CConstaterende datOpsterland
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 Jaarstukken 2025 (nieuw)

Raadsvergadering 30 juni 2026, gemeente OpsterlandBij agendapunt: Jaarstukken 2025 (B)58.207 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 7

24 25 Programma 4 | Onderwijs Programma 4 | Onderwijs Doelstelling Elk kind ontwikkelt zich optimaal. Introductie op het programma en relevante trends en ontwikkelingen Aansluiting op de arbeidsmarkt Onderwijs biedt kansen aan alle jeugdigen. Daarbij is een goede aansluiting van onderwijs op de arbeidsmarkt van belang. Hierin werken we nauw samen met het Doorstroompunt StartWijzer van Regio de Friese Wouden. Met de inwerkintreding van de Wet ‘van school naar duurzaam werk’ medio 2025, werken we nauw samen met Doorstroompunt StartWijzer en Werk en Inkomen, om jeugdigen met een afstand tot de arbeidsmarkt de juiste begeleiding en ondersteuning te geven richting economische zelfstandigheid. Onderwijshuisvesting Als gemeente hebben we een belangrijke rol in de huisvesting van scholen voor basis -, speciaal en voortgezet onderwijs. Samen met de schoolbesturen zijn we verantwoordelijk voor schoolgebouwen waarin het prettig is om te leren en te werken. We hebben een dekkend aanbod toegankelijke onderwijsgebouwen. Leerlingenvervoer Wanneer een kind geen onderwijs op korte afstand van huis kan volgen, dan kan de gemeente het vervoer van het kind naar de dichtstbijzijnde geschikte school vergoeden. Hierin onderzoeken we eerst de mogelijkheden van de leerling en de ouders zelf voor zelfstandig reizen met fiets, openbaar vervoer of eigen vervoer.

Bewegingsonderwijs Elk kind kan gebruik maken van bewegingsonderwijs. De buurtsportcoaches verzorgen het bewegingsonderwijs voor alle basisscholen in Opsterland. Daarnaast zorgen ze voor de benodigde spelmaterialen. Leerplicht Elk kind heeft recht op onderwijs. Door de preventieve inzet van de leerplichtambtenaar voorkomen we dat kinderen thuis komen te zitten en achterstanden oplopen in hun ontwikkeling. We werken hierin samen met het Doorstroompunt StartWijzer voor de regio De Friese Wouden. Met elkaar signaleren we vroegtijdig welke kinderen dreigen uit te vallen. Naast de preventieve rol en toezichthoudende taak, heeft de leerplichtambtenaar ook een handhavende taak. Als BOA is de leerplichtambtenaar bevoegd om o.a. te onderzoeken of er strafbare feiten gepleegd zijn en kan eventueel een proces verbaal opgemaakt wo rden. In de regio de Friese Wouden wordt gewerkt met regionale BOA's, zodat in elke gemeente dit goed is geregeld, de kwaliteit wordt geborgd en de kosten worden gedeeld.

Kaderstellende documenten Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2022-2035 VVE Beleidskader SpelenderWijs 2020 Verordening bekostiging leerlingenvervoer 2025 Preventieagenda Opsterland 2021-2030 Reguliere werkzaamheden • Zorgen voor voor- en vroegschoolse educatie (VVE) • Overleggen met onderwijsbesturen • Toezicht en handhaving kinderopvang • Zorgen voor leerlingenvervoer • Uitvoering leerplicht • Subsidiëren cultuureducatie op scholen • Faciliteren onderwijshuisvesting 26 Thema Onderwijs Doelstellingen Kinderen hebben gelijke kansen om hun talenten te ontwikkelen Maatregelen In 2025 continueren we het ‘Talent gedreven werken’ met een nieuwe subsidieaanvraag voor de Gelijke Kansen Alliantie Wat wilden we bereiken In 2025 wordt, in vervolg op de eerste aanvraag, een nieuwe Gelijke Kansen Alliantie (GKA) subsidieaanvraag gedaan bij het Ministerie van OCW. We leggen een relatie met de ontwikkelingen binnen Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) bij de invulling van het aanbod. Wat hebben we gedaan In 2025 hebben wij samen met de schoolbesturen een Gelijke Kansen Alliantie (GKA) -subsidie aangevraagd en toegekend gekregen. Voor deze subsidieperiode hebben wij gekozen voor een goede doorgaande lijn in effectief leesonderwijs. Hiervoor is een projectpla n opgesteld en een projectleider aangesteld voor de uitvoering in 2025/2026 en 2026/2027.

In 2025 is de verordening bekostiging Leerlingenvervoer aangepast Wat wilden we bereiken In 2025 passen we de verordening bekostiging Leerlingenvervoer 2022 aan, waarbij de nieuwe model Verordening Leerlingenvervoer van de VNG als basis dient. Wat hebben we gedaan De verordening Leerlingenvervoer is op 24 maart vastgesteld door de gemeenteraad. We monitoren het effect van de PeuterPlus-voorziening Wat wilden we bereiken In 2025 monitoren wij het aantal peuters dat gebruik maakt van de PeuterPlus voorziening, de toeleiding, de samenwerking, de uitstroom richting het basisonderwijs en de tevredenheid van ouders. We monitoren ook of de voorziening zorgt voor minder doorverwijzingen naar specialistische jeugdzorg. De PeuterPlus-voorziening biedt maatwerk aan peuters die extra zorg en ondersteuning nodig hebben. Het gaat om zorg die er niet is in de reguliere peuteropvang. Wat hebben we gedaan In 2025 is de voortgang van de PeuterPlus gemonitord aan de hand van registratielijsten. Daarnaast zijn wij gestart met het maken van kindreizen. Per peuter brengen wij het proces van toeleiding, ontwikkeling tot de uitstroom in kaart. Deze gegevens gebruiken wij voor de eindevaluatie in 2026. Doelstellingen Jongeren halen een startkwalificatie in het onderwijs of zijn aan het werk Maatregelen We werken vanuit het regionaal actieplan Regio Zuidoost-Friesland Onderwijs & Gemeenten.

Wat wilden we bereiken In 2025 versterken we de samenwerking tussen onderwijs en zorg in de regio Zuidoost -Friesland. We werken aan een gezamenlijk afwegingskader op basis van gedeelde visie, ambities en doelen, om de ondersteuning voor jeugdigen beter af te stemmen. Wat hebben we gedaan De uitvoering van de 5 opgaven vanuit het regionaal actieplan van de regio Zuidoost -Friesland loopt continue door. In september 2025 is projectleider Onderwijs-Zorg-Arrangementen (OZA) aangesteld. Hij is gestart met onderzoek en regionale leerwerktafels over de ontwikkeling van onderwijs- 27 zorgarrangementen in de regio. Daarnaast zijn er duidelijke afspraken in de regio gemaakt over het organiseren van onderwijs aan nieuwkomers en het monitoren van thuiszitters. Doelstellingen We verbeteren de taalvaardigheid Maatregelen We monitoren en evalueren in 2025 de extra inzet op het versterken van de taalvaardigheid van de jeugdigen Wat wilden we bereiken We monitoren en evalueren in 2025 de effecten van deze programma’s Boekstart, Opstapje, Bouw! en ondersteuning bij de pilot 'Effectief leesonderwijs'. Op basis van de evaluatie kijken we of het nodig is deze inzet uit te breiden. Wat hebben we gedaan We hebben in 2025 extra ingezet op het programma Opstapje voor gezinnen buiten Gorredijk.

Daarnaast ligt er een nieuw projectplan voor Effectief Leesonderwijs voor de uitrol over alle scholen binnen de OWO-gemeenten. Hierin zijn ook de programma's Bouw! en Boekstart opgenomen. Al deze interventies worden ingezet om de taalvaardigheid van jeugdigen nog meer te versterken. We zetten ons in om bestaande laaggeletterdheid te verminderen. Wat wilden we bereiken In 2025 zetten we vervolgacties in vanuit het Actieplan Laaggeletterdheid. We richten ons actief op het bereiken van NT1 laaggeletterden voor deelname aan non-formeel taalaanbod. Hiervoor worden ketenafspraken gemaakt met alle betrokken netwerkpartners. Ons doel is om in 2025 minimaal 6 deelnemers te hebben in het Digi-taalhuis. Wat hebben we gedaan In 2025 is in Gorredijk een Digi-taalhuis georganiseerd met acht deelnemers, waarmee de doelstelling van minimaal zes deelnemers is behaald. Daarnaast zijn voorbereidingen getroffen voor een Digi - taalhuis voor de buitendienst. Het netwerk rondom basisvaardigheden is versterkt in samenwerking met partners zoals Stichting Lezen en Schrijven, Humanitas, Code Hans, Woord van Kracht en de bibliotheek. Ook zijn medewerkers getraind om het gesprek over laaggeletterdheid beter te voeren, onder andere via een theatercollege en trainingen. Tijdens de Week van Lezen en Schrijven is daarnaast een actie georganiseerd om inwoners bewust te maken van het bestaande taalaanbod.

Doelstellingen Er zijn voldoende geschikte onderwijsgebouwen en –voorzieningen Maatregelen We voeren het integraal huisvestingsplan (IHP) uit Wat wilden we bereiken 1. De gemeenteraad krijgt in 2025 de mogelijkheid om een actuele versie van de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Opsterland vast te stellen. 2. De gemeenteraad neemt naar verwachting in 2024 een besluit over de toekenning van een krediet voor KC De Finne in Beetsterzwaag. Hiermee wordt de realisatiefase in 2025 opgestart. 3. We gaan verder met de planvorming voor de nieuwbouw van It Aventoer in Langezwaag. 4. De gemeenteraad neemt in 2024 een besluit over de toekenning van een krediet voor de uitbreiding van CBS De Opdracht in Ureterp. De verwachte oplevering is 2025. 5. De verwachting is dat de gemeenteraad in 2024 een besluit kan nemen over de vernieuwbouw van BHS Gorredijk. Daarbij houden we rekening met de besluiten die al zijn genomen over De Skâns. Hiermee kan de realisatiefase in 2025 worden opgestart. 6. Naar verwachting neemt de gemeenteraad in 2025 een besluit over de toekenning van een krediet voor de vernieuwbouw van School Lyndensteyn in Beetsterzwaag. 28 Wat hebben we gedaan 1. Eind 2021 heeft de gemeenteraad de Wijzigingsverordening Voorzieningen Huisvesting Onderwijs gemeente Opsterland vastgesteld.

Zodra de VNG een nieuwe Model Verordening heeft gepubliceerd, zijn wij voornemens om onze Verordening te herijken. 2. De gemeenteraad heeft op 22 april 2025 kredieten beschikbaar gesteld voor de realisatie van MFC De Finne te Beetsterzwaag. Na het beschikbaar stellen van deze middelen zijn de ontwerp - en voorbereidingsfases afgerond en is het project overgegaan naar de re alisatiefase. Het schoolbestuur treedt op als bouwheer en heeft opdracht gegeven voor de uitvoering van de werkzaamheden. De verwachte oplevering staat gepland in 2027. 3. Voor de vervangende nieuwbouw van It Aventoer wordt het bosgebied binnen De Boenders als voorkeurslocatie onderzocht. Hiervoor is eerst medewerking van de provincie vereist. Er wordt een soortenonderzoek uitgevoerd met een doorlooptijd van één jaar. Het so ortenonderzoek wordt eind 2026 afgerond. Op enige wijze zal natuurcompensatie noodzakelijk zijn en dit wordt opgenomen als onderdeel van het project. De planning wordt, zodra daar meer zicht op is, in samenwerking met het schoolbestuur opgesteld. 4. De gemeenteraad heeft op 30 september 2024 kredieten beschikbaar gesteld voor de uitbreiding van CBS De Opdracht. De verwachte oplevering in 2025 is niet haalbaar gebleken door bezwaren van omwonenden tijdens en na de besluitvorming.

Om aan deze zorgen tegemoet te komen zijn extra participatiebijeenkomsten georganiseerd over de groeninrichting van de openbare ruimte. De BOPA-vergunning voor de ruimtelijke inpassing en bouw is verleend. Naar aanleiding hiervan zijn enkele bezwaarschriften ingediend, waarvoor een onafhankelijke bezwarencommissie is ingesteld en een hoorzitting heeft plaatsgevonden. De commissie heeft het college geadviseerd de vergunning in stand te laten, met aanvulling van een aangepaste parkeersituatie. De verdere uitwerking van het project wordt hierop afgestemd. Het streven is om in 2026 te starten met de bouwwerkzaamheden. 5. De gemeenteraad heeft op 15 december 2025 een krediet beschikbaar gesteld voor de vernieuwbouw van Singelland BHS Gorredijk. Bij de verdere uitwerking is rekening gehouden met de eerder door de gemeenteraad genomen besluiten over De Skâns. Het schoolbestuu r treedt op als bouwheer en is verantwoordelijk voor het opstarten van de aanbestedingsprocedure en de verdere uitvoeringsfase. 6. Op 16 december 2024 heeft de gemeenteraad besloten een voorbereidingskrediet toe te kennen voor de uitwerking van de vernieuwbouwplannen van School Lyndensteyn. Het schoolbestuur heeft het voorbereidingskrediet benut om te komen tot een eindefasedocument v oor de onderwijshuisvestingscapaciteit en de bijbehorende gymzaal.

De aanvraag voor het realisatiekrediet is in het eerste kwartaal van 2026 ter besluitvorming aan de gemeenteraad voorgelegd. Wat hebben we verder gedaan Naast het realiseren van de doelstellingen en het uitvoeren van onze reguliere werkzaamheden is er ook gewerkt aan de volgende zaken: Lokaal Educatieve Agenda In 2025 werken wij toe naar een samenwerking met de Opsterlandse kinderopvangorganisaties, schoolbesturen, bibliotheek, GGD Fryslân en gemeente Opsterland. Het doel van de samenwerking is dat alle onze jeugdigen zich optimaal kunnen ontwikkelen in een kansrijke omgeving. Wat heeft het gekost Mutaties in de reserves worden verwerkt in programma 0 maar niet alle reserves hebben betrekking op programma 0. Om een juiste financiële analyse per programma te kunnen maken zijn in onderstaande tabel de mutaties van de reserves voor programma 4 meegenom | en. Exploitatie x € 1.000 | Realisatie | Begr. 2025 | Begr. 2025 | Realisatie 2025 | Mut B25<>R25 2024 | (Primitief) | (incl wijz) Lasten | 3.651 | 3.267 | 3.606 | 3.307 | -299 Baten | 620 | 380 | 824 | 743 | -81 Saldo voor bestemming | -3.031 | -2.888 | -2.782 | -2.564 | 218 Mutaties reserves Lasten | - | - | - | - | - Baten | - | - | - | - | - Saldo na bestemming | -3.031 | -2.888 | -2.782 | -2.564 | 218 Specificatie per taakveld x € 1.000 | Realisatie | Begr.

2025 | Realisatie 2025 | Mut B25<>R25 2024 | (incl wijz) Lasten 4.1 Openbaar basisonderwijs | 202 | 209 | 209 | 0 4.2 Onderwijshuisvesting | 1.736 | 1.527 | 1.391 | -136 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken | 1.713 | 1.871 | 1.707 | -164 Totaal lasten | 3.651 | 3.606 | 3.307 | -299 Baten 4.1 Openbaar basisonderwijs | - | - | - | - 4.2 Onderwijshuisvesting | 60 | 125 | 116 | -8 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken | 560 | 700 | 627 | -73 Totaal baten | 620 | 824 | 743 | -81 Saldo voor bestemming | -3.031 | -2.782 | -2.564 | 218 Mutaties reserves Stortingen reserves | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekkingen reserves | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal mutaties reserves | 0 | 0 | 0 | 0 Saldo na bestemming | -3.031 | -2.782 | -2.564 | 218 Toelichting op de financiën Het saldo na bestemming van dit programma is € 218.000 voordelig. Lasten Taakveld 4.2 Onderwijshuisvesting: € 136.000 voordeel. • | Er is in 2025 een premiebesparing op de brandverzekeringen gerealiseerd (€ 60.000). • | In 2025 hebben zich geen noemenswaardige calamiteiten voorgedaan. Hierdoor ontstaat een voordeel op het calamiteitenbudget (€ 83.000). Taakveld 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken: € 164.000 voordeel. • | De middelen die zijn ontvangen om de Verbreding VVE te financieren, overstijgen in 2025 de kosten. Dit geeft een voordeel van € 174.000 (zie ook baten).

29 30 Baten Taakveld 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken: € 73.000 nadeel. • Binnen de regeling Verbreding VVE worden middelen meegenomen naar 2026 (zie ook lasten). Vanaf 2026 wordt de jaarlijkse uitkering verlaagd omdat er een generieke korting wordt toegepast op alle specifieke uitkeringen (SPUKS). 31 Programma 5 | Sport, cultuur en recreatie Programma 5 | Sport, cultuur en recreatie Doelstelling Er is ruimte voor vrijetijdsbesteding, zowel door inwoners als recreanten. Introductie op het programma en relevante trends en ontwikkelingen Er is een goede culturele infrastructuur met verschillende musea en bibliotheken en evenementen. Voor de leefbaarheid van de dorpen is het bestaan van verenigingen essentieel. Sportbeoefening en vrijetijdsbesteding in verenigingsverband zijn daarom wezenlijke onderdelen van gemeentelijk beleid. Het accent ligt op gezondheid, sociale cohesie en participatie.

Kaderstellende documenten Romte foar Taal 2021-2025 Beleidsnotitie "Cultuur Promotie wordt Cultuur Evenementen" Beleidsnotitie Cultuureducatie 2023-2026 Bibliotheekbeleid 2023-2026 Afsprakenkader Sport 2022-2026 Preventieagenda Opsterland 2021-2030 Nota Kansen Benutten 2016-2020 Regionale Toeristische Ontwikkelstrategie Zuidoost Friesland 2022-2030 Bomenbeleidsplan 2020 Beeldkwaliteitsplan Beheer Openbare Ruimte 2021-2025 Erfgoedverordening Reguliere werkzaamheden • Stimuleren en faciliteren culturele initiatieven • In stand houden cultureel erfgoed • Stimulearje dat ynwenners en meiwurkers it Frysk sprekke en brûke • Zorgen voor kwalitatief goede sportaccommodaties • Accounthouderschap toeristische sector • Regionale afstemming recreatie en toerisme • Onderhoud groene buitengebied • Extensief beheer bermen buiten de bebouwde kom (biodiversiteit) • Terugplaatsen nieuwe bomen bij noodzakelijke bomenkap • Periodieke inspectie speeltuinen • Onderhouden gemeentelijke sportvelden Thema Sport Doelstellingen Wij hebben goede sportaccommodaties. Sporten is bereikbaar voor iedereen Maatregelen In 2025 hebben wij de benodigde en gewenste investeringen in buitensportaccommodaties tot en met 2040 in beeld gebracht Wat wilden we bereiken De status van alle gemeentelijke buitensportvelden wordt in beeld gebracht, waardoor de kosten voor onderhoud en renovatie duidelijk zijn.

Dit geldt voor zowel natuur- als kunstgrasvelden. Ook zijn de wensen van sportverenigingen in beeld gebracht. Wat hebben we gedaan Alle kosten voor onderhoud en renovatie van de buitensportvelden die de gemeente in beheer en eigendom heeft, zijn in beeld gebracht tot en met 2040. 32 In 2025 is 75% van de sportaanbieders actief met sociaal veilige sport en positief sportklimaat Wat wilden we bereiken In het Lokaal Sportakkoord 2.0 wordt deze actie benoemd. Sportverenigingen ondernemen acties op minimaal een vertrouwenscontactpersoon per dorp, een actief beleid rond veilig sportklimaat en/of het gratis verstrekken van Verklaringen Omtrent het Gedrag (VOG). Wat hebben we gedaan Er zijn vertrouwenscontactpersonen aangesteld die voor meerdere dorpen aanspreekpunt zijn. Voor het opstellen van beleid rond veilig sportklimaat is er een voorbeeld gedragscode opgesteld, een stappenplan voor meldingen gemaakt, een ouderinformatiebrief en een voorbeeld websitetekst opgesteld. Dit geheel dient per vereniging op maat gemaakt te worden. Er zijn voor trainers workshops en e-learnings grensoverschrijdend gedrag beschikbaar en voor bestuursleden sessies voor veilig sportbeleid. Daarnaast zijn er interventies opgezet bij diverse verenigingen om het sportklimaat te verbeteren. VOG’s kunnen al enkele jaren kosteloos aangevraagd worden via de NOC*NSF.

In 2025 laten we minstens 120 volwassenen met een laag inkomen en minstens 150 kinderen structureel sporten Wat wilden we bereiken Vanuit het Volwassenenfonds en het Jeugdfonds Sport & Cultuur worden contributies/abonnementen en benodigde sportattributen gefinancierd. Wat hebben we gedaan In 2025 hebben we 140 volwassenen en 150 kinderen uit gezinnen met een laag inkomen kunnen laten sporten. We monitoren het sportgedrag van onze inwoners Wat wilden we bereiken Vanuit het lokaal sportakkoord willen we inzicht krijgen in hoeveel inwoners van Opsterland bewegen of sporten. We hebben zicht op de bij het NOC*NSF aangesloten sportleden en via buurtsportcoaches alle sportende kinderen van groep 3 tot en met 8. Er is een groep waarvan we niet weten of ze sporten. Dit willen we inzichtelijk hebben. Het doel hiervan is om op basis van de verkregen data interventies op te zetten, waarmee wij meer inwoners kunnen laten sporten en bewegen. Wat hebben we gedaan In 2025 zijn we gestart met het in beeld brengen van hoeveel inwoners sporten en bewegen. Dit doen we samen met andere gemeenten in HOWOS-verband. De monitor is nog niet afgerond. Op basis hiervan kunnen we later gerichte acties opzetten om meer inwoners te laten sporten.

We realiseren in 2024 en 2025 de vernieuwing en uitbreiding van sportcentrum Kortezwaag in Gorredijk Wat wilden we bereiken In Gorredijk werken we aan de toekomst van sportcentrum Kortezwaag. Samen met de exploitant en andere stakeholders zorgen we dat er in 2024/2025 een verbouwd en uitgebreid sportcentrum staat. Wat hebben we gedaan Op 21 november is het vernieuwde Sportcomplex Kortezwaag opgeleverd. De opening volgde op 4 december. Daarmee is de uitbreiding en vernieuwing van het sportcentrum afgerond. Wij onderzoeken in 2025 hoe wij gymnastiek- en turnverenigingen kunnen ondersteunen in hun bestaan om peuter- en kleutergymnastiek te behouden Wat wilden we bereiken Wij onderzoeken in 2025 hoe wij gymnastiek- en turnverenigingen kunnen ondersteunen in hun bestaan om peuter- en kleutergymnastiek te behouden. Het doel is om in elk dorp peuter - en kleutergymnastiek te stimuleren. 33 Wat hebben we gedaan In 2025 is het onderzoek met alle gymnastiek- en turnverenigingen, de turnbond en de verenigingsondersteuner afgerond. We zijn gestart met de planfase om peuter - en kleutergymnastiek te behouden. We hebben de pijnpunten per vereniging op een rij gezet. We brengen in de 7 dorpen met een gymnastiekvereniging de groepen van de onderbouw naar de verenigingen in nauwe samenwerking met de buurtsportcoaches. Er wordt in deze dorpen gerichte promotie gevoerd.

De samenwerking wordt georganiseerd op promotie, administratie, trainers en zaalhuur. Gemeente financiert een procesbegeleider om dit proces te begeleiden. Wij organiseren valpreventieve beweeginterventies Wat wilden we bereiken We organiseren samen met buurtsportcoaches, fysiotherapeuten en huisartsen de valpreventieve beweeginterventies. Het doel hiervan is dat ouderen sterker worden en steviger op hun benen komen te staan. Hierdoor wordt het risico op vallen verkleind, waardoor het aantal ouderen dat hierdoor gebruik dient te maken van zorg vermindert. We willen dat minimaal 150 ouderen van 65+ deelnemen die een verhoogd risico hebben op vallen. Wat hebben we gedaan In de grote dorpen worden structurele interventies georganiseerd. In enkele kleine dorpen zijn de eerste groepen getraind. Meer dan 100 ouderen hebben deelgenomen aan de beweeginterventies. Wij stimuleren de begeleiding in de kinderopvang en het peuteronderwijs om kinderen zoveel mogelijk te laten bewegen Wat wilden we bereiken We ontwikkelen samen met buurtsportcoaches een pakket om kinderen in kinderopvang en peuteronderwijs te stimuleren tot bewegen. Het doel is om jonge kinderen actief te betrekken bij beweging, wat hun gezonde ontwikkeling en welzijn bevordert. Wat hebben we gedaan Alle kinderopvanglocaties in Opsterland hebben een beweegbox ontvangen.

De medewerkers zijn getraind om alle kinderen gestructureerd in beweging te brengen. De buurtsportcoaches geven jaarlijks een opfristraining. Thema Cultuur Doelstellingen Het cultureel klimaat draagt bij aan de leefbaarheid van Opsterland Maatregelen De gemeenteraad stelt een nieuw cultuurbeleid vast Wat wilden we bereiken Wij stellen in 2026 een nieuw cultuurbeleid op, waarin cultuureducatie en museumbeleid zijn opgenomen. Wat hebben we gedaan In 2025 is gestart met de voorbereidingen voor een nieuw cultuurbeleid. Dit traject is in 2025 nog niet afgerond. In dat jaar zijn gesprekken gevoerd met culturele aanbieders, onderwijsinstellingen, muziekverenigingen en andere relevante initiatiefnemers over de toekomst en de positie van kunst en cultuur in de gemeente Opsterland. Tijdens deze gesprekken zijn knelpunten geïnventariseerd en zijn wensen en aandachtspunten voor de toekomst opgehaald. Daarnaast is verkend welke integrale verbindingen mogelijk zijn met andere beleidsterreinen, zoals erfgoed en de Friese taal. Ook is geïnventariseerd welke rol kunst en cultuur kunnen spelen binnen het sociaal domein en op welke wijze deze rol kan worden vervuld of versterkt.

34 Bij een aantal culturele organisaties is het contact geïntensiveerd en is, waar nodig, ondersteuning geboden gericht op het versterken van kennis en vaardigheden, met als doel bij te dragen aan de zelfredzaamheid en autonomie van deze organisaties. De gemeenteraad stelt een nieuw Fries taalbeleid vast Wat wilden we bereiken Wij herijken het Fries taalbeleid en leggen dit voor aan de gemeenteraad. Wat hebben we gedaan Voor het Fries taalbeleid zijn in het verslagjaar belangrijke voorbereidende stappen gezet. Er zijn een startnotitie, een participatieverslag, een beleidsnota en concepten voor zowel een collegevoorstel als een raadsvoorstel opgeleverd. Deze stukken gaan in 2026 op route en worden in het eerste kwartaal ter besluitvorming aan de raad voorgelegd. Daarnaast is een subsidie aangevraagd voor de inzet van een meertaligheidscoördinator ten behoeve van de uitvoering van het Fries taalbeleid. Deze subsidie is op 18 december 2025 toegekend aan de gemeente Opsterland en wordt ingezet vanaf 2026. De gemeenteraad stelt in 2025 nieuw museumbeleid vast Wat wilden we bereiken We stellen in 2025 een nieuw museumbeleid op en leggen dit voor aan de gemeenteraad. Daarin gaat het onder andere over de mogelijkheden om musea in Opsterland toekomstbestendig te maken in relatie tot de overige musea in regio Zuidoost Fryslân.

Wat hebben we gedaan Het museumbeleid wordt opgenomen in het cultuurbeleid. Het museumbeleid is meegenomen in de startnotitie en het participatieproces wat in 2025 heeft plaatsgevonden. We geven invulling aan de wet zorgplicht bibliotheken Wat wilden we bereiken In 2026 bereiden we ons voor op goede bibliotheken in gemeenten. Een nieuwe wet maakt het verplicht voor gemeenten om bibliotheken te regelen. Ook provincies moeten meewerken aan het opzetten van openbare bibliotheken voor iedereen. Zo krijgt elke inwoner toegang tot een openbare bibliotheek in de buurt. Wat hebben we gedaan In 2025 hebben we gewerkt aan een volwaardige bibliotheek die voldoet aan de nieuwe wet. De bibliotheek biedt toegang tot kennis, lezen, leren, cultuur en ontmoeting. Dit doen we met meer activiteiten, ruimere openingstijden en de inzet van professioneel personeel. Zo bereiden we ons voor op een goede bibliotheek voor alle inwoners in 2026. Wij stimuleren de samenwerking tussen de bibliotheken en maatschappelijke organisaties Wat wilden we bereiken We subsidiëren de bibliotheek. Verder ondersteunen we samenwerkingsinititiatieven tussen de bibliotheek en andere organisaties om de leefbaarheid van Opsterland te versterken, bijvoorbeeld met welzijnsorganisaties en scholen. Wat hebben we gedaan In 2025 is de samenwerking tussen de netwerkpartners doorgezet.

In 2025 zijn Homestart van Humanitas en Buurtgezinnen ook aangesloten als samenwerkingspartners. Daarnaast is het Informatiepunt digitale overheid (hierna: IDO) gevestigd in de bibliotheek. Het IDO draagt bij aan de doelen voor een volwaardige bibliotheekvoorziening zoals omschreven in de Bibliotheekwet (Wsob). 35 Thema Recreatie en Toerisme Opsterland is een aantrekkelijke groene gemeente waar het goed toeven is. Toerisme en recreatie zijn belangrijke instrumenten die de leefbaarheid bevorderen en de lokale economie stimuleren. Binnen de regio Zuidoost Fryslân werken we programmatisch samen aan “Het Andere Friesland”. We zetten in op meer kwaliteit. We benutten onze toeristische mogelijkheden zo veel mogelijk. We werken samen met de horeca en andere ondernemers in deze sector. Doelstellingen De kwaliteit van toeristische voorzieningen is (verder) ontwikkeld en verbeterd Maatregelen De faciliteiten voor toeristen en recreanten worden meetbaar verbeterd Wat wilden we bereiken 1. We verbeteren de fiets-, ruiter-, en MTB-netwerken in regionaal verband. 2. De opbrengsten uit de toeristenbelasting zetten we in voor (verdere) ontwikkeling van toeristische voorzieningen en activiteiten. 3. De Turfroute als toeristisch blauw lint door de regio: we verbeteren faciliteiten aan de wal in regionaal verband. 4.

We zetten in op promotie, informatievoorziening en gastheerschap op regionaal niveau vanuit 'Het Andere Friesland'. Wat hebben we gedaan 1. We verbeteren de fiets-, ruiter-, en MTB-netwerken in regionaal verband. In 2025 is het tweede deel van het tracé van recreatieve fietspaden in de omgeving Bakkeveen/ Wijnjewoude (Duurswouderheide, Oude Bosch en Slotplaats) opgewaardeerd. De uitvoering en het opdrachtgeverschap van dit project werden verzorgd door de Provincie Fryslân. 2. De opbrengsten uit de toeristenbelasting zetten we in voor (verdere) ontwikkeling van toeristische voorzieningen en activiteiten. De opbrengsten vanuit de toeristenbelasting worden geplaatst in de Reserve Toeristenbelasting. Ook dit jaar zijn vanuit de Reserve Toeristenbelasting onder andere de volgende voorzieningen en activiteiten gefinancierd: Recreatieschap Marrekrite (o.a. beheer fiets- en wandelknooppuntennetwerken); (subsidies voor) toeristische (bovenregionale) evenementen, routes en voorzieningen; financiering t.b.v. promotie, gastheerschap en informatievoorziening (zie punt 3 en 4) en personele kosten. 3. De Turfroute als toeristisch blauw lint door de regio: we verbeteren faciliteiten aan de wal in regionaal verband. Stichting TRZF (Toerisme Regiomarketing Zuidoost Friesland) actualiseerde en optimaliseerde de afgelopen twee jaar de informatie over de Turfroute.

Denk daarbij aan goede digitale informatievoorziening via provinciale en regionale kanalen, de Turfroute kaart (Nederlands + Duits) en Turfroute tasjes met informatiemateriaal die werden uitgedeeld bij sluizen langs de Turfroute. Ook werd er ingezet op diverse informatie- en promotiemogelijkheden via landelijke samenwerkingen en media. Gemeentelijk werden diverse subsidies verstrekt om de faciliteiten langs de Turfroute op peil te houden. 4. We zetten in op promotie, informatievoorziening en gastheerschap op regionaal niveau vanuit 'Het Andere Friesland'. Stichting TRZF werkt voor de landelijke promotie samen met provinciale marketingorganisatie Merk Fryslân. Er werd ingezet op de regio via diverse beurzen, persreizen, advertorials en mediacampagnes (camper- en wintercampagnes). Inzet op online marketing resulteerde in (regio)websitebezoek van +- 145.000 bezoekers en samenwerking met sociale mediakanalen in meer dan 1,5 miljoen views. Verder werd dit jaar de (digitale) interactieve kaart van de regio verder uitgebreid. De inzet op diverse printmaterialen blijft onverminderd (huis-aan-huis-krant, inspiratiekaart (NL/DE) , fiets- en wandelkaart, ansichtkaarten, evenementenposters).

36 Met betrekking tot informatievoorziening en gastheerschap werd verbinding en kennisuitwisseling tussen gastvrijheidsondernemers gestimuleerd via bijeenkomsten, een klankbordsessie en de gebiedssafari. Daarnaast faciliteerde stichting TRZF workshops over o.a. AI en Canva voor gastvrijheidsondernemers. Afsluitend werd de Open Museum Maand georganiseerd. Thema Openbaar groen We onderhouden de openbare ruimte op de manier die past bij de andere thema's uit dit programma: uitnodigend voor inwoners en toeristen. Ook dragen we met het onderhoud bij aan duurzaamheid. We vergroten de biodiversiteit, bijvoorbeeld door meer ruimte te geven aan bloeiende bloemen. Ook zorgen we voor herplanten van bomen. Doelstellingen We investeren in de Mienskip en in vertrouwen in de gemeentelijke overheid Maatregelen We begeleiden initiatieven vanuit de samenleving Wat wilden we bereiken Inwoners en organisaties kunnen via het 'initiatievenformulier' een aanvraag indienen voor verbetering van de leefbaarheid of openbare ruimte. Levensvatbare ideeën ondersteunen wij. Die initiatieven gaan we begeleiden. Wat hebben we gedaan In 2025 hebben we ruim 40 initiatieven ondersteund. Mooie voorbeelden zijn de bijdrage aan de Tour de Odense en het faciliteren bij de aanleg van de picknickplaats in Terwispel.

Wat heeft het gekost Mutaties in de reserves worden verwerkt in programma 0 maar niet alle reserves hebben betrekking op programma 0. Om een juiste financiële analyse per programma te kunnen maken zijn in onderstaande tabel de mutaties van de reserves voor programma 5 meegenom | en. Exploitatie x € 1.000 | Realisatie | Begr. 2025 | Begr. 2025 | Realisatie | Mut 2024 | (Primitief) | (incl wijz) | 2025 | B25<>R25 Lasten | 7.759 | 5.591 | 7.172 | 7.440 | 268 Baten | 1.497 | 635 | 805 | 944 | 140 Saldo voor bestemming | -6.262 | -4.955 | -6.367 | -6.495 | -128 Mutaties reserves Lasten | - | - | - | - | - Baten | 450 | 177 | 427 | 352 | -75 Saldo na bestemming | -5.812 | -4.778 | -5.940 | -6.144 | -203 Specificatie per taakveld x € 1.000 | Realisatie | Begr. 2025 | Realisatie | Mut 2024 | (incl wijz) | 2025 | B25<>R25 Lasten 5.1 Sportbeleid en activering | 653 | 537 | 540 | 2 5.2 Sportaccommodaties | 1.516 | 1.136 | 1.198 | 62 5.3 Cultuurpresentatie, -productie en -participatie | 374 | 394 | 389 | -6 5.4 Musea | 456 | 90 | 94 | 4 5.5 Cultureel erfgoed | 43 | 118 | 45 | -73 5.6 Media | 823 | 912 | 931 | 20 5.7 Openbaar groen en (openlucht)recr. | 3.894 | 3.985 | 4.243 | 258 Totaal lasten | 7.759 | 7.172 | 7.440 | 268 Baten 5.1 Sportbeleid en activering | 513 | 378 | 337 | -42 5.2 Sportaccommodaties | 152 | 125 | 129 | 4 5.3 Cult.presentatie, -productie en -partic.

| 12 | - | - | - 5.4 Musea | 356 | 14 | 19 | 5 5.5 Cultureel erfgoed | - | 2 | - | -2 5.6 Media | 76 | - | 38 | 38 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie | 388 | 285 | 422 | 137 Totaal baten | 1.497 | 805 | 944 | 140 Saldo voor bestemming | -6.262 | -6.367 | -6.495 | -128 Mutaties reserves Stortingen reserves | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekkingen reserves | 450 | 427 | 352 | -75 Totaal mutaties reserves | 450 | 427 | 352 | -75 Saldo na bestemming | -5.812 | -5.940 | -6.144 | -203 37 38 Toelichting op de financiën Het saldo na bestemming van dit programma is € 203.000 nadelig Lasten Taakveld 5.2 Sportaccommodaties: € 62.000 nadeel. • Met de exploitant van Sportcentrum Kortezwaag zijn afspraken gemaakt over kostenverdeling, onder andere die van elektra. Omdat dit nog niet voorzien was in de begroting 2025 zorgt dit voor een overschrijding (€ 49.000). Taakveld 5.5 Cultureel erfgoed € 73.000 voordeel. • Het aanwijzen van monumenten heeft een langere doorlooptijd gehad dan voorzien. Eigenaren van aangewezen monumenten hebben daarom minder gebruik gemaakt van de subsidie mogelijkheden (€ 36.000). • Het archeologisch onderzoek, wat nodig is voor verbeterde archeologische waardenkaarten en bronnenkaarten, wordt uitgevoerd in 2026. Hiervoor wordt een resultaatbestemming aangevraagd (€ 20.000). Taakveld 5.7 Openbaar groen en (openlucht)recreatie: € 258.000 nadeel.

• De bijdrage voor bediening van de bruggen en het instandhouden van de Turfroute over 2025 valt hoger uit (€ 40.000). • In 2025 hebben we meer uitgegeven aan het beheer van het openbaar groen als het gevolg van het noodzakelijk inhuren van extern personeel (€40.000). • In 2025 is meer uitgegeven aan watergangen als gevolg van noodzakelijke voorbereidingen op de totale baggeropgave Opsterland (€125.000). Hier tegenover staat ook een bijdrage van het Wetterskip (€ 60.000), zie batenkant. • In 2025 zijn de achterstanden van boominspecties weggewerkt. Dit zorgt wel voor een overschrijdingen op het bomenbudget (€ 70.000). Baten Taakveld 5.7 Openbaar groen en (openlucht)recreatie: € 137.000 voordeel. • Vanuit de Regiodeal is een hogere bate ontvangen voor de renovatie van de recreatieve fietspaden (€ 68.000). • Vanuit het Wetterskip is een bijdrage ontvangen als compensatie voor de voorbereidingen op de totale baggeropgave Opsterland (€ 60.000). Mutatie in de reserves • De lagere onttrekking van de reserve Recreatie en Toerisme wordt veroorzaakt door de hogere bate vanuit de Regiodeal (€ 75.000). 39 Programma 6 | Sociaal domein Programma 6 | Sociaal domein Inwoner voorop In Opsterland willen wij dat het goed gaat met onze inwoners. Wij vinden het belangrijk dat iedereen een fijn leven kan hebben en zijn eigen keuzes kan maken.

Daarom kijken we naar wat er allemaal speelt in onze gemeenten en wat we kunnen doen om te helpen. Betaald werk We gaan een extra inspanning leveren om mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt aan een baan te helpen. We doen dit samen met onze partners in de arbeidsmarktregio. Hierdoor hebben minder mensen een bijstandsuitkering nodig en halen zij eigenwaarde uit het verdienen van eigen inkomen. In 2025 gaat de wet 'van school naar duurzaam werking. Het doel van dit wetsvoorstel is om jongeren met een afstand tot de arbeidsmarkt de juiste begeleiding en ondersteuning te geven richting economische zelfstandigheid. Armoede We hebben als gemeente een beperkte rol bij het tegengaan van armoede. Die rol nemen we, bijvoorbeeld door meer in te zetten op schuldenpreventie. Een ander voorbeeld is dat we ervoor zorgen dat meer mensen die ervoor in aanmerking komen daadwerkelijk gebr uik maken van onze gemeentelijke inkomensvoorzieningen. Vanaf 1 januari 2025 gaat de 'Participatiewet in Balans in werking'. Het doel van de wet is gemeenten meer ruimte te geven om te handelen vanuit de menselijke maat. Zorg Wij willen gezondheid en welzijn zoveel mogelijk bevorderen en problemen zo vroeg mogelijk oplossen. Dit doen wij het liefst door het faciliteren en ondersteunen van de eigen familie, vrienden, het dorp en laagdrempelige vormen van hulp.

We streven ernaar dat mensen eerder hulp krijgen, voordat problemen ernstig worden. Dit noemen wij de 'beweging naar de voorkant'. Om goed in te spelen om deze veranderingen willen wij meer werken in het gedachtegoed van positieve gezondheid. De aandacht gaat uit naar wat de inwoner kan en wil, en wat hun leven betekenisvol maakt; niet meer naar de klachten en het probleem. Jeugdhulp Bij de jeugdhulp gaat het allereerst om de jeugdige en om wat die nodig heeft. Tegelijk besteden we een groot deel van onze begroting aan die jeugdhulp. Daarom houden we deze hulp bereikbaar én betaalbaar. Ook hier richten we ons nadrukkelijk op het voorkomen van (duurdere) zorg. Net zoals we dat bij de WMO/zorg doen, nemen we diverse maatregelen om dat te bereiken. Daarbij werken we nauw samen met de scholen. Dorpen Hoe we met onze dorpen omgaan, staat ook in dit programma van de begroting. Nieuw dorpenbeleid wordt leidend voor de komende jaren. Daarnaast gaan we verder met de doarpspetearen (voorheen noemden we dit dorpstafels). Verder ronden de dorpen en de gemeente de actieplannen voor de dorpshuizen af. Vluchtelingen Nog steeds vragen zowel vluchtelingen uit Oekraïne als statushouders en vluchtelingen uit de rest van de wereld onze aandacht. De huisvesting van vluchtelingen en statushouders voeren wij projectmatig uit. Dat staat daarom in de paragraaf Vluchtelingen.

40 Kaderstellende documenten Preventieagenda Opsterland 2021-2030 Beleidsnota nieuwe Wet inburgering 2022 Fryske Regiovisie Jeugd 2023 Verordening Hart voor de Jeugd 2025 Visie complementaire ondersteuning 2023 Kadernota Dorpshuizenbeleid 2021 - 2026 Dorpenbeleid 'Doarpen oan set' 2025 Nota Hert foar Opsterlân Lokale Inclusie Agenda Verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Opsterland 2023 Beleidsplan Schuldhulpverlening 2025 Verordening beslistermijn schuldhulpverlening Opsterland 2023 Re-integratieverordening gemeente Opsterland 2023 Reguliere werkzaamheden • Verstrekken bijstandsuitkeringen • Ondersteuning bij re-integratie naar regulier werk of werk via Caparis • Aanbieden jeugdhulp en andere ondersteuning voor kinderen, jongeren en gezinnen • Aanbieden ondersteuning WMO voor ouderen, mantelzorgers e.d.

(bijvoorbeeld huishoudelijke hulp, hulpmiddelen, gehandicaptenparkeerplaats) • Zorgen voor dagbesteding en begeleiding • Ondersteuning bij geldzorgen en schulden • Zorgen voor inburgering statushouders • Zorgen voor opvang vluchtelingen Oekraïne • Subsidiëren sociaal-cultureel werk • Bieden welzijnswerk (jongerenwerk e.d.) • Ondersteuning dorpen, dorpshuizen en plaatselijk belangen • Behandeling klachten en bezwaren Thema Uitvoering sociale wetgeving Doelstellingen Meer inwoners zijn financieel gezond Maatregelen De gemeenteraad stelt een beleidsnota voor minima en armoede vast Wat wilden we bereiken We stellen een beleidsnota minima en armoedebeleid op. Het besteedbaar inkomen van de minima is (ook in Opsterland) de laatste jaren steeds meer onder druk komen te staan. Daarom is het belangrijk om met een visie te komen voor het beleid rondom armoedebestrijding. Wat hebben we gedaan We hebben in 2025 onderzoek gedaan naar een beleidsnota minima en armoedebeleid. Dit heeft opgeleverd dat het uitwerken van deze nota een zorgvuldig proces vraagt, waarin stakeholders zoals Humanitas en de woningcorporaties actief worden betrokken. Dit proces is in 2025 nog niet afgerond.

We bereiden ons voor op de nieuwe wettelijke taak van basisdienstverlening voor schuldhulpverlening Wat wilden we bereiken Het Rijk wil dat iedere gemeente dezelfde ‘basisdienstverlening’ voor schuldhulpverlening gaat aanbieden. In 2025 voeren we dit ook in bij de gemeente Opsterland. Belangrijkste punten zijn het aanbieden van een saneringskrediet, een aflostermijn van 18 maanden en het bieden van nazorg. 41 Wat hebben we gedaan We hebben de basisdienstverlening schuldhulpverlening in 2025 in Opsterland geïmplementeerd. Zo kunnen cliënten (onder voorwaarden) nu gebruikmaken van een saneringskrediet, hanteren we de aflossingstermijn van 18 maanden en bieden we standaard nazorg na e en traject schuldhulpverlening. We continueren onze inzet met betrekking tot de communicatie over financieel gezond gedrag en de gemeentelijke inkomensvoorzieningen Wat wilden we bereiken We willen stimuleren dat inwoners financieel gezond blijven. We zetten een voorlichtingscampagne op voor scholen, sportverenigingen en andere maatschappelijke organisaties. Daarnaast maken we onze hulpverlening en inkomensvoorzieningen bekend via de gemeentewebsite en onze spreekuren in de bibliotheek. Wat hebben we gedaan We zijn in 2025 aangesloten bij de Week van het Geld om financieel bewustzijn bij de scholen in Opsterland te stimuleren.

Daarnaast is er via (maatschappelijke) organisaties zoals de bibliotheek, Code Hans en Humanitas, veel aandacht besteed aan dit onderwerp. In onze communicatie hebben we ingezet op het bekender maken van ons aanbod voor hulpverlening (gemeente en vrijwilligersorganisaties) en onze inkomensvoorzieningen. Ook hebben we een extra consulent vroegsignalering (voor het signaleren van betalingsachterstanden en mogelijke schulden) aangenomen. We implementeren de wetswijziging Participatiewet in Balans Wat wilden we bereiken In 2025 wordt met Participatiewet in Balans een belangrijke wetswijziging van de Participatiewet ingevoerd. We implementeren deze wet. Hierdoor kunnen we als gemeente meer maatwerk bieden en meer vanuit de menselijke maat werken in onze dienstverlening voor inwoners in de bijstand. Wat hebben we gedaan De Participatiewet in Balans is in 2025 door de landelijke politiek aangenomen, maar de invoering is grotendeels uitgesteld. Er zijn een aantal kleine wetswijzigingen zijn sinds 1 januari 2026 al wel ingegaan. Deze wijzigingen hebben wij in 2025 in onze uitvoering van de Participatiewet geïmplementeerd. De grootste wetswijzigingen gaan in op 1 januari 2027. Wij zullen ons hier in 2026 verder op voorbereiden.

Doelstellingen Minder inwoners leven van een bijstandsuitkering Maatregelen Caparis ontwikkelt zich verder naar een toekomstbestendig sociaal ontwikkelbedrijf Wat wilden we bereiken Caparis gaat zich de komende jaren ontwikkelen tot een toekomstbestendig sociaal ontwikkelbedrijf voor mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Dat vraagt ook inzet van ons als gemeente. In 2025 gaan we als gemeente 5 extra afspraakbanen en 2 extra plekken Beschut Werk bij Caparis realiseren. Ook gaan er inburgeraars vanuit Opsterland bij Caparis participatie-uren uitvoeren, als verplicht onderdeel van hun inburgering. Daarnaast onderzoeken we in 2025 de mogelijkheden voor extra impulsgelden vanuit het Rijk voor het verstevigen van de infrastructuur voor sociale ontwikkelbedrijven, zoals Caparis. Op dit moment zijn we ook bezig met een plan van aanpak voor een pilot basisbanen via Caparis, dat begin 2025 ter besluitvorming ligt bij de gemeenteraad. Wat hebben we gedaan We hebben in 2025 vijf extra werkplekken Beschut Werk en drie extra Afspraakbanen gerealiseerd bij Caparis. Zestien inburgeraars hebben werkervaring opgedaan bij Caparis, als onderdeel van hun inburgering. Het plan van aanpak 'basisbanen' is in maart 2025 voor onbepaalde tijd opgeschort en via 42 een raadsbrief gecommuniceerd.

We zijn medio 2025 begonnen met een onderzoek naar de mogelijkheden om de sociale werkinfrastructuur in de regio te versterken met behulp van de impulsgelden vanuit het Rijk. We bereiden ons voor op de implementatie van het wetsvoorstel ‘van school naar duurzaam werk’ en het wetsvoorstel Participatiewet in Balans. Wat wilden we bereiken De invoering van de wet 'van school naar duurzaam werk' en de wet Participatiewet in Balans staat gepland voor 2025. Het kabinet wil met het wetsvoorstel ‘van school naar duurzaam werk’ jongeren met (een mogelijke) afstand tot de arbeidsmarkt en voortijdige schoolverlaters een betere begeleiding bieden bij de overgang van school naar werk. In het wetsvoorstel van school naar duurzaam werk wordt daarvoor een aantal maatregelen voorgesteld, die de wettelijke taken van scholen en gemeenten wijzigen of uitbreiden. De te ondersteunen doelgroep kwetsbare jongeren wordt bijvoorbeeld uitgebreid van 23 jaar tot 27 jaar. Het kabinet wil met het wetsvoorstel Participatiewet in Balans de hardheden uit de huidige wet wegnemen en deze eenvoudiger, begrijpelijker en beter aansluitend maken. De aangepaste Participatiewet wil mensen meer centraal stellen, gaat uit van vertrouwen en sluit beter aan op wat mensen (aan)kunnen en nodig hebben (zoals ook nadruk op maatschappelijke participatie, dan alleen werk).

Beide wetsvoorstellen moeten nog door de Eerste en de Tweede Kamer. Wat hebben we gedaan In 2025 hebben we ons voorbereid op de invoering van de wetten van school naar duurzaam werk en Participatiewet in Balans per 1 januari 2026. We hebben regionaal samengewerkt met scholen en partners en een nieuw regionaal plan gemaakt om schooluitval te voorkomen voor de periode 2026-2029. Ook is de samenwerking tussen onderwijs en participatie binnen de gemeente versterkt. Daarnaast hebben wij voorbereidingen getroffen voor aanpassing van de re-integratieverordening voor komend jaar en voor een stapsgewijze invoering van de Participatiewet in Balans, met aandacht voor maatschappelijke participatie. We intensiveren onze aanpak voor mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt Wat wilden we bereiken Samen met Caparis werken we aan de talenten van de uitkeringsgerechtigden. We ontwikkelen in 2025 een traject gericht op maatschappelijke participatie en op het mensen in beweging krijgen door sport en bewegen. We zetten in op basisbanen voor mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Wat hebben we gedaan In 2025 is gewerkt aan een nieuwe gezamenlijke inkoop van re-integratie en participatiediensten voor de OWO-gemeenten vanaf 2026. Daarin is een traject voor maatschappelijke participatie opgenomen, met aandacht voor sport en bewegen.

Caparis is één van de aanbieders en brengt vooral bij mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt hun talenten en vaardigheden in beeld, om hen beter te begeleiden naar werk of participatie. We stimuleren de participatie van inburgeraars, onder andere met 16 werkervaringsplekken bij Caparis . Wat wilden we bereiken Voor inburgeraars hebben we een weekvullend programma op grond van de Wet Inburgering 2021. Zij volgen taallessen via Firda of Stavoor, doen werkervaring op bij Caparis of andere werkgevers en krijgen ook maatschappelijke begeleiding via Code Hans. Het doel is dat inburgeraars in Opsterland zo snel mogelijk actief meedoen en zo snel mogelijk uitstromen naar betaald werk. We bieden ook een werkervaringsplek aan binnen onze ambtelijke organisatie. Wat hebben we gedaan In 2025 hebben ongeveer 100 inburgeraars vanuit de gemeente Opsterland taallessen gevolgd bij Firda of Stavoor, als onderdeel van hun inburgering. Zij deden daarnaast ook werkervaring op via 43 Caparis of een andere werkgever (via ‘taalstages’). Ook kregen zij begeleiding via Code Hans bij het maatschappelijk integreren. In 2025 is ook de eerste werkervaringsplek gerealiseerd voor een inburgeraar binnen onze ambtelijke organisatie. We werken de Strategische Koers 2022-2026 voor de arbeidsmarktregio uit in meerdere uitvoeringsplannen.

Wat wilden we bereiken De gemeente Opsterland werkt samen met onder andere onderwijspartners, zorgpartijen, UWV, de provincie en andere gemeenten. Wat we samen willen bereiken hebben we vastgelegd in de Strategische Koers 2022-2026 voor de Arbeidsmarktregio (Fryslân Werkt). In het kader van de hervorming van de infrastructuur van de arbeidsmarkt, wordt in de Arbeidsmarktregio Fryslân ook samen gewerkt aan het vormen van een regionaal werkcentrum, door het verstevigen van de samenwerking tussen betrokken partners in de regio. Er wordt bijvoorbeeld gewerkt aan 1 regionaal loket, waar werkzoekenden en werkgevers elkaar regionaal beter kunnen vinden. Wat hebben we gedaan In 2025 is het Regionaal Werkcentrum Fryslân geopend in Leeuwarden. Dit is één loket waar werkenden, werkzoekenden en werkgevers beter worden geholpen. Het werkcentrum is een samenwerking van gemeenten, UWV, onderwijs en sociale ontwikkelbedrijven. Samen i s ook een meerjarenagenda vastgesteld om werkgevers beter te ondersteunen en extra hulp te bieden aan mensen die dit nodig hebben. Thema Maatschappelijke ondersteuning Doelstellingen Inwoners houden de regie over hun eigen leven en kunnen zelfstandig blijven wonen. Maatregelen De gemeenteraad stelt een Lokale Inclusie Agenda vast Wat wilden we bereiken In 2024 is er gewerkt aan een Lokale Inclusie Agenda.

In 2025 wordt het beleidsplan voorgelegd aan de gemeenteraad. De acties en actieplannen die daaruit voortvloeien worden in gang gezet. Wat hebben we gedaan De Lokale Inclusie Agenda is op 29 september 2025 vastgesteld door de gemeenteraad. Er wordt een beleidsnotitie over mantelzorg aan u voorgelegd Wat wilden we bereiken Het mantelzorgbeleid dat in 2024 is toegezegd en wordt in 2025 voorgelegd aan de gemeenteraad. Wat hebben we gedaan Het beleidsplan Hert foar Opsterlân is op 29 september 2025 vastgesteld door de gemeenteraad. Hierin is mantelzorgondersteuning als van de deelinspanningen opgenomen. We kopen nieuwe Wmo-maatwerkvoorzieningen in. Wat wilden we bereiken De contracten voor het leveren van Wmo maatwerkvoorzieningen eindigen op 31 december 2025. In 2025 worden de maatwerkvoorzieningen opnieuw ingekocht, waarbij ook de mogelijkheid van gebiedsgericht inkopen wordt onderzocht. De inkoop doen we in OWO verband. Mogelijk dat n.a.v. uitgangspunten van de inkoop, de Wmo verordening aangepast moet worden. 44 Wat hebben we gedaan In OWO verband zijn de voorbereidingen voor de aanbesteding afgerond. De planning is om per 1 juli 2026 nieuwe contracten af te sluiten. In overleg met de huidige aanbieders is overeengekomen de bestaande contracten tot 1 juli 2026 te verlengen.

We voeren in 2025 een verkennend onderzoek uit naar de ondersteuning van mensen met onbegrepen gedrag Wat wilden we bereiken We gaan in 2025 stappen zetten om de huisvesting en de ondersteuning van mensen met onbegrepen gedrag, te realiseren. Deze mensen worden nu vaak tijdelijk opgevangen in maatschappelijke opvang of op plekken waar permanente bewoning niet mogelijk is. Om dez e groep permanente huisvesting te bieden in een prikkelarme omgeving, is het realiseren van onconventionele woonplekken noodzakelijk. Wat hebben we gedaan In 2025 is de regionale woonzorgvisie vastgesteld en zijn er provinciaal verdere voorbereidingen getroffen voor een urgentieverordening volgens de Wet regie Volkshuisvesting. In beide documenten is aandacht voor de huisvesting en de ondersteuning van mensen met onbegrepen gedrag. Dit wordt na 2025 verder uitgewerkt. Wij stellen een nieuwe subsidieregeling voor sociaal-cultureel werk op Wat wilden we bereiken In 2025 stellen we een nieuwe subsidieregeling huisvestingskosten sociaal-cultureel werk op. Wat hebben we gedaan Er is in 2025 geen nieuwe subsidieregeling opgesteld, omdat daar vanuit de dorpen geen behoefte aan blijkt te zijn. De huidige systematiek is gebaseerd op maatwerk per dorp en voldoet. De noodzaak voor een nieuwe subsidieregeling gaan we heroverwegen.

Wij stellen een uitvoeringsagenda dementievriendelijke gemeente op Wat wilden we bereiken Omdat er steeds meer oudere mensen zijn, komen er ook (fors) meer mensen met dementie. Meer mensen met dementie zullen in de individuele thuissituatie wonen. Dit levert een aantal specifieke uitdagingen op. In 2023 hebben wij beleid opgesteld over dit onderwerp. We stellen in 2024 hiervoor een uitvoeringsagenda op. Daarin staan concrete stappen om een dementievriendelijke gemeente te worden. Wat hebben we gedaan In 2025 is het Odensehuis Beetsterzwaag uitgebreid met één extra dagdeel, met activiteiten gericht op bewegen en actief zijn. Regionaal is een gezondheidspad uitgewerkt met aandacht voor mensen met dementie. Daarom wordt de gemeentelijke uitvoeringsagenda in 2026 opgesteld, zodat de acties uit dit gezondheidspad daarin kunnen worden opgenomen. Dit draagt bij aan de ambitie om een dementievriendelijke gemeente te worden. Doelstellingen Met preventie voorkomen en beperken we problemen en versterken we de zelfredzaamheid Maatregelen We stellen een plan van aanpak op voor GALA en voeren dat uit Wat wilden we bereiken In 2025 ontvangen wij een specifieke uitkering (SPUK) voor het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). We stellen een plan van aanpak op voor de inzet van deze middelen, die grotendeels bestaande middelen onder één noemer samenvoegen.

Dit plan van aanpak vo egen we samen met het actieplan vanuit de preventieagenda. Hierdoor versterken het GALA-plan en de huidige preventieagenda elkaar. We werken samen met de dorpen aan een lokale aanpak. 45 Wat hebben we gedaan Het plan van aanpak voor GALA is samengevoegd met het actieplan Preventie. De raad is geïnformeerd over het actieplan op 27 januari 2025. Hier zijn diverse acties opgenomen die bekostigd worden vanuit de GALA middelen. Voorbeelden hiervan zijn ketenaanpakken zoals Kansrijke Start, Welzijn op Recept en Valpreventie, waarbij is ingezet op een meer duurzame en structurele samenwerking. Meer informatie over de uitgevoerde acties is opgenomen in het actieplan Preventie. In de raadsbrief die op 4 december 2025 is verzonden, evenals in het daarbij behorende actieplan voor 2026, is een terugblik opgenomen op de in 2025 uitgevoerde acties. We voeren het actieplan preventie uit Wat wilden we bereiken De omslag naar preventie is nodig om de zorg toekomstbestendig te maken. De Preventieagenda 2021-2030, met zeven actielijnen als uitgangspunt, werd in 2021 door de raad vastgesteld. Jaarlijks stellen we een actieplan preventie op, waarin we de actielijnen verder uitwerken met onze partners en inwoners. Wat hebben we gedaan Het actieplan 2025 hebben wij uitgevoerd. Op 27 januari is de gemeenteraad geïnformeerd over dit actieplan.

In het actieplan voor volgend jaar wordt teruggekeken naar de acties van 2025 en een plan gemaakt voor 2026. Veel van de acties richten zich op het versterken van bestaande netwerken en structuren. Hierbij kunt u denken aan het project opgroeien in een kansrijke omgeving (OKO), de Lokale educatieve Agenda en de sociale basis. Meer informatie over de uitgevoerde a cties is opgenomen in het actieplan Preventie. In de raadsbrief die op 4 december 2025 is verzonden, evenals in het daarbij behorende actieplan voor 2026, is een terugblik opgenomen op de in 2025 uitgevoerde acties. Wat hebben we verder gedaan Naast het realiseren van de doelstellingen en het uitvoeren van onze reguliere werkzaamheden is er ook gewerkt aan de volgende zaken: Afhandeling Wmo-aanvragen In 2025 nam het aantal aanvragen Wmo sterk toe. Er heeft extra inzet plaatsgevonden, zodat we bleven voldoen aan onze behandeltermijnen. Thema Jeugdhulp Doelstellingen Jeugdigen ontwikkelen zich zo goed mogelijk Maatregelen In 2025 geven we invulling aan het project ‘Van 18- naar 18+’ Wat wilden we bereiken Er is een concept projectplan 'Van 18- naar 18+’ opgesteld en de consulenten zijn op de hoogte van het toekomstplan. Dit project draagt bij aan een soepele overgang voor jongeren richting volwassenheid en alle verantwoordelijkheden die hierbij horen.

Wat hebben we gedaan In 2025 is het projectplan Van 18- naar 18+ verder uitgewerkt en zijn consulenten geïnformeerd over het toekomstplan. Jongeren krijgen via de Kwikstart-app duidelijke informatie over wat zij vóór hun achttiende moeten regelen. Ook zijn gesprekken gevoerd met het gebiedsteam en partners om het toekomstplan beter te laten aansluiten op de overgang naar volwassenenzorg. 46 We geven invulling aan de Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) -aanpak voor jeugdigen van 10 tot 18 jaar Wat wilden we bereiken We voeren de Preventieagenda uit waar OKO-deel van uitmaakt. In 2026 voeren wij de - in 2024 bepaalde - lokale speerpunten van OKO verder uit. Dit doen we door middel van participatie met onze inwoners. We werken regionaal samen en streven ernaar OKO provinciaal te borgen door het onderdeel te laten zijn van de Friese Preventie Aanpak. Wat hebben we gedaan In 2025 zijn wij van start gegaan met de implementatie van OKO. Ouderbetrokkenheid en Zinvolle vrijetijdsbesteding zijn de speerpunten geworden. De eerste zes werkgroepen zijn opgericht, waarvan één samen met ouders/opvoeders. In OWO-verband hebben wij meerdere voorlichtingsmomenten georganiseerd voor ouders/opvoeders. OKO is ook geborgd in de samenwerking met de scholen.

We monitoren, evalueren, stellen bij en continueren in 2025 de samenwerking tussen het onderwijs en zorg in de aanpak ‘Consulent Jeugd op school’ Wat wilden we bereiken In 2025 sluiten we de pilotfase van ‘Consulent Jeugd op school’ af, waarbinnen de consulenten Jeugd meer uren per scholen beschikbaar hebben. We onderzoeken in 2025 op welke manier deze aanpak ingebed kan worden op alle scholen in de gemeente Opsterland. Tevens werken we in 2025 volgens een gezamenlijke ondersteuningsroute (Onderwijs en Zorg) op school, waarbinnen de consulent Jeugd en ook het aanbod en mogelijkheden van het voorliggend veld een duidelijke rol hebben. Wat hebben we gedaan De evaluatie van de pilot 'Consulent Jeugd op school' is afgelopen jaar afgerond. Op 10 november heeft de gemeenteraad positief ingestemd met een structurele inzet van de consulenten op alle scholen in Opsterland vanaf 2026. Samen met de scholen is een gezamenlijke route ondersteuningsvragen Onderwijs - Zorg ontwikkeld en vastgesteld. We ontwikkelen de preventieve aanpak (Kansrijke start) door, voor kinderen tussen de -10 maanden en 2,5 jaar Wat wilden we bereiken We voeren het actieprogramma preventie jeugd uit. Onderdeel hiervan is dat we in 2025 de actielijnen van ‘Kansrijke start’ uitvoeren. Wat hebben we gedaan Het plan van aanpak is vastgesteld en geeft richting aan het te voeren beleid.

Daarnaast zijn er gezamenlijke speerpunten opgesteld met volledige lokale coalitie Kansrijke start. Daarnaast is er een casuïstiek groep gestart met verloskundigen en Jeugdgezondheidszorg. Doelstellingen Voor de meest kwetsbare jeugdigen en hun gezinnen is passende jeugdhulp beschikbaar Maatregelen We voeren de acties uit van de Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028 Wat wilden we bereiken In 2025 starten we met de uitvoering van deze ontwikkelopgaven en meten we de voortgang met de monitor ‘Hervormingsagenda’. Een deel van deze opgaven is al verwerkt in de Fryske Regiovisie Jeugdhulp en het Toekomstscenario Fryslân. Van 2023 tot 2028 pakken we knelpunten in de jeugdzorg structureel aan om het stelsel financieel houdbaar te maken. Wat hebben we gedaan Het budget voor Korte Lichte ondersteuning is toegekend in de perspectiefbrief 2025 en in de begroting 2026. Medewerkers van het gebiedsteam gaan, in lijn met de Hervormingsagenda, zelf lichte hulp verstrekken. In 2025 zijn de medewerkers van het gebiedsteam getraind in de verklarende 47 analyse en deze wordt, waar nodig, toegepast. Daarnaast werken we met het regionale ondersteuningsplan voor de vraagverheldering. We voeren de acties uit van het actieprogramma Fryske Regiovisie Jeugdhulp 2022 -2026 Wat wilden we bereiken In 2025 werken we aan de thema's uit het actieprogramma Fryske Regiovisie Jeugdhulp 2022-2026.

We versterken de samenwerking tussen onderwijs, gemeenten en jeugdhulp met een plan voor collectieve jeugdhulp in het SBO en VSO. We ontwikkelen een provinciale aanpak voor beter zicht op verzuim en thuiszitters. Wat hebben we gedaan We hebben in Zuidoost-Friesland-verband een start gemaakt met een visie op jeugd, onderwijs en gemeenten. De collega's van het gebiedsteam zijn getraind in de Verklarende Analyse. Het ondersteuningsplan is geëvalueerd. De raad heeft op 10 november ingestemd met de uitbreiding van consulenten jeugd op school. We voeren de acties uit van het Toekomstscenario Fryslân Wat wilden we bereiken In 2025 hebben we activiteiten voorbereid om in 2026 de kind- en beschermingsketen in Fryslân te versimpelen. De keten wordt gezinsgericht, eenvoudig, rechtsbeschermend, transparant en lerend ingericht. We borgen en promoten de aanpak van geweld in afhankelijkheidsrelaties, vergroten de expertise van consulenten, en implementeren de visie gefaseerde ketenzorg. Daarnaast ontwikkelen we een Serious Game om professionals te trainen in het signaleren en melden van huiselijk geweld en kindermishandeling. Wat hebben we gedaan De serious game is ontwikkeld en in december opgeleverd. In Q1 2026 wordt deze gelanceerd en in 18 gemeenten in gebruik genomen. We werken volgens de visie gefaseerde ketenzorg. Het convenant Sociaal Platform is ondertekend.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://opsterland.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/b4d139be-9f2b-44b4-b58b-88b878c31a48?agendaItemId=1321d032-d1d9-4fd8-85ff-bc6a73755547