CConstaterende datOpsterland
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 Jaarstukken 2025 (nieuw)

Raadsvergadering 30 juni 2026, gemeente OpsterlandBij agendapunt: Jaarstukken 2025 (B)58.207 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 7

Jaarstukken 2025 II Inhoud Leeswijzer .................................................................................................................................................1 Inleiding ....................................................................................................................................................3 JAARVERSLAG .......................................................................................................................................5 Programma 0 | Bestuur en ondersteuning ...............................................................................................5 Thema Bestuur .....................................................................................................................................6 Thema Dienstverlening en Organisatie ................................................................................................8 Programma 1 | Veiligheid ...................................................................................................................... 13 Thema Crisisbeheersing en brandweer ............................................................................................ 13 Thema Openbare orde en veiligheid .................................................................................................

14 Programma 2 | Verkeer en vervoer ....................................................................................................... 17 Thema Verkeer, vervoer en wegen ................................................................................................... 17 Programma 3 | Economie ...................................................................................................................... 21 Thema Ondernemen en werkgelegenheid ........................................................................................ 22 Thema Grondexploitatie - bedrijventerreinen .................................................................................... 22 Programma 4 | Onderwijs ...................................................................................................................... 25 Thema Onderwijs .............................................................................................................................. 26 Programma 5 | Sport, cultuur en recreatie ............................................................................................ 31 Thema Sport ......................................................................................................................................

31 Thema Cultuur ................................................................................................................................... 33 Thema Recreatie en Toerisme .......................................................................................................... 35 Thema Openbaar groen .................................................................................................................... 36 Programma 6 | Sociaal domein ............................................................................................................. 39 Thema Uitvoering sociale wetgeving ................................................................................................. 40 Thema Maatschappelijke ondersteuning ........................................................................................... 43 Thema Jeugdhulp .............................................................................................................................. 45 Thema Dorpenbeleid en dorpshuizen ............................................................................................... 48 Programma 7 | Volksgezondheid en milieu ........................................................................................... 53 Thema Gezondheid en Leefstijl .........................................................................................................

54 Thema Milieu ..................................................................................................................................... 55 Thema Duurzaamheid ....................................................................................................................... 56 Programma 8 | Bouwen, wonen en gronden ......................................................................................... 65 Thema Ruimtelijke ordening .............................................................................................................. 66 Thema Wonen ................................................................................................................................... 66 Thema Landschap, Natuur, Biodiversiteit, Landbouw en Erfgoed .................................................... 67 Thema Grondexploitatie - niet bedrijventerreinen en vastgoed ........................................................ 68 III Paragrafen ............................................................................................................................................. 72 Lokale heffingen ................................................................................................................................ 72 Weerstandsvermogen en risicobeheersing .......................................................................................

76 Onderhoud kapitaalgoederen ............................................................................................................ 80 Financiering ....................................................................................................................................... 85 Bedrijfsvoering ................................................................................................................................... 88 Openbaarheidsparagraaf ................................................................................................................... 96 Verbonden partijen ............................................................................................................................ 97 Grondbeleid ..................................................................................................................................... 108 Investeringen ................................................................................................................................... 113 OWO samenwerking ....................................................................................................................... 116 Vluchtelingen ...................................................................................................................................

118 JAARREKENING ................................................................................................................................. 120 Grondslagen jaarrekening ............................................................................................................... 120 Balans .............................................................................................................................................. 123 Uitgebreide Balans .......................................................................................................................... 124 Toelichting Balans : Activa .............................................................................................................. 126 Toelichting Balans : Passiva ............................................................................................................ 134 Overzicht van baten en lasten ......................................................................................................... 142 Rechtmatigheidsverantwoording ..................................................................................................... 148 Uiteenzetting financiële positie ........................................................................................................

150 Verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen (SiSa) ....................................................... 152 Wet Normering Topinkomens .......................................................................................................... 180 Overzicht gerealiseerde baten en lasten per taakveld .................................................................... 181 Overige gegevens ............................................................................................................................... 183 Bijlage: Overzicht verplichte beleidsindicatoren .................................................................................. 189 1 Leeswijzer De opbouw van de jaarstukken wordt in belangrijke mate voorgeschreven in het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV artikel 24 tot en met 58) en is als volgt: In het jaarverslag staat de beleidsverantwoording. De focus is gericht op het realiseren van de doelen, zoals gesteld in het coalitieakkoord ‘Mei-inoar foarút 2022‑2026’ (2022) en of er beleidsinhoudelijke of financiële afwijkingen ten opzichte van de begroting 2025 zijn. Uitgangspunt is dat de uitvoering voor ongeveer 80% uit reguliere activiteiten bestaat. Dat zijn ‘going concern zaken’ (vermeld in het jaarverslag per programma). Daar is minder politieke sturing op nodig, zolang er geen essentiële afwijkingen zijn.

Het Jaarverslag bevat: • Acht programma’s. Ieder programma is verdeeld in thema’s : Per thema de in de begroting vermelde doelstellingen en ambitieniveau waar aan gewerkt is. • Wat wilden we bereiken: De maatregel uit de begroting met wat voorgenomen was te gaan doen. • Wat hebben we gedaan: Een tekstuele toelichting op wat niet of anders is gedaan ten opzichte van wat voorgenomen of beoogd was. • Wat heeft het gekost: Bevat het overzicht van baten en lasten op het niveau van voorgeschreven taakvelden per programma. Het resultaat op een programma wordt toegelicht als er meer dan € 50.000 afwijking op het saldo, of een afwijking op de baten en lasten als dit uit oogpunt van begrotingsrechtmatigheid wenselijk is. In afzonderlijke programma overstijgende (verplichte) paragrafen staan beleidsinhoudelijke onderwerpen die extra aandacht vragen, beleidslijnen met betrekking tot de lokale heffingen en beheersmatige aspecten. Het betreft: • Lokale heffingen; • Weerstandsvermogen en risicobeheersing; • Onderhoud kapitaalgoederen; • Financiering; • Openbaarheidsparagraaf; • Bedrijfsvoering; • Verbonden partijen; • Grondbeleid; Naast de verplichte paragrafen zijn onderstaande paragrafen aanvullend opgenomen vanwege het programmaoverschrijdende karakter. • Investeringen; • OWO samenwerking; • Vluchtelingen.

2 De Jaarrekening (financiële rekening) bevat de financiële verantwoording over 2025. Na de beschrijving van de waarderingsgrondslagen volgt de balans en de toelichting daarop. Vervolgens wordt het overzicht van baten en lasten per programma en taakveld weergegeven daarna volgt een overzicht van incidentele baten en lasten. Het college legt verantwoording af over de rechtmatigheid van alle baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening. De rechtmatigheidsverantwoording en de bevindingen worden hier opgenomen. In de paragraaf bedrijfsvoering worden eventuele onrechtmatigheden boven de rapporteringsgrens na der toegelicht. De uiteenzetting van de financiële positie, de verantwoordingsinformatie specifieke uitkeringen (SiSa) en de informatie in het kader van de wet normering topinkomens (WNT) sluiten de jaarrekening af. Na de jaarrekening volgt nog een nieuwe paragraaf Overige gegevens. Conform BBV artikel 24, 3e lid wordt deze paragraaf opgenomen ná de jaarrekening en dus niet als onderdeel van de jaarrekening. In de paragraaf Overige gegevens wordt de controleverklaring van de accountant opgenomen. In de bijlage zijn de verplichte beleidsindicatoren per programma opgenomen.

3 Inleiding Met de jaarstukken 2025 leggen wij als college bestuurlijk verantwoording af over wat we in 2025 hebben gedaan. Het jaar 2025 is het laatste jaar waarover we als huidig college verantwoording afleggen aan u over het gevoerde beleid. Veel van wat we in 2025 van plan waren, hebben we kunnen realiseren. Samen met onze inwoners, instellingen en bedrijven, als gemeenteraad, college en ambtelijke organisatie. In de jaarstukken vindt u meer in detail de verantwoording op de verschillende beleidsterreinen. Het jaar 2025 is opnieuw een jaar geweest met veel uitdagingen. Er is op landelijk niveau nog geen duidelijkheid over de richtingen waar de mogelijke oplossingen voor het stikstof -, waterkwaliteits- en energievraagstuk moet worden gezocht. De complexiteit en samenhang van de vraagstukken vraagt daarbij om een aanzienlijke politieke inspanning en daadkracht op landelijk niveau. De voortijdige val van het kabinet Schoof in het voorjaar 2025 heeft hierbij niet geholpen. Samen met de internationale ontwikkelingen maakt dat het steeds ingewikkelder wordt om voor alle uitdagingen een acceptabele oplossing te vinden. Het gebrek aan perspectief voedt de tegenstellingen in de samenleving. Die lijkt te verharden en het vertrouwen in de overheid is niet verbeterd. Dit alles heeft ook hun weerslag in onze eigen gemeente, op onze schaal.

We zien het als onze opgave om, op die lokale schaal, te blijven werken aan het bouwen aan onze samenleving. Een samenleving waarin een betrouwbare overheid eraan meehelpt dat iedereen kan meedoen. Het college wil daarom ook zeker aandacht vragen voor wat we met elkaar het afgelopen jaar hebben gerealiseerd. Zo hebben we de doorstroomlocatie in Beetsterzwaag vormgegeven, is begonnen met de bouw van de MFC de Finne in Beetsterzwaag en hebben we in Gorredijk succesvol de vernieuwbouw van Kortezwaag afgerond. Ook zijn er lokaal een aantal nieuwbouwprojecten gestart waarmee we een bijdrage leveren aan de lokale woningbouwopgave. In de begroting staan meestal geen teksten over onze dagelijkse werkzaamheden. In onze verantwoordingsdocumenten, waarin we uitleggen wat we hebben gedaan, komen deze taken meer aan bod. Maar we schrijven niet elk jaar opnieuw dezelfde tekst over wat onze standaard taken waren. Deze taken zijn wel opgenomen in de cijfers, maar worden niet apart in de tekst genoemd. Aan het begin van elk programma geven we kort aan wat de belangrijkste dagelijkse werkzaamheden binnen dat programma waren. Sommige taken, zoals beleidsvoorbereiding en het ondersteunen van het bestuur, noemen we niet in elk programma apart. Toch zijn ook deze werkzaamheden een belangrijk onderdeel van wat de ambtenaren voor de gemeente doen.

Bij een aantal thema's hebben we meer gedaan dan het uitvoeren van de standaardtaken en het werken aan de doelstellingen en de maatregelen. Over deze en alle andere activiteiten die we het afgelopen jaar hebben uitgevoerd, kunt u meer in deze verantwoording over 2025 lezen. Financieel sluiten we het jaar positief af, met een aanvullend resultaat van afgerond € 1,7 mln. ten opzichte van het begroot resultaat van € 2,5 mln. voor 2025. Het totaalresultaat voor 2025 komt daarmee op € 4,2 mln. We kijken uit naar het gesprek met u over deze jaarstukken, in de gemeenteraadsvergadering van 30 juni 2025. Het resultaat op hoofdlijnen De jaarrekening heeft een positief resultaat van € 4,2 miljoen. Ten opzichte van de laatst bijgestelde begroting is het resultaat € 1,7 miljoen hoger dan wat we toen voorspelden. Het hogere resultaat is op te splitsen in een incidenteel deel van € 1,7 miljoen en in een structureel deel van € 0,1 miljoen. Het aanvullend incidenteel resultaat van € 1,7 miljoen positief bestaat voor € 1,2 miljoen uit een voordeel op grondexploitaties en € 1,1 miljoen hogere Oekraïne baten, maar er is ook een nadeel van € 0,6 miljoen door lagere onttrekkingen aan reserves dan begroot. De positieve afwijking van € 0,1 miljoen op het structurele resultaat is een saldo van diverse positieve en negatieve afwijkingen die verder worden toegelicht bij de programma's.

Per programma worden de lasten en de baten per taakveld afzonderlijk toegelicht wanneer de afwijking groter was dan € 50.000 ten opzichte van de begroting na wijziging. In de paragraaf "Overzicht van baten en lasten", in het hoofdstuk Jaarrekening, is het cijfermatig overzicht van het totaal, een cijfermatig overzicht per programma en een volledig overzicht van de incidentele baten en lasten opgenomen. Financieel overzicht 2025 x € 1.000 | Realisatie | Begr. 2025 | Begr. 2025 | Realisatie | Mut 2024 | (Primitief) | (incl wijz) | 2025 | B25<>R25 Saldo baten en lasten | 5.378 | 1.576 | 2.046 | 4.277 | 2.231 Saldo toevoegingen en onttrekkingen aan reserves | 125 | 7 | 437 | -34 | -471 Begrotingssaldo | 5.503 | 1.583 | 2.483 | 4.242 | 1.760 Verdeeld in Incidenteel begrotingssaldo | 3.719 | 245 | 667 | 2.363 | 1.696 Structureel begrotingssaldo | 1.784 | 1.338 | 1.816 | 1.880 | 64 Vanaf de jaarstukken 2025 presenteren we in de programma's de baten en lasten apart. Voor de rechtmatigheid is het namelijk noodzakelijk dat de baten en de lasten elk apart worden beoordeeld. Voor de overzichtelijkheid worden de afwijkingen in baten en lasten die groter zijn dan € 50.000 ten opzichte van de begroting toegelicht.

Als er geen afwijkingen zijn op een taakveld dan wordt dit taakveld niet genoemd, is er sprake van alleen afwijkingen kleiner dan € 50.000 dan staat er ‘bevat geen afwijkingen groter dan € 50.000’. De stortingen en onttrekkingen aan de reserves worden specifiek voor 2025 toegelicht. Dit omdat deze mutaties een incidenteel karakter hebben en er daardoor elke jaarrekening verschillen. Door de reden van storting c.q. onttrekking toe te lichten wordt de "waarom" vraag beantwoord. Verantwoording De jaarstukken 2025 zijn door de accountant gecontroleerd. Deze heeft voor de getrouwheid een goedkeurende controleverklaring afgegeven. Wij verwachten dat wij met de beleidsmatige en financiële inhoud van dit document opnieuw een transparante verantwoording hebben afgelegd over het jaar 2025. Beetsterzwaag, 19 mei 2026, de gemeentesecretaris | de burgemeester Sandra van ’t Hooge | Andries Bouwman 4 5 JAARVERSLAG Programma 0 | Bestuur en ondersteuning Programma 0 | Bestuur en ondersteuning Coalitieakkoord Deze bestuursperiode is het coalitieakkoord van Opsterlands Belang, de FNP, de PvdA en de ChristenUnie leidend. Tegelijk passen we beleid en uitvoering aan, als nieuwe omstandigheden daarom vragen. Samen met de samenleving Als gemeentelijke overheid staan we dicht bij de samenleving. Dat blijkt op verschillende manieren. We betrekken inwoners, instellingen en bedrijven bij onze plannen.

We zijn duidelijk over hun rol. We laten zien welke stappen we zetten en welk resultaat we willen bereiken. Onze communicatie is duidelijk. Daarbij houden we rekening met al onze inwoners. Daarom gebruiken we digitale middelen én is er de mogelijkheid van persoonlijk contact. Gemeenteraad De gemeenteraad is verantwoordelijk voor de kaders, voor de budgetten en voor de controle op de uitvoering. Daarom betrekken B&W de gemeenteraad aan het begin van de belangrijke processen. Zelfstandige gemeente - samenwerken We zijn als Opsterland een zelfstandige gemeente in Zuidoost-Fryslân en dat willen we blijven. Tegelijk hebben we anderen nodig om onze doelen te halen. Vooral omdat de opgaven voor gemeenten groter en ingewikkelder worden. Daarom werken we samen met Oosts tellingwerf en Weststellingwerf in OWO-verband. Ook met andere gemeenten, zoals Heerenveen en Smallingerland, werken we samen. Wij zijn lid van de P10, een samenwerkingsverband van meer dan 30 grote plattelandsgemeenten. We brengen onze belangen onder de aandacht van de landelijke en Europese politiek. Dit doen wij bijvoorbeeld via de VNG en de VFG. Organisatie We hebben een professionele organisatie, die aansluit op de koers die de gemeenteraad en B&W bepalen. De organisatie past haar manier van werken aan op de netwerksamenleving. De organisatie is een lerende organisatie.

Een professionele organisatie vraagt om goed werkgeverschap en werknemerschap. De organisatie doet haar werk met voldoende kwaliteit en voldoende menskracht. Kaderstellende documenten Coalitieakkoord Opsterland 2022-2026 - Mei-inoar foarút Romte en ferskaat 2013 Bestuursovereenkomst OWO-samenwerking 2024 OWO-visie (2021) Reguliere werkzaamheden • Interne advisering en ondersteuning bedrijfsvoering (communicatie, HR, financiën, control, inkoop, ICT) • Behandelen juridische procedures (bezwaar, beroep) • Verstrekken van documenten (rijbewijs, paspoort en uittreksels) • Vastleggen van levensloop bepalende momenten (geboorte, huwelijk, partnerschap, overlijden en verhuizingen) • Het te woord staan van burgers, ondernemers en andere partijen die informatie over en van de gemeente zoeken. 6 Thema Bestuur Doelstellingen Wij versterken de mienskip en het vertrouwen in de overheid Maatregelen We betrekken jongeren bij de politiek Wat wilden we bereiken In 2025 brengt de jeugdraad minstens drie adviezen uit aan de gemeente. Wat hebben we gedaan In 2025 zijn er geen adviezen uitgebracht door een jeugdraad. Het oprichten van een jeugdraad is niet gelukt door onvoldoende animo, ondanks meerdere wervingspogingen. De gemeenteraad is hierover geïnformeerd op 27 januari, 18 september en 10 november 2025.

Samen met de basisscholen en de BHS zijn er wel themaochtenden georganiseerd in de raadszaal waarbij jongeren zelf konden ervaren wat er komt kijken bij het besturen van een gemeente en het werk van een gemeenteraad. Op deze manier wordt toch geprobeerd om de jongeren te betrekken bij en te interesseren voor de lokale politiek. Doelstellingen (Digitale) informatie bij de gemeente is veilig Maatregelen In 2025 richten we ons op doorontwikkeling naar een toekomstbestendige privacy - en informatiebeveiligingsorganisatie Wat wilden we bereiken Digitale ontwikkelingen zorgen ervoor dat informatie steeds weer op nieuwe manieren wordt gebruikt. Denk bijvoorbeeld aan de opkomst van kunstmatige intelligentie. Hierdoor is het erg belangrijk om als organisatie ook door te groeien. In 2025 richten we ons op het door ontwikkelen naar een organisatie die passend kan inspelen op digitale ontwikkelingen. Dit doen we door het uitvoeren van de volgende acties. 1. We inventariseren de impact van nieuwe kaders voor informatiebeveiliging en vormen een gepaste aanpak. Daarnaast zetten we de risicogerichte implementatie van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid voort en implementeren de organisatie brede maatregele n. 2. We herzien het plan voor cybergevolgbestrijding en vormen een nieuw plan. 3.

We vergroten en onderhouden het kennis- en bewustwordingsniveau op het gebied van privacy en informatiebeveiliging van medewerkers, management en bestuur door het organiseren van trainingen en activiteiten. 4. We verbeteren de invoering van de basisprincipes van de AVG. Dit doen we door het onderzoeken van bedrijfsprocessen op het gebied van privacy door te zetten. In 2025 onderzoeken we 20 bedrijfsprocessen. 5. We verbeteren onze transparantie naar inwoners en informeren hen over privacy en informatiebeveiliging in het algemeen. Dit doen we door het uitbreiden van de privacyverklaring en het organiseren van een activiteit voor inwoners. Wat hebben we gedaan In 2025 hebben we onze privacy- en informatiebeveiligingsorganisatie versterkt op verschillende onderdelen, zodat we steeds beter kunnen inspelen op (digitale) ontwikkelingen en mogelijk misbruik van informatie voorkomen. 1. Samen met de andere OWO-gemeenten hebben we een geharmoniseerd informatiebeveiligingsbeleid opgesteld dat toegespitst is op onze gemeenten, en op basis waarvan we onze informatiebeveiliging gezamenlijk versterken. 7 2. We zijn gestart met het opstellen van een plan voor cybergevolgbestrijding, dit vindt deels plaats in OWO-verband. De aanbevelingen uit het rekenkameronderzoek nemen we hier ook mee. 3.

We hebben diverse trainingen en presentaties georganiseerd om het kennis - en bewustwordingsniveau van medewerkers, management, bestuur en gemeenteraad op het gebied van privacy en informatiebeveiliging te verhogen. 4. We hebben meer dan 20 processen onderzocht op het gebied van privacy en waar nodig verbetermaatregelen getroffen. 5. We hebben verbetermaatregelen getroffen om inwoners beter te informeren over hoe de gemeente omgaat met persoonsgegevens. Daarnaast hebben we een gastles over phishing verzorgd bij een basisschool in Tijnje. 6. De rol van de Functionaris Gegevensbescherming is geprofessionaliseerd, waaronder de uitvoering van interne controles. 7. We hebben op eigen initiatief een externe audit op de naleving van privacywet - en regelgeving door de gemeente laten uitvoeren en verbetermaatregelen getroffen. 8. We hebben gewerkt aan het beheersen van AI-gerelateerde risico’s op het gebied van privacy en informatiebeveiliging door deel uit te maken van de AI-werkgroep die in OWO-verband is opgericht. 9. De Rekenkamer van de gemeente Opsterland heeft onderzoek gedaan naar de huidige stand van informatiebeveiliging binnen de gemeente. Uit het onderzoek zijn 7 aanbevelingen voortgevloeid, variërend van het opstellen van informatiebeveiligingsbeleid in OWO-verband tot het weerbaar maken van medewerkers, bestuurders en raadsleden.

Het uitvoeren van verbeteracties is in 2025 gestart. Wat hebben we verder gedaan Naast het realiseren van de doelstellingen en het uitvoeren van onze reguliere werkzaamheden is er ook gewerkt aan de volgende zaken: De samenwerking met Oekraïne, en in het bijzonder met de gemeente Nedryhailiv 2025 stond nadrukkelijk in het teken van verdere verdieping en versterking. Via bestuurlijke en ambtelijke contacten is actief ingezet op kennisuitwisseling en praktische steun, waaronder het delen van expertise en het beschikbaar stellen van materialen. In 2025 vonden meerdere uitwisselingen plaats. In juni ontvingen wij de burgemeester van Nedryhailiv in het kader van het Europese uitwisselingsprogramma TIPS4UA. In december volgde een delegatie met specifieke aandacht voor onderwijs, zorg en cultuur. De uitwisseling was wederkerig en inspirerend: we versterkten elkaar en leerden van elkaars ervaringen en inzichten. Tussentijdse Tweede Kamer verkiezingen Na de val van het kabinet-Schoof op 3 juni 2025 zijn op de 29 oktober 2025 de tussentijdse verkiezingen voor de Tweede Kamer der Staten-Generaal gehouden. Normaal zouden deze verkiezingen worden gehouden in maart 2028. Voor 2025 waren geen verkiezingen gep land en dat betekende dat deze tussentijdse verkiezingen om een onverwachte extra inspanning vroegen van onze medewerkers om ze snel en soepel te organiseren.

De verkiezingen zijn dankzij deze flexibele inzet van onze medewerkers correct verlopen. 8 Thema Dienstverlening en Organisatie Doelstellingen De gemeentelijke organisatie is professioneel en eigentijds Maatregelen Wij brengen de actuele positie van de ambtelijke organisatie in beeld Wat wilden we bereiken 1. We monitoren de opgaven die er liggen voor de ambtelijke organisatie, wat dat van de organisatie vraagt en wat ervoor nodig is om die opgaven aan te kunnen. Daarbij is gezonde werkdruk een randvoorwaarde. 2. We hebben een sterke positie op de arbeidsmarkt en blijven ons inzetten om die te houden. Wat hebben we gedaan 1. De teams hebben elke hun plan op de belangrijkste onderdelen kunnen uitvoeren. Er zijn geen signalen dat daarbij de werkdruk te hoog is geweest. Dit is ook zichtbaar in een stabiel ziekteverzuim. Daarnaast zetten we in op vitaliteit en gezondheid van de medewerkers. 2. In 2025 zijn alle vacatures ingevuld. Een deel hiervan door intern verschuiving en doorgroei gerealiseerd. Daarnaast is dus ook succesvol extern geworven voor de resterende vacatures. Wel kenden sommige procedures een iets langere doorlooptijd voordat ze succesvol konden worden afgerond.

Wat hebben we verder gedaan Naast het realiseren van de doelstellingen en het uitvoeren van onze reguliere werkzaamheden is er ook gewerkt aan de volgende zaken: Verbouwing gemeentehuis Het huidige gemeentehuis is (apart van het Lycklamahus en Andreahus) ondertussen vijftig jaar oud. En dat is op verschillende manieren te merken. Hoewel er in 2012 een grootschalige renovatie is uitgevoerd, zijn investeringen op het gebied van duurzaamheid destijds beperkt en op het gebied van installatietechnische elementen in zijn geheel niet uitgevoerd. Met de verwachting dat er opnieuw een grote renovatie zou plaatsvinden, zijn benodigde investeringen op het gebied van Arbo en veiligheid de afgelopen jaren meerdere keren uitgesteld. Het gevolg hiervan is dat er nu op verschillende vlakken flinke stappen nodig zijn om het gebouw in een staat te brengen waardoor we ál onze inwoners kunnen verwelkomen en ondersteunen, aan Arbo wet- en regelgeving kunnen voldoen en onze medewerkers de komende 25 jaar hun werk goed en veilig kunnen uitvoeren op een manier die aansluit bij de veranderde wens en behoefte. Daarnaast zijn er investeringen nodig op het gebied van duurzaamheid en installatietechnische systemen om onze bedrijfsvoering en dienstverlening te kunnen borgen -óók in tijden van crisis- en om de steeds verder oplopende energiekosten te helpen ondervangen.

De eerste stap hierin is gezet met het beschikbaar stellen van een voorbereidingskrediet in het najaar. Dit krediet wordt gebruikt voor de technische uitwerking en het bepalen van de mogelijke keuzes ten aanzien van ontwerp, duurzaamheid en indeling, evenals de benodigde onderzoeken naar de huidige staat van bijvoorbeeld de vloeren en de riolering die nog moeten plaatsvinden. Het voorbereidingskrediet stelt ons in staat om de benodigde werkzaamheden uit te voeren en een betrouwbare raming op te stellen. Wat heeft het gekost Mutaties voor alle reserves worden verwerkt onder programma 0 bij taakveld 0.10. Echter, niet alle reserves betreffen programma 0. Voor een correcte financiële analyse per programma, zijn in de onderstaande tabel alleen de mutaties opgenomen van de reserves die daadwerkelijk deel uitmaken van programma 0. Exploitatie x € 1.000 | Realisatie | Begr. 2025 | Begr. 2025 | Realisatie 2025 | Mut B25<>R25 2024 | (Primitief) | (incl wijz) Lasten | 23.088 | 22.842 | 23.505 | 23.385 | -120 Baten | 75.358 | 72.122 | 77.142 | 77.407 | 265 Saldo voor bestemming | 52.270 | 49.281 | 53.636 | 54.022 | 386 Mutaties reserves Lasten | 3.212 | - | 1.376 | 1.101 | -275 Baten | 2.930 | - | 1.358 | 958 | -400 Saldo na bestemming | 51.989 | 49.281 | 53.619 | 53.880 | 261 Specificatie per taakveld x € 1.000 | Realisatie | Begr.

2025 | Realisatie 2025 | Mut B25<>R25 2024 | (incl wijz) Lasten 0.1 Bestuur | 2.370 | 1.762 | 2.276 | 514 0.2 Burgerzaken | 1.388 | 1.546 | 1.563 | 17 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden | 2.442 | 1.326 | 1.222 | -104 0.4 Overhead | 15.736 | 17.715 | 16.954 | -761 0.5 Treasury | 190 | 157 | 157 | -1 0.61 OZB woningen | 941 | 960 | 990 | 31 0.62 OZB niet-woningen | - | - | - | - 0.64 Belastingen overig | -0 | - | -0 | -0 0.7 Uitkeringen gemeentefonds | - | - | - | - 0.8 Overige baten en lasten | 22 | 40 | 1 | -40 0.9 Vennootschapsbelasting | - | - | 223 | 223 Totaal lasten | 23.088 | 23.505 | 23.385 | -120 Baten 0.1 Bestuur | 29 | - | 1 | 1 0.2 Burgerzaken | 588 | 588 | 650 | 62 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden | 1.524 | 246 | 285 | 39 0.4 Overhead | 244 | 155 | 296 | 141 0.5 Treasury | 1.360 | 733 | 651 | -82 0.61 OZB woningen | 3.448 | 3.462 | 3.512 | 50 0.62 OZB niet-woningen | 1.562 | 1.639 | 1.672 | 33 0.64 Belastingen overig | 72 | 64 | 55 | -9 0.7 Uitkeringen gemeentefonds | 66.321 | 70.254 | 70.196 | -58 0.8 Overige baten en lasten | 210 | - | 88 | 88 Totaal baten | 75.358 | 77.142 | 77.407 | 265 Saldo voor bestemming | 52.270 | 53.636 | 54.022 | 386 9 Exploitatie Realisatie | Begr. 2025 | Realisatie 2025 | Mut B25<>R25 2024 | (incl wijz) Saldo voor bestemming | 52.270 | 53.636 | 54.022 | 386 0.10 Mutaties reserves (lasten) | 4.952 | 2.682 | 2.517 | -165 Prog.

1 | - | - | - | - Prog. 2 | - | - | - | - Prog. 3 | 278 | 220 | 220 | -0 Prog. 4 | - | - | - | - Prog. 5 | - | - | - | - Prog. 6 | 1.030 | 30 | 30 | - Prog. 7 | - | - | 111 | 111 Prog. 8 | 431 | 1.056 | 1.056 | - -/-Stortingen prog 1 tm 8 | 1.740 | 1.306 | 1.417 | 110 -/-Stortingen prog 1 tm 8 | -1.740 | -1.306 | -1.417 | -110 Totaal stortingen reserves prog 0 | 3.212 | 1.376 | 1.101 | -275 0.10 Mutaties reserves (baten) | 5.077 | 3.119 | 2.483 | -636 Prog. 1 | - | - | - | - Prog. 2 | 1.033 | - | - | - Prog. 3 | - | - | - | - Prog. 4 | - | - | - | - Prog. 5 | 450 | 427 | 352 | -75 Prog. 6 | 308 | 80 | 80 | - Prog. 7 | 325 | - | - | - Prog. 8 | 31 | 1.254 | 1.093 | -161 -/- Onttrekkingen prog 1 tm 8 | 2.146 | 1.761 | 1.524 | -236 Totaal onttrekkingen reserves prog 0 | 2.930 | 1.358 | 958 | -400 Totaal resultaat programma 0 | 51.989 | 53.619 | 53.880 | 261 Saldo na bestemming Prog. 1 | -2.508 | -2.762 | -2.723 | 39 Prog. 2 | -5.471 | -5.471 | -5.607 | -135 Prog. 3 | -365 | -572 | -414 | 158 Prog. 4 | -3.031 | -2.782 | -2.564 | 218 Prog. 5 | -5.812 | -5.940 | -6.144 | -203 Prog. 6 | -27.847 | -31.351 | -31.508 | -157 Prog. 7 | -1.239 | -1.405 | -2.012 | -607 Prog.

8 | -214 | -853 | 1.333 | 2.186 -/- Resultaat prog 1 tm 8 | -46.486 | -51.136 | -49.637 | 1.499 0.11 Totaal resultaat | 5.503 | 2.483 | 4.242 | 1.760 10 11 Toelichting op de financiën Het saldo van programma 0 zelf is na bestemming van dit programma € 261.000 nadelig. Lasten Taakveld 0.1 Bestuur: € 514.000 nadeel. • In de voorziening Wethouderspensioenen is € 485.000 meer gestort als gevolg van de jaarlijkse actuariële berekening (€ 77.000) en een aanvulling voor de overdracht naar het ABP pensioenfonds (€ 408.000). Als gevolg van de Wet toekomstige pensioenen (Wtp) moeten de pensioenen van de wethouders per 1 januari 2028 overgedragen worden naar een pensioenfonds. Taakveld 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden: € 104.000 voordeel. • Het opstellen van de opstal- en erfpachtcontracten (PPB2025; € 100.000), wat gepland was in 2025, zal hoofdzakelijk in 2026 plaatsvinden. Hiervoor wordt een resultaatbestemming aangevraagd (€ 100.000). Taakveld 0.4 Overhead: € 761.000 voordeel. • De personele kosten zijn € 132.000 lager doordat veel vacatures enkele maanden open stonden voordat deze ingevuld konden worden. • Aan Specifieke uitkeringen (SPUKS) en investeringen konden meer uren van eigen personeel doorbelast worden dan begroot (€ 116.000 voordeel). • In 2025 was er geen specifiek programma voor organisatie ontwikkeling, dit geeft een voordeel van € 125.000.

Dit bedrag is toegevoegd aan de reserve Organisatiedoelstellingen. • De kosten voor zowel externe diensten, zoals bijvoorbeeld beveiliging en juridische ondersteuning, als ook voor materialen, zijn € 368.000 lager. Een aantal taken is op een andere wijze ingevuld en/of doorbelast aan SPUKS en investeringen. De uitbreiding van de binnenruimte van de werf in Ureterp (PPB2025; restant € 90.000) en de RI&E-PAGO (VJR2025; restant € 33.000) zijn nog niet gereed. Hiervoor wordt een resultaatbestemming aangevraagd (€ 123.000). Taakveld 0.8 Overige baten en lasten: € 40.000 voordeel. • De post onvoorzien is niet gebruikt, voordeel € 37.500. Taakveld 0.9 Vennootschapsbelasting • Op basis van de Vpb berekening 2025 is een bedrag aan vennootschapsbelasting verschuldigd van € 223.000. Met de voorlopige aanslag was rekening gehouden met circa € 90.000. Vpb-lasten kunnen sterk fluctueren, vaak afhankelijk van de voortgang van grondverkopen of specifieke projecten. Omdat de uiteindelijke aanslag soms pas later definitief wordt de eventuele Vpb last niet begroot. 12 Baten Taakveld 0.2 Burgerzaken: € 62.000 voordeel. • Het voordeel wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door meer aanvragen van rijbewijzen en reisdocumenten. Taakveld 0.4 Overhead: € 141.000 voordeel. • Het voordeel heeft diverse oorzaken zoals een vergoeding voor detachering en een vergoeding vanuit de Wet arbeid en zorg.

Taakveld 0.5 Treasury: € 82.000 nadeel. • Vanwege een verlaging van het rentepercentage en een lager saldo van de liquiditeiten is er € 120.000 minder rente ontvangen op de middelen vanuit het schatkistbankieren. Taakveld 0.61 OZB woningen: € 50.000 voordeel. • De opbrengst van de OZB woningen was hoger dan geraamd. Taakveld 0.7 Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds: € 58.000 nadeel. • Een correctie op de maatstaven in de algemene uitkering geeft een voordeel van € 243.000. • Verrekeningen uit voorgaande boekjaren leveren een nadeel op van € 301.000. Taakveld 0.8 Overige baten en lasten: € 88.000 voordeel. • De baten van de verkoop en inruil van voertuigen leveren een voordeel op van € 67.000. Taakveld 0.10 Mutatie reserves Lasten: € 275.000 voordeel • Omdat een reserve niet direct in mindering mag worden gebracht op een investering, is er € 400.000 niet gestort naar het investeringskrediet Kortezwaag. • Er is € 125.000 gestort in de reserve Organisatiedoelstellingen (zie taakveld 0.4). De mutatie van de reserves in programma 1 t/m 8 worden in het desbetreffende programma toegelicht. Baten: € 400.000 nadeel • De geraamde reserve onttrekking ten gunste van het investeringskrediet Kortezwaag kan volgens de verslaggevingsregels niet plaatsvinden. Per saldo is zowel de onttrekking als de storting budgetneutraal en heeft dit geen effect op het rekeningresultaat.

Taakveld 0.11 Totaalresultaat • Het resultaat over 2025 is € 4,2 mln. positief een afwijking van € 1,8 miljoen positief t.o.v. de primitieve begroting. 13 Programma 1 | Veiligheid Programma 1 | Veiligheid Doelstelling De leefomgeving in Opsterland is veilig en gezond. Introductie op het programma en relevante trends en ontwikkelingen Ervaring en feiten Veiligheid gaat over ervaring (hoe veilig voelen inwoners zich) en feiten (bijvoorbeeld hoeveel inbraken zijn er). Integraal Het gaat bij veiligheid over veel verschillende onderdelen. Dat varieert van overlast door personen met verward gedrag tot georganiseerde criminaliteit. In het bevorderen van veiligheid, is er integraal aandacht voor die verschillende onderdelen. We letten op alle schakels in de veiligheidsketen, we werken samen met partners en we houden rekening met andere beleidsterreinen. Mienskip We stimuleren en ondersteunen eigen initiatieven van inwoners en organisaties om de veiligheid te vergroten.

Kaderstellende documenten Integraal Veiligheidsbeleid Opsterland 2024 - 2027 Beleidsplan Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving - Fysieke Ruimtelijke Leefomgeving 2020 - 2024 OWO-gemeenten Reguliere werkzaamheden • Procesregie op complexe casuïstiek openbare orde en veiligheid • Regie op aanpak ondermijning • Regie op inbraakpreventie • Regie op jeugdoverlast • Regie op aanpak jaarwisseling • Advisering evenementen op gebied van veiligheid • Beheer crisisorganisatie Thema Crisisbeheersing en brandweer Doelstellingen Wij zijn voorbereid op een crisis of incident Maatregelen In 2025 actualiseren we de plannen en processen Wat wilden we bereiken We actualiseren in 2025 plannen en processen die vallen onder crisisbeheersing. We organiseren opleidingen en oefeningen. Daarmee professionaliseren we de crisisorganisatie om zo goed voorbereid te zijn op inzet bij een ramp, crisis of incident. Wat hebben we gedaan Met deze activiteit hebben wij de crisisorganisatie weer volledig actueel gemaakt. Alle plannen zijn bijgewerkt en de crisisfunctionarissen zijn opgeleid en geoefend. Op deze manier zorgen wij ervoor dat wij zo goed mogelijk voorbereid zijn op een ramp, crisis of incident.

14 Wat hebben we verder gedaan Naast het realiseren van de doelstellingen en het uitvoeren van onze reguliere werkzaamheden is er ook gewerkt aan de volgende zaken: Maatschappelijke weerbaarheid In 2025 is het thema 'Maatschappelijke weerbaarheid' nadrukkelijk op de agenda gekomen. We werken aan het versterken van zowel de continuïteit van onze organisatie als de weerbaarheid van de samenleving. Dit doen we door kwetsbaarheden in onze kritieke processen in beeld te brengen en waar nodig te verminderen, door crisisnetwerken te organiseren en noodsteunpunten in te richten, en door inwoners actief te stimuleren zich voor te bereiden op noodsituaties, onder meer via gerichte communicatiecampagnes. Thema Openbare orde en veiligheid Doelstellingen Wij hebben zicht op ondermijnende criminaliteit en verminderen die Maatregelen We actualiseren het Bibob- en Damoclesbeleid Wat wilden we bereiken In 2025 actualiseren we het Bibob- en Damoclesbeleid. Hiermee sluiten we aan op actuele wet- en regelgeving. Met het Bibob-beleid kunnen we de integriteit beoordelen van personen en instanties waarmee we als lokale overheid zakendoen. Met het Damoclesbeleid kunnen we bestuursrechtelijke maatregelen nemen tegen panden die met drugshandel te maken hebben. Wat hebben we gedaan We hebben het Bibob-beleid geactualiseerd. Dit beleid sluit aan op de geldende wet- en regelgeving.

Daarmee kunnen we de betrouwbaarheid beter beoordelen van personen en organisaties waarmee de gemeente samenwerkt. De actualisatie van het Damoclesbeleid staat gepland voor 2026. Hierdoor kunnen wij bestuursrechtelijke maatregelen nemen tegen panden die betrokken zijn bij drugshandel. Daarnaast hebben wij uitvoering gegeven aan ons Plan van Aanpak Ondermijning. In dat kader zijn diverse integrale controles uitgevoerd. Een voorbeeld hiervan is de actie 'De Boer op', waarbij agrariërs actief zijn geïnformeerd over signalen van ondermijnende criminaliteit. Door bewustwording te vergroten en signalen bespreekbaar te maken, versterken we de weerbaarheid van het buitengebied. Doelstellingen Wij vergroten het veiligheidsbewustzijn en de zelfredzaamheid in de samenleving Maatregelen We geven uitvoering aan het Integraal Veiligheidsbeleid 2024-2027 Wat wilden we bereiken In 2025 geven we uitvoering aan het nieuwe Integraal Veiligheidsbeleid. De Veiligheidsagenda 2024-2027 vormt de basis voor de uitvoering van het Integraal Veiligheidsbeleid 2024 -2027. Hiermee werken we aan de geprioriteerde veiligheidsthema's. Wat hebben we gedaan In 2025 hebben wij uitvoering gegeven aan het Integraal Veiligheidsbeleid 2024–2027. Het bibob- beleid is geactualiseerd. Het project Hackshield is afgerond, om jongeren en ouderen digitaal weerbaar te maken.

We hebben procesregie gevoerd in complexe casuïstiek op het snijvlak van Zorg en Veiligheid. Maar ook is er CTER (Contra Terrorisme, Extremisme en Radicalisering) beleid opgesteld. Op deze manier hebben wij eraan bijgedragen dat inwoners in Opsterland veilig zijn én zich veilig voelen. 15 Wat hebben we verder gedaan: Naast het realiseren van de doelstellingen en het uitvoeren van onze reguliere werkzaamheden is er ook gewerkt aan de volgende zaken: Intentieverklaring cyberweerbaarheid In juni 2025 heeft de gemeente Opsterland de Intentieverklaring cyberweerbaarheid: samenwerken aan cyberweerbare 45-plussers in Zuidoost-Friesland ondertekend. Samen met de gemeenten Heerenveen, Ooststellingwerf en Weststellingwerf, en met partners als de Friese Rabobanken, RegioBank (filialen Van Campen & Dijkstra en De Goede), MeiJo, Sûnenz, Code Hans, de politie (Oost- en Zuidoost-Fryslân) en Bibliotheek Zuidoost Fryslân, bundelen wij onze krachten. Het gezamenlijke doel is om de digitale weerbaarheid van inwoners van 45 jaar en ouder in Zuidoost- Friesland te vergroten. Borgen democratisch proces In 2025 was bij enkele raadsvoorstellen sprake van verhoogde maatschappelijke spanning. Het team Openbare Orde en Veiligheid heeft daarom extra voorbereidingen getroffen rond raadsvergaderingen, mede vanwege signalen over mogelijke demonstraties.

De bijeenkomsten zijn ordelijk verlopen en het democratisch proces is ongestoord gebleven. Deze inzet vergde extra tijd en capaciteit, maar leverde ook waardevolle leerervaringen op voor het versterken van de gemeentelijke voorbereiding op veiligheidsrisico’s. Wat heeft het gekost Mutaties in de reserves worden verwerkt in programma 0 maar niet alle reserves hebben betrekking op programma 0. Om een juiste financiële analyse per programma te kunnen maken zijn in onderstaande tabel de mutaties van de reserves voor programma 1 meegenom | en. Exploitatie x € 1.000 | Realisatie | Begr. 2025 | Begr. 2025 | Realisatie 2025 | Mut B25<>R25 2024 | (Primitief) | (incl wijz) Lasten | 2.516 | 2.516 | 2.772 | 2.738 | -34 Baten | 8 | 18 | 10 | 15 | 5 Saldo voor bestemming | -2.508 | -2.498 | -2.762 | -2.723 | 39 Mutaties reserves | - | - | - | - | - Lasten | - | - | - | - | - Baten | - | - | - | - | - Saldo na bestemming | -2.508 | -2.498 | -2.762 | -2.723 | 39 Specificatie per taakveld x € 1.000 | Realisatie | Begr.

2025 | Realisatie 2025 | Mut B25<>R25 2024 | (incl wijz) Lasten | - | - | - | - 1.1 Crisisbeheersing en brandweer | 2.174 | 2.388 | 2.364 | -24 1.2 Openbare orde en veiligheid | 342 | 384 | 374 | -10 Totaal lasten | 2.516 | 2.772 | 2.738 | -34 Baten 1.1 Crisisbeheersing en brandweer | - | - | - | - 1.2 Openbare orde en veiligheid | 8 | 10 | 15 | 5 Totaal baten | 8 | 10 | 15 | 5 Saldo voor bestemming | -2.508 | -2.762 | -2.723 | 39 Mutaties reserves Stortingen reserves | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekkingen reserves | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal mutaties reserves | 0 | 0 | 0 | 0 Saldo na bestemming | -2.508 | -2.762 | -2.723 | 39 Toelichting op de financiën Het saldo na bestemming van dit programma is € 39.000 voordelig. Binnen dit programma zijn er op de taakvelden geen afwijkingen groter dan € 50.000. 16 17 Programma 2 | Verkeer en vervoer Programma 2 | Verkeer en vervoer Goed bereikbaar Opsterland is goed bereikbaar. Daarbij zijn de ligging aan de A7 en de aanwezigheid van meerdere provinciale wegen van belang. Opsterland is daardoor een prima gemeente om te wonen en te werken. De goede verbindingen zijn ook van waarde voor wie in Opsterland woont en bijvoorbeeld in de grotere plaatsen in de buurt werkt. Daarom is een goed gemeentelijk wegenstelsel van groot belang. Beeldkwaliteitsplan Het in stand houden van het wegennet (en waterwegen) vraagt daarbij nadrukkelijk aandacht.

We onderhouden onze wegen, bruggen, duikers, kades en dergelijke op de manier die vastligt in het beeldkwaliteitsplan openbare ruimte. Hierin is sprake van een verantwoorde balans in de kwaliteitsniveaus van deze belangrijke kapitaalgoederen. Veiligheid en bereikbaarheid staan hierin centraal. Fiets- en voetpaden Het netwerk van fiets- en voetpaden heeft een belangrijke fijnmazige functie. Niet alleen voor wonen en werken. Maar zeker ook voor recreatie & toerisme in onze gemeente. We onderhouden de fiets - en voetpaden goed, zodat ze uitnodigen tot gebruik. Openbaar vervoer Voor de leefbaarheid en vitaliteit van het platteland is het openbaar vervoer een belangrijke voorziening voor onze inwoners. De vergrijzing van de bevolking zal de vraag naar (passend) openbaar vervoer vergroten. We zoeken - waar we als gemeente een rol hebben - naar maatwerk. Daarmee houden we het aanbod bereikbaar en betaalbaar en laten het aansluiten op de vraag.

Kaderstellende documenten Gemeentelijk Watertakenprogramma 2025-2029 Gladheidbestrijdingsplan Opsterland 2025 ‘struie dêr't it moat’ en ‘net struie dêr’t it kin' Afsprakenkader sport 2022-2026 Beeldkwaliteitsplan openbare ruimte 2021-2025 Inkoop- en aanbestedingsbeleid gemeenten Ooststellingwerf, Weststellingwerf en Opsterland 2014 Gemeentelijk verkeer en vervoerplan 2010 Bereikbaar zijn en blijven (GVVP) Reguliere werkzaamheden • In stand houden bovengrondse infrastructuur (wegen, fiets- en voetpaden, parkeerterreinen) • Onderhoud wegen combineren met verbeteren verkeersveiligheid • Monitoren verkeer (intensiteit, snelheid en categorie) op gemeentelijke wegennet • Diverse activiteiten verkeerseducatie Thema Verkeer, vervoer en wegen Doelstellingen De 16 dorpen in onze gemeente zijn goed en veilig toegankelijk Maatregelen We breiden het netwerk van elektrische laadpunten voor auto’s met 20 uit Wat wilden we bereiken Als onderdeel van de Provinciale concessie breiden we het aantal elektrische laadpalen in de gemeente verder uit. We streven ernaar om alle aanvragen goed te keuren of om een goed alternatief te realiseren. 18 Wat hebben we gedaan In 2025 hebben we drie aanvragen voor een laadpaal in de openbare ruimte ontvangen en gehonoreerd. De verkeersbesluiten zijn genomen en we zijn in afwachting van de netbeheerder om punten aan te sluiten.

We werken mee aan de Doorfietsroute Drachten – Heerenveen Wat wilden we bereiken Samen met de provincie en met Heerenveen en Smallingerland gaan we een doorfietsroute maken tussen Drachten en Heerenveen. Dit wordt een onderdeel van een nog langere route. Daarmee stimuleren we het (elektrisch) fietsgebruik. Op dit traject kunnen fietsers zich comfortabel, veilig en aantrekkelijk verplaatsen van, naar en tussen de kernen. Wat hebben we gedaan De bestuurders van de drie gemeenten en de provincie hebben afgesproken om te gaan voor een vrijliggend fietspad tussen de dorpen Luxwoude, Tijnje en Nij Beets buiten het bestaande wegprofiel. In 2025 zijn er gesprekken gevoerd met de betrokken perceeleigenaren langs de beoogde route. Daarnaast zijn er participatieoverleggen gevoerd met de betreffende plaatselijke belangen. De provincie heeft ingestemd met het wijzigingsverzoek voor het verplaatsen van de startdatum. Er is een extra subsidieverzoek (SPV 2030) ingediend bij het rijk (red: in februari 2026 is hiervoor €650.000 toegekend door het rijk). Wat hebben we verder gedaan Naast het realiseren van de doelstellingen en het uitvoeren van onze reguliere werkzaamheden is er ook gewerkt aan de volgende zaken: Gladheidsbestrijding De winter was dit jaar al vroeg aanwezig.

Niet venijnig, maar koud genoeg om 's nachts toch te moeten strooien zodat de wegen en fietspaden veilig te gebruiken waren. Herstel bermschade In 2025 is een aanzienlijke inhaalslag gemaakt in het repareren van de bermschade die ontstaat door een steeds intensief gebruik van onze wegen, steeds zwaardere en bredere voertuigen. Wat heeft het gekost Mutaties in de reserves worden verwerkt in programma 0 maar niet alle reserves hebben betrekking op programma 0. Om een juiste financiële analyse per programma te kunnen maken zijn in onderstaande tabel de mutaties van de reserves voor programma 2 opgenomen. Exploitatie x € 1.000 | Realisatie | Begr. 2025 | Begr. 2025 | Realisatie 2025 | Mut B25<>R25 2024 | (Primitief) | (incl wijz) Lasten | 6.799 | 5.476 | 5.840 | 6.007 | 167 Baten | 295 | 200 | 368 | 400 | 32 Saldo voor bestemming | -6.504 | -5.275 | -5.471 | -5.607 | -135 Mutaties reserves Lasten | - | - | - | - | - Baten | 1.033 | - | - | - | - Saldo na bestemming | -5.471 | -5.275 | -5.471 | -5.607 | -135 Specificatie per taakveld x € 1.000 | Realisatie | Begr.

2025 | Realisatie 2025 | Mut B25<>R25 2024 | (incl wijz) Lasten 2.1 Verkeer en vervoer | 6.791 | 5.832 | 6.002 | 170 2.5 Openbaar vervoer | 7 | 8 | 5 | -3 Totaal lasten | 6.799 | 5.840 | 6.007 | 167 Baten 2.1 Verkeer en vervoer | 295 | 368 | 400 | 32 2.5 Openbaar vervoer | - | - | - | - Totaal baten | 295 | 368 | 400 | 32 Saldo voor bestemming | -6.504 | -5.471 | -5.607 | -135 Mutaties reserves Stortingen reserves | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekkingen reserves | 1.033 | 0 | 0 | 0 Totaal mutaties reserves | 1.033 | 0 | 0 | 0 Saldo na bestemming | -5.471 | -5.471 | -5.607 | -135 Toelichting op de financiën Het saldo na bestemming van dit programma is € 135.000 nadelig. Lasten Taakveld 2.1 Verkeer en vervoer: € 170.000 nadeel. • | In 2025 zijn extra kosten met betrekking tot groot onderhoud gemaakt door onvoorziene schades aan elementen en verhardingen (€ 150.000). • | Bij het onderhoud aan de Polderdyk in Tynje is door de constatering van asbest in de grond een overschrijding ontstaan. Deze grond is gesaneerd (€ 85.000). • | In 2025 is een bovengemiddelde aantal kleine schades aan verhardingen ontstaan die niet met inzet van eigen personeel gerepareerd konden worden. Dit zorgt voor een nadeel van € 80.000 op klein onderhoud. Hier tegenover staat echter ook voor een deel een niet geraamde vergoeding voor degeneratiekosten van € 40.000 aan de batenkant.

19 20 • Door de klimatologische omstandigheden (veel temperaturen rond het vriespunt) is de A -route in 2025 vaak gestrooid. Ook waren er extra kosten voor het onderhoud van het materieel voor de gladheidbestrijding. (€ 45.000) • Er is een voordeel op de kapitaallasten ontstaan door het corrigeren van afschrijvingstermijnen: (€ 212.000) - Het vervangen van de rijbaan Binnenwei Lippenhuizen – Hemrik wordt conform overige vervangingen in 25 jaar afgeschreven (voordeel € 289.000). - De bermschade aan de Dwarswyk te Bakkeveen wordt in een keer afgeschreven in 2025 en niet in 2026 (nadeel € 77.000). 21 Programma 3 | Economie Programma 3 | Economie Doelstelling Opsterland heeft een gezonde lokale economie. Introductie op het programma en relevante trends en ontwikkelingen Ondernemingsklimaat en welvaart Opsterland heeft een goed economisch en ondernemingsklimaat. Er is ruimte voor kwaliteit, innovatie, duurzaamheid en circulariteit. De lokale economie heeft diverse pijlers. Daarbij valt te denken aan: het MKB, de industrie, detailhandel, horeca, de agrarische sector en werkgevers op het gebied van welzijn & zorg en recreatie & toerisme. Al deze werkgevers zorgen voor werkgelegenheid en voor bestedingen in onze gemeente. Daarmee dragen ze bij aan onze brede welvaart en leefbaarheid.

Duurzaamheid en groei Met ons economisch beleid werken we aan een duurzame en evenwichtige groei van de Opsterlandse economie. Dat is van belang voor het behoud van de bestaande werkgelegenheid. We geven tegelijk ruimte aan nieuwe werkgelegenheid. Samen ontwikkelen De lokale economie is steeds in beweging. Daar spelen we tijdig op in. We doen dat samen met de ondernemers in de gemeente. Waar we dat kunnen, bieden we informatie, advies en ondersteuning. In het overleg met de ondernemersverenigingen is de toekomstbestendigheid en duurzaamheid van bedrijventerreinen een vast agendapunt. Ook de transformatie van bedrijventerreinen is iets wat we alleen maar samen met de werkgevers kunnen realiseren. Regionaal De drie noordelijke provincies hebben eerder al onder de noemer 'Deltaplan voor het Noorden' input geleverd aan de Rijksoverheid. Samen met een positief adviesrapport over de Lelylijn, is Zuidoost Fryslân daarmee op de noordelijke en landelijke agenda gekomen. De ruimtelijke en economische potentie van de regio langs de A7-as is nadrukkelijk naar voren gebracht. Ook de regionale samenwerking van de Regio Deal Zuidoost Friesland speelt daarin een rol. We haken aan bij deze (boven)regionale ontwikkelingen, waar ze bijdragen aan de door onze gemeente gewenste economische en landschappelijke ontwikkeling.

Kaderstellende documenten Bedrijventerreinplan voor de regio Zuidoost Fryslân (2022) Detailhandelsvisie (2024) Reclamebeleid (2017) Standplaatsenbeleid (2024) Reguliere werkzaamheden • Accounthouderschap voor ondernemers en bedrijven 22 Thema Ondernemen en werkgelegenheid Doelstellingen Opsterland kent een goed economisch en ondernemersklimaat Maatregelen We actualiseren ons economisch beleid Wat wilden we bereiken Met ons economisch beleid werken we aan een duurzame en evenwichtige groei van de Opsterlandse economie. Samen met de ondernemers in onze gemeente geven we uitvoering aan het beleid. We weten wat er speelt bij ondernemers en daardoor kunnen we verbindingen maken en koppelkansen benutten. Wat hebben we gedaan Met ons economisch beleid zetten we in op een duurzame en evenwichtige groei van de Opsterlandse economie. Samen met ondernemers en andere stakeholders actualiseren we dit beleid en ondersteunen we initiatieven die hieruit voortkomen. Op die manier stimule ren we onder meer de ontwikkelingen in Gorredijk (Masterplan), Beetsterzwaag (Marketingplan) en Ureterp (centrumontwikkeling), zoals benoemd in de Detailhandelsvisie 2024. In het afgelopen jaar heeft het college diverse werkbezoeken afgelegd aan bedrijven en organisaties binnen de gemeente.

Deze bezoeken worden door de bezochte partijen gewaardeerd, omdat zij bijdragen aan wederzijds begrip en een directe uitwisseling van ervaringen en ideeën. Voor het college leveren de werkbezoeken waardevolle inzichten op in de praktijk, uitdagingen en kansen binnen het lokale bedrijfsleven en maatschappelijk veld. De opgehaalde informatie wordt benut bij de verdere beleidsontwikkeling en versterkt de verbinding tussen bestuur en praktijk. Thema Grondexploitatie - bedrijventerreinen Een belangrijke pijler onder het economisch beleid is de beschikbaarheid van voldoende bedrijventerreinen. De provincie heeft enige tijd geleden geanalyseerd welke behoefte er aan zulke terreinen is en welke mogelijkheden er zijn in de regio Zuidoost Fryslân voor uitbreiding van bedrijventerreinen tot 2030. De provincie geeft beleidsmatig en planologisch ruimte. De hoofdlijnen van het grondbeleid zijn vastgelegd in de nota Grondbeleid. De ontwikkelingen op dit gebied concentreren zich in onze gemeente in de kernen Gorredijk en (in mindere mate) Wijnjewoude. Daarnaast is er het bedrijventerrein Drachten-Azeven. Dat terrein is onderdeel van de gemeenschappelijke regeling Exploitatiemaatschappij Bedrijvenpark Drachten. Het valt daarom buiten het kader van de paragraaf Grondbeleid.

Doelstellingen We hebben inzicht in de groei- en ontwikkelmogelijkheden van de bedrijventerreinen Maatregelen De gemeenteraad stelt een visie op bedrijventerreinen vast Wat wilden we bereiken De gemeenteraad stelt in 2026 een visie vast op de bedrijventerreinen in de gemeente Opsterland. De voorbereidingen daarvoor gebeuren in nauwe samenwerking met de ondernemers. Ook betrekken we tijdig omwonenden, als hun belangen een rol spelen. Wat hebben we gedaan In 2025 is gestart met het opstellen van de Visie op bedrijventerreinen. Inmiddels heeft een eerste participatieronde met ondernemers plaatsgevonden en is er een duidelijke verbinding gelegd met de ontwikkeling van het Ruimtelijk Ontwikkelperspectief. Naar verwachting wordt de Visie op bedrijventerreinen in 2026 ter vaststelling aan de gemeenteraad voorgelegd. Wat hebben we verder gedaan Naast het realiseren van de doelstellingen en het uitvoeren van onze reguliere werkzaamheden | zijn er in 2025 bij het industrieterrein Drachten-A7 en bij Overtoom in Gorredijk een aantal gronden gekocht. Met deze grondposities kan in de toekomst beter worden geanticipeerd op de groei en verdere ontwikkeling van deze twee gebieden. Wat heeft het gekost Mutaties in de reserves worden verwerkt in programma 0 maar niet alle reserves hebben betrekking op programma 0.

Om een juiste financiële analyse per programma te kunnen maken zijn in onderstaande tabel de mutaties van de reserves voor programma 3 meegenom | en. Exploitatie x € 1.000 | Realisatie | Begr. 2025 | Begr. 2025 | Realisatie 2025 | Mut B25<>R25 2024 | (Primitief) | (incl wijz) Lasten | 740 | 587 | 838 | 595 | -243 Baten | 654 | 321 | 486 | 400 | -85 Saldo voor bestemming | -86 | -266 | -352 | -194 | 158 Mutaties reserves Lasten | 278 | 220 | 220 | 220 | -0 Baten | - | - | - | - | - Saldo na bestemming | -365 | -486 | -572 | -414 | 158 Specificatie per taakveld x € 1.000 | Realisatie | Begr. 2025 | Realisatie 2025 | Mut B25<>R25 2024 | (incl wijz) Lasten 3.1 Economische ontwikkeling | 392 | 394 | 267 | -127 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur | 171 | 277 | 155 | -122 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen | 131 | 120 | 126 | 6 3.4 Economische promotie | 47 | 47 | 46 | -1 Totaal lasten | 740 | 838 | 595 | -243 Baten 3.1 Economische ontwikkeling | 226 | 143 | 122 | -21 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur | 147 | 122 | 58 | -64 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen | 1 | - | 0 | 0 3.4 Economische promotie | 280 | 221 | 221 | -0 Totaal baten | 654 | 486 | 400 | -85 Saldo voor bestemming | -86 | -352 | -194 | 158 Mutaties reserves Stortingen reserves | -278 | -220 | -220 | 0 Onttrekkingen reserves | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal mutaties reserves | -278 | -220 | -220 | 0 Saldo na

bestemming | -365 | -572 | -414 | 158 23 Toelichting op de financiën Het saldo na bestemming van dit programma is € 158.000 voordelig. Lasten Taakveld 3.1 Economische ontwikkeling: € 127.000 voordeel. • | De visie op bedrijventerreinen (NJR2024; € 40.000), die gepland was in 2025, wordt in 2026 opgesteld om voldoende tijd te nemen voor participatie met ondernemers en af te stemmen op het ruimtelijk ontwikkelperspectief. Hiervoor wordt een resultaatbestemmin | g aangevraagd (€ 26.000). • | De visie Centrumontwikkeling Gorredijk (PPB2025; € 30.000), die gepland was in 2025, wordt in 2026 opgesteld. In 2025 heeft overleg plaatsgevonden met de direct betrokken partijen. Er wordt een resultaatbestemming aangevraagd (€ 30.000). • | De kosten voor het penvoerderschap van de regiodeal ZO Friesland waren in 2025 € | 50.000 lager dan begroot . De baten geven een tegengesteld effect. Taakveld 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur: € 122.000 voordeel. • | De kosten worden toegelicht in de paragraaf Grondbeleid. Baten Taakveld 3.1 Economische ontwikkeling: € 21.000 nadeel. • | Door de lagere kosten van het penvoerderschap van de regiodeal ZO Friesland, zijn ook de baten lager (€ 50.000). Taakveld 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur: € 64.000 nadeel. • | De baten worden toegelicht in de paragraaf Grondbeleid.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://opsterland.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/b4d139be-9f2b-44b4-b58b-88b878c31a48?agendaItemId=1321d032-d1d9-4fd8-85ff-bc6a73755547