auto in het stedelijk gebied Oss-Berghem,

laat zich omschrijven als een ‘kamstructuur’. De basis van deze structuur (‘tan-

gent’) is de verbinding die van west naar oost loopt en bestaat uit RuwaardsingelJuliansingel-Hartog Hartogsingel. Deze tangent sluit via de Cereslaan en de N329 aan op het landelijk wegennet (A50/A59).

Haaks op deze basis staan de zogenaamde ‘tanden’ van de kamstructuur. Dit zijn de wegen die lopen vanaf de basis naar het noorden en die het verkeer verder

verdeelt over het stedelijk gebied. De N329 aan de oostkant is de belangrijkste

noord-zuidverbinding, die Berghem en de bedrijventerreinen aan de noordzijde

ontsluit. De Saal van Zwanenbergsingel-John F. Kennedybaan heeft een belangrij-

Kamstructuur

ke verdeelfunctie binnen de stad en ook in de richting van Lith. Aan de westzijde is de route Heihoeksingel/Heihoekstraat het belangrijkste. Andere noord-zuidverbindingen zijn Vivaldistraat/Paganinistraat/Gerbrandylaan/Braakstraat,

Binnen het stedelijk gebied staat de huidige ‘kamstructuur’ (zie inzet voor een

Havenstraat en Zevenbergseweg/Julianastraat.

kelingen en de woningbouwplannen in Oss-West en op binnenstedelijke locaties de

Nieuwe Heescheweg/Molenstraat/Oostwal, Kantsingel/Vijversingel/Kapelsingel/

beschrijving) steeds meer onder druk. We zien dat als gevolg van autonome ontwikdoorstroming op met name Cereslaan, Heihoeksingel, Ruwaardsingel en Saal van

Zwanenbergsingel onder druk komt te staan (zie afbeelding). Vooral de mogelijkheden om deze wegen over te steken, wordt kritiek. Dit heeft effect op de leefbaarheid voor omwonenden en verkeersveiligheid van alle weggebruikers.

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

Uitvoering & deelgebieden

56

Aandachtspunten

De vraag is of de huidige kamstructuur in de toekomst nog voldoet. De woningbouwontwikkelingen aan de westzijde van de stad vragen in ieder geval om opwaardering van het traject Heihoeksingel/Heihoekstraat/Klein Ussenstraat-Huizenbeemdweg.

Alternatief kan zijn om ervoor te kiezen het verkeer meer naar de randen van de stad

te ‘drukken’. Dit bieden kansen om de leefbaarheid in het stedelijk gebied te verbeteren. Nader onderzoek moet uitwijzen of een westelijke randweg (in combinatie met afwaardering van bestaande routes) een haalbaar en wenselijk alternatief is.

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

Uitvoering & deelgebieden

57

9

Thema Regionaal slim netwerken

In de vorige hoofdstukken beschreven we onze ambities en

opgaven voor de fysieke leefomgeving in het stedelijk gebied van Oss. Maar Oss functioneert natuurlijk in wisselwerking

met haar omgeving en kan haar ambities vaak slim koppelen

aan die van het Rijk, provincie en de regio Noordoost Brabant. Maar dat geldt ook andersom: Oss is een zelfbewuste

gemeente die inspringt op kansen wanneer die zich voordoen. De houding is ook voor andere overheden inspirerend en

uitnodigend om hun eigen doelen (als pilot) tot uitvoer te zien komen.

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

Uitvoering & deelgebieden

58

9.1

Slimme stedelijke netwerken

De stad Oss heeft een schakelpositie naar omliggende regio’s; Oss is goed bereikbaar vanuit andere economische kerngebieden (Randstad, Brainport, Arnhem-Nijmegen,

Food Valley) en Duitsland, door haar ligging op een knooppunt van snelwegen (A50 en A59), langs het spoor (Ijssellijn) en aan het water (de Maas). De stations, containerter-

dat Brabant als geheel beter excelleert als er een zekere specialisatiewisselwerking is.

Ook de middelgrote steden, zoals Oss, voegen met hun eigen specialisaties belangrijke

elementen toe. De complementariteit tussen stad en platteland is zo uitgewerkt dat er een aantrekkelijk en concurrerend palet aan vestigings- en leefmilieus is.

minal en de haven zijn cruciale knooppunten in het mobiliteitsnetwerk. Ook is Oss de

In de povi wordt voor Oost-Brabant specifiek aandacht gegeven aan het agrofoodclus-

-functie naar de B5 (5 grote Brabantse steden).

Randstad, Food Valley, Health Valley, Greenpoort en Brainport. Het agrofoodcluster

grootste van de M7 (7 middelgrote Brabantse steden) en heeft daardoor een schakel-

In de Nationale omgevingsvisie vormt het Stedelijk Netwerk Nederland – de Randstad, Amersfoort, Zwolle, Arnhem-Nijmegen, Brabantse stedenrij, met uitlopers naar

Twente, Groningen en (Zuid-) Limburg –het kloppend hart van land en economie.

Ook al wordt Oss niet met naam genoemd, Oss is hierin een schakel tussen Arnhem/ Nijmegen en met zowel Eindhoven als ‘s-Hertogenbosch. Dat zijn we op vele manie-

ter, dat intensieve relaties heeft met omliggende economische kerngebieden als de bestaat uit de aanwezigheid van bedrijven in de volledige agrofoodketen. Dat is de

unieke kracht van de streek. Met stedelijke netwerken en kennisbronnen, zoals rond

Eindhoven, Nijmegen en ‘s-Hertogenbosch, die op een steenworp afstand liggen. Niet voor niks heeft de regionale samenwerking Noordoost Brabant / AgriFood Capital, als belangrijk speerpunt het agrofoodcluster.

ren: als het gaat om infrastructuur, als woonplaats voor werknemers van deze steden,

Vanuit de Novi en Povi wordt ook verder ingezet op samenwerking en versterking in

logistieke ondernemers en als plek waar de kennis van hogescholen en universiteiten

Dit gebeurt ook in de Stadsregio ’s Hertogen-bosch, de stad Den Bosch met direct

als vestigingslocatie voor een breed scala aan bedrijven en uitvalsbasis voor veel wordt toegepast door het bedrijfsleven (inclusief stageplekken voor studenten).

In de Provinciale omgevingsvisie is onze gemeente (en regio) onderdeel van de dynamische zone op de “Naad van Brabant”, op het snijvlak van klei en zandgronden. Naast de stedelijke opgave is er in de Povi nadrukkelijk aandacht voor de opgaven in de

stedelijke netwerken door de ontwikkeling van regionale verstedelijkingstrategieën. omliggende grotere kernen.

Oss is de tweede grote stad in dit netwerk. Onder andere gaat het over de hoofdambities en –opgaven voor wonen en werken, ook in relatie tot de opgave voor herontwikkeling van de bestaande stad, mobiliteit, duurzaamheid en gezondheid.

landbouw / polder en in de dorpen en stadjes.

9.2

Meer relevant voor het stedelijk gebied van Oss is dat ook de provincie het heeft over

meerdere regionale schaalniveaus, waarbij Oss zich ook verschillend presenteert. Dit

‘werken aan de slimme netwerkstad’. Brabant ligt met goede infrastructuur als één

stedelijk systeem binnen Noordwest-Europa tussen de Randstad, de Vlaamse steden, Londen, Parijs en het Ruhrgebied. Via grote havens en vliegvelden is er een goede verbinding met de hele wereld.

Onze ambities voor het stedelijk gebied zijn divers. Dat vraagt ook om schaken op

is afhankelijk van de opgave of de ambitie waarvoor we op pad zijn. We onderscheiden de volgende ‘schaaldimensies’: •

Het stedelijk netwerk van Brabant functioneert als één samenhangend duurzaam en

concurrerend netwerk van steden en dorpen als onderdeel van de Noordwest- Europese metropool. De grote steden hebben elk hun eigen specialismen, vanuit de wetenschap

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

Actief op verschillende schaalniveaus

Uitvoering & deelgebieden

Groene streekstad - Het stedelijk gebied van Oss heeft een verzorgende functie

voor de omliggende kernen en het buitengebied. Op dit niveau kan de gemeente

Oss worden gezien als een mini-provincie, met daarin het stedelijk gebied als verzorgende streekstad. Het gaat dan veelal over wonen, dagelijkse voorzieningen, sociale contacten, werken, uitgaan en cultuur.

59

•

Moderne maakstad - Oss heeft alles in huis om zich samen met ’s- Hertogenbosch en Meierijstad (de economische motor in NO-Brabant) te presenteren als sterk

economische cluster. Logistiek, maakindustrie en agrifood zijn daarbij de centrale sectoren, vanuit Oss aangevuld met de life sciences. Voorwaarde hierbij is wel

dat zwakke punten in de regionale bereikbaarheid worden aangepakt (denk aan Knooppunt Paalgraven en de bruggen over de Maas naar Nijmegen) en dat er voldoende ruimte is voor bedrijven om zich te vestigen of om uit te breiden.

De economische relaties kunnen we verder door trekken naar: Brainport rondom

Eindhoven (met verbinding naar Venlo/Ruhrgebied) en de Randstad (via de A2 en •

de Maas) en Health & Foodvalley in Gelderland,

Midsize woonstad - als middelgrote stad is Oss verweven in het stedelijke

netwerk met de omliggende grote steden ’s-Hertogen-bosch, Nijmegen en

Eindhoven. De nabijheid van deze steden is voor de Osse inwoners belangrijk voor de grootstedelijke voorzieningen, zoals hoger onderwijs en stadscentra.

Tegelijkertijd is Oss erg aantrekkelijk als ontspannen woongemeente in de nabij-

heid van de grote stad, goed bereikbaar en met aantrekkelijke groen woonmilieus en goede voorzieningen in de middelgrote stad. Bij meerdere bovenlokale opga-

ven worden de krachten in het netwerk gebundeld, zoals de ontwikkeling van het

regionale bedrijventerrein Heesch-West en de duurzame polder met ‘s-Hertogenbosch of het bereikbaarheidsvraagstuk rond de A50 en spoor met Nijmegen. Op pad met een heldere agenda

Om onze ambities voor het stedelijk gebied Oss-Berghem te realiseren, schakelen we op meerdere niveaus en met verschillende partners. Belangrijk is dat we onze eigen

agenda goed voor ogen houden en deze als samenleving ook agenderen bij onze net-

werkpartners van buiten Oss. In het volgende hoofdstuk geven we aan hoe we, samen met inwoners en andere partijen aan de slag zijn en gaan met onze ambities.

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

Uitvoering & deelgebieden

60

Uitvoering & deelgebieden 10.Samen aan de slag

Deelgebieden als voorbeeld:

Stadscentrum Oss

Spoorzone Oss

Woongebied Oss-West

Life Sciencescluster: Pivot Park & Moleneind

Heesch West: Duurzaam regionaal bedrijventerrein

Berghem: Dorp binnen het stedelijk gebied

Schadewijk: Veerkrachtig en toekomstbestendig

De Ruwaard: Leefbaar en positief gezond

Stadsboulevard Dr. Saal van Zwanenbergsingel

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

Uitvoering & deelgebieden

61

10 Samen aan de slag

Wij zien de samenleving als eerste eigenaar van onze fysieke leefomgeving. We willen de kracht van de samenleving

benutten. Als gemeente hebben we verschillende rollen

om invloed uit te oefenen, te sturen en te ondersteunen.

Dat vraagt ruimte bieden, grenzen aangeven en soms druk uitoefenen. We zijn niet overal van en we moeten goed

omgaan met onze mogelijkheden en middelen. Om onze rollen te bepalen, hanteren we bijgevoegd schema. We vervullen alle

vier rollen afhankelijk van de situatie, soms zelfs tegelijkertijd.

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

Uitvoering & deelgebieden

62

Rollen van de overheid in de samenwerking met de energieke samenleving

woonwijken. Voor zowel de bestaande woonwijken als voor een nieuwe

3. Netwerkende Overheid •

2. Presterende Overheid •

Prestatiesturing (verticaal)

•

•

Marktdenken: overheid als bedrijf,

burger als klant

•

•

Effectiviteit en efficiency staan centraal,

een goed doel moet meetbaar zijn

Overheid is ‘in the lead’ en zoket samen-

werking met andere partijen (veelal koepels)

Horizontale samenwerking, doelen geza-

menlijk bepaald

Onderhandelen of compromis, afspraken

vastgelegd in akkoorden of convenanten

1. Rechtmatige Overheid

4. Responsieve, participerende Overheid

bijvoorbeeld:

•

Politiek debat bepaalt publieke belangen, •

Uitvoering wet- en regelgeving

•

Procedurele zorgvuldigheid staat centraal

Bewaken rechten en plichten

•

Goed bestuur

•

woonwijk Oss-West, denken we na hoe mensen er aangenaam kunnen

wonen én hoe we er andere ambities kunnen realiseren op bijvoorbeeld het gebied van natuur, energie en gezondheid. Of hoe wonen juist kan

bijdragen aan deze andere ambities. De dynamiek en oplossingen voor bestaande en nieuwe woonwijken zullen verschillen, maar voor beide hebben we dezelfde ambities.

10.2

Deze gebiedsvisie agendeert

Deze gebiedsvisie geeft onze ambities weer, de doelstellingen en beMarkt en gemeenschap

Overheid

•

Beide hebben onze aandacht nodig, beide doen een beroep op de ontwikkelkracht van ons en de Osse samenleving. Denk bijvoorbeeld aan onze

Publieke prestaties

Overheid stuurt hiërarchisch

doelingen die we hebben voor de fysieke leefomgeving van het stedelijk gebied Oss-Berghem. We agenderen deze zaken en geven aan wat we

belangrijke kwaliteiten en ontwikkelingsrichtingen vinden. Zodat onze

•

Initiatief van onderop

inwoners, bezoekers, werknemers en ondernemers er gezond, veilig en

•

Overheidsparticipatie (kan ook zonder over-

initiatiefnemers om met hun ambities en plannen aan te sluiten bij wat

Netwerksturing

heid), ruimte en ondersteuning bieden aan maatschappelijk initiatief. Met georgani-

seerde, maar ook ongeorganiseerde partijen

duurzaam kunnen wonen, werken en leven. En als een uitnodiging aan wij belangrijk vinden.

We beschrijven niet welke prioritering er moet zijn tussen de verschil-

lende ambities en kwaliteiten. Wij denken dat dit vooral tot uitdrukking komt in projecten en bij gebieds(her)ontwikkelingen. Daarbij vinden we onze overkoepelende ambities voor gezondheid, veiligheid en duur-

Publieke keuze

10.1

zaamheid belangrijk. Wij vragen van initiatiefnemers (en dat zijn we als

gemeente ook vaak zelf) dat ze aangeven hoe zij hieraan invulling geven.

Beheer & ontwikkelen

In deze gebiedsvisie hebben we aandacht voor zowel het beheer van het bestaande, als voor de (her)ontwikkeling van nieuwe of bestaande gebieden in het stedelijk

gebied. ‘Beheer’ gaat vooral om het bestaande te bewaren, te versterken en heeft een

wat lagere dynamiek. Dit in verhouding tot de ‘ontwikkelen’, dat is gericht op vernieuwen en veranderen.

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

Van een aantal onderwerpen hebben we aangegeven dat we ze verder moeten on-

derzoeken en uitwerken. Daarop komen we terug in afzonderlijke beleidsvisies of in de omgevingsvisie. We maken in ieder geval een Mobiliteitsvisie, een Transitievisie

Warmte Oss, een Actieplan groen en klimaatbestendig Oss, een visie Wonen-WelzijnZorg en een visie op onze bedrijventerreinen en werklocaties.

Uitvoering & deelgebieden

63

10.3

Werk maken van onze ambities

In de hoofdstukken hiervoor hebben we onze strategische ambities, opgaven en

doelen voor het stedelijk gebied beschreven. Deze hebben we bovendien per thema uitgediept, zodat ze ook een kader bieden voor het gebruik en de inrichting van de fysieke leefomgeving.

Op veel plekken in het stedelijk gebied werken mensen en partijen aan projecten en

initiatieven in de fysieke leefomgeving. Dat hebben ze altijd al gedaan en zal ook in de toekomst blijven gebeuren. Deze gebiedsvisie geeft wel een samenhangend perspectief van waar wij naar toe willen. Het liefst in samenwerking met anderen.

10.4

Deelgebieden als voorbeeld en inspiratie

Op veel plaatsen in het stedelijk gebied Oss-Berghem werken wij (dagelijks) aan de

fysieke leefomgeving. Heel vaak doen we dat samen met andere partijen en inwoners. Het voert in deze gebiedsvisie te ver om van alle projecten, deelgebieden en wijken te beschrijven hoe dat er precies uitziet. Wat we op de pagina’s hierna wel doen, is een

aantal gebiedsbeschrijvingen geven. Dit van gebieden waar we grotere (her)ontwik-

kelingen willen laten plaatsvinden en als voorbeeld van onze koers voor het stedelijk

gebied. Zodat een beeld ontstaat hoe we de verschillende ambities en doelen uit deze gebiedsvisie vertalen naar de praktijk.

We beschrijven negen deelgebieden: wat speelt er, wat is onze visie en wat gaan we doen? Dat doen we voor de deelgebieden: •

Stadscentrum Oss Pagina 65

•

Woongebied Oss-West 69

• • • • • • •

Spoorzone Oss 67 Life Sciences-cluster: Pivot Park & Moleneind

71

Berghem: Dorp binnen het stedelijk gebied

75

Heesch West: Duurzaam regionaal bedrijventerrein

Schadewijk: Veerkrachtig en toekomstbestendig De Ruwaard: Leefbaar en positief gezond Stadsboulevard Dr. Saal van Zwanenbergsingel

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

73 77

79 81

Uitvoering & deelgebieden

64

Stadscentrum Oss Over welk gebied gaat het?

Het gebied van het Stadscentrum Oss en van de Spoorzone overlappen elkaar.

Onderlinge afstemming is nodig, waarbij we kunnen inspelen op de accenten die mo-

Wat speelt er? •

gelijke samenwerkingspartners hebben. Voor de één is bijvoorbeeld de ‘binnenstad’

De behoefte van inwoners en bezoekers aan stedelijke voorzieningen verandert.

Dat zien we terug in de detailhandel en de horeca in het stadshart. ‘Ontmoeten’ en ‘beleving’ staan meer centraal en niet meer alleen ‘consumeren’ en ‘kopen’.

een reden om samen te werken, voor een ander het stationsgebied of het spoor.

Het stadshart wordt ook compacter; detailhandel, horeca en dienstverlening uit •

de directe omgeving concentreert zich steeds meer in het stadshart zelf;

De behoefte naar kantoren verandert en neemt af. Dat zien we bijvoorbeeld aan de Molenstraat en aan de Raadhuislaan, waar kantoren zijn omgevormd tot woningen;

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

Uitvoering & deelgebieden

65

•

Er is een groep mensen die bewust kiest om te wonen in een hoog stedelijke

omgeving. Dicht bij de commerciële en maatschappelijke voorzieningen, dicht bij het station. Met aandacht voor de menselijke maat en voor de kwaliteit van de

•

Wat gaan we doen? •

(openbare) buitenruimte;

Ook de inrichting van de openbare ruimte en de straten rondom het Walkwartier

bestraat. Dat maakt het stadscentrum ook tot een warme plek die nauwelijks

pakken we aan (waarschijnlijk nadat de bouw zelf is afgerond), in samenwerking •

Wat is onze visie?

Met de Koers Stadshart is de lijn uitgezet voor een toekomstbestendig compact stadscentrum. Het hart van onze gemeente vervult haar rol als centrale ontmoetingsplek

voor alle inwoners uit de gemeente Oss en omstreken. De tijd waarin de winkelfunctie niet meer de vanzelfsprekende drager is van het centrum vraagt om een heroriëntatie. In de Koers Stadshart is concreet invulling gegeven aan het streven naar een

compacter centrum met een veel grotere diversiteit aan functies en aandacht voor

ge V&D en De Wal, komen 134 woningen, 143 parkeerplaatsen, ongeveer 3.500 m2 commerciële ruimte en de culturele ontmoetingsplek Het Warenhuis / Uithuis.

Het stadscentrum is een ‘stenig gebied’. Er staan veel gebouwen en er is veel verkoeling biedt bij langdurige hitte.

Realisatie van het Walkwartier (oplevering in 2023). Op de locatie van de voormali-

•

•

beleving en ruimtelijke kwaliteit. Het Walkwartier geeft een grote impuls, die met cultuurfuncties en wonen nieuwe reuring geeft in het centrum. Met extra groen,

met het Titus Brandsma Lyceum;

Vergroening van het stadshart en zijn omgeving is een belangrijke impuls om de

beleving en het verblijfsklimaat van het centrum te versterken. Het draagt ook bij aan een koeler stadscentrum op het moment dat het zeer warm weer is;

Wij investering in cultureel-maatschappelijke voorzieningen; de bibliotheek verplaatsen we naar het Walkwartier, voor het theater doen we een haalbaarheidsstudie en de Nicolaasschool krijgt een andere locatie;

Wij stimuleren private partijen om bestaande panden en locaties om te vormen

tot aantrekkelijke, groene en duurzame woongebieden. Dit doen we onder meer bij de projecten Fraterspark, Belastingkantoor en Raadhuislaan-zuid.

gevelverbetering en wonen boven winkels versterken we de belevingskwaliteit. In de pit van het stadshart concentreren we functies die het ontmoeten stimuleren en die

samen hier de huiskamer van de stad maken. In de schil maken winkels meer en meer plaats voor andere functies, waaronder wonen. Belangrijke ontwikkelingslocaties als

Fraterspark en Raadhuislaan (Noord en Zuid) versterken – net als het Walkwartier - de woonfunctie rondom het centrum en daarmee de levendigheid & het draagvlak voor verschillende functies.

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

Uitvoering & deelgebieden

66

Spoorzone Oss Over welk gebied gaat het?

rein Moleneind, woningbouw op het Bergoss terrein en de stedelijke ontwikkelingen

opgave ligt voor stedelijke herstructurering, veelal in combinatie met binnenstedelijke

Zwanenberg de Talentencampus Oss).

Rond het spoor in het centrum van Oss bevinden zich meerdere locaties, waar een

woningbouw. Dit zijn: de omgeving van het station Oss, de zone van de Raadhuislaan, locatie Golfbad, het binnenstedelijke werkgebied Euterpelaan en station Oss-West. Het spoortracé tussen station Oss-West en station Oss is de verbindende structuur binnen dit gebied. Ook voor het spoortracé gelden opgaven, zoals de aanpak van

in de zone langs de Saal van Zwanenbergsingel (waaronder het Sibeliuspark, Park

Wat speelt er? •

de hinder door geluid en barrièrewerking in de stad. Dit hele gebied noemen we ‘Spoorzone Oss’.

De Spoorzone Oss overlapt deels met het Stadcentrum en is omringd door andere

locaties met stedelijke (her)ontwikkelingen: het Life Science cluster op bedrijventer-

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

Uitvoering & deelgebieden

Verschillende gebieden rondom de spoorlijn vragen om een stedelijk herstructurering, zoals de Raadhuislaan, het bedrijvensterrein Euterpelaan, de huidige

locatie Golfbad en de twee stationsomgevingen. Veelal zijn dit de gebieden die in de naoorlogse periode grootschalig en monofunctioneel zijn ontwikkeld. De

nabijheid van centrumvoorzieningen en openbaar vervoer maken deze gebieden aantrekkelijk voor menging van wonen en werken in een meer stedelijk milieu.

67

Daarbij sluit de herontwikkeling met wonen aan bij de nadruk vanuit provincie •

en rijk op binnenstedelijke woningbouw in de nabijheid van spoorknooppunten. In het stedelijk gebied is er tot 2035 nog een forse woningbouwopgave, met een

met bandbreedte van 5.200 tot 6.500 woningen tot 2035. Het zwaartepunt in de opgave ligt daarbij in de eerste 10 jaar. Daarbij is er een toenemende behoefte

aan woningen voor kleinere huishoudens, vooral voor ouderen en starters, en in • •

een meer stedelijk woonmilieu nabij de stedelijke voorzieningen.

gebied, Brabant en Midden en Zuid Nederland. Onderdeel van een dergelijk stati•

•

De (her)ontwikkelingsmogelijkheden van woningbouw worden begrensd door de Het spoor vormt ook een barrière voor de verkeersdoorstroming in de stad. De

sing van de huidige hoofdwegenstructuur. De verkeersveiligheid en woningbouw,

zorgen voor urgentie om te komen tot een visie op de spoorzone Oss en het onder-

•

Wat gaan we doen? •

stedelijke milieu waar een mix van wonen, werken en voorzieningen het beeld

bepaalt. Hier is ruimte voor intensievere, soms ook hogere bebouwing met extra

aandacht voor de kwaliteit van de openbare ruimte en plekken voor ontmoeting. Deze nieuwe stedelijkheid vraagt tevens aandacht voor de menselijke maat en

een duurzame groen en klimaatadaptieve inpassing. Met name deze stedelijke •

zone biedt serieuze kansen voor nieuwe, duurzame (deel-) mobiliteit.

•

•

•

in brede zin noodzakelijk en urgent (functionaliteit, kwaliteit, uiterlijk etc.). Een

•

dergelijk station heeft in de toekomst meer waarde voor de stad, het omliggende

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

voorstellen voor een duurzame stedelijke herstructurering te komen. Op dit moment locatie Golfbad en bedrijventerrein Euterpelaan.

We onderzoeken in een nieuwe mobiliteitsvisie hoe de infrastructuur van het stedelijk gebied Oss-Berghem ook in de toekomst robuust kan zijn, zodat deze veilig is, alle verkeersstromen aankan en bijdraagt aan een duurzaam & aangenaam

Een stad als Oss vraagt om een op haar omvang passend, efficiënt en aantrek-

kelijk centraal station: een multidisciplinair knooppunt. Hiertoe is een upgrade

Wij stimuleren marktpartijen om samen met ons voor verschillende locaties met

zijn wij bezig met de planontwikkeling voor de Raadhuislaan Zuid, Belastingkantoor,

In de spoorzone Oss kan een aanzienlijk deel van de woningbouwopgave lan-

den. Dit in een nieuw hoogwaardig binnenstedelijk gemengd woonmilieu. Een

delen ten noorden en zuiden van het spoor vraagt om meerdere ongelijkvloerse

nodig zijn bij de Heihoeksingel en bij de Saal van Zwanenbergsingel.

•

Wat is onze visie?

Het spoor is een stevige barrière in de stad. Een goede relatie tussen de stads-

het stedelijk gebied van Oss in ieder geval ongelijkvloerse spoorwegovergangen

liggend wegennetwerk. Dit vraagt om een integrale aanpak van de verstedelijkingsopgave tezamen met de mobiliteitsopgave.

van Oss en ook voor Geffen en Heesch versterken.

tunnelbak te leggen. Wij schatten in dat voor een robuust hoofdwegennetwerk in

dichtligtijden van de spoorwegovergangen hebben steeds meer impact op de

Verdere groei van Oss (met name woningbouw) is niet op te vangen zonder aanpas-

sing van station Oss-West de duurzame mobiliteit versterken in het westelijke deel

spoorwegovergangen ongelijkvloers worden, het liefst door het spoor in een

doorstroming van het verkeer. Het gebruik van het spoor wordt de komende jaren •

Mede in relatie tot de ontwikkeling het nieuwe woongebied Oss-West kan verplaat-

kruisingen of om een tunnelbak voor het spoor. Onze ambitie is dan ook dat de

nabijheid van het spoor in verband met geluid, trilling en externe veiligheid.

intensiever waardoor de doorstroming verder verslechtert.

on Oss is de uitbouw naar een (openbaar vervoer) mobiliteitshub.

Uitvoering & deelgebieden

woon- en leefklimaat.

We stellen een Masterplan Spoorzone Oss op, samen met andere partijen zoals provincie Noord-Brabant, Prorail, Nederlandse Spoorwegen en het Rijk. Het Masterplan geeft een samenhangend beeld van alle deelprojecten in de Spoorzone.

We zijn samen met NS en Prorail een pilot gestart om te onderzoeken wat er

nodig is om van het station in Oss een kwalitatief goed knooppunt van vervoer (‘hub’) te maken.

We tasten af bij andere partijen of een verplaatsing van station Oss-West naar meer westelijk locatie, kansrijk is.

We brengen in beeld wat er nodig is om het goederenspoor naar de Osse haven ver-

der tot ontplooien te brengen. Afhankelijk van deze uitkomst bepalen we onze inzet.

68

Woongebied Oss-West Over welk gebied gaat het?

Het gebied aan de westzijde van zijde van de huidige stad Oss is in de Structuurvisie 2006 al aangeduid als mogelijke toekomstige woongebied. Aansluitend op de be-

Wat speelt er? •

staande stedelijke structuur van woonwijken en de hoofdontsluitingen van weg en

bandbreedte biedt de noodzakelijke flexibiliteit om planvertraging en planuitval

ding goed aan op de compacte opzet van de stad Oss. De realisering van Oss-West volgende stap in de ontwikkeling van het stedelijke gebied.

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

delijke gebied met bandbreedte van 5.200 tot 6.500 woningen tot 2035. Het

zwaartepunt in de opgave ligt daarbij in de eerste 10 jaar. Het hanteren van een

spoor én op relatief korte afstand van het stadscentrum sluit een westelijke uitbreials duurzaam en eigentijds woongebied is in de komende periode een belangrijke

In lijn met de provinciale prognose gaan wij uit van een opgave voor het ste-

op te vangen. Tegelijkertijd biedt het ook ruimte voor opvang van een deel van de •

Uitvoering & deelgebieden

regionale woonbehoefte.

De druk op de woningmarkt is groot, de noodzaak van versnelling van de woningbouw urgent. In Oss maar ook in de grotere regio.

69

•

De bestaande plancapaciteit voor woningbouw in het stedelijke gebied is be-

perkt. De ontwikkeling van nieuwe locatie voor wonen in alle woonsegmenten is

•

urgent. In 2020 hebben wij in delen van het grondgebied van Oss-West de WVG •

•

woonbehoeften vanuit Oss en de regio. Met goede (langzaam)verkeersroutes en

Het plangebied ligt in het buitengebied met vooral agrarisch functies. De mogelij-

commerciële en maatschappelijke voorzieningen nabij. Kortom, een duurzaam

ke ontwikkeling van Oss-West als woongebied is in de gebiedsvisie Buitengebied

en toekomstbestendig woongebied in een natuurlijke omgeving met meerwaar-

benoemd.

de voor het woon-dna van Oss. En die daarbij ook haar plek verovert als aantrek-

In het gebied zijn functies en waarden die van invloed zijn om de ontwikkeling

bedrijfsbebouwing aanwezig. Aan de noordzijde conflicteert een geitenhouderij met woningbouw. De ondergrond in het gebied is in hoofdzaak dekzand, naar

het noorden toe wordt het gebied natter en neemt de wateropgave in relatie tot

woningbouw toe. De huidige wegenstructuur aan de westzijde van de stad is niet ingericht op ontsluiting van een nieuw groot woongebied.

kelijke woonlocatie voor de regio. Wat gaan we doen? •

Onze ambitie is om al in 2023 de eerste woningen te bouwen en vervolgens voort-

•

We stellen op korte termijn een duidelijke visie op voor Oss-West, waarin de

de opgaven vanuit natuur, klimaat en energie, naast duurzame mobiliteit. Ook

gramma voor Oss als geheel om te voorzien in de osse woningbehoefte. Daarvoor

worden opgaven opgepakt die de gebiedsontwikkeling voor Oss-West ontstijgen, zoals infrastructuur (o.a. mogelijke verplaatsing station Oss-West), afstemming

ties buiten de bestaande bebouwde kom noodzakelijk. Oss-West met een omvang

•

•

hoofdlijnen zijn vastgelegd. Een adaptief, flexibel gebiedsconcept dat als raamontwerp gericht op een gedifferentieerd woonprogramma, met aandacht voor

Wij streven naar gedifferentieerd en voldoende flexibiliteit woningbouwpro-

is naast de ontwikkeling van binnenstedelijke locaties ook woningbouw op loca-

•

varend in 15 jaar circa 3.000 woningen in Oss-West te realiseren;

werk voor verschillende deelopgaven zal dienen. Uitgangspunt is een duurzaam

Wat is onze visie? •

signatuur, verbonden met de bestaande stad en het omliggende landschap. Ook een groene wijk met gevarieerde woonmilieus, die aansluiten op de ambities en

gevestigd en thans 25 hectare in eigendom.

naar wonen. Onder andere: in het zuiden van het plangebied is veel agrarische

Oss-West voegt een eigentijds woongebied toe met een nadrukkelijk eigen

van circa 3.000 woningen legt hierbij het meeste gewicht in de schaal.

Wij vinden de ontwikkeling van een eigentijd, gevarieerd en duurzaam nieuw

woongebied in Oss-West van groot belang om te voorzien in de woonbehoefte van het stedelijke gebied Oss-Berghem, maar ook uit de grotere regio.

Oss-West is daarbij essentieel om in kwalitatieve zin te kunnen voorzien in de benodigde differentiatie in de behoefte aan woonmilieus, prijssegmenten en

met bestaande stedelijke voorzieningen en de relatie met bestaand stedelijk •

•

woningtypen vanuit verschillende doelgroepen.

Met het aanbieden van onderscheidende woonmilieus kan Oss-West ook de

regionale woningmarkt bedienen. Steden zoals ’s-Hertogen-bosch en Nijmegen kampen met een grote woningbouw-opgave, waarvan Oss een groter deel kan

gebied;

Bij de planontwikkeling van Oss-West zoeken we ook naar een goede balans met bestaande waarden, functies en belangen in het gebied en de ontwikkelingen in het omliggende landelijke gebied.

De opgave om de woningbouw versneld te realiseren vraagt om samenwerking

met één of meer samenwerkingspartners, met een goede kennis van de marktbehoefte, die de benodigde productiecapaciteiten kunnen organiseren en facilite-

ren, de benodigde proces- en productkwaliteit kunnen realiseren en daarmee ook de risico’s in een concurrentieel speelveld kunnen dragen.

opvangen dan tot dusver is gebeurd. Ook nu al zien we dat de verhuisrelaties met Nijmegen en ’s-Hertogenbosch toenemen.

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

Uitvoering & deelgebieden

70

Ruimte om te groeien

Life Sciences-cluster: Pivot Park & Moleneind Over welk gebied gaat het?

Bedrijventerrein Moleneind in Oss is de bakermat van het Life Sciences cluster in Oss.

Sinds 1923 is Organon hier gevestigd. Anno 2021 maken ook Aspen en de bedrijven van

Wat speelt er? •

Pivot Park deel uit van dit cluster op Moleneind. Daarnaast hebben Organon en Aspen ook op bedrijventerrein Elzenburg-De Geer grote productielocaties.

In Oss worden al 100 jaren geneesmiddelen gemaakt. Oss staat aan de wieg van

de Life Sciences in Nederland. Van insuline en ‘de pil’ tot immunotherapie en heel veel andere medicijnen. Met Organon, Aspen en de bedrijven op het Pivot Park is een krachtig cluster ontstaan. Hier is voor het ontwikkelen van medicijnen alles

aanwezig. Van onderzoek tot commerciële productie. Ook vind je in Oss start-ups en scale-ups naast het grootste geneesmiddelenbedrijf van Nederland. Vanuit Oss gaan deze medicijnen Europa in en de hele wereld over.

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

Uitvoering & deelgebieden

71

•

De drie grote ‘bewoners’ van bedrijventerrein Moleneind (Organon, Aspen en

Pivot Park) zijn het afgelopen decennium ruimtelijk en organisatorisch van elkaar los gemaakt. Ze hebben alle drie voor miljoenen euro’s geïnvesteerd in gebouwen

•

•

en hun locatie, om optimaal te kunnen functioneren; nu en naar de toekomst toe. wen. Bovendien is een aantal gebouwen (technisch) afgeschreven en vraagt duurzaamheid.

•

voor vormen van duurzame mobiliteit. Op dit moment is een sterkere verbinding

We zetten Oss op de kaart als innovatieve, trotse en stoere maakstad en als één van de meest vooruitstrevende Global Goals-gemeenten van ons land.

neutrale nieuwbouw.

Waar mogelijk en nodig werken wij mee aan de verdere realisatie van de strategische doelen van Pivot Park. Dat doen we als lokale overheid en als aandeelhouder. Zo hebben we in 2021 bijvoorbeeld (net zoals de aandeelhouder provincie dat

deed) aanvullende financiering beschikbaar gestel, waardoor er twee nieuwe

tussen station Oss en Pivot Park, nog een punt van ontwikkeling.

•

vraag van haar potentiële en bestaande huurders. Deze groei gaat met name uit en van slimme vervanging van bestaande gebouwen door duurzame, energie

Bedrijventerrein Moleneind ligt direct naast station Oss, wat mogelijkheden geeft

Wat is onze visie?

Pivot Park streeft naar strategische groei waarmee zij kan blijven voldoen aan de van een intensiever gebruik van de bestaande ruimte op het park (verdichting)

Pivot Park zit nagenoeg vol en heeft behoefte aan uitbreiding van gebou-

om vervanging. Ze voldoen bijvoorbeeld niet meer aan de huidige eisen van •

Wat gaan we doen?

gebouwen op Pivot Park kunnen worden gebouwd. Duurzame gebouwen die de capaciteit uitbreiden. Daarnaast hebben we in het verleden en recent, intensief •

Toegepaste innovatie binnen het bedrijfsleven en maatschappelijk verantwoord

bemiddeld bij grondtransacties voor Pivot Park.

Mochten bedrijven het Pivot Park ontgroeien, dan ondersteunen we ze om zich op andere bedrijfslocaties in de stad Oss te vestigen.

ondernemen staan hoog in het vaandel van onze stad. Het Life Sciences-cluster op Moleneind is hiervan een goed voorbeeld, het is een toonaangevend cluster •

van nationaal belang en met internationale reikwijdte.

Innovatiecampussen en netwerkorganisaties zijn belangrijk voor de economische vernieuwing en groei van onze stad. Het gaat daarbij vaak om netwerken, waarin ondernemers, onderwijs en overheden ieder hun eigen rol pakken en intensief

samenwerken. Pivot Park als de broedplaats voor de topsector Life Sciences heeft •

hierbij onze bijzondere aandacht.

Pivot Park exploiteert sinds 2012 een life science & health campus waar medicijnen worden onderzocht, ontwikkeld en geproduceerd. Gemeente Oss is samen met de Provincie 100% aandeelhouder. Samen hebben wij Pivot Park zodanig gefinancierd en begeleid dat er uit een moeilijke startsituatie opnieuw een

levendig werkklimaat is ontstaan. Ons doel voor Pivot Park is het behouden van

(hoogwaardige) werkgelegenheid in de gemeente Oss en het behoud van kennis en kunde op het gebied van medicijnonderzoek, -ontwikkeling en -productie.

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

Uitvoering & deelgebieden

72

Heesch West: Duurzaam regionaal bedrijventerrein Over welk gebied gaat het?

Aan de zuidzijde van de A59, tussen Heesch, Vinkel en Geffen, wordt het regionale

bedrijventerrein Heesch West ontwikkeld. Het plangebied ligt op het grondgebied van de gemeenten ’s-Hertogenbosch en Bernheze. Het terrein wordt voor bedrijfsverkeer ontsloten via een paralelweg, die aanhaakt op de snelweg A59 bij het knooppunt Cereslaan (oostzijde) en de Rekken (westzijde).

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

Wat speelt er? •

•

De gemeenten Oss, ’s-Hertogenbosch en Bernheze ontwikkelen gezamenlijk het regionale bedrijventerrein Heesch West. De samenwerking is vastgelegd in een gemeenschappelijke regeling.

Heesch West biedt vestigingsmogelijkheden voor grotere bedrijven (vanaf

5.000m2), waaronder logistiek, innovatieve concepten en regionale topsectoren (bouw, circulaire economie, life sciences) en regionale ‘verplaatsers’.

Uitvoering & deelgebieden

73

•

•

Netto is er ruimte voor 80 hectare uitgeefbaar bedrijventerrein. Het totale plange-

bied is een stuk groter, namelijk 150 hectare. Hierdoor is er veel ruimte voor een zorgvuldige landschappelijke inpassing en natuurontwikkeling op en om Heesch West. De duurzaamheidsambitie voor Heesch West is hoog (‘Energiek, Groen en

Circulair’). Dit geldt niet alleen voor de gebiedsinrichting. Ook de bedrijven worden

uitgedaagd om extra ambities ten aan zien van duurzaamheid te realiseren. Onder andere is het terrein aardgasvrij, gelden er uitgangspunten voor energie-neutrale • •

of energie-positieve bedrijfshuisvesting en een groenblauwe kavelinrichting. Na vaststelling van het bestemmingsplan (begin 2022) start de uitgifte van

Wat gaan we doen? •

•

•

bedrijfskavels.

Het aanbod van bedrijfskavels in de regio is nog maar zeer beperkt terwijl de vraag hoog is.

De uitgangspunten voor Heesch West ten aanzien van de bedrijfsprofilering en duurzaamheidsambities zijn in het bestemmingsplan en uitgiftebeleid verankerd.

Op Heesch West stimuleren we de samenwerking van bedrijven, door het opzetten van parkmanagement. Ook stimuleren we de samenwerking met de Osse ondernemersorganisaties.

Bedrijven die zich willen vestigen op Heesch West, worden actief gestimuleerd

en ondersteund om duurzaamheidsambities te realiseren. Van bedrijven vragen we dat ze een duurzaamheidsvisie opstellen, gericht op de thema’s energie,

klimaatadaptatie, landschap en biodiversiteit, circulair bouwen & bedrijfsproces en mobiliteit.

Wat is onze visie? •

Met de specifieke profilering van Heesch West als duurzaam bedrijventerrein

voor onder andere grootschalige logistiek en innovatieve duurzame concepten

versterkt Heesch West het vestigingsklimaat in Noordoost Brabant. En vooral in •

de economische as ’s-Hertogenbosch - Oss.

Heesch West biedt (ook) ruimte voor de groei van de economische topsectoren

van de gemeente Oss (life sciences, logistiek en agrifood) en verplaatsing van bedrijven uit de regio. Dit versterkt de economische structuur in de regio en maakt

•

•

•

in Oss ruimte vrij voor nieuwe bedrijven en groei van bestaande bedrijven.

De grote vraag naar bedrijfskavels in de regio onderstreept de behoefte aan een nieuw bedrijventerrein. Heesch West voorziet de komende jaren in belangrijke mate ook in de ruimte-behoefte van Oss.

Met de vooruitstrevende duurzaamheidsambities van Heesch West ontwikkelen we een toekomstbestendig bedrijventerrein dat een voorbeeldfunctie heeft voor bestaande en nieuwe terreinen.

Heesch West zorgt voor directe en indirecte toekomstbestendige werkgelegenheid voor de huidige en toekomstige inwoners van de regio en de gemeente Oss. Het is daarom belangrijk dat het terrein goed bereikbaar is vanuit de gemeente Oss.

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

Uitvoering & deelgebieden

74

Berghem: Dorp binnen het stedelijk gebied lijk gebied. De ruimtelijke identiteit en eigenheid van Berghem als dorp is daarbij

Over welk gebied gaat het?

De laatste 20 jaar is het dorp Berghem sterk gegroeid door de opvang van een be-

langrijk deel van de ruimtebehoefte voor wonen en werken van de gemeente. Dit is

herkenbaar in de woongebieden Piekenhoef, ’t Reut en uitbreidingen van het werkgebied De Geer. Qua ontwikkeling is Berghem hierdoor een onderdeel van het stede-

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

echter behouden gebleven. De nieuwe woongebieden zijn ruim en groen van opzet en verbonden met de landelijke omgeving, waaronder het zuidelijke natuurgebied

Herperduin. In ruimtelijke zin zijn Berghem en de stad Oss duidelijk gescheiden, onder andere door de Spaanderstraatse Akkers.

Uitvoering & deelgebieden

75

Wat speelt er? •

Sinds 2000 zijn er bijna 2.000 woningen gebouwd in Berghem, overwegend een-

gezinswoningen. Daardoor is het inwonertal van Berghem in korte tijd nagenoeg verdubbeld, naar ruim 10.700 inwoners in 2021. In verhouding is het aandeel

gezinnen met kinderen hoog en is de gemiddelde leeftijd lager dan in heel de •

•

•

•

gemeente.

De komende jaren worden de laatste plekken in de woonwijken Piekenhoef en

’t Reut bebouwd. Binnen Berghem zijn er op meerdere plekken initiatieven voor omvorming van verouderde panden naar woningen.

•

Wat is onze visie? •

Wij onderschrijven het belang van behoud van de ruimtelijke identiteit en eigen-

•

Wij voorzien de komende jaren geen nieuwe grotere woonlocaties in Berghem.

heid van Berghem als dorp binnen het stedelijke gebied Oss-Berghem.

De opvang van de woonbehoefte vanuit het stedelijke gebied, waaronder ook

uit Berghem, zal vooral plaatvinden in de grotere locaties van de stad Oss (zowel •

inbreiding als uitbreiding).

Het zuidelijk deel van de ruimtelijke geledingszone tussen Berghem en Oss

ontwikkelt zich steeds verder tot een hoogwaardige concentratie van sport- en nieuwe Golfbad van Oss en het Verkeerseducatiecentrum.

Wij vinden een station in Berghem een gewenste en ook logische ontwikkeling

voor een duurzame bereikbaarheid van Berghem en de omliggende kernen. Het Hiervoor zijn we echter ook afhankelijk van de opvattingen en inzet van andere

voldoende ruimte voor ontmoeten. Onder andere is een nieuw dorpscentrum

gebouwd (basisonderwijs-kinderdagopvang-sport e.d.).

gemeenschap.

voedingsgebied is van voldoende omvang voor een extra station op de IJssellijn.

gestalte met de realisering van voorzieningen gecombineerd met wonen en

gezondheidscentrum. In de zuidelijke woonwijken zijn nieuwe kindercentra

winkels en ontmoeten vinden wij belangrijk als kloppende hart voor de Berghse

educatie voor het hele stedelijke gebied. Daarin past ook de vestiging van het

De herontwikkeling van het centrum als hart van Berghem krijgt steeds meer

gerealiseerd (‘de Berchplaets’), naast een nieuwe supermarkt, parkeerplein en

Een vitaal centrum van Berghem met een concentratie van voorzieningen van

partijen, zoals NS en ProRail en de provincie. Wat gaan we doen? •

•

Wij werken verder aan de uitvoering van het centrumplan Berghem, waaronder

de plannen voor het Mr Gielenplein (bouw van appartementen, evenemententerrein en herontwikkeling vastgoed Sportstraat).

Ook geven wij ruimte aan passende initiatieven voor herontwikkeling en vernieuwing van verouderde gebouwen of gebieden binnen Berghem. Hierbij vinden we

het belangrijk dat er ook voorzien wordt in de behoefte aan goede woningen voor •

In Berghem blijft ruimte voor kleinschalige toevoegingen die passen bij de aard

en schaal van het dorp. Naast de bouw bij het Mr. Gielenplein, zal dat vooral zijn

ouderen en starters.

De beste locatie voor het nieuwe Golfbad van Oss is het zuidelijke deel van de geledingszone Oss-Berghem, langs de Osseweg. Ook ondersteunen we de plannen voor een Verkeerseducatiecentrum in deze zone.

door ‘verdichting’ van percelen en herontwikkeling van verouderde panden of •

een enkele kleinschalige ontwikkeling aan de rand van het dorp.

Bij nieuwe woningbouw vinden wij het belangrijk dat er ingespeeld wordt op de behoefte aan betaalbare en kwalitatief goede woningen voor kleinere huishoudens, waaronder ouderen en starters.

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

Uitvoering & deelgebieden

76

Schadewijk: Veerkrachtig en toekomstbestendig Over welk gebied gaat het?

De wijk Schadewijk ligt ten oosten van het stadscentrum van Oss, naast het spoor en tussen de aangrenzende bedrijventerreinen. Schadewijk is opgebouwd uit meerdere

Wat speelt er? •

buurten, die over een langere periode na WOII zijn ontwikkeld. Hierdoor varieert de

karakteristiek van de buurten. Groenzones liggen vooral aan de buitenranden van de wijk. Er zijn geen centraal gelegen voorzieningen. Winkels, onderwijs,

sociaal-maatschappelijke voorzieningen en kleinschalige bedrijvigheid liggen ver-

•

rein, Industriepark-Oost.

Thema’s

(Verzetshelden I en II, Roofvogelbuurt, Vogelbuurt en de straten Duivenstraat/ Fazantstraat) samen aan het versterken van de leefbaarheid van die buurten.

spreid in de wijk. Binnen de wijk resteert nog een klein binnenstedelijk bedrijventer-

Stedelijk gebied & ambities

Sinds 2019 werken bewoners, organisaties en gemeente in meerdere buurten

Uitvoering & deelgebieden

Gezamenlijk is hiervoor het meerjaren programma Schadewijk opgesteld.

Aanleiding voor programma Schadewijk was de constatering dat de veerkracht in dit deel van Schadewijk kwetsbaar is op meerdere gebieden: werk, inkomen, armoede, gezondheid en sociale veerkracht.

77

•

•

In wisselwerking met de sociale vraagstukken ligt er in Schadewijk ook de opgave voor het toekomstbestendig maken van de naoorlogse woningvoorraad & woonomgeving en de verduurzamingsopgave (energie- en warmtetransitie).

Vooral in de buurten van het programma Schadewijk veroudert de woningvoorraad. Het merendeel van de circa 4.000 woningen is gebouwd in de vijftiger- en zestiger-

•

•

jaren. Het overgrote deel is eengezins-rijwoningen, waarvan ongeveer de helft in de •

sociale huur, in sommige delen 60% of meer

De wooncorporatie Brabant Wonen ontwikkelt concrete plannen om de sociale woningvoorraad toekomstbestendiger te maken door renovatie, door meer va-

riatie in woningtypen (vernieuwing) en door verduurzaming (zoals aardgasvrije •

•

baarheid van de wijk versterken: een trotse wijk met diverse woonmilieus en een voelen en met plezier wonen, werken, recreëren en leven. En, zoals de wijk zelf