Beantwoording Technische vragen Begroting 2023.pdf

2.20

Informele kontakten gemeente

Wat ferstean jo ûnder informele kontakten mei de gemeente, betsjut soks dat de helte fan de kontakten direkt mei de ynwenner binne? Mei ynformele kontakten bedoele wy kontakten mei ynwenners dy’t net oer it oanfreegjen fan help/soarch gean. Wy wolle earder en better yn gesprek mei ynwenners. (preventieagenda Opsterland 2021-2030)

2.21

Doarpskeamer

Wat ferstean jo globaal ûnder in doarpskeamer? De doarpskeamer hoecht net in fysike romte te wêzen. Globaal sjoen is dit in leechdrompelich plak wêr’t minsken by mekoar komme kinne. Eltsenien dy’t wol mei hjir komme, dêr is gjin yndikaasje foar nedich. By mekoar komme kin helpe om iensumens foar te kommen, soarget derfoar dat de drompel om elkoar te helpen lytser wurdt en kin der ta liede dat problemen dy’t spylje 18

op’e tiid sjoen wurde. Mei oare wurden, in doarpskeamer kin in belangrike bydrage leverje oan it fersterkjen fan in stevige sosjale basis. Thema Dorpenbeleid

2.22

Doarpswethâlder

Is de primêre taak fan in doarpswethâlder yn kontakt stean mei it Pleatslik Belang, of hat hy ek oare taken? Sa ja, kinne jo noch inkelde foarbylden jaan? De doarpswethâlder is bestjoerlik sjoen it earste oansprekpunt foar in Pleatslik belang. Dêrmei wolle wy de kontakten mei de doarpen ferstevigje. Neist it bywenjen fan de jierlikse ledegearkomsten kinne jo ek tinke oan it bywenjen fan bysûndere foarfallen yn in doarp. De iepening fan in nije foarsjenning, oanwêzich wêze by it úteinsetten fan in projekt of bygelyks it bywenjen fan in Iepenloftspul. Elke wethâlder jout hjir neffens eigen ynsjoch ynfolling oan. De doarpswethâlder lûk hjiryn nau tegearre op mei de beliedsadviseur en doarpekoördinator. Thema Milieu

2.23

Himmelploech

Hokker doarpen ha no noch net in himmelploech? Op dit momint binne der gjin himmelploegen aktyf yn Langsweachen, Lúkswald, Nij Beets, Olterterp en Tynje. Thema Duurzaamheid:

2.24

Wenten wenningkorporaasjes mei enerzjylabel leger as C

Yn gearwurking mei wenningkorporaasjes wol de gemeente ôfsprekke dat der gjin wenten ferkocht wurde mei in leger enerzjylabel as C. Bin der sifers bekend fan hoefolle wenten der yn 2021 ferkocht binne bygelyks en is der ek in ynsicht hoefolle wenten yn de foarried fan de korporaasjes enerzjylabels ha minder as C? Ja, der is bekend hoefolle wenningfoarried in enerzjylabel leger as C hat. Foar WoonFriesland jildt dat 14% in label leger hat as C en WoonFriesland hat gjin aktyf ferkeapbelied. Fan de foarried fan Elkien hat 21,8% in enerzjylabel leger as C. Elkien hat yn 2021 gjin wenten ferkocht mei in enerzjylabel leger as C.

2.25

Enerzjycoaches

Hoefolle enerzjycoaches binne der op dit stuit? Op dit stuit binne der 11 frijwillige enerzjycoaches yn ús gemeente aktyf. Wy hawwe noch in seistal oanmeldings fan ynwenners dy oft belangstelling hawwe om enerzjycoach te wurden. Yn de rin fan dit jier starte wy foar harren mei in opliedingstrajekt. De besteande coaches krije de gelegenheid dêrby oan te slúten

2.26

Húsfêstingsferoardering

Is der al in tiidpaad bekend rjochting de Húsfêstingsferoardering? De foar - en neidielen fan in Húsfêstingsferoardering wurde ynventarisearre. Yn it op te stellen Aksjeplan Wonen nimme wy de útkomst fan dizze ynventarisaasje mei. It foarnimmen is om it Aksjeplan Wenjen yn de twadde helte fan 2023 foar te lizzen oan jo ried.

19

3 PvdA Inleiding

3.1 Financiële ruimte begroting voor (energie) armoede Hoeveel ruimte is er in de begroting om in 2023 incidenteel en structureel extra uit te geven aan (energie) armoede, zonder dat de gemeente in de problemen komt. De begroting van 2023 moet ten minste structureel sluitend zijn voor het jaar 2023. Het structurele begrotingssaldo is € 95.000. In principe zou er dus nog € 95.000 in het jaar 2023 aan energie armoede uitgegeven kunnen worden. De toezichthouder heeft in een eerder overleg aangegeven dat het verstrekken van subsidies een kerntaak is van de gemeente. De lasten die daaraan verbonden zijn kunnen niet als incidentele uitgave in de begroting worden opgenomen. Programma 0 Bestuur en Ondersteuning

3.2 Uitbreiding formatie loonkosten Blz. 11 Door uitbreiding van de formatie met 14 fte stijgen de loonkosten met 1.4 miljoen Euro kunt u dit verder specificeren of moeten we hier 100.000 Euro per fte lezen. De formatie stijgt met 14 fte. Daarnaast zijn de salarislasten van de totale formatie voor 2023 geïndexeerd met 2,4%. Dit te samen geeft een stijging in de loonkosten met € 1,4 mln.

3.3 Stijging FTE’s Daarnaast is er op blz. 15 nog een keer 6.6 fte nieuwe formatie opgenomen in de begroting, komt dit boven op die 14 fte. Gaarne uitleg. Nee, deze 6,6 fte maken onderdeel uit van de eerder genoemde 14 fte.

3.4 Beleidsindicatoren programma 0 Blz. 12 In de tabel boven aan de pagina, worden de cijfers van Opsterland aangegeven. Wat zijn de landelijke cijfers op dit gebied. Deze cijfers berekenen we zelf op basis van de gegevens in onze administratie van de realisatie en begroting. Wij hebben geen inzicht in landelijke cijfers. Dit wordt niet centraal bijgehouden.

3.5 Duurzaamheidsreserve Blz. 14 In 2022 is er een dotatie van 750K Euro AR vrije deel t.b.v. Duurzaamheidsreserve begroot. We weten dat het bestaande netwerk op dit moment geen nieuwe grootschalige projecten aan kan. Is het niet verstandig, om nu elk jaar, Euro’s te reserveren, voor het moment dat het wel weer kan. Door hier jaarlijks in de begroting rekening mee te houden, voorkomen wij dat we op het moment suprême niet in een keer vele euro’s moeten ophoesten? Vraag: Waarom doen wij een dergelijke dotatie niet elk jaar? Dit betreft de uitwerking van de motie Duurzaamheid aangenomen 4 juli 2022 welke is verwerkt in de resultaatbestemming van Jaarrekening 2021. Deze reserve is bedoelt om een subsidie van 40% van de kosten te verstrekken aan dorpshuizen, sportverenigingen en zwembaden die gaan verduurzamen. Terugrekenend kan er de komende tijd voor € 1.875.000 geïnvesteerd worden door

20

dorpshuizen, sportverenigingen en zwembaden in verduurzaming. Een aanvullende dotatie lijkt daarom nog niet noodzakelijk. In de BBV staat dat wij niet vooraf mogen reserveren om daarvan projecten te dekken. Op het moment dat er een nieuw project is moet er een krediet komen, wordt na oplevering van het project deze geactiveerd en daarna afgeschreven conform de financiële verordening. Het in niet mogelijk om een investering ineens te betalen uit reserves. Programma 5 Sport, cultuur recreatie Thema Sport

3.6 Herijking afspraken gebruik gemeentelijke buitensportaccommodaties Blz. 37 Hier wordt aangegeven dat gemeente start met het herijken van de sportverenigingen buitensport accommodatie. Vraag: Komt er door deze herijking een eenduidig beleid of blijft het maatwerk per vereniging. We streven naar eenduidig beleid, maar in de praktijk kan er in bepaalde gevallen sprake zijn van maatwerk per vereniging.

3.7 Budget sportbeleid en activering Blz. 39 Onder taakveld 5.1 zien we dat de begroting voor Sportbeleid en activering gelijk is gebleven aan 2022. Vraag: Is/ wordt deze 193 K Euro dit jaar volledig opgebruikt? Is de gedachte dat ondanks de inflatie en toenemende armoede hier niet meer gebruik van gemaakt gaat worden? Is het bedrag wat hier gereserveerd is wel toereikend? Waarschijnlijk wordt het budget in 2022 volledig benut. Dit budget heeft geen directe relatie met de problematiek van de inflatie en de toenemende armoede.

3.8 Burgerinitiatieven openbaar groen Blz. 40 wordt aangegeven dat er een nadelig saldo is i.v.m. burger initiatieven openbaar groen. Vraag: Wat is de verwachting voor deze initiatieven in 2023 en is dit meegenomen in de begroting van 2023. Deze middelen zijn meegenomen in de begroting 2023. Met deze middelen willen we goede initiatieven stimuleren om tot uitvoering te komen. Denk hierbij aan kleine maatregelen zoals het aanleggen van extra parkeerplaatsen of het vergroenen van een straat. Programma 6 Sociaal domein Thema Uitvoering sociale wetgeving

3.9 Activerend week vullend programma statushouders Blz. 41 Doelstellingen: Wij verhogen de uitstroom uit de bijstand en verminderen de instroom in de bijstand ten opzichte van het regionale benchmarkgemiddelde. We willen zowel meer cliënten uit de bijstand laten uitstromen als minder inwoners de bijstand laten instromen ten opzichte van de regionale benchmarkgemiddelden. Maatregel: We gaan door met de extra inzet voor een activerend week vullend programma voor statushouders. Vraag: Hoe kun je andere (betere) uitkomsten verwachten als je doorgaat met wat je al deed? Hoe ziet de gemeente dit? Binnen de kaders van de bestaande doelstellingen en maatregelen, kijken we altijd hoe we de uitkomsten kunnen verbeteren. Dit betekent dat we voor statushouders doorlopend blijven werken aan het verbeteren van het weekvullend programma. 21

3.10

Dataspecialist sociaal domein

Is er zoals aangekondigd al een dataspecialist aangenomen in OWO verband. Zijn er al data te delen met de raad. Zo nee, wat is de reden dat dit nog niet is gerealiseerd. Zo ja wanneer kunnen wij de beloofde kwartaal rapportage verwachten. Er is nog geen dataspecialist in OWO verband aangenomen. Op dit moment worden er wel diverse data gebruikt en gedeeld met de raad in onder meer de Klankbordbijeenkomsten. Wij hebben het voornemen om in het 1e kwartaal van 2023 een Monitor Sociaal Domein met de raad te delen.

3.11

Monitoring effecten preventieve maatregelen

Is er binnen de gemeente een werkwijze ontwikkeld om de effecten van de preventieve maatregelen te monitoren. Zo ja welke? Zo nee, wordt hier aan gewerkt en kunt u hier iets meer over aangeven? Er is (nog) geen werkwijze ontwikkeld om de effecten van preventieve maatregelen te monitoren. Dit is ook wel heel breed. Per preventieve maatregel kan een andere manier van monitoren nodig zijn. Thema Jeugdhulp

3.12

Financiële risico’s sociaal domein c.q. jeugdzorg

Blz. Wat zijn mogelijke financiële risico’s voor komende jaren voor sociaal domein c.q. jeugdzorg? De huidige maatschappelijke ontwikkelingen zoals de hoge inflatie en de energiearmoede geven (financiële) risico’s voor het Sociaal Domein. Daarnaast heeft het recente verleden ons geleerd dat binnen het Sociaal Domein veranderende wetgeving, taakverdelingen en decentralisaties kunnen leiden tot financiële uitdagingen voor de gemeente. Programma 7 Volksgezondheid en Milieu

3.13

Energie armoede onderzoek Data Fryslân

Blz. 57 komend jaar krijgen meer huishoudens met energie armoede te maken. In de Leeuwarder Courant van 29 sept stond, dat er een onderzoek is gedaan in Friesland door Data Fryslân. Vraag: zijn deze gegevens van Opsterland bekend. Zo ja, dan zien wij graag de uitkomsten van dit onderzoek tegemoet. Zowel het gemeentelijke % als de gegevens op dorp en wijk niveau. En de gegevens n.a.v. de stress test, wat het kan worden, als recente prijsstijgingen worden doorgevoerd. Volgens het onderzoek van Data Fryslân heeft 10,2% van de huishoudens in Opsterland te maken met energiearmoede. Dit zijn 1276 huishoudens. Gegevens op buurtniveau: Buurtnaam

Gemiddelde kans Voorspeld aantal Totaal aantal op huishoudens met huishoudens energiearmoede energiearmoede

Ureterp-De Ekers

33%

73

220

Gorredijk-Groene Long

23%

193

840

Beetsterzwaag-Buitengebied

16%

8

50

Langezwaag-Kom

16%

47

295

Terwispel-Kom

16%

39

245

Wijnjewoude-Centrum

16%

38

240

Beetsterzwaag-Olterterp

15%

5

30

Ureterp-Centrum

15%

38

250

22

Wijnjewoude-Gentiaan

15%

41

270

Gorredijk-Centrum

14%

111

790

Hemrik-Kom

12%

24

200

Nij Beets-Kom

12%

59

495

Tijnje-Kom

12%

53

445

Gorredijk-IJ buurt

11%

86

780

Lippenhuizen-Kom

11%

45

410

Bakkeveen-De Kampen

10%

50

500

Beetsterzwaag-Centrum

10%

9

85

Beetsterzwaag-Merkelan

9%

28

315

Langezwaag-Buitengebied

9%

11

120

Siegerswoude-Buitengebied

9%

15

165

Tijnje-Buitengebied

9%

17

190

Ureterp-Buorfinne

9%

59

650

Beetsterzwaag-Hup Strjitten

8%

10

120

Nij Beets-Buitengebied

8%

14

175

Beetsterzwaag-Skeakel

7%

38

540

Luxwoude-Kom

7%

8

110

Ureterp-Buitengebied

7%

26

375

Beetsterzwaag-Singels

6%

18

295

Jonkerslan-Buitengebied

6%

3

55

Wijnjewoude-Buitengebied-Klein Groningen

6%

20

335

Frieschepalen-Kom

5%

16

315

Hemrik-Buitengebied

5%

6

120

Lippenhuizen-Buitengebied

5%

7

145

Bakkeveen-Buitengebied

4%

7

180

Frieschepalen-Buitengebied

4%

2

55

Gorredijk-Buitengebied

4%

6

140

Gorredijk-De Kromten

4%

3

75

Gorredijk-Miente

4%

7

170

Luxwoude-Buitengebied

4%

2

45

Siegerswoude-Kom

4%

5

135

Terwispel-Buitengebied

3%

5

150

Beetsterzwaag-Roekebosk

2%

3

160

Gorredijk-Bloemenwijk

2%

6

285

Gorredijk-Loevestein

2%

7

355

Ureterp-Fugelliet

2%

8

400

Bakkeveen-Centrum

0%

0

150

Jonkerslan-Kom

0%

0

60

Ureterp-Gilden

0%

0

30

10,20%

1276

12560

Totaal - Opsterland 23

Gegevens op dorpsniveau: Gemiddelde kans op energiearmoede

Voorspeld aantal huishoudens met energiearmoede

Bakkeveen

7%

57

830

Beetsterzwaag/Olterterp

7%

119

1595

Frieschepalen

5%

18

370

Gorredijk

12%

419

3435

Hemrik

9%

30

320

Jonkerslan

3%

3

115

Langezwaag

14%

58

415

Lippenhuizen

9%

52

555

Luxwoude

6%

10

155

Nij Beets

11%

73

670

Siegerswoude

7%

20

300

Terwispel

11%

44

395

Tijnje

11%

70

635

Ureterp

11%

204

1925

Wijnjewoude

12%

99

845

10,20%

1276

12560

Dorp

Totaal - Opsterland

Totaal aantal huishoudens

Uitslagen stresstest: De stresstest neemt 2020 als benchmark (prijspeil). Volgens de stresstest hadden 709 huishoudens (5,8%) in 2020 te maken met energiearmoede. Met de huidige verhoging van 2.0 tot 3.0 keer het prijspeil van 2020 hebben 1226 tot 1299 (10% - 10,6%) huishoudens te maken met energiearmoede. Bij een verhoging van 5.0 en 10.0 keer ten opzichte van het prijspeil uit 2020 hebben 1317 (10,7%) respectievelijk 1321 (10,7%) van de huishoudens te maken met energiearmoede. Bron: https://www.datafriesland.nl/2022/09/09/earmoed-atlas-fryslan/

3.14

Waterbeleid

Blz. 53 De gemeente kent een klimaat adaptieve en water robuuste omgeving en rioolstelsel. We hebben onze watergangen en riolen zo ingericht dat we overtollig water snel kunnen afvoeren. De steeds groter wordende terugkeer van droogte vraagt echter een ander waterbeleid in de vorm van bijvoorbeeld retetentiebekkens, gemalen/pompen reverse te kunnen laten draaien(aanvoeren i.p.v. afvoeren) een dergelijk beleid is niet meegenomen in de begroting er is zelfs bezuinigd/ bespaard (1095 K Euro) op dit thema. Wordt dit beleid nog aangepast en op welke wijze? De genoemde besparing valt buiten de watertaken. De gemeente verzorgt vooral de afvoer van hemelwater in verhard gebied. Water vasthouden in onze relatief kleine dorpen staat daarmee niet in verhouding tot de grote schaal in het buitengebied waar het Wetterskip zorgt voor de waterhuishouding. Samen met hen kijken we actief naar oplossingen om hier nog meer water vast te houden. Het huidige watertakenprogramma volstaat tot 2025, daarna zal een nieuw programma worden vormgegeven. Thema Duurzaamheid 24

3.15

Vervanging wagens en gereedschap

Blz. 56 Bij de vervanging van een aantal wagens en gereedschap wordt er vergroend. Vraag: wordt dit per gemeente aangeschaft of doen we dit regionaal/provinciaal? (goedkoper dan wanneer iedere gemeente voor zichzelf inkoopt) Daar waar mogelijk wordt met samenwerkingsgemeenten Oost- en Weststellingwerf ingekocht. Doordat we bijna al onze aankopen via een aanbestedingsprocedure doorlopen krijgen we veelal producten met de gewenste kwaliteit voor een scherpe prijs.

4 CDA 4.1 Ontwikkeling begrotingssaldo In de begroting van 2022 was het begrotingssaldo voor 2023 439.000, voor 2024 904.000 en voor 2025 1.261.000. In de begroting van 2023 is het begrotingssaldo voor die jaren respectievelijk 564.000, 2.839.000 en 3.091.000. Dit zijn wel aanzienlijke verschillen. Wat zijn de belangrijkste oorzaken van deze verschillen? Een grote oorzaak in positieve zin is de meicirculaire. Voor specificatie hiervan verwijzen we naar de perspectiefbrief. In de perspectiefbrief is ook zichtbaar welke andere mutaties bij de perspectiefbrief zijn meegenomen. Verder geven de financiële toelichtingen weer welke mutaties er tussen begroting 2022 en 2023 zitten.

4.2 Gemeentefonds 2026 Pagina 6: De wijziging van de financieringssystematiek voor gemeenten, hier neemt het rijk al wel financieel een voorschot op, hoe moeten we dit zien? De aanpassing (het vastzetten van het accres ipv trap-op trap-af) is al verwerkt in het gemeentefonds wat leidend is voor de baten die wij als gemeente daadwerkelijk mogen verwerken. Hierdoor samen het weer invoeren van de opschalingskorting ontstaat een sterke daling in de baten die wij als gemeente in het gemeentefonds van 2026 gaan ontvangen. Het Rijk geeft aan dat de gemeenten het gat/ravijn zelf kunnen dichten door het heffen van lokale belastingen. Daar is echter nog geen onderzoek naar gedaan wat/hoe er dan geheven kan worden en of/hoe dit dan verrekend kan worden zodat gemeenten met rijke inwoners niet onevenredig voordeel hebben ten opzichte van gemeenten met lagere inkomens. De VNG schrijft in een ledenbrief nav de miljoenennota het volgende; Om de financiële hiaten die na 2025 ontstaan (door het wegvallen van de samen trap-op samen trap-af systematiek) op te lossen is aan de VNG een procesvoorstel voorgelegd voor een traject voor een herziening van de financiële verhoudingen. De Miljoenennota concretiseert verder niet de mogelijkheid voor een groter eigen belastinggebied voor gemeenten na 2025.

Wel wordt als proces geschetst dat begin 2023 meer duidelijk moet worden hoe het nieuwe structurele financieel arrangement eruit komt te zien na 2026. Als vertegenwoordiger van de P10 zit de financieel adviseur van de gemeente Opsterland bij een terugkerend overleg tussen BZK, VNG, IPO, Unie van Waterschappen, vertegenwoordiger van de Provincies, vertegenwoordiger van G40 en vertegenwoordiger van M50. Hierdoor hebben we een zeer korte lijn als het gaat om de laatste ontwikkelingen.

4.3 Rioolheffing en afvalstoffenheffing Pagina 6: Lasten van rioolheffing en afvalstoffenheffing stijgen niet. Dit is toch een gesloten financieel systeem? Alles wordt toch duurder? Hoe wordt dit mogelijk gemaakt. 25

Dit is mogelijk gemaakt doordat we 100% kostendekkend hebben losgelaten voor 2023. De rioolheffing is voor 97% kostendekkend. Een deel van de lasten van riolering wordt niet door de inwoners als directe heffing betaald maar wordt gedekt door andere algemene dekkingsmiddelen.

4.4 Financieel overzicht begroting Pagina 7: Financieel overzicht begroting. Als we kijken naar de komende jaren dan valt op de dikke plussen en de min in 2026. Dit is uitgelegd, maar is het niet beter om alvast in 24 en 25 800K te reserveren zodat we 2026 niet negatief hoeven te beginnen, of zien we dit verkeerd? Elke begrotingsjaar wordt apart bekeken. Doordat de baten in het gemeentefonds in 2026 sterk dalen krijgen we een negatief structureel begrotingssaldo. Dit kan wel gedekt worden door reserves zoals bijvoorbeeld de algemene reserve maar een onttrekking van de reserve is een incidentele bate en heeft dus geen effect op het structurele begrotingssaldo. Extra reserveren heeft dus geen invloed op 2026. Het positieve resultaat van het jaar wordt bij resultaatbestemming gedoteerd aan de algemene reserve. Doordat we voor de jaren 2024 en 2025 een hoog begrotingssaldo hebben zijn we indirect dus wel onze reserves aan het verhogen en onze schuld aan het verlagen. Onze huidige algemene reserve is 20miljoen. Programma 0

4.5 OWO bedrijfsvoering Pagina 9: Er wordt extra geïnvesteerd in middelen in de gezamenlijke OWO bedrijfsvoering. Kenmerk van een investering dat er op termijn een doel wordt behaald. Welk doel wordt nagestreefd en wat levert deze investering (op termijn) aan kostenbesparing op? Het doel van de investeringen in de bedrijfsvoering is niet kostenbesparing, maar ervoor zorgen dat de drie OWO-organisaties hun werk beter kunnen doen en kunnen voldoen aan nieuwe wetgeving. Bij de behandeling van de Perspectiefbrief 2022 heeft de raad middelen beschikbaar gesteld om te investeren in de OWO-bedrijfsvoering. Als OWO-gemeenten moeten we extra stappen zetten, waarbij we niet alleen de toenemende eisen het hoofd moeten bieden, maar ook een inhaalslag moeten gaan maken. De grootste aanvraag voor middelen heeft te maken met ICT, waar het nodig is om de basis op orde te brengen. Hierbij spelen drie belangrijke ontwikkelingen. Ten eerste zijn de eisen aan informatiebeveiliging en bestrijding van cybercrime hoger geworden. Met de dreiging van cyberterreur wordt dit nog urgenter. Ten tweede is er nieuwe wetgeving, zoals de nieuwe Archiefwet, de Wet open overheid en de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer, die naast de eerdere wetgeving rond privacy en gegevensbeveiliging (AVG) om extra inspanningen vraagt.

Ten slotte willen we onze uitvoering effectiever maken door slim gebruik van data, het datagedreven werken.

4.6 Rijksbijdrage Regiodeal Pagina 9: De tekst over wat er met de rijksbijdrage gaat gebeuren is identiek aan de begroting van 2022. Zelfs het jaartal (2022) is niet aangepast. Betekent dit dat de genoemde 1.600.000 die in 2022 in de begroting stond niet is gebruikt voor De Brink in Bakkeveen en Geweldig Gorredijk? Is de complete € 1.600.000 die in de begroting 2023 wordt genoemd dus nog beschikbaar? Dezelfde vragen gelden voor de overige punten uit de Regio Deal die daar genoemd worden. De raad is met een raadsbrief (d.d. 5 april 2022) geïnformeerd over het collegebesluit voor de besteding van de aan Opsterland toegekende rijksbijdrage Regiodeal Zuidoost Friesland van €1.600.000,-. In deze brief zijn de verschillende projectonderdelen toegelicht. In 2022 en (uiterlijk) 26

2023 wordt de rijksbijdrage besteed aan de genoemde (deel)projecten. De €1.600.000,-. Is het totaalbudget voor Opsterland. Sinds medio 2021 vinden hier bestedingen op plaats. Aan het Regiobestuur en het Rijk is gerapporteerd dat we goed op koers zitten. Bij de perspectiefbrief 2021 heeft de raad ingestemd met het beschikbaar stellen van €1.200.000,voor het Programma Gorredijk en € 400.000 voor De Brink Bakkeveen. Ook voor de zogeheten regio brede projecten, die staan genoemd op pagina 9, geldt dat ze zijn of worden uitgewerkt en dat de rijksbijdrage besteed moet zijn uiterlijk in 2023. Het Regiobestuur Zuidoost Friesland rapporteert over de voortgang van het gehele programma en over de correcte besteding van de middelen aan het Rijk. De gemeenteraden, provinciale staten en het AB Wetterskip worden hierover geïnformeerd. Daarnaast worden voor de samenwerkingspartners regelmatig informatieve bijeenkomsten en excursies georganiseerd. Voor wat betreft de Brink Bakkeveen kan worden gemeld dat dit project aanbestedingsgereed is.

4.7 Formatie Pagina 10: Staatje bezetting en formatie. Begrijpen we het goed dat Formatie het begrote en benodigde aantal FTE is en bezetting de daadwerkelijke feitelijke bezetting? Dat is correct.

4.8 Beoordeling dienstverlening Pagina 11: de dienstverlening moet met minimaal een 7 beoordeeld worden. Wat is de beoordeling nu? Wat is zeg maar de nulmeting? En waar scoort de gemeente qua dienstverlening het slechtst en het best op? Onlangs is een burgerpeiling uitgevoerd naar de dienstverlening en de digitale dienstverlening van de gemeente Opsterland. De gemiddelde beoordeling van de dienstverlening is een 6,9. De digitale dienstverlening wordt gewaardeerd met een 7,1. Het betreft hier een algemene beoordeling op basis waarvan niet specifiek kan worden aangegeven waar het best of het slechtst op wordt gescoord.

4.9 Uitbreiding formatie Pagina 11: Uitgelegd wordt dat de formatie met 14 FTE + 6,6 FTE toeneemt. Verderop wordt uitgelegd dat de prognose voor 2023 is gebaseerd op de bezetting op 1 januari 2022 + 14 FTE. Waar zijn die 6,6 FTE dan gebleven? Het totaal is 14 FTE. Hiervan is 7,4 FTE afkomstig uit de perspectiefbrief 2022 en 6,6 FTE is onderdeel van de begroting 2023.

4.10

Kosten per FTE

De loonkosten stijgen met € 1.400.000 door de uitbreiding met 14 FTE. Betekent dit dat 1 FTE €100.000 kost? En waarom zijn er geen kosten voor de 6,6 FTE die eerder genoemd zijn? De formatie stijgt met 14 fte. Daarnaast zijn de salarislasten van de totale formatie voor 2023 geïndexeerd met 2,4%. Dit te samen geeft een stijging in de loonkosten met € 1,4 mln.

4.11

Kosten ondersteuning extra wethouder

Pagina 15: De kosten van de extra wethouder zijn € 103.000. Wat zijn hiernaast de extra kosten die de extra wethouder met zich meebrengt? Denk aan ambtenaren en ondersteuning? In de begroting 2023 is 0,22fte (€ 13.200) bestuurssecretariaat uitbreiding opgenomen. 27

4.12

Klanttevredenheidsonderzoek

Pagina 15: taakveld 0.2: er was in 2022 € 20.000 beschikbaar voor een klanttevredenheidsonderzoek, in 2023 niet. Is dit het onderzoek waarover eerder gesproken is en het streven is om minimaal met een 7 beoordeeld te worden? Zo ja: waarom is daar geen budget voor? Hoe kan je dan peilen of het streven behaald is? Zo nee: waar ging dit onderzoek dan over? Onlangs is een burgerpeiling uitgevoerd naar de dienstverlening en de digitale dienstverlening van de gemeente Opsterland. De gemiddelde beoordeling van de dienstverlening is een 6,9. De digitale dienstverlening wordt gewaardeerd met een 7,1. Voor 2023 is geen budget aangevraagd via de begroting 2023 omdat er budget is aangevraagd via het Informatisering jaarplan 2023 (OWO).

4.13

Energielasten stijging taakveld 0.3

Pagina 15 taakveld 0.3: er wordt € 35.000 aan extra energielasten geraamd voor 2023. Op p.11 staat dat de energiekosten voor 2023 met ongeveer € 500.000 toenemen? Hoe verhouden deze 2 bedragen zich tot elkaar en vanwaar dat grote verschil? De energie wordt door de gemeenten in Fryslân gezamenlijk ingekocht via OVEF. Voor 2023 is een deel van de volumes energie ingekocht. De rest van de energie moet nog op de markt ingekocht. Die markt heeft nu 3 tot 4 keer hogere prijzen dan in vorige jaren. De energiekosten voor de gemeente stijgen in 2023 met € 575.000 (en vanaf 2024 zelfs € 700.000). De extra kosten zijn verdeeld over verschillende programma’s waar de kosten voor de energie gemaakt worden (afgerond): € 35.000 voor VMBO school, € 161.000 voor het gemeentelijk apparaat, € 110.000 voor openbare verlichting, € 84.000 voor gymzalen, € 5.000 voor kunstwerken (weg/water) en € 180.000 voor riolering. Programma 3 economie

4.14

Inventarisering dienstverlener ondernemers

Pagina 25: De inventarisering voor dienstverlener aan ondernemers. Wordt iedere ondernemer in onze benaderd met een vragenlijst, hoe moeten we zien? “Dienstverlening aan ondernemers is meer dan EZ.” De tekst op pagina 25 moet u vooral lezen als het binnen de gemeentelijke organisatie verbreden en verbeteren van de dienstverlening. De contacten met (individuele) ondernemers zijn velerlei. Denk hierbij o.a. aan het klantcontactcenter (KCC), de bedrijfscontactfunctionaris EZ, de afdelingen RO en Vergunningverlening, de afdeling Belastingen en de afdeling Onderwijs (stages). We doelen dus vooral op het verbeteren van de interne afstemming en samenwerking. We verrichten geen afzonderlijk onderzoek en doen dus ook geen metingen. Bij onze ambtelijke en bestuurlijke contacten luisteren we wel goed naar de input van (individuele) ondernemers en ondernemersverenigingen. De werkbezoeken van het college van B&W zijn in deze ook informatief. Programma 4 Onderwijs

4.15

Peuter Plus

Pagina 29: Hier wordt gesproken over starten met Peuter Plus, hoe moeten we dit zien, naast het VVE programma of als vervanger? De Peuterplus voorziening is een extra activiteit. De komt naast het VVE programma. PeuterPlus biedt intensieve ontwikkelingsstimulering aan kinderen in de leeftijd van 2 tot 5 jaar. Bij 28

PeuterPlus worden kinderen begeleid die meer ondersteuning nodig hebben dan in de reguliere VVEof kinderopvanggroepen geboden kan worden. De reguliere VVE-groepen richten zich op kinderen met een taal-spraakachterstand en/of andere ontwikkelingsachterstanden. De kinderen bij PeuterPlus hebben gedrags-, ontwikkelings-, of opgroeiproblemen. Het kind heeft vanuit zijn of haar ontwikkelingsverloop of ontwikkelingsproblematiek een specifieke ondersteuningsbehoefte om zich optimaal de kunnen ontwikkelen. PeuterPlus geeft deze kinderen, en hun ouders, het extra steuntje in de rug die zij nodig hebben. De Peuterplus voorziening kan betaald worden uit de middelen voor Jeugdzorg. Hiermee kunnen we op duurdere zorg besparen en bovendien maatwerk bieden. Programma 5 Sport. Cultuur en recreatie

4.16

Vrijetijdsbesteding icm dorpshuizen en de Skâns

Pagina 34: In de eerste alinea wordt gemeld dat cultuur een zinvolle en prettige vrijetijdsbesteding is. De gemeente ondersteunt onze erfgoedorganisaties. De openbare bibliotheken dragen bij aan de participatie van onze inwoners. Hier missen in onze optiek specifiek de ontmoetingsplaatsen onze dorpshuizen en cultureel centrum de Skans? De dorpshuizen en cultureel centrum De Skâns zijn uiteraard betrokken bij de organisatie van met name de vele culturele evenementen (klein en groot) en andere culturele activiteiten in onze gemeente. In de dorpshuizen vinden veel culturele activiteiten plaats door verenigingen en stichtingen georganiseerd en De Skâns heeft natuurlijk haar eigen cultureel programma. Dus ja, deze ontmoetingsplaatsen hebben zeker een rol in het culturele leven in onze gemeente.

4.17

Kunstgrasvelden

Pagina 37: Gebruik van buitensport accommodaties, we hebben nog wel een vraag over kunstgrasvelden, wordt er nog gebruik gemaakt van rubber granulaat in Opsterland, hoe is het beleid voor kunstgrasvelden hiervoor nu ingericht? Vier gemeentelijke kunstgrasvelden zijn nog voorzien van rubber granulaat. Met kantplanken, schoonlooproosters en een beheerprotocol wordt voorkomen dat deze korrels buiten de velden terechtkomen. In het Afsprakenkader Sport 2022-2026 is vastgesteld dat bij vervanging of nieuw aan te leggen kunstgrasvelden gebruik wordt gemaakt van een infill dat niet schadelijk is voor de omgeving. Programma 6 sociaal domein

4.18

Samenwerking professionals en mantelzorgers

Pagina 44: Het aanbod van professionals in de zorg is zeer versnipperd, ineffectief en inefficiënt. Het recent afgesloten zorgakkoord vraagt meer samenwerking tussen professionals en mantelzorgers. Geeft dat het afsluiten van contracten tussen zorgaanbieders en wijken/dorpen ook mogelijkheden? Als bijvoorbeeld geen langs elkaar heen werkende en concurrerende zorgverleners meer. Wat zijn de mogelijkheden? Gezien het feit dat het zorgakkoord onlangs is afgesloten is nog niet duidelijk wat voor effect en gevolgen dit heeft voor de gemeenten.

4.19

Dorpshuizenbeleid

Pagina 47 Dorpshuizenbeleid, Hier staat de vertaling van de dorpshuizenvisie, een actieplan per dorpshuis, evenals bij cultuur missen we hier ook expliciet de Skans, hoor die hier niet bij?

29

De Skâns hoor hier zeker bij. Naast de culturele functie van De Skâns, is De Skâns ook een belangrijke ontmoetingsplek voor de inwoners uit Gorredijk en vervult het dus de functie van een dorpshuis. Net als voor de andere dorpshuizen en Multifunctionele Centra wordt er in samenwerking met de directie en raad van toezicht van de Skâns een koersplan opgesteld.

4.20

Toelichting financiën programma 6

Pagina 51/52 Toelichting financiën. Begrijpen wij het goed dat vrijwel alle mutaties zijn veroorzaakt door doorbelasting personele kosten. Niet alle mutaties worden veroorzaakt door de doorbelasting personeelskosten. Op pagina 51/52 wordt per taakveld aangegeven waar de mutaties uit bestaan. Het is wel zo dat in elk taakveld personeelskosten een onderdeel zijn van de mutatie. Programma 7

4.21

100% Duurzaam inkopen

Pagina 57: 100% duurzaam inkopen. We begrijpen dat het een streven is, maar kunnen we ook een overzicht krijgen hoe dicht we de afgelopen jaren tegen die 100% aan zaten? Omdat duurzaamheid moeilijk meetbaar is, onder andere vanwege de diversiteit aan inkoopen aanbestedingstrajecten (van inhuur personeel tot wegenonderhoud), hebben wij geen exacte cijfers beschikbaar. In al onze inkoop- en aanbestedingstrajecten houden wij, waar mogelijk, rekening met duurzaamheid. Dit doen wij voor zowel de eisen aan de leverancier, als aan de in te kopen producten. In het programma ‘Maatschappelijk Verantwoord Inkopen’ (MVI) van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu zijn criteria voor duurzaamheidsthema’s, zoals klimaat, circulariteit en social return, opgenomen. Deze criteria worden door de gemeente zoveel mogelijk gehanteerd bij inkoopen aanbestedingstrajecten, waarbij het uitgangspunt is dat er binnen het budget zo duurzaam mogelijk wordt ingekocht. Hiermee sluit de gemeente zich aan bij het streven van de Rijksoverheid naar een duurzame samenleving. Voor de komende jaren werken wij aan een monitoringssysteem om duurzaamheid in onze inkoop- en aanbestedingstrajecten te meten. Hierbij zoeken wij de aansluiting bij initiatieven vanuit onder andere de Provincie Fryslân en het Rijk.

In het MVI actieplan van 2023 zijn acties gezet op het verder verankeren van duurzaam inkopen in de organisatie.

4.22

Gerealiseerde besparing mwh

Pagina 57 staat dat er 2035 150.000 mwh energie bespaart moet zijn. En voor 2026 100.000 mwh. Wat is de op dit moment gerealiseerde besparing? In 2035 willen wij een besparing realiseren van 25%. Dat staat gelijk aan 150.000 MWh. Wij monitoren het energieverbruik via de Klimaatmonitor. Elk jaar worden de gegevens (CBS) van voorgaand jaar in de monitor gezet. De cijfers van 2021 en 2022 zijn op dit moment nog niet bekend. De beschikbare gegevens zijn opgenomen in de volgende tabellen. In de periode tot en met 2020 zien wij nog geen besparing terug. Deze tabellen zijn overgenomen uit de klimaatmonitor. Aardgasverbruik woningen gemeente Opsterland

30

Elektriciteitsverbruik woningen gemeente Opsterland

4.23

Gerealiseerde opwekking duurzame energie

Pagina 58 staat dat er in 2035 450.000 mwh duurzame energie moet worden opgewekt. Hoeveel duurzame energie wordt er op dit moment opgewekt? Wij hebben niet een duidelijk inzicht in “zon op dak” en opgewekte elektriciteit door het omzetten van biogas bij boeren in elektriciteit en warmte. Wij hebben vergunning verleend voor een aantal grote- en kleinschalige projecten op land en water. De opwekcapaciteit daarvan bedraagt ca: 50 MW. Hierin is de productie van een aantal daken die bij ons bekend zijn in meegenomen. Programma 8

4.24

Omgevingsvisie en omgevingsplan

Pagina 65: De verwachting is dat omgevingswet 1-1-23 in werking treedt. Moeten we dan niet voor die datum de omgevingsvisie en het omgevingsplan vaststellen? Voor de invoering van de Omgevingswet hoeft er op 1 januari 2023 nog geen Omgevingsvisie en Omgevingsplan zijn vastgesteld. Voor de Omgevingsvisie hebben we als gemeente de tijd tot 1 januari 2025 en voor het Omgevingsplan hebben we de tijd tot 1 januari 2030.

4.25

Doorstroming woningvoorraad

Pagina 67: Woningvoorraad kent mogelijkheden voor doorstroming, welke zijn dat dan want u constateert dat er slechts geringe doorstroming is. Het is onze doelstelling om een woningvoorraad te hebben waarin doorstroming mogelijk is omdat we geconstateerd hebben dat er weinig doorstroming is. Daarna hebben we (op pagina 67) verwoord wat we daarvoor gaan doen.

4.26

Voorrang woningmarkt

Pagina 67: bepaalde doelgroepen voorrang geven op de woningmarkt, waar moeten we dan aan denken? Daarbij moet u denken aan het toekennen van voorrang aan duidelijk afgebakende groepen mensen, bijvoorbeeld mensen met economische- of maatschappelijke binding, bepaalde beroepsgroepen, oud inwoners, starters, jongeren en statushouders.

4.27

Toekomstbestendige landbouw

Pagina 69. Hoe ziet het college een toekomstbestendige landbouw voor zich? Volgend op de doelstellingen en maatregelen over een duurzame, toekomstbestendige en grondgebonden landbouwsector in Opsterland hebben we op pagina 69 aangegeven wat we 31

daarvoor gaan doen. Het toekomstperspectief en de nadere definitie van daarbij aan de orde zijnde items en aspecten zullen – als het aan ons ligt – de uitkomst zijn van het genoemde overleg met de verschillende stakeholders. Het is o.i. niet opportuun om met de beantwoording van technische vragen bij deze begroting daarop vooruit te lopen.

4.28

Grondgebonden landbouw

Wat is volgens het college de definitie van grondgebonden landbouw? Grondgebonden veehouderij is veehouderij die gebonden is aan land voor de voedselvoorziening van het vee, zoals de melkveehouderij. Dit in tegenstelling tot de intensieve veehouderij die niet gebonden is aan land voor de voedselvoorziening zoals de varkenshouderij, pluimveehouderij en de vleeskalverhouderij. bron: https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2016/21/voor-het-eerst-in-9-jaar-meer-blijvendgrasland/grondgebonden-veehouderij Waarbij grondgebonden melkveehouderij omschreven kan worden als: het ruwvoer komt van eigen grond of grond in de directe omgeving zodat elk melkveebedrijf op buurtniveau zelfvoorzienend is voor gras en ruwvoedergewassen. Grondstoffen van buiten Europa die direct of indirect samenhangen met ontginning van natuurgebieden worden niet langer gebruikt. Elke melkveehouder kan zijn mest probleemloos kwijt op zijn eigen bedrijf of direct in de buurt. Hierdoor ontstaan lokale kringlopen van voer en mest die passen in een circulaire economie. bron: https://www.nzo.nl/duurzaam/grondgebonden-melkveehouderij/ Paragrafen

4.29

Kostendekkendheid afvalstoffenheffing en rioolheffing

Pagina 74: Afvalstoffenheffing en rioolheffing, eerder werd aangegeven dat deze lasten niet worden verzwaard. Hier wordt gezegd dat ze kostendekkend zijn, waar wordt het voordeel uitgehaald? Gezien alle prijzen en kosten stijgen. Op pagina 74 staat de algemeen toelichting waar wordt genoemd dat ze in principe kostendekkend zijn. Op pagina 75 en 76 wordt toegelicht wat de kostendekkendheid is en waarom afgeweken is van een kostendekkend tarief.

4.30

Financiële tegenvallers projecten

Pagina 77: Weerstandsvermogen – Risicobeheersing, bij punt 7 staat financiële tegenvallers projecten. Feit is dat de projecten minimaal 20% duurder zijn geworden in het algemeen. Hierover zien we niets terug, hoe ziet het college dit? De spreiding over 40 jaar van deze risico’s zoal op pagina 79 genoemd is ons inziens niet passend voor deze soorten van kostenstijgingen. Projecten worden waarschijnlijk duurder. Dat de betaling, de kasstroom, in een relatief korte periode gebeurd heeft geen effect op de feitelijke lasten in de begroting. De lasten in de begroting zijn gebaseerd op de afschrijvingslasten. Die bedraagt voor de grotere projecten meestal 40 jaar en vandaar dat het risico wat zich mogelijk in één jaar voordoet (= de feitelijk hogere afschrijvingslasten) lager uitvalt dan de totale omvang van het risico.

4.31

Kosten de Skâns

Pagina 109: Hier komt de skans aan de orde, wordt er op de lange termijn al rekening gehouden met de kosten voor de skans?

32

Er is nog geen krediet of pro-forma krediet voor de Skâns opgenomen. Wanneer duidelijk wordt wat de verwachte kosten zijn zal via een raadsvoorstel een (voorbereidend)krediet aangevraagd worden. De afschrijvingslasten moeten op dat moment nog toegevoegd worden aan de begroting

5 ChristenUnie Programma 0

5.1 Apparaatskosten Is er een mogelijkheid om de apparaatkosten te verminderen? Zie mogelijkheden als: meer thuiswerken, meer samenreizen, efficiënter in de buitendienst of anders. Is hier bij het maken van de begroting over nagedacht.? Uiteraard wordt hier naar gekeken. Hierbij is het wel van belang om te beseffen dat de grootste kostenpost de salarislasten zijn namelijk € 23 mln. binnen deze post is voor reiskosten € 0,1 mln. begroot. De rest van de lasten (~€ 3 mln.) zijn de materiele kosten en afschrijvingslasten voor materiaal en gebouwen. Meer of minder thuiswerken heeft hierop een minimale invloed.

5.2 Kwaliteit dienstverlening Pag. 11. Hoe gaat u de kwaliteit van onze dienstverlening meten? Er is geen budget? Wat is het huidige cijfer? Onlangs is een burgerpeiling uitgevoerd naar de dienstverlening en de digitale dienstverlening van de gemeente Opsterland. De gemiddelde beoordeling van de dienstverlening is een 6,9. De digitale dienstverlening wordt gewaardeerd met een 7,1. Voor 2023 is geen budget aangevraagd via de begroting 2023 omdat er budget is aangevraagd via het Informatisering jaarplan 2023 (OWO).

5.3 OWO indexatie en verhouding apparaatskosten Pag. 11. Wordt voor OWO een eigen indexatie voor personeelsleden aangehouden ? Vallen deze kosten niet onder de algemene apparaatskosten? Binnen OWO zijn afwijkende afspraken over hoe wordt omgegaan met de opbouw van de personeelslasten. De indexatie van de salarislasten gebeurt wel op de zelfde wijze.

5.4 AVG Pag. 9. De AVG voldoet op dit moment niet aan de basisvereisten. Er staat dat het in 2023 gerealiseerd moet zijn. Kunt u aangeven wanneer 2023? Wij verwachten in het derde kwartaal van 2023 alle maatregelen te hebben genomen en officieel hebben vastgelegd om aan de basisvereisten van de AVG te voldoen. Programma 1

5.5 Ondermijning Hoe gaat u in 2023 de burgers betrekken bij het onderwerp ondermijning? Wij lezen in de begroting dat het groten deels een interne aangelegenheid is? Klopt dit? We hebben de burgers hierbij nodig? Wat zijn de resultaten over 2022? We betrekken - naast de interne ambtelijke organisatie, college en raad - inwoners, ondernemers en verhuurders (denk hierbij ook aan agrariërs en eigenaren van schuren in het buitengebied) bij de aanpak van ondermijning. Dit doen we door middel van een 33

communicatiecampagne en het organiseren van bewustwordingssessies voor eerder genoemde doelgroepen. Het streven is erop gericht om beide activiteiten in 2023 verder uit te voeren. Daarmee willen we bewustwording omtrent ondermijning vergroten en daarmee alertheid en bereidheid van melden van verdachte zaken vergroten. Anderzijds willen we voorkomen dat mensen slachtoffer worden van ondermijning en onbewust medewerking verlenen aan ondermijnende activiteiten. Met onze aanpak ondermijning hopen we dat in 2022 de bewustwording- en aandacht omtrent het thema ondermijning is vergroot.

5.6 Verwijzing bureau Halt Er is een veel hoger percentage verwijzingen naar bureau Halt, dit staat niet in verhouding met de andere percentage stijgingen? Kunt u dit uitleggen? Is er een andere werkwijze ? Of incidenteel? Gemeente Opsterland heeft ongeveer 2000 jongeren. Hiervan hebben in 2021 18 jongeren een Halt-verwijzing (8 op de 1000 jongeren). Dit aantal komt overeen met het landelijke aantal maar is een verdubbeling ten opzichte van het jaar daarvoor. In 2019 waren er ook 18 jongeren met een Halt-verwijzing. Boa’s hebben de mogelijkheid jongeren door te verwijzen maar de genoemde verwijzingen lopen via de politie. Het gebiedsteam kan vervolgens betrokken zijn bij de jongeren (en ouders) indien er een hulpvraag is.

5.7 Crisisorganisatie Pagina 17, crisisorganisatie, Op welke wijze wordt hier vorm aan gegeven en wat is het beoogde resultaat? Als gemeente hebben we een verplichting ons voor te bereiden op rampen en crises. Om zo goed mogelijk voorbereid te zijn hebben we een regionaal crisisplan. Hierdoor is de rampenbestrijding in Fryslân op dezelfde manier georganiseerd. Een onderdeel van dit plan is ons eigen lokale crisisplan. Hierin staat beschreven welke medewerkers een rol hebben in de crisisorganisatie. Deze medewerkers worden opgeleid, getraind en volgen oefeningen. Het lokale crisisplan moet geactualiseerd worden om ervoor te zorgen dat er een adequate gemeentelijke crisisorganisatie staat ten tijde van een ramp of crisis. Programma 3

5.8 Animo bedrijven voor Opsterland Is er op dit moment animo van bedrijven uit Opsterland of regio welke zich willen vestigen in Opsterland op nieuwe kavels of in bestaande bedrijfsgebouwen? Jazeker. Wel is er een duidelijk verschil tussen de beschikbare kavels op bedrijventerrein A7zuid en Overtoom/Tolbaas in Gorredijk. Voor de kavels in Gorredijk hebben vooral lokale bedrijven belangstelling. Voor de kavel op het bedrijventerrein A7-zuid komen de ondernemers uit een grotere regio. Bestaande gebouwen worden over het algemeen snel verkocht. In de gemeente kennen we nauwelijks leegstand. Programma 4

5.9 Peuter Plus Peuter Plus, is dit een extra activiteit of komt deze ter vervanging van de VVE? Zijn hier financiële gevolgen aan verbonden? De Peuterplus voorziening is een extra activiteit. De komt naast het VVE programma. PeuterPlus biedt intensieve ontwikkelingsstimulering aan kinderen in de leeftijd van 2 tot 5 jaar. Bij PeuterPlus worden kinderen begeleid die meer ondersteuning nodig hebben dan in de reguliere VVE34

of kinderopvanggroepen geboden kan worden. De reguliere VVE-groepen richten zich op kinderen met een taal-spraakachterstand en/of andere ontwikkelingsachterstanden. De kinderen bij PeuterPlus hebben gedrags-, ontwikkelings-, of opgroeiproblemen. Het kind heeft vanuit zijn of haar ontwikkelingsverloop of ontwikkelingsproblematiek een specifieke ondersteuningsbehoefte om zich optimaal de kunnen ontwikkelen. PeuterPlus geeft deze kinderen, en hun ouders, het extra steuntje in de rug die zij nodig hebben. De Peuterplus voorziening kan betaald worden uit de middelen voor Jeugdzorg. Hiermee kunnen we op duurdere zorg besparen en bovendien maatwerk bieden.

5.10

Stichting Sportgebouw Kortezwaag

Wat wordt bedoeld met de 12k overname stichting sportgebouw Kortezwaag? Dit betreft de afschrijvingslast van het door de gemeente overgenomen gebouw van Stichting Sportgebouw Kortezwaag. Dit is besloten door de raad in de raadsvergadering van 7 juni 2021 en was een gevolg van een rechtszaak die Stichting Sportgebouw Kortezwaag had aangespannen tegen de gemeente. Het gebouw is overgenomen voor €250.000 en wordt in 20 jaar afgeschreven. In het sportgebouw zitten de kleedkamers van voetbalvereniging VV Gorredijk, korfbalvereniging LDODK en rugbyclub de Wrotters.

5.11

Voorkomen thuiszitten

De gemeente wil proactief handelen om thuiszitten te voorkomen. Wat wordt er concreet gedaan? We willen graag eerder betrokken worden bij schoolverzuim en thuiszitten. Dat willen we bereiken door in gesprek te gaan met verschillende betrokken partijen als scholen en samenwerkingsverbanden vanuit een gezamenlijk doel, namelijk dat alle leerlingen naar school gaan en een startkwalificatie behalen.

5.12

Noodgebouwen de Oanrin Bakkeveen

Pag. 31. Is er extra geld nodig voor de noodgebouwen van de Oanrin in Bakkeveen? Zo ja over hoeveel spreken we? En waar staan deze? Dat is nog niet bekend, er wordt een onderzoek uitgevoerd. Daarnaast zijn we in overleg met het schoolbestuur om te komen tot een goede oplossing. Op 23 augustus jl. heeft u middels een raadsbrief informatie ontvangen over het verder te doorlopen proces.

Programma 5

5.13

Varen in de Friese Wouden

Varen in de Friese Wouden, “Verbeteren faciliteiten aan de wal in regionaal verband” Kunt u aangeven wat hiermee wordt bedoeld? In samenwerking met de gemeenten in Zuidoost Friesland, de Stichting Toerisme Regiomarketing Zuidoost-Friesland en Recreatieschap De Marrekrite verbeteren we het gastheerschap rond de Turfroute (waar het Polderhoofdkanaal ook onder valt). Denk aan plaatsing en onderhoud van bebording, ontwikkeling van informatiemateriaal over de Turfroute en het organiseren van ondernemersbijeenkomsten om de onderlinge samenwerking te stimuleren voor het versterken van het gastheerschap rond de Turfroute.

5.14

Klachten staat onderhoud binnen de bebouwde kom

Openbaar groen, Is inzichtelijk hoeveel klachten er in tot nu toe zijn geweest in 2022 over de staat van onderhoud binnen de bebouwde kom? 35

Er komen veel vragen / opmerkingen binnen over de openbare ruimte. Het is hierbij niet altijd duidelijk of het een klacht is of meer een verzoek om verbetering. Wij spreken daarom niet van klachten, maar van meldingen. Tot nu toe (peildatum 4 oktober 2022) zijn er 2157 meldingen binnengekomen die gaan over de totale openbare ruimte. We schatten dat ongeveer 25% tot 35% daarvan een relatie heeft met het onderhoud binnen de bebouwde kom. Als het echt gaat om concrete klachten over het onderhoudsniveau, dan zijn dit enkele tientallen per jaar.

5.15

Kwalitatief goede sportlocatie

Pag. 37. Wat wordt verstaan onder een kwalitatief goede sportlocatie? Is daar een standaard voor waaraan we de locaties kunnen toetsen? We streven er naar dat de sportfaciliteiten voldoen aan de richtlijnen die de betreffende bond(en) stellen aan de sporten die worden beoefend op de locatie. Programma 6

5.16

Actieplan dorpshuis

Er wordt met elk dorpshuis een actieplan gemaakt. Wat is de einddatum dat dit gereed dient te zijn? Of is dit een doorlopend project? De koersplannen per dorpshuis worden eind dit jaar of uiterlijk januari 2023 opgeleverd. Een onderdeel van het koersplan is een actieplan voor de komende vier jaar. Welke acties zijn er nodig om een toekomstbestendig dorpshuis in het dorp te behouden. Hierbij wordt aangegeven hoe de rolen taakverdeling per actie er tussen het dorpshuisbestuur en de gemeente er uit ziet. Programma 7

5.17

Led verlichting

Pag 54. U geeft aan geeft aan dat op dit moment 95% van de installatie Led verlichting is? Uw doelstelling in 2025 is 95%! Is dit dan nog wel een ambitie? Of bedoeld u 100% in 2025? Met de 95% genoemd bij de maatregel bedoelen we de ambitie. Op dit moment is ongeveer 80% van de openbare verlichting voorzien van LED. We streven er naar dat dit 95% is in 2025.

5.18

Gezondheidsprojecten

Pag. 55. Hoe worden de inwoners gestimuleerd om een gezondheidsprojecten op te starten en hoe kunnen ze weten van dit initiatief? Vanuit het Lokaal Sportakkoord Opsterland zijn middelen beschikbaar om bij te dragen aan het opstarten van gezondheidsprojecten. Dit Sportakkoord is sinds 2020 actief en met regelmaat bekend gemaakt onder inwoners, stichtingen en verenigingen via bijeenkomsten en diverse publicaties. In 2023 zal dit opnieuw duidelijk onder de aandacht gebracht worden.

5.19

E-sports gezondheidsproject

Is E-sports een gezondheidsproject? It is veelal stilzitten! Of worden hiermee ook fietsen ed. bedoeld? Door een combinatie te maken van het organiseren van een E-sports toernooi (bijvoorbeeld FIFA2022 toernooi op Playstations) met een echt toernooi/evenement (bijvoorbeeld pannavoetbal of Skill Games) wordt het een gezondheidsproject. Hiermee wordt de jeugd naar een vereniging gehaald en daarna uitgedaagd om actief te zijn op de sportvelden. Programma 8 36

5.20

Ontwikkeling bouwgronden

Pagina 66, woningbouwlocatie. Wordt er ook in andere kernen onderzoek gedaan naar mogelijke bouwgronden welke kunnen worden ontwikkeld, u geeft hier alleen Gorredijk Lovenstijn 5 en 6 aan? Ja, dit beperkt zich niet tot Gorredijk. Op basis van de vernieuwde woonvisie en binnen de afspraken van de woningbouwafspraken met de provincie wordt een uitwerking naar de dorpen gemaakt. Dat betekent dat ook andere mogelijke woningbouwlocaties in beeld kunnen komen. Paragrafen

5.21

Percentage LED verlichting

Blz. 82 geeft u aan dat 80% van het areaal LED verlichting , in programma 7 is dit 95%, Klopt dit of lezen wij het verkeerd? Met de 95% genoemd bij de maatregel bedoelen we de ambitie. Op dit moment is ongeveer 80% van de openbare verlichting voorzien van LED. We streven er naar dat dit 95% is in 2025.

5.22

Tiny houses

Blz. 108, Tiny houses Gorredijk, wanneer gaat de reservering van 10 jaar in, de voorbereidingen zijn namelijk al een paar jaar gaande? De reservering gaat in na het bouwrijp maken en ingebruikname van het terrein. Dit zal naar verwachting voorjaar 2023 zijn. U kunt een raadsvoorstel over de tiny houses tegemoet zien voor de raadsvergadering van november 2022. Financiële begroting

5.23

Nieuwe investeringen

Welke nieuwe investeringen zijn in de begroting opgenomen? In de begroting zijn 5 nieuwe kredieten opgenomen. Kredieten Snelfietsroute Drachten-Heerenveen Vervanging brug Moanleane Wijnjewoude Vervanging wegen en fietspaden (Poasen/poostweg/geawei) Bergplaats gemeentewerf Ureterp Wijkvernieuwing Gorredijk (herstrusturering Elkien)

Krediet 1.800.000 490.000 475.000 203.000 650.000

Afschrijvings Afschrijvings last 2024 last 2025 ev 72.000 19.600 19.600 19.000 19.000 5.075 5.075 26.000 26.000

6 GroenLinks INLEIDING

6.1 Gemeentefonds 2026 p. 6: Wijziging financieringssystematiek, het Rijk neemt hier alvast een voorschot op, maar hoe dit wordt vormgegeven is nog niet bekend. Is al bekend wanneer gemeenten meer te weten komen over de wijziging van deze systematiek? De ene kant van de systematiek is al wel bekend en is ook doorgevoerd. Namelijk het vastzetten van het accres plus 1 miljard ten opzichte van het niveau van 2022. Hoe het daarna ontstane gat/ravijn gedicht kan worden is echter nog niet bekend. De VNG schrijft in een ledenbrief nav de miljoenennota het volgende; 37

Om de financiële hiaten die na 2025 ontstaan (door het wegvallen van de samen trap-op samen trap-af systematiek) op te lossen is aan de VNG een procesvoorstel voorgelegd voor een traject voor een herziening van de financiële verhoudingen. De Miljoenennota concretiseert verder niet de mogelijkheid voor een groter eigen belastinggebied voor gemeenten na 2025. Wel wordt als proces geschetst dat begin 2023 meer duidelijk moet worden hoe het nieuwe structurele financieel arrangement eruit komt te zien na 2026. Als vertegenwoordiger van de P10 zit de financieel adviseur van de gemeente Opsterland bij een terugkerend overleg tussen BZK, VNG, IPO, Unie van Waterschappen, vertegenwoordiger van de Provincies, vertegenwoordiger van G40 en vertegenwoordiger van M50. Hierdoor hebben we een zeer korte lijn als het gaat om de laatste ontwikkelingen. PROGRAMMA 0 – BESTUUR EN ONDERSTEUNING

6.2 Geweldig Gorredijk p.9: Wat gaan we doen voor geweldig Gorredijk? Bij de perspectiefbrief 2021 heeft de raad ingestemd met het beschikbaar stellen van de rijksbijdrage Regiodeal. Te weten €1.200.000,- voor het Programma Gorredijk en €400.000 voor De Brink Bakkeveen. Daarna is de raad - met een raadsbrief (d.d. 5 april 2022) - geïnformeerd over het collegebesluit voor de onderverdeling in (deel)projecten. Deze zijn in de brief beschreven en toegelicht. In 2022 en (uiterlijk) 2023 wordt de rijksbijdrage besteed aan de in de raadsbrief genoemde (deel)projecten.

6.3 Waardering dienstverlening p. 11: Onze dienstverlening wordt gewaardeerd met een 7. Een 7 is een mooie voldoende, maar is ook bekend waarom het geen 8 of 9 is? Onlangs is een burgerpeiling uitgevoerd naar de dienstverlening en de digitale dienstverlening van de gemeente Opsterland. De gemiddelde beoordeling van de dienstverlening is een 6,9. De digitale dienstverlening wordt gewaardeerd met een 7,1. Landelijk gezien is de gemiddelde beoordeling voor de dienstverlening een 6,41 en een 6,66 voor de digitale dienstverlening. Opsterland heeft een aantal jaren terug door bezuinigingen het niveau in dienstverlening van ‘persoonlijk en excellent’ afgeschaald naar ‘persoonlijk en adequaat’.

6.4 Externe inhuur p. 12. De kosten voor externe inhuur worden niet afzonderlijk begroot. Waarom niet? Op voorhand is het niet bekend hoeveel inhuur er nodig is. De indicator externe inhuur is gebaseerd op de inhuur die in die jaren nodig was doordat er niet vervulde vacatures waren of noodzaak voor inhuur door langdurige ziekte.

6.5 OWO Samenwerking p. 15: OWO Samenwerking De kosten voor het derde deel van de OWO-afdelingen zijn in 2023 met 707.000 gestegen. (2023 moet trouwens nog wel beginnen.) Betekent dit dat de totale kosten van de afdelingen in 2023 met 2.121.000 stijgen Dat is correct. PROGRAMMA 1 – VEILIGHEID

38

6.6 Brandweer p. 17: Is er voldoende brandweerpersoneel in Opsterland, gezien de huidige krapte op de arbeidsmarkt? Worden de maximale aanrijtijden gehaald in onze gemeente wanneer er ergens brand uitbreekt? Voor de brandweerposten in Opsterland geldt dat er voldoende brandweerpersoneel is. De beschikbaarheid van voldoende gekwalificeerd personeel op piekmomenten (zomer-, en feestdagen) is soms wel een uitdaging. Hiervoor neemt de brandweer (Veiligheidsregio Fryslân) maatregelen zoals het door alarmeren naar omliggende posten. Ander voorbeeld is het gelijktijdig alarmeren van twee brandweerploegen. In het Dekkingsplan 2.0 zijn de opkomsttijden vastgelegd. Deze tijden worden gehaald. PROGRAMMA 4 – ONDERWIJS

6.7 Laaggeletterdheid p. 30: Laaggeletterdheid, hoe worden laaggeletterden gesteund in het aanvragen van de energietoeslag en andere tegemoetkomingen. Het aanvraagformulier energietoeslag is in zo toegankelijk mogelijke taal opgesteld. Daarnaast bieden we als gemeente altijd de mogelijkheid om het formulier samen met een medewerker van het gebiedsteam in te vullen. Deze werkwijze geldt ook voor alle andere gemeentelijke tegemoetkomingen. Daarnaast kunnen inwoners met vragen over digitale overheidsaanvragen terecht bij het Informatiepunt Digitale Overheid (IDO) in de bibliotheek. PROGRAMMA 6 – SOCIAAL DOMEIN

6.8 Schuldhulpverlening p. 43: Worden de kosten van de schuldhulpverlening door de gemeente betaald en zo ja, krijgen we daarvoor een tegemoetkoming? Via de bijzondere bijstand worden de kosten van beschermingsbewind betaald voor inwoners die dit zelf niet lukt. Hiervoor krijgen we een vergoeding vanuit het Rijk. Daarnaast ontvangen we als gemeente een jaarlijkse Rijksvergoeding voor de uitvoering van de gemeentelijke schuldhulpverlening. Deze komt volledig ten goede aan deze uitvoering, onder andere door de inzet van onze 2 gemeentelijke budgetcoaches.

6.9 Bewustwording dementie p.44: Hoe gaan we onderzoeken hoe we inwoners, organisaties en ondernemers bewust kunnen maken van leven met dementie en wat moet dit opleveren? Op dit moment wordt regiobreed onderzocht hoe bewust inwoners, organisaties en ondernemers van leven met dementie zijn. Als dit onderzoek afgerond is kunnen we bekijken wat er verder nodig is. Daarnaast maken we gebruik van (landelijke) inzichten en methodieken van o.a. Stichting Alzheimer Nederland. Brede bewustwording van dementie moet uiteindelijk de participatie van mensen met dementie vergroten. Daarmee kan het ook een belangrijk bijdrage leveren aan het zo lang mogelijk zelfstandig blijven wonen en functioneren van deze doelgroep.

6.10

Actieplan preventie

p.45: Er wordt een actieplan preventie opgezet. Is er al bekend welke investeringen lonen en welke niet?

39

In de preventieagenda 2021-2030 is opgenomen dat we willen uitgaan van de maatschappelijke effecten van preventie. Dit is niet altijd exact meetbaar.

6.11

Dorpswethouder

p.46 Ieder dorp krijgt een dorpswethouder. Is dit een vrijwilliger en hoe wordt deze functie anders dan die van de dorpencoördinator en beleidsadviseur? De dorpswethouder is vanuit het college bestuurlijk gezien het eerste aanspreekpunt voor een Plaatselijk belang. Hiermee willen we de contacten met de dorpen verstevigen. Naast het bijwonen van de jaarlijkse ledenvergaderingen kunt u bijvoorbeeld ook denken aan het bijwonen van bijzondere gebeurtenissen in een dorp. De opening van een nieuwe voorziening, aanwezig zijn bij de start van een project of voorbeeld het bijwonen van een openluchtspel. Elke wethouder geeft hier naar eigen inzicht invulling aan. De dorpswethouder trekt hierin nauw samen op met de beleidsadviseur en dorpencoördinator.

6.12

Begroot bedrag Jeugdzorg

Welk bedrag is voor 2023 totaal begroot voor Jeugdzorg? Dit zijn de bedragen die begroot zijn op taakveld 6.72 en taakveld 6.82. Dit is samen een bedrag van € 9.655.000. Daarnaast zijn er kosten die op andere taakvelden zijn begroot maar die (indirect) tot de Jeugdzorg horen. PROGRAMMA 7 – VOLKSGEZONDHEID EN MILIEU

6.13

Maatregelen klimaatbestendig Opsterland

p. 54: Welke maatregelen worden genomen om Opsterland klimaatbestendig en robuust in te richten? In 2022 zijn we begonnen met het ontwikkelen van een uitvoeringsplan klimaatadaptatie. In 2023 is dit klaar en beginnen we met het uitvoeren hiervan. Vanuit het watertakenplan is daarvoor al budget gereserveerd. Nu al zorgen we ervoor dat we bij elk nieuw plan een gescheiden rioleringssysteem aanleggen voor regenwater. Dat doen we ook al bij vervanging van riool of herinrichting van wijken. Verder kijken we bij nieuwbouwplannen (ook de huidige) naar plekken waar hittestress kan optreden. Bij deze locaties zorgen we dat groenstructuren verkoeling bieden.

6.14

Duurzaam bouwloket

p. 58: Hoe vaak wordt het duurzaam bouwloket jaarlijks geraadpleegd door de inwoners van Opsterland? In de eerste 3 kwartalen van 2022: -

6439 paginaweergaven op de website (1679 sessies) 1415 persoonlijke en digitale adviezen (voor 598 unieke woningen)

PROGRAMMA 8

6.15

Lelylijn/Deltaplan

p.64: Hoe hebben de Lelylijn en het Deltaplan betrekking op de begroting 2023? Het is toch al helemaal niet zeker of deze er komen? In de begroting schetsen we aan het begin van ieder programma en per thema de relevante trends en ontwikkelingen. Met uw vraag reageert u op onderstaande alinea uit zo’n schets op pagina 64 (Programma 8 Bouwen & Wonen) van de begroting. Deze alinea betreft dus niet een doelstelling 40