Bijlage concept visie stedelijk gbied Oss - Berghem.PDF

kostentechnisch niet te zuiveren zijn). Met name bij nieuwe ontwikkelingen zoals de

aanleg van infrastructuur of het slopen en bouwen van woningen, bedrijven en andere gebouwen, liggen er kansen om verontreinigingen aan te pakken. Grondeigenaren

zijn hiervoor zelf verantwoordelijk. In het omgevingsplan komen regels en bodemkwaliteitskaarten die de gewenste bodemkwaliteit weergeven.

zorgplicht die voor iedereen van toepassing is en geldt voor alle inwoners, bedrijven,

De gemeente, provincie en het waterschap hebben allen de taak om de kwaliteit van

bodem, het water of de lucht verontreinigd raken en dat je omgeving last heeft van

verontreiniging bij voorkeur aan de bron te beperken. Bijvoorbeeld door geen produc-

verenigingen en organisaties: voorkom dat door jouw handelingen en activiteiten de geluid, geur, zwerfafval en trillingen. Dat betekent dat bij nieuwe ontwikkelingen en plannen helder moet zijn wat de gevolgen zijn op de omgeving. •

•

• •

Stedelijk gebied & ambities

tresten in het riool te laten wegstromen, minder of geen gevaarlijke chemicaliën te

gebruiken bij schoonmaakwerzaamheden of onkruidbestrijding. De monitoring van het grondwater (op diverse punten in het stedelijk gebied) is een instrument dat we

Voorkomen van milieuverliezen als gevolg van vervuiling of uitputting van de aarde. Beheersen van de risico’s en geen milieuschade afwentelen op nieuwe generaties of andere locaties. Voortdurend verbeteren en herstellen van de milieukwaliteit. Verbindingen en samenwerking aangaan, zowel lokaal, regionaal als in Nederland.

Thema’s

het grond- en oppervlaktewater te beschermen. Waterkwaliteit verbeteren we door

inzetten om de kwaliteit van de bodem in de gaten te houden. Het voorkomen van

nieuwe verontreinigingen regelen we via de milieuregels in het omgevingsplan en via toezicht en handhaving op deze regels.

De balans vinden tussen het benutten van de bodem en ondergrond versus het

beschermen ervan, is juist voor het stedelijk gebied een aandachtspunt. Een gezonde bodem is van belang voor natuur en biodiversiteit, voor groei van gewassen en

bomen. Daarnaast gebruiken we de bodem voor kabels en leidingen, voor waterop-

slag, voor onttrekkingen en koude-warmte levering. Soms moeten we keuzes maken tussen de benutting en de bescherming van de bodem. Zo biedt de bodem kansen voor warmte en koude opslag, wat bijdraagt aan minder en duurzaam energie-

Uitvoering & deelgebieden

27

verbruik. We verwachten een toename van dergelijke bodemenergiesystemen en

4.10

terverontreinigingen die verplaatsen. Hoe deze risico’s te beperken, werken we nog

overlastsituaties van geluid, geur en trillingen. De omgevingswet voorziet in instruc-

voorzien daarmee ook risico’s als lekkage van koudemiddel en mogelijk grondwanader uit.

4.9

Geluid, geur en trillingen

Een andere voorwaarde van een gezonde en veilige leefomgeving is het beperken van tieregels en normen en monitoring hiervan.

Het aantal mensen dat geluidsoverlast ervaart in het stedelijk gebied, kan toenemen

Schone Lucht Akkoord

Lucht is onzichtbaar en luchtverontreiniging meestal ook. Maar de invloed van lucht

op onze gezondheid is evident. Daarom ondersteunen we de ambities van het Schone Lucht Akkoord; continue verbetering van luchtkwaliteit door het verminderen van fijnstof en stikstofdioxide in de lucht, wat gezondheidswinst betekent voor ieder-

een. Ook heeft luchtkwaliteit effect op de natuur, denk aan de verzuring door te veel stikstofdepositie.

wanneer het aantal inwoners groeit; met name verkeersbewegingen en het spoor zijn relevante geluidsbronnen. De groeiende gemeente Oss zoekt naar balans tussen groei

en dynamiek enerzijds en rust en leefbaarheid anderzijds. Door gebiedsgericht geluidbeleid toe te passen wordt gestreefd naar een geluidskwaliteit die past bij het gebied en die wenselijk is en blijft voor de toekomst. (bron: geluidsnota 2010)

De gewenste geluidskwaliteit en acceptabele niveaus voor trillingen en geur wordt samen met andere gewenste duurzaamheidaspecten vroegtijdig meegenomen in planvormingsprocessen.

Activiteiten in een bruisend stedelijk gebied leveren mogelijk ook tijdelijke overlastsituaties op: geluidshinder, zwerfafval, dieselgeneratoren. Over deze aspecten maken we goede afspraken met de initiatiefnemer, die hiervoor verantwoordelijk is en ook de dialoog voert met de directe omgeving. Ook stellen we kaders (profielen) op voor gebieden waar vaker evenementen zijn.

Ook bij geluid, geur, zwerfafval en trillingen geldt dat we bij voorkeur overlast willen voorkomen. Dit is de zorgplicht die voor iedereen van toepassing is en geldt voor alle

inwoners, bedrijven, verenigingen en organisaties: voorkom dat door jouw handelinBegin 2021 hebben we het Schone Lucht Akkoord getekend. We kiezen voor een

gen en activiteiten de directe omgeving last heeft van geluid, geur, afval en trillingen.

regionale benadering en werken samen binnen de Regio Noordoost Brabant. Het

4.11

Binnen het akkoord werken we toe naar de advieswaarden voor fijn stof en NOx van

ondernemers en bezoekers. Dat betekent dat we vastleggen waar zogenaamde risico-

doel is om 2030 gezamenlijk 50% gezondheidswinst te halen ten opzichte van 2016.

de Wereldgezondheidorganisatie (WHO). In het uitvoeringsprogramma Schone Lucht Akkoord gemeente Oss, 2021-2023, zijn de te nemen maatregelen opgenoemd. Tot en met 2030 zal iedere 3 jaar een evaluatie en het effect van de genomen maatregelen

berekend worden. De te nemen maatregelen richten zich op de bronnen: mobiliteit, mobiele werktuigen, industrie, woningen met houtstook, landbouw en havens.

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

Omgevingsveiligheid

Wij willen een gezonde en ook veilige fysieke leefomgeving bieden aan onze inwoners, bronnen zijn in het stedelijk gebied. Denk aan de opslag van gevaarlijke stoffen of het transport ervan. Bij een nieuwe ruimtelijke ontwikkeling is het van belang te kijken naar de omgeving en de risico’s die zich in die buurt bevinden.

Samen met de veiligheidsregio, omgevingsdienst en andere partners zorgen wij voor een ruimtelijk ordeningsproces waarbij in een vroegtijdig stadium veiligheidsas-

pecten worden meegewogen. Bij voorkeur zijn risicobronnen op voldoende afstand

Uitvoering & deelgebieden

28

gescheiden van de mensen die ermee te maken kunnen krijgen, mocht er onverhoopt toch iets misgaan. De veiligheidsregio hanteert zes kernwaarden als input voor de

omgevingskwaliteit ‘veilige fysieke leefomgeving’. Op deze manier wordt veiligheid

een thema waarover aan de voorkant wordt nagedacht. Het zijn (ontwerp)principes of de kaders waarmee de fysieke leefomgeving zo veilig mogelijk kan worden ingericht.

In het Omgevingsplan kunnen we daar vervolgens planregels en omgevingswaarden aan koppelen.

De ontwerpprincipes van de Veiligheidsregio voor een veilige fysieke leefomgeving: 1.

Samen werken aan een veiligere leefomgeving - Initiatiefnemers van nieuwe ontwikkelingen, maatschappelijke organisaties, gemeenten en andere over-

heden streven samen naar een veilige(re) leefomgeving. Dit is een gezamen2. 3.

lijke verantwoordelijkheid;

Afstand tot risico’s vergroot de veiligheid;

Bebouwing en omgeving bieden bescherming - Incidenten zijn niet uit te

sluiten, ongeacht de voorzorgsmaatregelen. Mensen in de omgeving van een

incident moeten de mogelijkheid hebben om te schuilen of nadelige effecten 4. 5.

6.

moeten worden vertraagd.

Gebouwen en gebieden zijn snel en veilig te verlaten;

De omgeving maakt snel en effectief optreden van hulpdiensten mogelijk –

dan gaat het om aanrijdtijden, weten wat een hulpverlener kan verwachten en voldoende bluswater (en de opvang daarvan);

Iedereen is bekend met de risico’s en weet hoe te handelen als het mis gaat - Een samenleving heeft altijd te maken met risico’s. Communicatie over

risico’s zelf en de voorbereiding erop, draagt bij aan de zelfredzaamheid en samenredzaamheid van bewoners.

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

Uitvoering & deelgebieden

29

5

Thema Een duurzame leefomgeving: energieneutraal, klimaatrobuust en biodivers

De effecten van klimaatverandering zijn steeds meer

merkbaar. Ook in Oss hebben we vaker te maken met langere perioden van extreme droogte en hitte, vaker extreme

neerslag en grilligere afvoeren via de rivier. En ook een

alarmerend verlies van soorten van dieren en planten is

waarneembaar door o.a. de uitstoot van CO2 en stikstof, het intensieve landgebruik en klimaatverandering. Om

de kwaliteit van wonen, werken en leven voor onszelf en

toekomstige generaties veilig te stellen is aandacht en inzet

van iedereen nodig. We moeten ons aanpassen op een meer duurzame manier van leven. Ook de wijze waarop we onze leefomgeving in het stedelijk gebied –zowel openbaar als privé- inrichten, beheren en ontwikkelen willen we beter

afstemmen op het verder voorkomen en opvangen van de

negatieve gevolgen van klimaatverandering. Duurzaam en klimaatrobuust noemen we dat.

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

Uitvoering & deelgebieden

30

Duurzaamheid is een breed begrip. Een overkoepelend en samenbindend thema voor zorgvuldig en toekomstgericht ruimtegebruik, met een wisselwerking met natuur en

landschap en een vitale leefbaarheid, waaronder gezondheid, economie en mobiliteit.

Daarbij richten we ons op twee sporen: •

De steeds urgenter wordende klimaatopgaven versnellen de opgaven voor een duur-

beperken. In het Klimaatakkoord van Parijs (2015) is afgesproken om de gemiddel-

het gebruik van grondstoffen en verminderen van afvalstromen door hergebruik •

de stijging van de temperatuur op aarde niet hoger dan 1,5°C (redelijke aanpas-

van grondstoffen (circulair materiaalgebruik).

Anderzijds richten we ons ook op het beperken van de negatieve gevolgen van

klimaatverandering (klimaatadaptatie), zoals droogte, hittestress, wateroverlast of afname van biodiversiteit. Daarbij hebben groen-natuur, bodem, water en de

singen nodig) en zeker niet hoger dan 2°C (ingrijpende aanpassingen nodig) ten opzichte van ±1850 te laten zijn.

het (sterk) verminderen van het energieverbruik en het overgaan op duurzame, hernieuwbare vormen van energiebronnen. Dit betekent ook verminderen van

zame leefomgeving. En de noodzaak om ons daarvoor in te zetten.

Internationaal en nationaal zijn afspraken gemaakt om klimaatverandering te

Beperken van de opwarming van de aarde (klimaatmitigatie). Dit betekent vooral

inrichting van de fysieke leefomgeving een belangrijke rol.

Afgesproken is dat uiterlijk in 2050 de uitstoot van broeikasgassen als CO2 door

5.2

te meer we kunnen bereiken.

vernieuwing kan daarbij helpen, maar in essentie is het vooral zaak om duurzaam-

activiteiten van mensen neutraal is. Hoe eerder we starten met maatregelen, des De temperatuurstijging is nu al 1,20C. Daarom gaat de EU-Klimaatwet (april 2021) uit van een versnelde opgave voor reductie van CO2, tot 55% in 2030 ten opzichte van 1990. Een forse opgave.

Binnen de EU wordt ook gewerkt aan een EU-biodiversiteitstrategie voor 2030: de natuur weer terug in ons leven om ervoor te zorgen dat tegen 2050 de ecosystemen van de wereld zijn hersteld, veerkrachtig en adequaat beschermd.

heid met ons eigen gedrag te verbinden.

Onze (gemeentelijke) inzet bestaat uit verschillende rollen: •

•

2030 is al heel dichtbij. Dat betekent dat nú inzet nodig is van iedereen: inwoners,

Een beter evenwicht tussen mens, natuur en economie, voor nu en straks, is alleen

mogelijk met een integrale en duurzame aanpak. Dat betekent dat duurzaamheid een structureel onderwerp is in alle beleidssectoren. Daarbij willen we de koppelkansen

vanuit de klimaatopgave ook volop benutten, zoals, woningbouw of economie in een groene, gezonde en toekomstgerichte leefomgeving. We stellen maatregelen vanuit de klimaatopgave ook als kader. Bij plannen voor beheer, inrichting of ontwikkeling van de leefomgeving is duurzaamheid in een integrale aanpak uitgangspunt.

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

woners, ondernemers en organisaties. Onder andere via de campagne ‘duurzaam Oss’(www.duurzaamoss.nl)

Ook willen we ruimte bieden aan ontwikkelingen die verduurzaming mogelijk

maken. Daarbij geven we zelf het goede voorbeeld. Zoals in het beheer en inrichDaarnaast leggen we duurzaamheidscriteria op bij gemeentelijke aanbestedin-

•

Integrale duurzame aanpak leefomgeving

Bewustzijn vergroten: door te informeren, stimuleren en ondersteunen, van in-

ting van onze openbare ruimte, ons gemeentelijk vastgoed en ons wagenpark.

bedrijven én gemeente. Langer wachten is geen optie.

5.1

Onze rol: stimuleren én aanpakken

Een duurzamere leefomgeving begint bij duurzamer leven en werken. Technologische

Uitvoering & deelgebieden

gen en bouwprojecten.

Kaders stellen: We zullen als samenleving ook extra stappen moeten zetten

om ervoor te zorgen dat de toekomstige generatie hier ook nog fijn kan wonen, werken en leven. Bij de (her)ontwikkeling van de fysieke leefomgeving gaan

we nadrukkelijk uit van een integrale afweging. Daarbij zullen wij ook kaders

meegeven om die doelen te bereiken. Voor een deel als uitvoering van landelijke maatregelen, maar ook om op een Osse wijze toe te werken naar een duurzame leefomgeving. Dit werken we uit in uitvoeringsgerichte beleidskaders, zoals de Transitievisie Warmte en een Actieplan groen en klimaatbestendig Oss.

31

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

Uitvoering & deelgebieden

32

Naar een energieneutraal Oss-Berghem

We verwachten dat de wet- en regelgeving ten aanzien van energie en gebouwen de

Onze doelstelling is dat heel de gemeente Oss in 2050 volledig energieneutraal is.

meente, woningcorporaties, inwoners en bedrijven-, bouwbedrijven en technische dienst-

Om dit te kunnen halen moeten we vaart maken met de energietransitie. In navolging van landelijke en regionale doelstellingen, waaronder het Nationale klimaatakkoord en de Regionale energiestrategie (RES), hebben we een aantal doelen vastgelegd voor de kortere termijn (2030).

komende jaren steeds verder wordt aangescherpt. Vastgoedeigenaren -waaronder ge-

verleners zullen op tijd maatregelen moeten nemen om hieraan te voldoen.1 Vanuit de

noodzakelijke CO2-reductie is het ook belangrijk dat bedrijfsprocessen niet alleen energie-

-efficiënt worden ingericht, maar ook circulair: verminderen en hergebruik van grondstoffen en reduceren van afvalstromen.

Concreet werken we aan de volgende doelstellingen:

Wij willen ruimte bieden om verdergaande duurzame ontwikkelingen mogelijk te

•

ontwikkeling. Ook voor het op grotere schaal opwekken van duurzame energie zijn wij

•

• •

•

Oss reduceert CO2 emissie met 55% in 2030 t.o.v. 1990

Oss bespaart 11% energie in 2030 en in 2050 is dit percentage opgelopen naar 50%, vergeleken met 1990

Oss wekt 0,93 PJ duurzame energie op in 2030 (vergelijkbaar met 18 windmolens of 300 hectare aan zonnevelden)

Oss maakt 20% van de bestaande woningvoorraad aardgasvrij in 2030. Dit zijn ongeveer 7.500 woningen. Oss is in 2050 volledig afgekoppeld van het aardgasnet.

Oss is volledig energieneutraal in 2050

maken, bijvoorbeeld bij de verduurzaming van gebouwen en terreinen door (her)

aan zet als het gaat om het beschikbaar stellen van fysieke ruimte en inrichten van

onze beleidregels. Dit doen we op zo’n manier, dat duurzame energieprojecten gerealiseerd kunnen worden in een goede balans met de omgeving. Vanuit de energie-

transitie hebben wij een regierol voor het gebiedsgewijs bepalen van het alternatief

voor aardgas, al op korte termijn. Dit doen we in de Transitievisie Warmte Oss. Bij het

terugdringen van de warmtevraag is het gebruik van warmtepompen belangrijk. Een eerste aardgasvrije wijk in Oss is de Componistenwijk in het Sibeliuspark.

Dé uitdaging bij onze ambities is, dat ze voor een heel groot deel door andere partijen

5.3

bereid te krijgen om energiebesparende maatregelen te nemen, om over te stappen

vangrijke bebouwing en bedrijvigheid, is groot. Tegelijkertijd liggen er in het stede-

gerealiseerd moeten worden. Onze rol bestaat er in om inwoners en ondernemers

naar duurzame energie-bronnen, om duurzame energie op te wekken en afvalstro-

men te beperken. Met onze campagne ‘Oss schakelt door’ stimuleren en ‘ontzorgen’ we inwoners en ondernemers om energie te besparen en over te schakelen naar duurzame energie.

www.ossschakeltdoor.nl

Kansrijk stedelijk gebied

De opgave van de energietransitie in het stedelijk gebied Oss-Berghem, met de omlijke gebied ook grote kansen om vaart te maken. Alleen al het beter isoleren van de

woningen en gebouwen draagt substantieel bij aan energiebesparing (vermindering warmtevraag).

Ook meer ruimte geven aan duurzame vormen van mobiliteit draagt bij aan minder en hernieuwbaar energiegebruik. De compactheid van het stedelijke gebied zorgt er

voor dat je binnen 10-15 minuten op de Heuvel kunt zijn. Daarom zetten wij in op ver-

1

Zo moeten kantoren vanaf 2023 energielabel C hebben, in 2030 energiela-bel A.

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

Uitvoering & deelgebieden

33

betering van het fietsnetwerk binnen de stad, maar ook naar de omliggende dorpen en verder (fietssnelwegen). En verkennen we de mogelijkheden voor een laadinfrastructuur voor elektrisch rijden.

Voor grootschalige opwekking van duurzame energie, zoals windmolens of zonneparken, biedt het stedelijk gebied minder mogelijkheden dan het buitengebied. De mo-

gelijkheden die er zijn willen we benutten, zoals het plaatsen van grote windmolens rondom bedrijventerreinen (bijv. 4 windmolens bij Elzenburg-De Geer). Daarnaast zien wij mogelijkheden voor kleinere windmolens (tot 6 meter) op daken of in de

buitenruimte. Tegelijkertijd zijn er ruimschoots mogelijkheden voor het overbekende zon-op-dak of varianten daarop bij alle gebouwen: woningen, bedrijfspanden maar ook overkapte parkeerplaatsen en langs wegen.

Voor de opgave om gebiedsgewijs woningen aardgasvrij te maken verkennen we ook

de mogelijkheden voor grootschaligere warmte/koude opslag en de ontwikkeling van

warmtenetten. Dit vraagt om fysieke ruimte, ook in de ondergrond, en samenwerking met veel partijen. Daarbij gaan de technische ontwikkelingen snel, we houden ze nauwlettend in de gaten.

woon-, leef- en werkomgeving van inwoners en ondernemers. Een goede dialoog en

Illustratief voor de opgave voor energie-neutrale woningen in Oss-Berghem. Hierop zijn de energielabels van woningen aangegeven. Nog maar zeer weinig panden kleuren donkergroen.

5.4

De verantwoordelijkheid om een woning te verduurzamen ligt in eerste instantie bij

Veel van deze mogelijkheden hebben – net zoals in het buitengebied –invloed op de

onderling begrip voor keuzes en belangen zijn belangrijk om tot resultaten te komen.

Energie in de woning

Sinds 2021 moeten nieuwe woningen bijna energieneutraal gebouwd worden (BENG). In 2050 moeten alle woningen energieneutraal zijn. Een volledig energieneutraal

huis is een stap verder dan bijna energie neutraal: de voorzieningen aan de woning

wekken niet alleen de energie op die nodig is voor het gebouw (verwarmen en koelen

e.d.), maar voor alle apparaten (oven, koelkast, wasmachine, tv, computer, enzovoort). Nog maar weinig woningen in Oss voldoen hieraan.

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

de eigenaar. Wij zetten ons in om de bereidheid hiertoe te vergroten en te ondersteunen. Met de wooncorporaties maken we afspraken met de wooncorporaties om de bestaande sociale huurwoningen energieneutraal te maken.

De gehele gebouwde omgeving moet in 2050 aardgasvrij zijn. In de Transitievisie

Warmte geven we aan hoe we in Oss samen de gebouwen gasloos kunnen maken. Deze visie vertalen wij in concrete Warmteplannen per wijk.

Uitvoering & deelgebieden

34

5.5

Energie en circulariteit in het bedrijfsleven

Veel ondernemers in Oss zijn al intensief bezig met de gevraagde omschakelingen

naar een meer duurzame, circulaire economie. Dit is ook een sterke impuls voor vernieuwing en innovatie, waarbij bedrijven ook de samenwerking opzoeken.

In onze Uitvoeringsagenda Energiebesparing 2020-2023 hebben wij (ook) de ambitie

voor energiebesparing bij bedrijven geformuleerd. Dit kunnen wij alleen realiseren als

ook ondernemers hieraan hun bijdrage leveren. Daarnaast verwachten we dat de wettelijke verplichtingen voor bedrijven verder worden aangescherpt. We kennen in Oss

diverse projecten waarbij we ondernemers stimuleren en op weg helpen bij energie-

besparing en duurzame energieopwekking. Daarbij werken we vaak nauw samen met andere partijen, zoals bij het zonnepanelenproject ‘Zon op je bedrijfsdak’ met ESCOSS en bij diverse projecten met de Kracht van New Business Oss.

Wij vinden dat nieuwe bedrijventerreinen in Oss minimaal zelfvoorzienend moeten zijn als het gaat om energie en dat zij een zo laag mogelijk CO2-voetafdruk hebben. Belangrijk daarbij is meer circulariteit: hergebruik van grondstoffen en materialen, vermindering van de afvalstromen en gebruikmaken van elkaars reststromen (ook energie/warmte).

Bij het bedrijventerrein Heesch West gaan we samen met de gemeenten Bernheze en ‘s-Hertogenbosch zelfs een stapje verder. Daar willen we dat er meer duurzame energie wordt opgewekt dan dat er wordt verbruikt. Ook willen we de bestaande bedrij-

venterreinen verder verduurzamen, in samenspraak met de gevestigde ondernemers.

Naast energiebesparing en duurzame energieopwekking gaat het daarbij ook om een

meer klimaatrobuust ruimtegebruik en een gezonde omgeving voor de mensen die er werken en voor de omliggende woongebieden.

ossschakeltdoor.nl

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

Uitvoering & deelgebieden

35

Naar een klimaatrobuust Oss-Berghem

houding en het microklimaat, beperken de opwarming van de stad en dragen bij aan

Oss wil in 2050 een klimaatrobuuste gemeente zijn. Dit betekent een gemeente die

verandert ook door klimaatveranderingen. Ook daarom is het van belang om robuus-

beter bestand is tegen toenemende weerextremen als gevolg van klimaatverandering. Denk aan vaker en intensievere regenbuien, aan langere droge perioden en aan meer

een betere luchtkwaliteit door de filterende werking. De diversiteit van flora en fauna ter en biodivers groen in de stad te brengen.

warme dagen en nachten met hogere temperaturen. Klimaatrobuust Oss betekent ook

5.7

regelen nodig zijn om deze tot een acceptabel niveau te beperken. Concreet willen we

terreinen en infrastructuur leggen we aan voor vele tientallen en gaan in levensduur

dat we zicht hebben op negatieve gevolgen van klimaatverandering en welke maatuiterlijk in 2050: •

•

• •

Beter bestand zijn tegen hevige neerslag en wateroverlast: we vangen het regen-

water zoveel mogelijk op daar waar het valt en we voorkomen en beperken zoveel mogelijk dat er schade ontstaat.

Hinder van hitte (hittestress in relatie tot gezondheid) zoveel mogelijk voorkomen dan wel beperken door inzet op meer groen, meer schaduw, kleur van materialen, water en koeltestructuren/koelteplekken en meer hittebestendige gebouwen. Droogteschade beperken.

De (theoretische) kans op overstromingen beperken tot de landelijke normen. Bij dreigende overstroming kunnen mens en dier tijdig in veiligheid worden gebracht.

We kunnen tegen een stootje, maar er zal ook zeker een keer hinder of overlast zijn, bijvoorbeeld door ondergelopen straten ten gevolge van een hoosbui. We hebben er dan wel alles aan gedaan om de overlast en vooral schade tot een minimum te

beperken. We richten ons op een basis niveau voor veiligheid en gezondheid en een

goed leef en werkklimaat voor inwoners, werkenden en bezoekers. Voor een deel doen we dit al, bijvoorbeeld in het Deltaprogramma Maas en het beheer van de openbare ruimte. Hoe we dit verder doen werken we uit in een Actieplan groen en klimaatro-

Sturen op duurzame klimaatrobuuste inrichting

Elke nieuwe inrichting is een investering voor langere tijd. Woonwijken, bedrijven-

2050 vaak voorbij. Daarom maken we bij iedere ruimtelijke ingreep (in openbare en

particuliere ruimte) een afweging om een zo klimaatrobuuste situatie te verkrijgen, met voldoende ruimte voor groene natuur en waterberging, naast klimaatrobuuste

gebouwen en voorzieningen. Dat betekent dat bij herontwikkeling van bestaande lo-

caties, nieuwbouw van woonwijken en bedrijventerrein of de (her)aanleg van nieuwe wegen, er vanaf het eerste planidee rekening wordt gehouden met voldoende ruimte

voor groene natuur en waterberging. Klimaatadaptatie is daarmee een vast onderdeel van de gemeentelijke randvoorwaarden en toetsen bij ruimtelijke plannen.

5.8

Betrokken en actieve mensen

Klimaatverandering raakt iedereen; het is een gemeenschappelijk probleem.

Particulieren en bedrijven bezitten veel eigendom (gebouwen en grond). Voor een

klimaatrobuust stedelijk gebied is het belangrijk dat iedereen ook een actieve bijdrage levert. We gaan voor bewuste, betrokken en actieve inwoners, instellingen en bedrijven. Zodat we niet alleen aanpakken waar het moet maar ook waar het kan.

Tegelijkertijd kunnen we niet álles oplossen. Daarom is ook een zekere mate van weer-

baarheid van inwoners nodig. Dat betekent helder communiceren over risico’s en hulp om schade te beperken.

buust Oss. Daarbij zijn de zijn de volgende pijlers van belang:

5.9

5.6

singen vragen, maar zal op enkele plekken urgenter zijn dan anderen, en op plekken

Meer groen en natuur in de stad

Groen, en met name bomen, hebben veel positieve effecten op de leefomgeving en

dempen de negatieve effecten van klimaatverandering: ze verbeteren de waterhuis-

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

Aanpak van knelpunten

Aanpassen aan klimaatverandering zal overal aandacht nodig hebben en aanpas-

eenvoudiger dan op anderen. Via onderzoeken (“stresstesten”) brengen we van het Osse grondgebied in beeld waar kwetsbaarheden voor klimaatinvloeden liggen.

Uitvoering & deelgebieden

36

Zo krijgen we ook zicht op waar mogelijke knelpunten ontstaan, die we moeten

aanpakken. Concreet willen we zorgen voor meer ruimte voor de berging van regenwater om kwetsbare functies en ontsluitingswegen te beschermen. Of om water te bufferen voor drogere perioden. Dat kan gaan om fysieke ruimte, maar ook om een

Waterdiepte bij extre-me neerslag (60mm) Oss

andere inrichting, watergeleiding of ondergrondse voorzieningen. Ook willen we

zorgen voor voldoende koele groene plekken in het stedelijk gebied, zodat iedereen

bij extreme hitte vanaf zijn huis binnen loopafstand een relatief groene buitenruimte kan bereiken.

Enkele beelden uit de as50.klimaatatlas: (https://as50.klimaatatlas.net).

Hittestress in zomerse dagen. Aangegeven is de gevoel-stemperatuur (PET) op een warme dag zonder wind. De rode gebieden zijn zeer gevoelig voor hittestress, de groene gebieden nauwelijks.

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

Uitvoering & deelgebieden

37

Een groen en natuurlijk Oss-Berghem

vleermuizen. We waarderen en faciliteren initiatieven als Stadsboeren en buurttui-

Groen en natuur hebben de stad veel te bieden. Het groene netwerk van parken,

met onder andere “bewoners beheren buurt” en “Steenbreek” acties.

bermen, sloten, tuinen en ander groen geeft Oss en Berghem een belangrijk deel van

nen. Daarnaast stimuleren en ondersteunen we burgerinitiatieven voor vergroening

haar identiteit. Een stad waar groen nooit ver weg is. Groen en natuur geven niet al-

Gemakshalve spreken we van ‘groen’. Groen, natuur en biodiversiteit liggen in elkaars

iets op: groen zorgt ervoor dat water in de bodem kan trekken, zorgt voor schaduw

van de soortenrijkdom van flora en fauna, de biodiversiteit. Waar we kunnen, kiezen

leen ontspanning of een mooie aankleding van de stad. Maar het levert ook concreet en koele plekken, schonere lucht en biodiversiteit. Groene plekken nodigen ook uit

tot bewegen en gezond gedrag. Dit worden ook wel ‘ecosysteemdiensten’ genoemd. Juist door de groene functies te combineren met andere functies ontstaat er meerwaarde, die extra belangrijk is in een bebouwde omgeving. Een werkwijze waarbij we werken met de natuur, levert meer op dan ‘alleen maar groen’.

verlengde. Ons uitgangspunt is dat het groen ook wordt ingezet voor het versterken we voor biodivers groen. Meestal is dat inheems en gebiedseigen.

Onderstaande kaart geeft het huidige beeld voor de groene ruimtelijke structuur van het stedelijke gebied (bron: routekaart groen, blauw & natuur Oss, 2017)

Biodiversiteit is de “verscheidenheid aan leven, in allerlei vormen, op aarde”.

Groenstructuren

Het omvat het aantal soorten, hun genetische variatie en de interactie van deze

levensvormen binnen complexe ecosystemen. De sterke afname van de biodiversiteit is vooral een door de mens veroorzaakt probleem. De belangrijkste oorzaken van biodiversiteitsverlies zijn landgebruik (monoculturen, verstedelijking),

klimaatverandering en vervuiling. Naast de klimaatcrisis spreekt men ook wel van de biodiversiteitscrisis. Maar ze hebben alles met elkaar te maken en kunnen niet los van elkaar gezien worden.

5.10

Onze ambitie

Wij vinden groen in het stedelijk gebied belangrijk, groen en water horen bij een

aantrekkelijke én toekomstbestendige stad. Sinds 2017 is de Routekaart Groen, Blauw & Natuur ons kader voor de ontwikkeling en beheer van groen en water in de ge-

meente Oss. Uitgangspunt is daarbij dat we groen en natuur verbinden met onder

andere wateropvang, een gezonde leefomgeving en burgerparticipatie. Voorbeelden van onze aanpak zijn de ontwikkeling van groene structuren in de stad, zoals in de

Groene Centrumring en de vergroening van het centrum. Met verschillende projecten en aangepast beheer verbeteren we de leefomgeving voor o.a. bijen, stadsvogels en

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

Uitvoering & deelgebieden

38

De aanpak uit de routekaart zetten we voort. Daarbij willen we de natuurlijke ro-

5.12

kansen te bieden voor versterking van de biodiversteit in de stad willen wij het groen-

sentieel. Mensen, dieren en planten maken hiervan gebruik. In het stedelijke gebied

buustheid van het groenblauwe netwerk in de stad verder uitbouwen. Door nog meer blauwe netwerk in het stedelijke gebied verder doorontwikkelen naar een schakel in

het grotere Natuurnetwerk Brabant. Dit doen we ook met een koppeling naar de opgaven vanuit de klimaatadaptatie. We brengen dit samen in een Actieplan groen en

klimaatbestendig Oss dat de komende tijd wordt uitgewerkt. Belangrijke aandachts-

punten zijn onder andere de versterking van de groene corridors waardoor mensen en dieren zich door het groen netwerk kunnen bewegen. Dit geldt ook voor de verbinding van het netwerk in de stad met het buitengebied, met name aan de noordzijde van

Ecologische verbindingen tussen parken, plantsoenen en het buitengebied zijn eswillen we het natuurlijke functioneren en de robuustheid van het groene netwerk

versterken. Hiermee willen we een Natuur Netwerk in het stedelijk gebied realiseren, in aansluiting op het Natuur Netwerk van het buitengebied. Aldus ontstaat over de gehele gemeente het Natuur Netwerk Oss (NNO). In het stedelijk gebied bestaat dit netwerk uit: •

Oss in de overgang naar de polder en aan de noord- en oostzijde van Berghem. Bij toe-

Wij streven er naar dat het stedelijk gebied er in 2035 groener uitziet. Met een grotere

Voorbeelden zijn de parken, brede groenzones en de grote groene verbindingen •

soortenrijkdom (biodiversiteit) en beter bestand tegen de gevolgen van klimaatveran-

met het buitengebied, zoals rond Ussen.

Verbindingszones: dit zijn de verbindingen tussen de kerngebieden onderling en met het buitengebied. Deze wordt gevormd door bloemrijke bermen, bomenla-

nen en sloten met natuurvriendelijke oevers. Waar nodig voegen we verbindin-

dering, zoals droogte, hitte en wateroverlast. Daar waar er genoeg ruimte beschikbaar

gen toe of vergroten we de verbindingszones met natuur. Deze zones bieden ook

is, is gevarieerd en natuurlijk groen aanwezig. Op plekken waar de ruimte schaarser wordt doen we het innovatief. Groen tegen de gevels aan en op het dak, of mobiel

de groene functies zoals natuur en water de boventoon, met mogelijkheden voor kerngebieden.

structuren aansluiten op zowel het stedelijk netwerk als op het buitengebied.

Een doorkijk naar het stedelijk gebied in 2035

Kerngebieden: dit zijn groene of groenblauwe gebieden van formaat. Hier voeren extensieve recreatie. We zetten in op verbetering van de natuurkwaliteit in de

komstige ontwikkelingen, zoals aan de westzijde van Oss, is het van belang dat groene

5.11

Eén Natuur Netwerk Oss

heel goede mogelijkheden voor combinaties met fiets- en wandelpaden.

groen in bakken. Mensen ontmoeten elkaar in het groen van de wijken. Er wordt

5.13

wijken, het centrum, de bedrijventerreinen. Sloten, bomenlanen, bermen, parken en

kenis daarvan versterken. Samen met bewoners, verenigingen en bedrijven willen we

gesport, gespeeld of een ommetje gemaakt. Natuurlijk groen is vooral overal, in de

ander groen vormen een aaneengesloten netwerk. Hier kunnen bewoners zich met de fiets of lopend doorheen bewegen. Waar je ook bent in het stedelijk gebied, groen en

natuur zijn altijd dichtbij. Via een natuurlijk groene netwerk zijn de grotere parken en

groengebieden met elkaar verbonden. Het netwerk staat in verbinding met de natuurgebieden aan de rand van de stad (Herperduin en Geffense Bosjes) en de agrarische

Woon- en werkgebieden

Ook binnen de woon- en werkgebieden willen we het groen en de ecologische beteeen verdere natuurlijk groene inrichting oppakken. Vaak zal dat ook in samenhang

zijn met andere opgaven die er spelen, zoals herontwikkeling van gebiedsdelen zoals in het stadscentrum van Oss. Nadrukkelijk zoeken we ook aansluiting op particulier groen. En stimuleren we meer natuurinclusieve gebouwen en tuinen.

gebieden in het buitengebied. Dit netwerk is ook belangrijk voor versterking van de biodiversiteit.

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

Uitvoering & deelgebieden

39

5.14

Natuurlijk groen als uitgangspunt bij ontwikkelingen

natuurlijk groen bij de planvorming een nadrukkelijke plek geven. Bijvoorbeeld door

ving willen we natuurlijk groen meer verbinden met de wijze waarop wij vorm geven

aangesloten op het groene netwerk en op welke manier het groen in de bebouwde

Voor een aangename, toekomstbestendige, klimaatrobuuste en gezonde leefomge-

aan onze leefomgeving, bebouwd en onbebouwd. Daarom willen wij bij (her)ontwikkelingen, zoals van woon- of werkgebieden, het belang en de voorwaarden vanuit

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

vooraan in de planontwikkeling ook een groen profiel uit te werken over hoe wordt

omgeving moet functioneren. Natuurlijk groen betekent daarbij dat zoveel mogelijk uitgegaan wordt van de bestaande natuurwaarden, met de ondergrond als basis.

Uitvoering & deelgebieden

40

6

Thema Ontspannen en complete woonstad

Wonen in Oss is veelzijdig: stedelijk wonen in het centrum van de stad, groen wonen in de suburbane woonwijken, landelijk wonen in de vele dorpen en de historische stadjes langs de

Maas. Deze diversiteit aan woonmilieus, verweven met het landschap-pelijke gevarieerd gebied tussen de Maas en de

A50/59, en met een breed pakket aan voorzieningen kenmerkt Oss als complete en ontspannen woongemeente. Door de

goede bereikbaarheid en een centrale ligging in de stedelijke

as Eindhoven-’s-Hertogen-bosch-Nijmegen is wonen in Oss ook op regionale schaal aantrekkelijk.

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

Uitvoering & deelgebieden

41

Gemeente Oss

48.000

600

105000

46.000

100000

44.000 95000

42.000

90000

40.000 38.000

50000 2,401397405

700

110000

inwoners

woningvoorraad

prognose 2020

prognose 2020

50.000

2,35

40325 40000

400

35065

300

35000

200

2020

2025

2030

Buitenlands migratiesaldo

bevolking 2020

25000

2035

Binnenlands migratiesaldo

Totaal migratiesaldo

2,25

2,279727216

30000

0

85000

2,45 45485

45000

500

100

2017 2020 2023 2026 2029 2032 2035 2038 woningvoorraad 2020

Oss, woningbezetting <-> woningvoorraad

migratie gemeente Oss

provinciale prognose 2020

2,170296167

2011

2021

woningvoorraad

2031

2,15 2,05

woningbeze�ng

leeftijdsopbouw gemeente Oss prognose 2020

samenstelling huishoudens Oss % prognose 2020

2035

2035 0-14 jaar

2028

15-29 jaar 30-49 jaar

2028

2020

50-64 jaar 0%

20%

40%

60%

80%

65-74 jaar

100%

75+

2020 Eenpersoonshuishoudens

Samenwonenden - zonder kind(eren)

Samenwonenden - met kind(eren)

Eenouderhuishoudens

0

20.000

40.000

60.000

80.000

100.000

De provinciale prognose 2020 voorziet een groei van de gemeente Oss naar meer

Vooral in het stedelijke gebied Oss-Berghem neemt de bevolkingsomvang nog

(meer geboorten dan sterfte) en door een vestigingsoverschot, vanuit Nederland

de samenstelling van de bevolking. Door de voortgaande vergrijzing de komende

dan 100.000 inwoners in 2035. Deze groei komt voort uit een natuurlijke aanwas maar vooral vanuit het buitenland (arbeidsmigratie-gezinshereniging). Daarbij

willen we met name de regionale positie als woongemeente extra te versterken:

voor mensen die werken in de regio of in Oss en maar ook om meer jongeren aan Oss te binden.

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

Uitvoering & deelgebieden

sterk toe, naar verwachting met circa 8.000 inwoners in 2035. Daarbij verandert

jaren groeit het aandeel inwoners ouder dan 65-jaar van 20% tot circa 26% in 2035. Hierdoor neemt ook het aandeel kleinere huishoudens fors toe, zowel tweepersoonshuishoudens maar vooral alleenstaanden.

42

6.1

Versterking van de woonfunctie van Oss

De druk op de Osse woningmarkt neemt toe, ook vanuit de grotere regio. Daarom versnelt Oss de komende jaren de woningbouw tot zo’n 600 woningen per jaar. De groei

voortgaande vergrijzing groeit het aandeel ouderen, waardoor ook het aantal kleine huishoudens fors toeneemt.

van Oss naar meer dan 100.000 inwoners zal qua woningbouwopgave grotendeels in

De huidige woningvoorraad in de gemeente Oss, ook in het stedelijke gebied, is nog

het stedelijke gebied wordt voorzien in de eigen behoefte en ook in de behoefte door

dat meer dan voorheen geschikte woningen voor kleinere huishoudens gerealiseerd

het stedelijk gebied landen. Met een programma van circa 6.500 woningen tot 2035 in migratie, zowel uit binnen- als buitenland. Daarbij heeft Oss nadrukkelijk de ambitie om de woonfunctie van Oss verder te versterken, ook in regionaal opzicht. Nabij

gelegen steden, zoals ’s-Hertogenbosch en Nijmegen, kampen met een grote woning-

opgave. Daarvan wil Oss een groter deel opvangen dan tot dusver is gebeurd, door het aanbieden van onderscheidende woonmilieus.

6.2

sterk gericht op gezinnen, hoewel het aantal apparte-menten toeneemt. Dat betekent moeten worden, waaronder woningen voor ouderen en starters. Dit kan in de vorm van appartementen, levensloopbestendige woningen, kleinere woningen of nieu-

we woonvormen. Door (aanpasbare) nieuwbouw maar ook door aanpassing van de bestaande woningen.

Betaalbaar - Een (t)huis voor iedereen betekent ook een betaalbaar (t)huis. Met de op-

Complete woongemeente

Uitgangspunt is een compleet programma aan woningen, voor alle soorten woon-

behoeften met ruimte voor flexibiliteit en aanpasbaarheid van de plannen. En met

aandacht voor de woonomgeving, ook in de bestaande stad en dorp. De bestaande capaciteit voor woningbouw in het stedelijke gebied is nog maar zeer beperkt. Daarom

lopende woningprijzen en de lange wachttijden voor sociale huurwoningen staat de

toegankelijkheid van het wonen voor de lagere en middeninkomens en starters onder druk. Het beschikbaar houden en toevoegen van voldoende goedkope en middeldure woningen, zowel huur als koop, is daarmee een blijvende opgave.

werken we aan de ontwikkeling van nieuwe locaties.

Wonen en zorg - Wij willen kwetsbare inwoners en inwoners met een zorgbehoefte

De uitdaging is om dit te verbinden aan de kenmerkende kwaliteiten die Oss ook nu

eigen woonomgeving. Dit vraagt naast geschikte woningen ook om ondersteuning

tot een aangename, compacte en complete stad maken. Om in te wonen, te werken en te recreëren. De fijne schaal van het stede-lijke gebied Oss-Berghem met veel

woon- en werkmilieus zorgt voor een stedelijk milieu met een menselijke maat. Het

Stadshart is vanuit elke woonwijk en Berghem altijd nabij, maar ook het omliggende,

(in alle leeftijdsgroepen) zo lang mogelijk in staat stellen zelfstandig te wonen in hun en (zorg)voorzieningen aan huis, in specifieke woonvormen of in de nabijheid. Maar

bovenal ook een zorgzame en geschikte woonomgeving, met zorg voor elkaar. In onze visie Wonen-Welzijn-Zorg werken we dit verder uit.

groene landschap is overal voelbaar aanwezig en op fietsafstand vanuit alle woonge-

Bijzondere doelgroepen – Vanuit bijzondere doelgroepen is er de vraag naar passende

met het landschap ook als belangrijke recreatieve uitloper voor de inwoners van het

bouw van zorginstellingen), woonwagenbewoners en arbeidsmigranten. Ook in deze

bieden bereikbaar. Stad en ommeland vormen in alle windrichtingen een sterk koppel, stedelijk gebied Oss-Berghem.

6.3

Een (t)huis voor alle inwoners

jaren nog fors toe. Maar ook de samenstelling van de bevolking verandert. Door de

Thema’s

woonbehoefte willen wij voorzien in de vorm van passende, betaalbare woonruimte in een geschikte woonomgeving.

Kleinere huishoudens - Het inwonertal van het stedelijk gebied neemt de komende

Stedelijk gebied & ambities

woonruimte, zoals maatschappelijk begeleid wonen (extramuralisering door de af-

Andere woonvormen – wonen kan op veel manieren. Wij willen ruimte bieden aan inwoners en marktpartijen om hierbij ook bijzondere wooninitiatieven te ontwik-

Uitvoering & deelgebieden

43

kelen. Voor zelfbouw (kavels) of gezamenlijke initiatieven, variërend van collectieve

6.6

Ook vormen van tijdelijk wonen kunnen op korte termijn in de woonbehoefte.

willen we de mogelijkheden benutten die er zijn binnen de bebouwde kom, door

zelfbouw (CPO) tot het ontwikkelen van vernieuwende of collectieve woonconcepten.

6.4

Samen wonen en leven

Wonen is meer dan een goed huis. Om je echt thuis te voelen is een fijne woonomge-

ving minstens zo belangrijk. Een omgeving die uitnodigt om buren te ontmoeten, om

Balans in- en uitbreiden

Bij de opgave om in totaal circa 6.500 woningen te bouwen in het stedelijke gebied transformatie en verdichting. Maar de omvang van de opgave maakt uitbreiding aan de rand van het stedelijk gebied ook noodzakelijk. Daarbij gaan wij uit van een gedifferentieerde samenstelling van de woningprogramma’s van alle locaties.

te spelen of te wandelen of samen activiteiten op te zetten. Met voorzieningen voor

Afstemming tussen in- en uitbreiden is noodzakelijk, maar daarnaast is ook afstem-

zonde omgeving waarin mensen samen zorgen voor een goede leefbaarheid, waarin

nodig. Anders dan de afgelopen decennia ligt het hoofdaccent van de woningbouw-

eenieder in de buurt of goed bereikbaar vooral op de fiets. Een groene, veilige en gemensen – hoe verschillend ook - samen kunnen wonen en leven.

6.5

Duurzaam wonen

Een grote opgave is het verduurzamen van het wonen: dit geldt zowel voor de woning als de woonomgeving, zowel bij nieuwbouw als de bestaande woningvoorraad. Onze doelstelling is om 2050 volledig energieneutraal te zijn. Een eerste opgave daarbij is

om het energiegebruik te verminderen onder andere door betere isolatie van wonin-

gen. Voor de periode tot 2030 is er vanuit het Nationale klimaatakkoord de opgave om

ming met de opgaven voor herstructurering en stadsvernieuwing in oudere wijken

opgave voor het stedelijk gebied Oss-Berghem niet meer in Berghem. In Berghem blijft ruimte voor kleinschalige toevoegingen die passen bij de aard en schaal van het dorp. Na de afronding van de Piekenhoef, ’t Reut en het centrum van Berghem verleggen we voor de huidige omvangrijke opgave de koers naar de stad Oss. Daarbij maken wij werk van de opgaven voor stedelijke vernieuwing in de stad Oss en de uitbrei-

dingsmogelijkheden, zoals ook in de ruimtelijke Structuurvisie Oss 2020 (uit 2006) is aangegeven.

20% van de bestaande woningvoorraad af te koppelen van het gas. Dit werken we uit in een Warmtevisie. Voor nieuwbouw is energieneutraal uitgangspunt.

Bij de planontwikkeling van nieuwe locaties voor woningbouw, zowel binnen als buiten de bestaande stad en dorp, zullen we nadrukkelijker kiezen voor een duurzame,

klimaatrobuuste en energieneutrale aanpak. Daarbij willen we ook de kansen benut-

ten om de groene kwaliteit en biodiversiteit binnen het stedelijk gebied te versterken (“bouwen met de natuur”).

Intensivering van het bestaande stedelijke gebied door toevoeging van woningen

vraagt ook een hoge kwaliteit van het onbebouwde, de openbare ruimte en het groen.

Duurzaam wonen betekent ook een kritische blik op de bereikbaarheid van de woning en de stad. Waar mogelijk zullen we duurzame mobiliteit bevorderen, waar nodig zullen we investeren in bestaande en nieuwe infrastructuur.

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

Uitvoering & deelgebieden

Een beeld van de verdeling van energielabels van de woningen in de gemeente Oss. Bron: RVO, januari 2020. De verwachting is dat in de komende jaren steeds meer woningeigenaren met isolatie aan de slag gaan (zie kader), waardoor de energielabels verbeteren en de warmtevraag lager wordt.

44

Integrale stedelijke vernieuwing

situatie in gebieden rondom de spoorlijn vraagt nadrukkelijk om doorontwikkeling

locaties in oudere wijken woningen gerenoveerd dan wel vervangen worden.

huidige locatie Golfbad, de stationsomgeving en een aantal locaties in en rondom het

Stedelijke vernieuwing is van alle tijden. Ook in de komende jaren zal op diverse Daarbij is de voortdurende zorg voor de kwaliteit van bestaande woonwijken in Oss en Berghem van groot belang. Het stedelijke gebied kent geen grote ‘probleemwijken’, maar wel gebieden die extra aandacht verdienen om ook in de

toekomst een aangename woonomgeving te blijven. Door vernieuwing op enkele plekken in o.a. Schadewijk, Krinkelhoek en de Ruwaard willen we de leefbaarheid versterken.

Bij stedelijke vernieuwing streven wij nadrukkelijk naar een integrale aanpak in

samenspraak met bewoners en marktpartijen, waaronder de corporaties, die een

wijk als geheel ten goede komt. Met het benutten van kansen om een meer divers

woningaanbod te realiseren, maar ook om kwaliteitsimpulsen te geven binnen de bestaande ruimtelijke en functionele opzet van de wijk. Bij deze aanpak hoort ook

naar een volgende levensfase. Zoals de Raadhuislaan, het werkgebied Euterpelaan, de stadscentrum. Samen vormen zij de Osse Spoorzone, met als verbindend kenmerk de nabijheid van centrumvoorzieningen en openbaar vervoer. Een aanzienlijk deel van de woningbouwopgave kan hier landen in een nieuw hoogwaardig binnenstedelijk gemengd woonmilieu. Een stedelijke milieu waar een mix van wonen, werken en

voorzieningen het beeld bepaalt. Een steeds groter wordende groep inwoners kiest

bewust voor dit soort woonmilieus, zowel jong als oud. Hier is ruimte voor intensievere, soms ook hogere bebouwing met extra aandacht voor de kwaliteit van de openbare ruimte en plekken voor ontmoeting. Deze nieuwe stedelijkheid vraagt tevens

aandacht voor de menselijke maat en ook voor de directe omgeving waarbinnen ze

ontwikkeld wordt. Met name deze stedelijke zone biedt serieuze kansen voor nieuwe, duurzame (deel-)mobiliteit.

het streven naar een duurzame, gezonde en inclusieve woonomgeving vanzelf-

In het verlengde van de Osse Spoorzone ligt de Berghse spoorzone. De ruimtelijke

voor ontmoeten en een klimaatrobuuste en natuurlijke (biodiverse) omgeving.

waardige concentratie van sport- en educatie voor het hele stedelijke gebied. Ook de

sprekend te zijn. Met extra aandacht voor voorzieningen in de nabijheid, ruimte

6.7

geledingszone tussen Berghem en Oss ontwikkelt zich steeds verder tot een hoog-

herontwikkeling van het centrum als hart van Berghem krijgt steeds meer gestalte

met de realisering van voorzieningen gecombineerd met wonen en voldoende ruimte

Binnenstedelijke herstructurering

Verschillende herstructureringslocaties bieden de kans om in het bestaande ste-

voor ontmoeten.

delijk gebied nieuwe woonmilieus toe te voegen. Ongeveer de helft van de totale

6.8

initiatieven voor transformatie naar wonen van leegstaand gebouwen of woningen.

binnenstedelijk inbreiden en uitbreiding aan de rand. Ondanks de enorme inspan-

woningbouwopgave is hier te realiseren. Verspreid over de stad zien we steeds meer

Daarnaast geeft de veroudering van woningen samen met de opgave voor verduurzaming soms aanleiding en/of kansen voor meer ingrijpende vernieuwing of herstructurering, zoals in Schadewijk.

Bij het zoeken naar geschikte woningbouwlocaties zoeken we de juiste balans tussen ning om zo veel mogelijk – ook complexe -binnenstedelijke locaties te ontwikkelen

blijft voor de totale opgave een substantiële uitbreiding van de stad nodig. Daarbij kiezen we – in lijn met de Structuurvisie van 2006 – voor Oss-West als toekomstig

woongebied. Hier willen we direct aan de rand van de stad een duurzame en eigen-

Spoorzone Oss

Voor een specifiek deel van het stedelijk gebied kiezen we voor een vergaande

binnenstedelijk herstructurering. De huidige, gedateerde en vaak monofunctionele

Stedelijk gebied & ambities

Een nieuwe woonwijk: Oss-West

Thema’s

tijdse woonwijk met circa 3.000 woningen realiseren binnen de compacte opzet die

de stad Oss kenmerkt. Vanaf de rand van het beoogde plangebied is de Heuvel in het centrum nog altijd binnen 20 minuten fietsen bereikbaar.

Uitvoering & deelgebieden

45

De structuur van de aangrenzende wijk Ussen, alsook het omliggende open landschap bieden goede kansen voor een nieuw woongebied dat maximaal aangehaakt wordt

op de directe omgeving. Een wijk nauw verbonden met de stad en met het landschap van het buitengebied, maar ook een wijk met een eigen signatuur.

Ook een inclusieve en duurzame woonwijk in een natuurlijke omgeving, met gevarieerde woonmilieus, duurzaam bereikbaar en met voorzieningen nabij. Een aantrekkelijke woonwijk die aansluit op de woonbehoeften, woonwensen en ambities van

woningzoekenden van deze tijd, uit Oss en de regio. Een wijk bovenal waar toekomstige bewoners zich thuis voelen.

Woningbouwlocaties Oss-Berghem

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

Uitvoering & deelgebieden

46

7

Thema De ondernemende stad

Oss is van oudsher een werkstad. De ontwikkeling van de

bedrijvigheid en de werkgelegenheid is een drijvende kracht voor de ontwikkeling tot de stad van nu en straks.

Werk en inkomen zijn een belangrijke basisvoorwaarde voor de welvaart en het welzijn van onze inwoners. Duurzame

innovatie en toekomstbestendige werkgelegenheid dragen

direct hieraan bij en zijn daarom leidend in onze strategie om Oss te ontwikkelen tot een moderne maakstad. Dit doen we

samen met onze ondernemers, onderwijs en organisaties. Oss is trots op de economische kracht in de gemeente en wil zich

nadrukkelijk profileren. Hierbij speelt Oss in op de kansen als economische kracht binnen de regio Noordoost-Brabant én

overstijgend als economische schakel tussen de economische

kerngebieden van de Food Valley, de Randstad, Health Valley, en Brainport Eindhoven. Speerpuntsectoren zijn de Life

Sciences en Health, Agrifood, Logistiek en de maakindustrie in brede zin.

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

Uitvoering & deelgebieden

47

Profiel ondernemende gemeente Oss

en bouwnijverheid en installatietechniek. Het overgrote deel

bijna 43.000 banen in ruim 7.500 bedrijfsvestigingen (2020).

enkele zeer grote bedrijven, is gevestigd op de bedrijventerrei-

De gemeente Oss kent een diverse economische structuur met Zowel het aantal bedrijven als banen neemt de laatste jaren flink toe. Herkenbaar daarbij is de tendens van meer ZZP’ers

en kleine bedrijfjes, maar ook de recente doorontwikkeling van het farmacluster (Pivot Park) en de vestiging van grote bedrij-

ven op het jongste bedrijventerrein Vorstengrafdonk (logistiek en maakindustrie).

Met 85% van de werkgelegenheid ligt het zwaartepunt van de Osse economie in het stedelijke gebied Oss-Berghem. De kern

wordt gevormd door de maakindustrie, waarvoor eind negen-

van deze bedrijvigheid, met een mix van kleine, middelgrote en nen aan de oostzijde van de stad ontsloten door de N329. Het

totale areaal van ruim 500 hectare netto biedt een krachtig en samenhangend palet aan locatieprofielen: rond de haven, ook ontsloten via het burgemeester Delen Kanaal en een stam-

spoorlijn (Elzenburg-De Geer), gemengde bedrijven langs de N329 (Landweer-Danenhoef), grootschalige logistiek bij de

knoop A50/A59 (Vorstengrafdonk) en de doorontwikkeling van

het Life Sciences, zowel op de Geer als op Moleneind, waaronder de farmacampus Pivot Park bij het station, centraal in Oss.

tiende eeuw de basis werd gelegd door de handel in vee en

Ook in de woongebieden van Oss-Berghem zijn veel (vooral

Versterkt door de goede bereikbaarheid via weg, spoor en water

derwijs, zorg en consumenten- en zakelijke diensten. Deels

boter en de verwerkende industrie die hier rondom ontstond. is de economie doorontwikkeld tot een sterk en invloedrijk

industriële ontwikkel- en maakcentrum. Belangrijke sectoren zijn Life Sciences en Health, Agrifood, Logistiek en de maakin-

dustrie in brede zin, met nadruk op metaal- en machinebouw,

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

kleinere) ondernemingen actief, waaronder overheid, on-

zijn deze gegroepeerd in binnenstedelijke zones, waaron-

der het stadshart en de winkelgebieden, rond het station/

Raadhuislaan en Saal van Zwanenbergsingel, maar ook verspreid in wijken en woningen.

Uitvoering & deelgebieden

48

7.1

Duurzaamheid en innovatie

De voornaamste opgave is om telkens weer te komen tot vernieuwingen en zo te wer-

ken aan een vitale toekomstbestendige economie. Bedrijven spelen voortdurend in op

de dynamische ontwikkelingen in de economie, de techniek en samenleving. De huidige opgave om inhoud te geven aan een duurzame economie, met opgaven vanuit de

energietransitie, circulaire economie en klimaatadaptatie, is ingrijpend. Tegelijkertijd is dit ook een sterke impuls voor innovatie en de doorontwikkeling van bedrijvigheid en werkgelegenheid, samenwerkingsvormen en ruimtegebruik. Als vooroplopende

Global Goals gemeente willen wij samen met de ondernemers actief om de transformatie naar een duurzame economie versnellen. Veel Osse ondernemers pakken de

opgave voor verduurzaming actief op, met sprekende voorbeelden als City Boy (de eerste hybride mobiele hijskraan ter wereld), de ontwikkeling van circulaire of biobased verpakkingen of de productie van vegetarische en veganproducten.

‘Next economy’ - Vooral de energietransitie, de omslag naar een circulaire

economie en digitalisering (robotisering, smart industry en samenwerken in

7.2

Moderne Maakstad Oss

We willen Oss verder ontwikkelen naar een Moderne Maakstad, met duurzame inno-

vatie en toekomstbestendige werkgelegenheid in de hele gemeente. Daarvoor richten we ons op de volgende ambities: 1.

Stimuleren ondernemerschap

3.

Inzetten op toekomstbestendige arbeidsmarkt en talent

2.

Uitbouwen economische ecosystemen

4.

Stimuleren duurzaam en toekomstbestendig ondernemen

5.

Ruimte maken voor ondernemen

6.

Profileren van Oss als moderne maakstad

Een weerbare en veerkrachtige economie begint met diversiteit in onze economische

structuur. Hierbij is ook het samenspel tussen overheid, ondernemers en onderwijsinstellingen van belang, zoals onder andere in de Lerende Stad en de Kracht van Oss. In

een gemeente die doorgroeit naar 100.000+ is ruimte om te ondernemen, duurzame bereikbaarheid en een goed woon- en leefklimaat een constante uitdaging.

keten) stuwen de ‘next economy’. Traditionele sectoren moeten ombouwen voor

7.3

grote potentie in de transitie naar een circulaire economie, met vermindering en

bedrijventerreinen zeer beperkt. Wij willen ruimte kunnen blijven bieden voor de

toekomstig bestaansrecht, zoals de (maak)industrie en logistiek. Hier ligt een

hergebuik van grondstoffen, minder afvalstromen en duurzame energiebronnen. Als gevolg van deze ontwikkelingen veranderen de wensen en de eisen van be-

drijven aan hun vestigingslocatie en hun behoefte aan personeel. Goed opgeleid en geschoold personeel is nu al schaars en wordt nog schaarser vanwege een krimpende beroepsbevolking.

Ruimte voor ondernemen

Door de sterke groei van bedrijven in de laatste jaren is nieuwe ruimte op de Osse duurzame doorontwikkeling van bestaande bedrijven of vestiging van nieuwe bedrij-

ven met een toegevoegde waarde voor de Osse economie en werkgelegenheid. Dit kan door de ontwikkeling van nieuwe werklocaties maar ook door herstructurering van

bestaande terreinen of het leggen van slimme combinaties door middel van profilering van werkgebieden.

“De trendbreuk van ruimte-extensief ontwikkelen naar intensiveren van het

bestaande. draagt bij aan het ‘bij de stad’ houden van de economie. Multimodale

bereikbaarheid en aanwezigheid van energienetwerken en koppelkansen zijn een kans voor clustering op haven-, spoor- en energieknopen.” Uit: concept-verstedelijkingsstrategie Noord-Brabant 2021

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

Uitvoering & deelgebieden

49

Op korte termijn komt het regionale bedrijventerrein Heesch West beschikbaar, met

•

inzet op circulair ondernemen, met een hoogwaardigere inzet van grondstoffen

de gemeenten Oss, Bernheze en ’s-Hertogenbosch. Heesch West heeft de ambitie het

•

bevorderen van duurzame bereikbaarheid en mobiliteit.

drijven die hieraan willen bijdragen. Het terrein gaat ruimte bieden aan (middel)grote

verbeteringen gericht op de toekomst en de vestigingskwaliteit wordt gerealiseerd.

een totale omvang van 80 hectare netto. Dit is een gezamenlijke ontwikkeling van

meest duurzame bedrijventerrein van Brabant te zijn en richt zich nadrukkelijk op beondernemingen, waaronder de grootschalige logistiek en circulaire sectoren naast

regionale bedrijven (vanaf 5.000m2). Daarmee voorziet Heesch West in de komende jaren ook een ruimtebehoefte van Oss.

Maar aanvullende ruimte blijft nodig, ook voor kleinere en middelgrote ondernemin-

gen met een specifieke verbondenheid aan Oss. Op basis van eerste schattingen gaan we uit van een aanvullende ruimtebehoefte van circa 50 hectare tot 2035. Daarom

onderzoeken wij mogelijkheden voor nieuwe werklocaties, in aansluiting op de be-

en materialen en vermindering van afvalstromen;

Door een gebiedsgerichte samenwerking en parkmanagement kunnen belangrijke Een voorbeeld is het project dat we starten voor bedrijventerrein Moleneind-

Landweer. In samenwerking met de provincie, de bedrijven, de OIK, IVN en VNONCW gaan we na hoe dit terrein meer duurzaam en toekomstbestendig kan

worden. Dit via deelprojecten voor de korte- en lange termijn, op een groot aantal

thema’s zoals: mobiliteit, energie/warmtetransitie, klimaatadaptatie, toename biodiversiteit, vitaliteit van medewerkers en economisch aantrekkelijk van het terrein als vestigingsgebied.

staande bedrijventerreinen.

Profilering. Daarbij zetten we in op een goede profilering van de werklocaties, door

7.4

juiste bedrijf op de juiste plek). Hierdoor kunnen sterke clusters van bedrijven ont-

Opgave voor de bestaande bedrijventerreinen

Oss heeft meerdere grote bedrijventerreinen met een totale omvang van circa 500

hectare netto. Deze terreinen liggen aan de oostkant van de stad Oss, met de N329 als

verbindende as. Het oudste bedrijventerrein bij het station (Moleneind) is al in 1880 ontstaan, Vorstengrafdonk bij de A59/A50 is het jongste bedrijventerrein. Het merendeel

van de terreinen is ontwikkeld in de jaren 1960 - 2000. De voortdurende ontwikkelingen binnen de bedrijven, de schaarse ruimte en de opgave voor verduurzaming, zowel op

gebieds- als op bedrijfsniveau, vergen een nieuwe kwaliteitsslag. Per terrein verkennen

we wat nodig is om te komen tot duurzame en toekomstbestendige bedrijventerreinen. Verduurzaming. Ook zien we een forse opgave voor verduurzaming van de bedrijventerreinen. Onder andere gaat het daarbij om: • • •

intensivering van het ruimtegebruik (ook qua werkgelegenheid);

actief oppakken van de energie- en CO2-opgave, waaronder energiebesparing en gebruik van duurzame energiebronnen;

verduurzaming van het ruimtegebruik vanuit de klimaatopgaven, waaronder vermindering van de hittestress, onder andere door vergroening en waterberging;

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

meer uit te gaan van de vestigingskwaliteiten voor specifieke bedrijfssectoren (het

staan, die de samenwerking tussen ondernemers bevordert en innovatie stimuleert. Specifieke ruimtelijke opgaven zien wij in het creëren van mogelijkheden voor de

doorontwikkeling van het farmacluster op Moleneind, waaronder specifiek de campus Pivot Park. Ook willen wij de trimodaliteit van Elzenburg/De Geer (vervoer per spoor en water via haven en terminal) versterken. Belangrijk is ook de aanpak van zwakke punten in de regionale bereikbaarheid, waaronder de doorstroming op de A50/A59 (knooppunt Paalgraven) en verdubbeling van de spoorbrug bij Ravenstein.

7.5

De economie in de stad

In de woongebieden en centra van Oss en Berghem zijn er veel (vooral kleinere) ondernemingen, waaronder overheid, onderwijs, zorg, zakelijke en consumentendiensten. Voor een deel zijn deze geclusterd in binnenstedelijke zones, waaronder het stadshart Oss en Berghem en de winkelgebieden, rond het station/Raadhuislaan en de

Euterpelaan/Saal van Zwanenbergsingel, maar ook verspreid in wijken en woningen (woonwerklocaties of kleinschalige onderneming aan huis).