CConstaterende datOpmeer
Koppel je AI →
Document · PDF

[25.0015217] Bijlage 1: Bestemmingsplan Centrum Opmeer-Spanbroek 2023

Besluitvormende raadsvergadering 11 december 2025, gemeente OpmeerBij agendapunt: Bestemmingsplan Centrum Opmeer-Spanbroek 202334.603 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

4

Provincie Noord-Holland (2021), Prognose Noord-Holland 2021-2050

Centrum Opmeer-Spanbroek 2023

25

Doorwerking plangebied Een aantal relevante samenwerkingsafspraken en acties op het gebied van nieuwbouw voor de centrumvisie Opmeer-Spanbroek zijn: •

De regio wil jaarlijks minimaal 900 passende woningen bouwen. Deze moeten aansluiten bij de locaties en het type woonmilieu waar behoefte aan is en moeten voldoende betaalbaar zijn. Een deel hiervan wordt binnen het centrum van Opmeer-Spanbroek gerealiseerd.

•

De regio zet in op het ontwikkelen van nieuwe woonvormen die passen bij de woningbehoefte en bijdrage aan de woonkwaliteit van de regio. Voorbeeld van nieuwe woonvormen zijn o.a. initiatieven voor senioren of eenpersoonshuishoudens, tiny houses en modulair bouwen. Een deel hiervan zou mogelijk binnen het centrum van Opmeer-Spanbroek kunnen worden gerealiseerd.

Een aantal relevante samenwerkingsafspraken en acties op het gebied van revitalisering van bestaande bouw voor de centrumvisie Opmeer-Spanbroek zijn: •

De regio wilt voor 2030 18.000 woningen verduurzamen (o.a. afkoppelen van het aardgas). Een revitalisering van de woningvoorraad in het centrum draagt bij aan deze doelstelling. Er wordt ingezet op innovatie, in de brede zin, op woning- en wijkniveau.

•

De regio streeft naar levendige en vitale woonwijken en buurten. Dit uit zich in sloop-nieuwbouw, sociale projecten en fysieke aanpassingen in de openbare ruimte. Stedelijke vernieuwing kan worden gecombineerd met verduurzaming, vergroening en klimaatadaptief ontwerpen. Dit draagt o.a. ook bij aan het stimuleren van een gezonde levensstijl. Ook in de centrumvisie kunnen verschillende opgaven tegelijkertijd worden aangepakt.

•

Om mensen langer thuis te kunnen laten wonen, moet er een gevarieerd woningaanbod zijn, die ook geschikt zijn voor mensen met een zorgvraag.

•

De regio wilt buitenlandse werknemers op een kwalitatieve wijze te laten wonen in de omgeving van hun werk.

2.5.8

Afwegingskader Wonen Westfriesland v0.7 (2021)

Het afwegingskader vormt de basis voor de toekomstige kwalitatieve en kwantitatieve woningbouwprogrammering. Via dit kader worden regionaal afspraken gemaakt over de woningbouw. Voor elk nieuw woningbouwplan is het uitgangspunt dat het past binnen de speerpunten van de Westfriese Basis: 1. Het plan past binnen de indicatieve regionale woningbehoefte (incl. de buffer) en blijft in principe binnen de gemeentelijke behoefte. 2. Het plan voldoet aan de voorwaarde dat 70% van de woningbouwplannen in Westfriesland worden gerealiseerd in krachtige kernen. 3. Er is getoetst of het plan past binnen de regionale behoefte: -

Kwantitatief (past binnen de regionale prognose);

-

Kwalitatief (woningtype, woonmilieu, kwaliteit).

4. Het plan kan gerealiseerd worden binnen bestaand stedelijk gebied. Wanneer het plan buiten bestaand stedelijk gebied gelegen is, is getoetst of realisatie binnen bestaand stedelijk gebied mogelijk is. 5. Als realisatie past binnen de regionale behoefte, maar realisatie binnen bestaand stedelijk gebied niet mogelijk is, is getoetst of het plan zich binnen een provinciaal beschermingsregime bevindt en multimodaal ontsloten is. Wanneer een plan geheel past in de Westfriese Basis, wordt er doorgaan als Westfries Vooruitdenken. Wanneer een plan niet in de Westfriese Basis past, moet er worden bijgestuurd en opnieuw worden afgestemd.

Centrum Opmeer-Spanbroek 2023

26

Voor elk nieuw woningbouwplan is het uitgangspunt dat het minimaal op vijf van de tien speerpunten uit het Westfries Vooruitdenken positief scoort. Hiermee wil de regio een kwaliteitsimpuls geven. De volgende speerpunten vallen onder het Westfries Vooruitdenken: 1. Het plan levert een positieve bijdrage aan de betaalbaarheid van het wonen. Hierbij wordt een prijsgrens gehanteerd van < liberalisatiegrens voor huurwoningen en < € 200.000,- voor koopwoningen. 2. Het plan levert een bijdrage aan het langer zelfstandig wonen. De veranderende bevolking vraagt om een andere woningvoorraad. Het gaat hierbij om rolstoeltoegankelijk en rollatordoorgankelijke woningen die een gelijkvloerse slaapkamer en badkamer hebben. 3. Het plan levert een positieve bijdrage aan onze duurzaamheidsdoelstellingen. Er wordt ingezet op energie neutrale, toekomstbestendige en gasloze woningen. 4. Het plan voorziet in woningen in de vrije huursector voor middeninkomens (middeldure huur). 5. Nieuwe woningbouw wordt zoveel mogelijk gerealiseerd in de nabijheid van een OV-knooppunt. De provincie Noord-Holland heeft als doel gesteld om binnen de provincie 50% van nieuwe woningbouwontwikkelingen binnen een straal van 1,2 km rondom ov-knooppunten te realiseren. Binnen de regio geldt een primair zoekgebied van 1,2 kilometer en een secundair zoekgebied van 3 kilometer. 6.

Het plan draagt bij aan de aantrekkingskracht van woningzoekenden van buiten de regio door het bieden van een aantrekkelijke onderscheidende woonomgeving. Er wordt ingezet op kwaliteit om een aantrekkelijk alternatief te zijn voor de Noordelijke Randstad. Complementaire plannen worden positief gewaardeerd. 7. Het plan draagt duurzaam bij aan de benodigde versnelling van de woningbouwproductie in Westfriesland en past binnen de woningbehoefte. Een woningbouwplan scoort op deze ambitie indien er inzet is gepleegd om het plan versneld uit te voeren. Een andere mogelijkheid is een nieuw woningbouwplan met een zekere omvang, aanvullend op de bestaande en bekende plancapaciteit. 8. Het plan vormt een toevoeging vanwege het type woningen waarin het voorziet. De toevoeging op type wordt afgemeten aan de huidige Westfriese woningvoorraad en de behoefte. 9. Het plan vormt een toevoeging vanwege de doelgroep woningzoekenden waarvoor het wordt gebouwd. De toevoeging op doelgroep wordt afgemeten aan de huidige Westfriese woningvoorraad en de behoefte. Denk aan starters, startende huishoudens, sociaal kwetsbare woningzoekenden, binnenlandse en buitenlandse werknemers. 10. Het plan vormt een toevoeging vanwege de onderscheidenheid in samenhang met woonmilieu en programma waarin het voorziet.

Een plan scoort op deze ambitie indien onderbouwd wordt waarom aan dit plan op deze plek behoefte is en een toevoeging vormt op type en doelgroep en er sprake is van een onderscheidend karakter. Doorwerking plangebied Een initiatief dat binnen de wijzigingsbevoegdheid wordt gerealiseerd zal moeten worden getoetst aan de Ladder voor Duurzame verstedelijking. Daarmee wordt geborgd dat woningbouwplannen passen binnen de regionale en gemeentelijke woonbehoefte. Opmeer-Spanbroek is, samen met de kern Hoogwoud, een van de sterke kernen binnen de gemeente Opmeer. Het wijzigingsgebied ligt binnen bestaand stedelijk gebied. Daarmee kan worden geconcludeerd dat bouwplannen binnen het centrum van Opmeer-Spanbroek past binnen de Westfriese Basis. Daarnaast moeten bouwplannen op minstens vijf van de tien speerpunten uit het Westfries Vooruitdenken positief scoren.

Gemeentelijk beleid 2.6.1

Structuurvisie Opmeer 2025 (2012)

In de Structuurvisie 2025 van de gemeente Opmeer worden de hoofdlijnen van het gemeentelijk ruimtelijk beleid. De structuurvisie Opmeer voor 2025 is relatief verouderd (2012). Momenteel is de gemeente bezig

Centrum Opmeer-Spanbroek 2023

27

met het opstellen van een Omgevingsvisie.. Het doel van de structuurvisie is om ruimte voor ontwikkeling te bieden met respect voor de historisch-geografische, cultuurhistorische en landschappelijke waarden van de gemeente. Vijf kernmerken die gemeente voorzichtzelf stelt zijn ‘nuchter’, ‘ondernemend’, ‘open’, ‘verbonden’ en ‘eigenzinnig’. Deze ‘merkwaarden’ typeren de gemeente. De ambitie die voortkomt uit deze kenmerken is om iedereen (van inwoners, ondernemers tot bezoekers) het gevoel te geven dat ze de ruimte krijgen, om te wonen, werken en te recreëren. Maar ook om zichzelf en anders te zijn, tot rust te komen en actief bezig te zijn in het groen. Doorwerking plangebied De structuurvisie kent de volgende uitgangspunten met betrekking tot de kern en het centrum van OpmeerSpanbroek: •

Op het gebied van de historisch-geografische, cultuurhistorische en landschappelijke kwaliteiten binnen de gemeente wordt gesteld dat deze zoveel mogelijk moeten worden behouden en versterkt worden.

•

De ambitie is om de functie van Opmeer-Spanbroek als hoofdkern van de gemeente en centrum met een bovenlokale functie te behouden en uit te breiden.

•

Een aantal locaties in Opmeer-Spanbroek komt in aanmerking voor herontwikkeling. In en rond het centrum kunnen met name de locaties Koenis, Huijberts en Breestraat-Zuid worden betrokken bij centrumontwikkelingen, inclusief wonen. De locatie Bik komt in aanmerking voor wonen. Op de locatie Slothuis heeft handhaving van de hotelfunctie met als alternatief een maatschappelijke functie de voorkeur van de gemeente. In dit bestemmingsplan is voor de locatie Koenis een wijzigingsbevoegdheid opgenomen, die woningbouw onder voorwaarden op deze locatie mogelijk maakt middels een nadere ruimtelijke procedure.

•

Wat betreft woningbouw ligt de nadruk in de komende 10 jaar op realisatie van woongebied Heerenweide (ten oosten van de kern) en het benutten van vrijkomende locaties binnen de bestaande dorpen (inclusief Hoogwoud, waaronder locatie Tuk).

•

De gemeente werkt niet mee aan de realisatie van windturbines in de gemeente. In het kader van de bestemmingsplannen worden afwegingen gemaakt over de aanvaardbaarheid van vormen van duurzame energiewinning.

•

De gemeente zet zich in voor handhaving en verbetering van de toeristische gebruiksmogelijkheden van de bestaande dagrecreatie voorzieningen.

•

De gemeente wil de bereikbaarheid van Opmeer-Spanbroek via water versterken. De haalbaarheid van

•

De gemeente wil de routerecreatie in regionaal verband bevorderen en werkt, waar mogelijk en haal-

een aanlegplaats met eventueel faciliteiten wordt onderzocht. baar, mee aan het realiseren van nieuwe recreatieve en toeristische routestructuren. 2.6.2

Toekomstvisie Opmeer 2030 (2021)

In de toekomstvisie 2030 wordt richting gegeven aan ontwikkelingen binnen de gemeente Opmeer. De visie is opgesteld aan de hand van contact met bewoners, ondernemers, verenigingen, dorpsraden en betrokkenen. Na aanleiding hiervan zijn op 5 onderwerpen ambities opgesteld die aansluiten bij de bestaande identiteit en kwaliteiten van de gemeente Opmeer: Vitale dorpen in een vitale gemeente Een groene leefomgeving waar ruimte is voor jong en oud om te wonen, om betrokken te zijn in de gemeenschap of bij verenigingen.

Centrum Opmeer-Spanbroek 2023

28

Een zorgzame gemeenschap Goede en bereikbare zorgverlening die dichtbij de mensen staat, mensen zo lang mogelijk in de eigen gemeenschap en dicht bij elkaar laten wonen. Een duurzame toekomst Klimaatmaatregelen worden serieus genomen, energie wordt bespaard en lokaal opgewekt. Werken naar klimaatneutraal in 2050: de energievraag wordt dan regionaal gedekt. De keuzes die worden gemaakt zijn zoveel mogelijk inpasbaar en betaalbaar en hebben respect voor het unieke landschap. Daarnaast is er aandacht voor de agrarische sector. Een aantrekkelijk landschap De gemeente koestert het open landschap, erfgoed en de kenmerkende lintdorpen. Ontwikkelingen moeten passend zijn binnen dit kenmerkende landschap. Een bereikbaar bestuur Betrokkenen worden meegenomen in besluitvorming en er wordt gewerkt aan het versterken van de band tussen gemeentebestuur en haar inwoners. Er zijn duidelijke afspraken over de rol en positie van dorpsraden t.o.v. het gemeentebestuur. Doorwerking plangebied Over het centrum van Opmeer-Spanbroek (en daarnaast Hoogwoud) stelt de gemeente dat de ambitie is dat de centrumfunctie in 2030 sterker zal worden. Er bevinden zich winkels, horeca, ontmoetingsplekken en evenementen plaats. Hiervoor wordt o.a. een buurthuis (het Huis van Opmeer) gerealiseerd met een bibliotheek, koffietent en ruimtes voor activiteiten, waarmee het verenigingsleven ook opbloeit.

De bedrijvigheid moet in 2030 meer gebundeld zijn. De ambitie is dat het centrum zo levendig wordt, dat het weer jonge gezinnen richting Opmeer trekt. Daarnaast is de ambitie dat er wordt ingezet in het ombouwen van leegstaande panden tot seniorenwoningen. Ook wordt voorzien dat een deel van het buitengebied van de kern Opmeer bebouwd wordt; deze toekomstige inwoners zullen ook gebruikers van het centrum van Opmeer-Spanbroek worden. Een groot deel daarvan zijn gezinswoningen, hoewel er ook wat starters- en seniorenwoningen tussen zitten. Door het extra aanbod is ook de doorstroom verbeterd. De ambitie is dat er wordt geïnvesteerd in fietsinfrastructuur, maar de gemeente heeft besloten verder geen vergaande investeringen in de bereikbaarheid van de gemeente te doen. Ook op het gebied van toerisme is het niet de ambitie om veel te investeren. 2.6.3

Coalitieprogramma 2022-2026 (2022)

Het coalitieakkoord 2022-2026 met de naam ‘Vitaal Opmeer’ is opgesteld door de gemeenteraadsfracties van het CDA, VVD en de PvdA/GroenLinks na de verkiezingen in maart 2022. Het akkoord geeft invulling aan de ambities van de Toekomstvisie Opmeer 2030. Daarbij is de ambitie geformuleerd in deze toekomstvisie ook de kernambitie uit het coalitieakkoord. In het coalitieakkoord worden concrete actiepunten opgesteld op het gebied van; •

maatschappelijke ontwikkelingen;

•

de woningopgave;

•

duurzaamheid;

•

de Omgevingswet;

Centrum Opmeer-Spanbroek 2023

29

•

financiën;

•

organisatie en personeel;

•

de arbeidsmarkt;

•

sociaal domein;

•

het gemeentelijk woonbedrijf;

•

bereikbaar bestuur;

•

recycletarief.

Doorwerking plangebied Een aantal van de acties die voortkomen uit het coalitieprogramma die hebben betrekking op het centrum van Opmeer-Spanbroek zijn: •

Ter aanvulling van het gemeentelijke verkeers- en vervoersplan, zoals in paragraaf 2.6.6 is uitgewerkt, wordt er in het coalitieakkoord extra ingegaan op paarkeerproblematiek in oudere wijken en (het waar nodig toevoegen van) veilige voetgangersoversteekplaatsen.

•

Op het gebied van openbare ruimte wordt daarnaast rekening gehouden met een inclusieve inrichting en het toevoegen van laadpunten in de openbare ruimte wordt versneld.

•

Klimaatadaptatieplannen worden verder voortgezet, onder andere moet de openbare ruimte bestand zijn

•

Er wordt gekeken of er, in samenspraak met de winkeliersvereniging, mogelijkheden zijn tot het inrichten

tegen hevige neerslag. De kern Opmeer en andere locaties met hittestress zal vergroening plaatsvinden. van een openbaar toilet in het centrum. •

Het belang van de bibliotheek wordt benoemd als onmisbare voorziening, die in de strijd tegen laaggeletterdheid behouden moet blijven. De bibliotheek blijft zich moderniseren en richten op nieuwe doelgroepen. De gemeente ondersteunt de West-Friese Bibliotheek waar zij kan en mag.

•

Op het gebied van duurzaamheid en elektriciteitsproductie, wordt vastgehouden aan de RES: geen windmolens en gebaseerd op landschappelijke waarden aan de slag met zonne-energie met de laagste ruimtelijke impact. Binnen de RES wordt ruimte gehouden voor energieopwekking met innovatieve nieuwe methoden. Er wordt een energieloket ingericht om mensen bij te staan met advies. Ook bij het ontwikkelen van coöperatieve energiewinning. Iedereen moet worden betrokken bij de uitwerking van de transitievisie warmte.

•

Voor woningbouw wordt in 2022 gewerkt aan het Realisatieplan met de Ontwikkelvisie 2022, die richting en continuïteit zullen bieden aan woningbouw op de lange termijn. Dit mag de woningbouw op korte termijn niet in de weg zitten. In de Ontwikkelvisie wordt beschreven welke woningbouw voor welke doelgroepen wanneer plaats kan vinden, op welke wijze deze gerealiseerd kan worden en welke ambtelijke capaciteit daarvoor benodigd is. Bij de totstandkoming van de ontwikkelvisie wordt aandacht besteed aan de bijzondere beklemming die wordt gevoeld onder jongeren om een woning te vinden en worden oplossingen aangedragen. In de nota Grondbeleid worden concrete ontwikkellocaties in 2022 vastgesteld.

•

In het coalitieakkoord wordt aangegeven dat er onderzoek ingesteld naar de mogelijkheid om jongerenwoningen voor een maximale termijn van 10 jaar aan te bieden in een vorm van prefab bouw van voldoende kwaliteit. Dit wordt gecombineerd met een locatieonderzoek. Doelstelling is deze groep vlot te laten doorstromen naar een reguliere woning. Daarnaast bezien of ook voor spoedzoekers ten gevolge van bijvoorbeeld scheiding wensen bestaan in deze richting. Op basis van een onderzoek wordt bezien of en op welke manier een dergelijke ontwikkeling wenselijk is.

Het realiseren van een nieuwe centrumvisie wordt in het coalitieakkoord aangehaald. In het centrum maken actuele ontwikkelingen het noodzakelijk om deze op zeer korte termijn op te stellen. Reden is deze veelheid aan ontwikkelingen integraal te kunnen beoordelen en elkaar te laten versterken. Mogelijkheden die nu of op

Centrum Opmeer-Spanbroek 2023

30

termijn worden gezien moeten worden voorzien van ruimtelijke vergezichten om deze te kunnen verwezenlijken. De hierbij te betrekken ontwikkelingen zijn: • BIK-terrein; •

Koenis veevoederfabriek;

•

Koenis-Rabobank gebouw;

•

Herenweg;

•

Amazone;

•

gebruik Diaconieterrein;

•

Scheringamuseum;

•

ambities Action voor nieuwe locatie;

•

ambitie tot herinrichting openbare ruimte Centrum Opmeer;

•

ambitie tot visie over ontwikkeling van detailhandel;

•

ambitie voor horeca in centrum en de realisatie van een plein;

•

verkeersproblematiek in zijn algemeenheid gelet op al deze ontwikkelingen betrekken en de link leggen met het GVVP.

Beleid wordt opgesteld voor een anti-speculatiebeding en een zelfbewoningsplicht bij de aan- en verkoop van nieuwe woningen in de vrije sector, voor zover daar nog niet in is voorzien. Hierbij wordt aangesloten bij nieuwe wetgeving op dit vlak. Alle mogelijkheden worden benut om eigen inwoners in redelijkheid voorrang te kunnen geven. Onderhavig bestemmingsplan bevat wijzigingsbevoegdheden, die herontwikkeling van het Koenisterrein met woningbouw en detailhandel mogelijk maken.

2.6.4

Beleidsvisie Fysieke leefomgeving 2020-2023

In de Beleidsvisie Fysieke Leefomgeving 2020-2023 wordt de basis gelegd voor de programmatische en integrale uitvoering van de wettelijke taken op het gebied van het omgevingsrecht. Het streven is een veilige, leefbare, schone, gezonde en inclusieve leefomgeving. Met het samenbrengen van (regionaal en gemeentelijke) beleid op het gebied van de fysieke leefomgeving - o.a. wonen, milieu, verkeer en vervoer en groen – wordt geanticipeerd op de komst van de Omgevingswet. Deze visie is de opvolger van het ‘Strategisch beleidsplan omgevingsrecht 2015-2019’. De beleidsaspecten die in deze visie aan bod komen zijn: bouwen en slopen, monumenten, milieu, aanlegkap-reclame-inritten, evenementen, bodem en bouwstoffen, natuurbescherming en ruimtelijke ordening. Daarnaast wordt o.a. ingegaan op (ruimtelijke) ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving, de omgevingswet, duurzaamheid (klimaatadaptatie, circulaire economie en energietransitie) en handhaving-preventie. Doorwerking plangebied Specifiek voor het centrum van Opmeer-Spanbroek wordt gesteld dat de verloedering door leegstand, de intensivering van verkeer en de geur, brandveiligheid en het ontploffingsgevaar van bedrijvigheid een probleem of risico vormen. De ambities m.b.t. de fysieke leefomgeving die specifiek voor dit gebied gesteld worden zijn: •

voorkomen van leegstand;

•

comprimeren van winkelgebied met behoud van bovenlokale functie;

•

verdichting: wonen boven winkels;

•

aantrekkelijke verblijfsomgeving: gevarieerd, schoon, heel en veilig;

•

verkeersveilig en bereikbaar;

•

beperken hinder met mogelijk uitplaatsen hinderlijke bedrijven.

Centrum Opmeer-Spanbroek 2023

31

2.6.5

Woonvisie gemeente Opmeer 2023-2028

In de woonvisie ‘Een (t)huis voor iedereen in Opmeer’ zijn de uitgangspunten vastgelegd die gebruikt worden bij het behandelen van vraagstukken over woningbouw, onderhoud aan bestaande bouw en de verbetering van de kwaliteit van wonen. De visie heeft betrekking op de periode 2023-2028 en heeft een doorkijk van 10 jaar. Op verschillende thema’s op het gebied van wonen zijn ambities opgesteld en worden concrete doelen geformuleerd: Stimuleren verduurzaming van de voorraad en faciliteren waar nodig •

De gemeente zet in op het isoleren van haar woningvoorraad via het Nationale Isolatie Subsidiepro-

•

In 2024 zijn twee wijken aangewezen om in het kader van de Transitievisie Warmte als eerste aardgas-

gramma van het Rijk. In 2028 zijn hierdoor 750 woningen beter geïsoleerd. vrij te maken. Betaalbaarheid en beschikbaarheid van woningen •

In de periode 2023-2028 zijn minimaal 20 woningen door het Gemeentelijk Woningbedrijf aan het middenhuursegment toegevoegd. Dit kan in de nieuwbouw of bestaande bouw zijn.

•

In de periode 2023-2028 worden minimaal 40 nultredenwoningen / levensloopgeschikte woningen via

•

Het totaal aan nieuwe woningbouwinitiatieven in de periode 2023-2028 voldoet aan de betaalbaarheids-

nieuwbouw toegevoegd aan de woningvoorraad van de gemeente Opmeer. eisen uit de regionale woondeal 2.0. Aantrekkelijke en inclusieve bouw •

In de periode 2023-2028 bevat de gemeentelijke planlijst minimaal twee plannen voor specifieke doelgroepen (zoals met tiny houses of knarrenhofjes).

•

In 2022 was de gemiddelde WOZ-waarde van koopwoningen in de gemeente Opmeer € 358.000. Dit is circa 5% minder dan het landelijk gemiddelde. In 2028 ligt de gemiddelde WOZ-waarde nog steeds 5% lager dan het landelijk gemiddelde, omdat we een betaalbare woningvoorraad willen behouden.

•

In de afgelopen jaren hebben we gemiddeld 5 startersleningen toegekend. In de periode 2023-2028 kennen we jaarlijks gemiddeld 8 startersleningen toe om startende huishoudens te helpen.

Wonen, zorg en welzijn •

In de periode 2023-2028 zijn minimaal 15 levensloopgeschikte woningen met de mogelijkheid tot het verlenen van zorg in geconcentreerde clusters gerealiseerd of in aanbouw.

•

Het Gemeentelijk Woningbedrijf heeft nu 279 woningen voor 55+’ers. Dit aantal woningen is 10% hoger in 2028.

Goed wonen voor iedereen •

In 2023 kent de gemeente Opmeer nog geen flexwoningen. In 2028 staan er minimaal 20 flexwoningen in de gemeente.

•

De gemeente Opmeer voldoet aan de taakstelling van het COA in de periode 2023 tot en met 2028.

Doorwerking plangebied Relevant uit dit beleid voor de centrumvisie van Opmeer-Spanbroek is de focus op het verbeteren en uitbreiden van de bestaande woningvoorraad. Inbreiding in het centrum draagt bij aan het compacter maken van het winkelcentrum en het ondersteunen van voorzieningen. Dit is als gevolg goed voor de vitaliteit van de

Centrum Opmeer-Spanbroek 2023

32

kern. In het woningbouwprogramma van de gemeente Opmeer zijn ca. 400 woningen opgenomen om te realiseren tot 2032. Er moet een focus zijn op verschillende doelgroepen, o.a. starters, gezinnen en ouderen (met/zonder zorgvraag). Daarnaast is de focus op de inwoner belangrijk: in het opstellen van de centrumvisie zijn deze meegenomen. In de plannen dient te worden voldaan aan de afspraken uit de regionale woondeal 2.0 om 2/3-de betaalbaar te bouwen, waarvan minimaal 30% sociale huur (2023-2028). 2.6.6

Het gemeentelijke verkeer en vervoersplan 2020-2027

In 2019 is een geactualiseerd gemeentelijk verkeer en vervoersplan (GVVP) vastgesteld voor de periode 2020-2027 voor de gemeente Opmeer, met de naam ‘Opmeer Goed op weg’. De beleidsuitgangspunten die in het GVVP zijn vastgelegd sluiten aan op de (ruimtelijke en maatschappelijke) ambities van de gemeente en passen daarbij binnen de kaders van het Rijks- en Provinciaal beleid. Daarnaast wordt er in het GVVP anticiperend al een link gelegd met de thema’s uit de Omgevingswet, o.a. op het gebied van gezondheid, leefbaarheid en duurzaamheid. Door deze link zal het eenvoudiger worden om het verkeers- en vervoersbeleid te verankeren in de integrale Omgevingsvisie. Het nieuw beleid in het GVVP focust op drie pijlers, waarbij de ingezet wordt op bereikbaarheid, toegankelijkheid en toekomstbestendigheid. Bereikbaarheid •

Het oplossen van resterende knelpunten in de wegenstructuur.

•

Een herkenbare inrichting van hoofd- en verblijfswegen.

•

Het duurzaam beheren van de wegen om het functioneren van deze wegen te waarborgen.

•

De realisatie van ontbrekende schakels in het fietsnetwerk.

•

Verankering beleid Veilig oversteken.

•

Onderzoeken snelle fietsroutes.

•

Kwaliteitsverbetering fietspaden (onderhoud, breedte en veiligheid).

•

Goede bereikbaarheid (winkel)centra en voorzieningen.

Toegankelijkheid •

Meer aandacht voor parkeren van fietsen bij (uitbreiding/ aanpassing van) voorzieningen.

•

Inzet op gedragseducatie.

•

Behoud van het basisnetwerk openbaar vervoer, zowel qua (reguliere) lijnen als frequentie.

•

Een goed toegankelijk openbaar vervoer. We vergroten de toegankelijkheid voor mensen met een fysieke beperking van de wegen en paden naar de haltevoorzieningen toe en zorgen dat deze voldoen aan de richtlijnen die we stellen voor toegankelijkheid.

•

Het parkeerbeleid uitgestippeld in de nota parkeerbeleid wordt verankerd en waar nodig wordt dit aangevuld op specifieke thema’s zoals parkeervoorzieningen voor fietsers en vrachtwagens. Het parkeren van vrachtwagens in de bebouwde kom nabij woningen is ongewenst. Buiten de bebouwde kom of op daartoe aangewezen plekken op bedrijventerreinen is parkeren van vrachtwagens wel toegestaan, zoals op de Veken.

•

Maatwerkoplossingen voor (fiets)parkeerknelpunten waarbij we inzetten op medegebruik van private parkeervoorzieningen (denk aan parkeervoorzieningen bij winkels) alvorens te investeren in nieuwe publieke parkeervoorzieningen. Daarbij mag het belang van groen en leefbaarheid niet uit het oog worden verloren.

Toekomstbestendig •

Uitbreiding van het aantal laadpunten voor elektrische voertuigen en fietsen.

•

Gebruik van elektrische voertuigen bij uitvoering (sommige) gemeentelijke taken.

Centrum Opmeer-Spanbroek 2023

33

•

Zorgvuldige afweging van diverse (leefbaarheids-) belangen, alvorens verkeerskundige ingrepen door te

•

Structurele bijdrage aan het verder verbeteren van de kwaliteit van de leefomgeving op weg naar een

voeren. duurzame Opmeerse toekomst. •

Burgerparticipatie bij de ontwikkeling van nieuwe initiatieven en het oplossen van knelpunten.

•

Extra stallingsmogelijkheden voor schonere en zuinige (elektrische) voertuigen.

Doorwerking plangebied Het GVVP kent de volgende uitgangspunten met betrekking tot de kern en het centrum van Opmeer-Spanbroek: •

Het verbeteren van de bereikbaarheid van voorzieningen en winkels, incl. de mogelijkheid tot het parkeren van fietsen en het behoud van het ov-basisnetwerk.

•

Het inzetten op een verbetering van de verkeersveiligheid, specifiek tijdens het oversteken.

•

Het uitbreiden van mogelijkheden tot parkeren en laden van schone en zuinige (elektrische) voertuigen.

2.6.7

Nota uiterlijk van bouwwerken (2021)

In de Nota Uiterlijk van Bouwwerken 2021 zijn afspraken vastgesteld die als doel hebben om de kwaliteit van de gebouwde omgeving te waarborgen. Het biedt de mogelijkheden om bij (ver)bouwplannen het gesprek met de gemeente aan te gaan waarin bepaald wordt of het project aan de ‘redelijke eisen van welstand’ voldoet. Deze nota vervangt de ‘Welstandsnota 2011’. De welstandsbeoordeling is volgens artikel 12a van de Woningwet (Ww) gericht op het uiterlijk en de plaatsing van een bouwwerk, en moet zijn gebaseerd op door de gemeenteraad vastgestelde criteria zoals opgenomen in deze nota. Daarnaast heeft deze nota ook betrekking op het beoordelen van eventuele excessen bij bouwwerken (artikel 12, eerste lid en 13a Ww). In artikel 1.3 van de nieuwe Omgevingswet, die waarschijnlijk 1 juli 2023 in werking zal treden, zijn de maatschappelijke doelen van de wet opgenomen. Daarbij is specifiek opgenomen: “bereiken en in stand houden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit”. Daarbij heeft iedereen een zorgplicht voor de fysieke leefomgeving zoals vastgesteld in artikelen 1.6 en 1.7 van de Omgevingswet. Anticiperend op de komst van de Omgevingswet, verschuift de focus bij het beoordelen van bouwplannen van het verbieden (’nee, tenzij…’) naar het bieden van mogelijkheden (‘Ja, mits…’).

Als gevolg hiervan zijn er in de nota geen letterlijke verwoording met betrekking tot het uiterlijk van bouwwerken, maar ligt de focus op beoordelingscriteria. Deze beoordeling vindt plaats aan de hand van de volgende algemene aspecten: •

het gebouw in zijn omgeving;

•

het gebouw op zichzelf;

•

de detaillering;

•

het kleur- en materiaalgebruik.

Van een bouwwerk dat voldoet aan redelijke eisen van welstand mag worden verwacht dat: •

het een positieve bijdrage levert aan de kwaliteit van het openbaar gebied. Daarbij worden hogere eisen gesteld naarmate het openbare gebruik van het bouwwerk of van de omgeving groter is (relatie tussen bouwwerk en omgeving);

•

het uiterlijk een relatie heeft met het gebruik ervan, terwijl de vormgeving daarnaast ook zijn eigen samenhang en logica heeft (relatie tussen vorm, gebruik en constructie);

•

verwijzingen en associaties zorgvuldig worden gebruikt en uitgewerkt, zodat bouwwerken en vormen

•

er structuur is aangebracht, zonder dat het te simpel wordt en daardoor de aantrekkingskracht verloren

ontstaan die begrijpelijk zijn (betekenissen van vormen in de sociaal-culturele context); gaat (evenwicht in helderheid en complexiteit);

Centrum Opmeer-Spanbroek 2023

34

•

het een samenhangend stelsel van maatverhoudingen heeft in ruimtes, volumes en vlakverdelingen

•

materiaal, textuur, kleur en licht het karakter van het bouwwerk zelf ondersteunen en de ruimtelijke sa-

(schaal en maatverhoudingen); menhang met de omgeving of de te verwachten ontwikkeling daarvan duidelijk maken (materiaal, textuur, kleur en licht). Wanneer deze criteria ontoereikend zijn, kan het college van burgermeester en wethouders, na schriftelijk en gemotiveerd advies van de commissie afwijken van de criteria. Daarbij geldt dat wanneer een gebouw zich sterk van zijn omgeving onderscheidt, er hogere eisen kunnen worden gesteld. Voor (her)ontwikkelingsprojecten die de bestaande ruimtelijke structuur en karakteristiek doorbreken zijn geen criteria opgenomen in deze nota. Reden hiervoor is dat deze ontwikkelingen te groot zijn om goed binnen de bestaande omgeving in te passen zijn. Van de ontwerpen wordt dan inspanning verwacht om de kwaliteit van het gebied te helpen opbouwen. Dit kan zijn in de vorm van een beeldkwaliteitsplan of vergelijkbaar. Doorwerking plangebied Voor grote bouwplannen wordt onderscheid gemaakt in verschillende type gebieden. Voor het centrum van Opmeer-Spanbroek geldt de indeling ‘centrum’ en het beoordelingsniveau ‘Bijzonder’, zie figuur 2.4 en 2.5. Voor een bijzonder beoordelingsniveau geldt dat extra aandacht nodig voor het behouden of verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit.

Met betrekking tot het centrum van Opmeer-Spanbroek is de ambitie van de gemeente om de regionale centrumfunctie te behouden en te versterken door het realiseren van meer centrumvoorzieningen. Hierbij moet meer ruimte zijn voor nieuwe kleinschalige detailhandel. Daarbij wordt er ook gekeken naar het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit en de openbare ruimte.

Figuur 2.4 Gebiedsindeling Opmeer-Spanbroek (bron: gemeente Opmeer)

Daarnaast is gelijktijdig met de herziening van het vigerende bestemmingsplan ‘Centrum Opmeer – Spanbroek’ (d.d. 06 Juli 2017) een beeldkwaliteitsplan opgesteld voor het centrumgebied. Hierin wordt specifiek ingegaan op de ontwikkelingen binnen het centrumgebied, waaronder de Koenislocatie. Er wordt gesteld dat herontwikkeling van dit gebied, in grote mate bepalend is voor de algemene ontwikkelingsrichting van het

Centrum Opmeer-Spanbroek 2023

35

centrum. De invulling van het Koenisterrein staat nog niet vast, maar van belang is dat er ruimte moet worden gemaakt voor de uitbreiding van de openbare infrastructuur en parkeren op het binnenterrein. De inrichting van de openbare ruimte moet dan aansluiten bij die van het kernwinkelgebied zoals die momenteel bestaat in het meest noordelijke deel van het Wuiver. Daarnaast kan er als vervanging van de bestaande voedersilo (23 meter) een hoogteaccent teruggebouwd worden. De randvoorwaarden van de opgenomen wijzigingsbevoegdheden voor deze locatie sluiten hierbij aan. 2.6.8

Notitie Standplaatsenbeleid (2004)

Het Standplaatsenbeleid van de gemeente Opmeer stamt uit 2004. Op 10 december 2010 heeft de meest recente wijziging hiervan plaatsgevonden. Het doel van de notitie is om de standplaatsen op gemeentelijk openbaar terrein toe te wijzen. Deze standplaatsen voldoen aan artikel 5.2.3. van de Algemene Plaatselijke Verordening. Daarnaast is het doel om het regels met betrekking tot het ordenen van de straathandel op te stellen. Dit met het oog op de handhaving van de openbare orde, welke gebeurt krachtens artikel 149 van de Gemeentewet. Op grond hiervan mogen regels worden gegeven t.a.v. de openbare orde, de welstand, de veiligheid en het voorzieningenniveau binnen de gemeente in de vorm van de APV.

Figuur 2.5 Beoordelingsniveau Opmeer-Spanbroek (bron: gemeente Opmeer)

Doorwerking plangebied In de verkeersbestemming in het centrum van Opmeer-Spanbroek zijn standplaatsen, in de vorm van de weekmarkt, toegestaan. Dit is opgenomen in de regels behorende bij onderhavige toelichting.

Centrum Opmeer-Spanbroek 2023

36

3

Visie op centrumgebied

Het centrum van Opmeer is nu zeer functioneel gericht en ingericht op het doen van dagelijkse boodschappen. Het dorpscentrum heeft een groot winkelbestand voor dagelijkse boodschappen, belangrijk voor dit type winkelaanbod is de goede autobereikbaarheid. Met enorme parkeerterreinen, veel straatparkeren en een zeer versteende uitstraling (meer dan 80% is versteend) staat de auto in het centrum centraal. Er is weinig aandacht voor sfeer, gezelligheid, beleving, identiteit, cultuur en ontmoetings- en verblijfsplekken voor de dorpsgemeenschap om samen te komen. Tegelijkertijd is door het versteende oppervlak met minimale groen het klimaatadaptieve vermogen zeer laag. Hierdoor is de opgave voor het centrum om een beter balans te krijgen tussen enerzijds de functionaliteit van het doen van dagelijkse boodschappen, en anderzijds om ontmoeting, horeca, cultuur, identiteit en klimaatadaptatie beter een plek te geven. Voor de inrichting van de buitenruimte betekent dat een andere balans tussen enerzijds de ruimte voor de auto en anderzijds de ruimte voor verblijf, voetgangers, fietsers, groen en water. De grote overcapaciteit van parkeerplaatsen in het centrum (op het drukste moment gemeten is 50% van de parkeerplaatsen ongebruikt 5) biedt daarbij een unieke kans. Ook zijn er in de Centrumvisie verschillende ontwikkellocaties aangewezen.

Het is de wens om deze locaties te gebruiken om het centrum beter in balans te brengen. De ontwikkellocaties hebben in dit bestemmingsplan allemaal een wijzigingsbevoegdheid, deze wijzigingsbevoegdheden zijn vormgegeven op basis van de gewenste toekomstige ontwikkelingen. In de juridische planopzet (H5) zal nader ingegaan worden op de haalbaarheid van de wijzigingsbevoegdheden. Met alle bovengenoemde acties kan het centrum weer dé ontmoetingsplek van Opmeer worden. Dit zal in dit hoofdstuk worden uitgewerkt. Voor een uitgebreidere uitwerking van de visie op het centrumgebied, wordt verwezen naar de Centrumvisie, zoals vastgesteld door de gemeenteraad op 22 juni 2023.

Ruimtelijke structuur Het centrumgebied van Opmeer-Spanbroek vindt zijn oorsprong in de kruising van een waterweg (de Ringvaart) en een belangrijke route over land, de noord-zuidverbinding Breestraat/'t Wuiver. Op het knooppunt van deze routes heeft zich met name bedrijvigheid gevestigd op enige afstand van het oude dorpscentrum van de kern Spanbroek (historisch gemeentehuisje en kerk). De Ringvaart is direct ten oosten van het Wuiver in de naoorlogse periode gedempt. In het huidige straatbeeld zijn nog enkele delen van straatwanden herkenbaar als kleinschalige - van oorsprong 19e-eeuwse - onderdelen van het dorpsweefsel. Karakteristiek is daarbij de kleine schaal van de bebouwing met één of twee bouwlagen met kap. Aantrekkelijk is de 19 e -eeuwse boerderij, waarin de bibliotheek is gevestigd en de twee andere stolpen in de nabijheid van de bibliotheek. Aan het Wuiver is het straatbeeld in grote lijnen bepaald in de naoorlogse periode. In zuidelijke richting, voorbij de Herenweg, is het straatbeeld van het oorspronkelijke dorpslint nog wel herkenbaar en treffen we nog veel vooroorlogse bebouwing aan in een open bebouwingspatroon. Binnen het stratenpatroon van het huidige centrum treffen we binnen het plangebied nog de volgende straten aan: •

de Koninginneweg: deze leidt vanuit het centrum in westelijke richting;

•

de Herenweg: dit betreft een zijweg van het Wuiver;

•

de Gruttostraat: deze straat is in tegenstelling tot beide voorgaande straten een relatief jonge toevoeging aan het stratenpatroon van de dorpskern van Opmeer/Spanbroek.

5

De volledige verkeersonderbouwing is opgenomen in de onderliggende Centrumvisie en is opgesteld door Movares

Centrum Opmeer-Spanbroek 2023

37

Centrumfunctie Het centrum van Opmeer-Spanbroek is te typeren als een boodschappen-plus centrum. Dat betekent een solide basis als boodschappencentrum, met een ‘plus’ aan niet-dagelijkse winkels, horeca en dienstverleners. In dit type centra wordt de boodschappenfunctie belangrijker en neemt tegelijkertijd het niet-dagelijks winkelaanbod af (o.a. door online verkoop). Ook voor centrum Opmeer-Spanbroek wordt de boodschappenfunctie relevanter met de (mogelijke) komst van een extra supermarkt. Er is blijvende aandacht nodig voor de basisvoorwaarden voor een goed boodschappencentrum. Denk vanuit het oogpunt van gemak, snelheid en comfort, bijvoorbeeld aan goede en (gratis) parkeervoorziening. Het niet-dagelijks winkelaanbod krimpt ook in centrum Opmeer-Spanbroek. Echter, uit een marktanalyse uitgevoerd door BRO is gebleken dat dit is niet zorgwekkend is. Wel is het nodig om het centrum compacter te maken. Het centrum moet ook een aantrekkelijk verblijfsklimaat hebben. Denk hierbij aan een fraaie (groene) openbare ruimte, herkenbare ontmoetingspleinen, passend straatmeubilair en eventueel aangevuld met fraaie horeca. Daarnaast is uiteraard ook de sterkte van de eigen ondernemers relevant. Service en persoonlijke aandacht zijn essentieel voor de gunfactor (#kooplokaal). Blijvende aandacht voor kwaliteit, speciale acties en evenementen is nodig.

Qua perspectief heeft het centrum van Opmeer-Spanbroek een redelijke tot goede uitgangspositie. Het inwonertal (consumentendraagvlak) van de eigen gemeente zal naar verwachting groeien de komende jaren. Dit komt onder andere door de realisatie van de woonwijk HoogwoudOost, de afbouw van de ontwikkeling Heerenweide aan de oostzijde van de gemeente, maar ook door potentiële nieuwe woningbouw in centrum Opmeer-Spanbroek. Ook is het voorzieningenaanbod de afgelopen jaren redelijk stabiel, wordt het centrum prima beoordeeld en is de leegstand beperkt.

Mobiliteit Binnen het gehele centrum is de auto te gast en geldt een 30km/u snelheidsregime en blauwe zone. De fiets heeft geen eigen plek en komt af en toe in de knel. Als het Kindcentrum in gebruik genomen wordt zal er bovendien dagelijks een stroom kinderen vanuit Opmeer door het centrum zijn weg zoeken naar de school en terug. Gedacht kan worden aan een shared-space inrichting (inclusief een vrij liggende fietsroute) waarbij autobereikbaarheid in balans is met groen, water, voetgangers en fietsers. Bij shared-space past een snelheidsregime van 15 km/u (i.p.v. huidige 30 km/u). De enorme overcapaciteit van parkeerplaatsen van 50% (over alle parkeerplaatsen tezamen) biedt kansen om dit beter in balans te krijgen. De parkeerterreinen achter de winkelstraat dienen via logische, korte en prettige looproutes optimaal verbonden te worden met het winkelgebied. Door het vergroenen van parkeerterreinen en het combineren met zonnepanelen worden de parkeerterreinen een meerwaarde voor het centrum. Ditzelfde geldt voor de platte daken van de grootschalige complexen in het centrum. Zo worden ook deze onderbenutte ruimte beter gebruikt ter bevordering van natuurinclusiviteit, klimaatadaptatie en energieopwekking. Met duidelijke centrumentrees wordt voor automobilisten duidelijk gemaakt dat ze te gast zijn in het centrum en dat het gedrag en snelheid aangepast dient te worden.

Dat draagt bij aan de beleving en veiligheid van het centrum.

Herontwikkelingen Met aanstaande herontwikkelingen in het centrum met onder meer het Koenisterrein, het voormalige bankgebouw en Herenweg verschuift het zwaartepunt van het dorpscentrum naar het kruispunt KoninginnewegWuiver. Het biedt kans om het centrum compacter te maken waarbij leegstand wordt aangepakt en nieuwe woningbouw meer levendigheid aan het centrum geeft. Bij herontwikkeling dient het behoud en versterking

Centrum Opmeer-Spanbroek 2023

38

van het dorpskarakter als uitgangspunt genomen te worden. Verdere uitgangspunten en richtlijnen van ontwikkellocaties dient nader te worden uitgewerkt. Nieuwe centrumstructuur met linten en ontmoetingsplekken Met een nieuwe centrumstructuur van linten en ontmoetingsplekken krijgt het centrum van Opmeer een duidelijke hoofdstructuur. Het rode lint, het blauwe lint en het groene lint vormen de structuurdragers. De schakelpunten waar de linten samenkomen vormen de ontmoetingsplekken voor bewoners en bezoekers. Elk lint en elke ontmoetingsplek heeft zijn eigen identiteit. Historische dorpslinten met hoogwaardige beeldkwaliteit Het blauwe lint en het rode lint vormen tegelijkertijd de historische dorpslinten. Deze historische dorpslinten zijn cultuurhistorisch waardevol en vormen de kwaliteitsdragers van het centrum. Ze borgen de identiteit van Opmeer. De historische dorpslinten worden gekenmerkt door kleinschalige individuele panden en gevels die het dorpskarakter bewaken. Dat betekent dat de kleinschalige individuele panden en gevels als geheel beeldbepalend zijn voor het dorpskarakter van de historische dorpslinten. Hier staat een hoogwaardige beleving van de identiteit van Opmeer centraal die zo veel mogelijk behouden dient te worden voor in de toekomst.

Voor bestaande beeldbepalende panden van de dorpslinten geldt dat deze zo veel mogelijk dienen te worden behouden en om de beeldkwaliteit te verbeteren door het opknappen van de gevels. Voor nieuwbouw aan de historische dorpslinten - met name rondom het kruispunt Koninginneweg-Wuiver waar 2 historische dorpslinten samenkomen – geldt dat de architectuur dient aan te sluiten bij het agrarische dorpskarakter van Opmeer, met een hoogwaardige beeldkwaliteit. Op die manier staat er een eenheid in het centrum. Blauwe lint (Koninginneweg, Lindengracht en Waterkant) Het blauwe lint is onderdeel van de historische dorpslinten waar een hoogwaardige beeldkwaliteit voor bebouwing centraal staat. Voor de buitenruimte ligt in het blauwe lint de kans om de watergang de Wijzend terug te brengen in het straatbeeld. Het dorpscentrum is ooit ontstaan aan deze historische watergang. Doordat de Wijzend nu ondergronds ligt is een van de belangrijkste cultuurhistorische identiteitsdragers van Opmeer verdwenen. Met het herstellen van de Wijzend krijgt het centrum weer zijn identiteitsdrager terug. Rode lint (Breestraat, Koninginneweg en Wuiver) Het rode lint is ook onderdeel van de historische dorpslinten waar een hoogwaardige beeldkwaliteit voor bebouwing centraal staat.

Het noordelijke deel – Breestraat en stukje Koninginneweg – van het rode lint omvat het historisch centrum en heeft een kleinschalig karakter en het zuidelijke deel – de Wuiver – vormt de winkelstraat en heeft deels een grootschalig karakter. Voor het noordelijke deel ligt de opgave om het kleinschalige dorpskarakter zo veel mogelijk te behouden, zoals hiervoor beschreven. Voor de buitenruimte in de Wuiver ligt de kans om de winkelstraat in te richten met meer ruimte voor voetgangers, fietsers en groen zodat het een aantrekkelijke winkelstraat wordt met een veilig en gezond verblijfsklimaat. Groene lint (Gruttostraat en Kievitstraat) Het groene lint vormt de verbinding van de winkelstraat naar de groenblauwe zone langs het HOSV-terrein. Gestreefd wordt om in de toekomst groenstructuur hier te versterken. Ontmoetingsplek Burgemeester de Leeuwplein Het Burgemeester de Leeuwplein vormt de samenkomst van het groene lint en het rode lint. Ook is dit de samenkomst van de winkelstraat en de uitlopers van de winkelstraat. Het is een plein dat onder bewoners

Centrum Opmeer-Spanbroek 2023

39

gewaardeerd wordt. Kansen liggen hier om de verblijfskwaliteit te versterken door de pleinruimte te vergroten (van gevel tot gevel), meer groen en bomen toe te voegen en de horeca rondom te intensiveren. Ontmoetingsplek kruispunt Koninginneweg-Wuiver Het kruispunt Koninginneweg-Wuiver vormt de samenkomst van het blauwe lint en het rode lint. Ook is dit de samenkomst van de winkelstraat, het (toekomstige) water, het historisch centrum en de ontwikkellocaties Koenisterrein en het bankgebouw. Met aanstaande herontwikkelingen van het Koenisterrein en het voormalige bankgebouw verschuift het zwaartepunt van het dorpscentrum naar dit kruispunt. Daarmee wordt dit de belangrijkste ontmoetingsplek van het centrum van Opmeer. Daarom is deze plek het meest vanzelfsprekend voor een maatschappelijke of culturele invulling waar mensen samen kunnen komen, zoals een dorpshuis. Door de strategische locatie is de functionaliteit en beeldkwaliteit van nieuwbouw op deze locatie essentieel. Het toekomstige hoekgebouw dient aan te sluiten bij het dorpskarakter, het water en vormt met een levendige plint en 2-zijdige oriëntatie een verbinding tussen het oude centrum en de winkelstraat.

Beeldkwaliteitsplan Om de verblijfs- en ontmoetingsfunctie van het centrum te borgen dient de openbare ruimte daarop afgestemd te worden. Daarbij vormt de eenheid van het centrum-gebied als belangrijk uitgangspunt. Beeldkwaliteitsrichtlijnen op de openbare ruimte gelden voor het gehele plangebied. Op die manier is de openbare ruimte de verbinder van de deelgebieden en zorgt het voor een duidelijke herkenbaarheid van het centrumgebied en een samenhangend geheel. Met een centrumhuisstijl in zowel bestrating als voor de beeldkwaliteit van bestaande gebouwen, (winkel)gevels en nieuwbouw wordt de beeldkwaliteit, herkenbaarheid en eenheid van het centrum versterkt. Dit aspect dient nader uitgewerkt te worden.

Centrum Opmeer-Spanbroek 2023

40

4

Milieu en waarden Inleiding

De milieukwaliteit vormt een belangrijke afweging bij de ontwikkelingsmogelijkheden van ruimtelijke functies. Bij de afweging van het al dan niet toelaten van een bepaalde ruimtelijke ontwikkeling in het bestemmingsplan, dient onderzocht te worden welke milieuaspecten daarbij een rol kunnen spelen. Verschillende milieuaspecten komen in dit hoofdstuk aan bod. Het gaat onder meer om bedrijven en milieuzonering, bodem, waterhuishouding, flora en fauna, geluid en luchtkwaliteit. Voorts dient aandacht besteed te worden aan overige aspecten, zoals kabels en leidingen, externe veiligheid en cultuurhistorie.

Geluid Bij vaststelling of herziening van een bestemmingsplan is het conform de Wet geluidhinder (Wgh) noodzakelijk dat er aandacht wordt besteed aan de akoestische situatie. Voor wegen die deel (gaan) uitmaken van een 30 km-gebied geldt dat akoestisch onderzoek in principe niet uitgevoerd hoeft te worden. Als een geluidszone geheel of gedeeltelijk binnen het plangebied valt, moet bij de voorbereiding van een bestemmingsplan akoestisch onderzoek worden verricht naar de geluidsbelasting op nieuwe woningen en andere geluidsgevoelige bestemmingen binnen die geluidszone (artikel 77 Wgh). Plangebied In het centrumgebied worden wonen, detailhandel, horeca en andere voorzieningen met elkaar gecombineerd. Het gebied is vanwege de erin voorkomende activiteiten levendig en het geluidsniveau is er vanzelf hoger dan in gebieden waarin alleen de woonfunctie voorkomt. Dit is zowel in de huidige als in de beoogde situatie het geval. Door uitvoering van maatregelen in het kader van het gemeentelijk verkeers- en vervoersplan is de geluidskwaliteit in het centrum verbeterd. Een van de maatregelen is het herinrichten van de wegen ter bevordering van voetgangers en fietsers. Er wordt in het centrum ingezet op een ‘shared space’ inrichting, waarbij de auto te gast is en een maximale snelheid van 15 km/u geldt.

Derhalve is niet aannemelijk dat sprake wordt van een ontoelaatbare geluidsbelasting op de huidige en de te projecteren woningen. Ter voorkoming van excessieve en structurele geluidshinder vinden met enige regelmaat geluidscontroles plaats en wordt met ondernemers overleg gepleegd over inspanningen op dit gebied. Conclusie Het aspect ‘geluid’ vormt geen belemmering voor de uitvoerbaarheid van het plan.

Externe veiligheid Het beleid voor externe veiligheid is gericht op het beperken en beheersen van risico's voor de omgeving vanwege handelingen met gevaarlijke stoffen. De handelingen kunnen zowel betrekking hebben op het gebruik, de opslag en de productie, als op het transport van gevaarlijke stoffen. Uit het Besluit externe veiligheid inrichtingen (Bevi), het Besluit externe veiligheid transportleidingen (Bevt) en het Besluit externe veiligheid buisleidingen (Bevb) vloeit de verplichting voort om in ruimtelijke plannen in te gaan op de risico's in het projectgebied ten gevolge van handelingen met gevaarlijke stoffen. De risico's dienen te worden beoordeeld op basis van twee criteria, te weten het plaatsgebonden risico en het groepsrisico.

Centrum Opmeer-Spanbroek 2023

41

(Beperkt) kwetsbare objecten Er moet getoetst worden aan het Bevi en de richtlijnen voor vervoer gevaarlijke stoffen wanneer bij een ontwikkeling (beperkt) kwetsbare objecten worden toegestaan. (Beperkt) kwetsbare objecten zijn o.a. woningen, scholen, ziekenhuizen, hotels en restaurants. Risicovolle activiteiten In het kader van het plan moet bekeken worden of in de nabijheid van het plan sprake is van risicovolle activiteiten (zoals Bevi-bedrijven, BRZO-bedrijven en transportroutes) of dat risicovolle activiteiten worden toegestaan. Plaatsgebonden risico Het plaatsgebonden risico beschrijft de kans per jaar dat een onbeschermd individu komt te overlijden door een ongeval met gevaarlijke stoffen. Het plaatsgebonden risico wordt uitgedrukt in risicocontouren rondom de risicobron (bedrijf, weg, spoorlijn etc.), waarbij de 10-6 contour (kans van 1 op 1 miljoen op overlijden) de maatgevende grenswaarde is. Groepsrisico Het groepsrisico beschrijft de kans dat een groep van 10 of meer personen gelijktijdig komt te overlijden ten gevolge van een ongeval met gevaarlijke stoffen. Het groepsrisico geeft een indicatie van de maatschappelijke ontwrichting in geval van een ramp. Het groepsrisico wordt uitgedrukt in een grafiek, waarin de kans op overlijden van een bepaalde groep (bijvoorbeeld 10, 100 of 1000 personen) wordt afgezet tegen de kans daarop.

Voor het groepsrisico geldt de oriëntatiewaarde als ijkpunt in de verantwoording (géén norm). Voor elke verandering van het groepsrisico (af- of toename) in het invloedgebied moet verantwoording worden afgelegd, over de wijze waarop de toelaatbaarheid van deze verandering in de besluitvorming is betrokken. Samen met de hoogte van het groepsrisico dienen andere kwalitatieve aspecten te worden meegewogen in de beoordeling van het groepsrisico. Onder deze aspecten vallen zelfredzaamheid en bestrijdbaarheid. Onderdeel van deze verantwoording is overleg met (advies vragen aan) de regionale brandweer. Doorwerking plangebied De gemeente Opmeer heeft beleid ontwikkeld voor externe veiligheid. Dit beleid is opgenomen in de “Beleidsvisie Fysieke Leefomgeving 2020 - 2023”. Dit beleid is de basis voor de programmatische en integrale uitvoering van de wettelijke taken op het gebied van het omgevingsrecht en richt zich op de fysieke leefomgeving van de gemeente Opmeer. Op de navolgende uitsnede uit de risicokaart (figuur 4.1) is weergegeven welke risicovolle objecten zich binnen het plangebied en in de directe omgeving bevinden.

Centrum Opmeer-Spanbroek 2023

42

Figuur 4.1 Uitsnede Risicokaart met globale aanduiding plangebied (bron: Atlas Leefomgeving)

Transportroutes gevaarlijke stoffen Spoorwegen en doorgaande vaarwegen voor transport zijn niet gelegen binnen de gemeente Opmeer. Transport via (provinciale) wegen wel. Er lopen twee grote doorgaande (provinciale) wegen binnen de gemeente, namelijk de N239 (Westfriesedijk) en de N241 (A.C. de Graafweg). Over de N241 vindt het transport van gevaarlijke stoffen plaats en is op circa 200 meter van het centrum gelegen. Bij het tankstation langs de N241 (op circa 200 meter afstand) wordt LPG verkocht. De Veiligheidsregio Noord-Holland Noord (VR NHN) heeft een advies opgesteld (d.d. 10 mei 2023) met betrekking tot deze risicobron. Dit advies luidt als volgt: “De frequentie van transport van gevaarlijke stoffen over de N241 is laag. Gelet op de bedrijvigheid in een ruime afstand rondom Opmeer-Spanbroek zullen brandstoffen voor de mobiliteit de grootste omvang (massa) vertegenwoordigen. LPG (transport) kan door een ongeval de grootste effect afstanden veroorzaken. Personen in gebouwen zijn op een afstand van meer dan 200 m goed beschermd bij een ongeval met LPG. Op deze afstand zijn alleen gevaarlijke stoffen scenario’s van invloed als een stof zeer toxisch is. De kans op een dergelijk ongeval is uiterst klein en de handelwijze is dan het uitzetten van mechanische ventilatie en sluiten van ramen en deuren.

Externe veiligheid is dan ook niet van invloed op de bestrijdbaarheid binnen het plangebied tijdens en na de transformatie.” Er is een beknopte verantwoording van het groepsrisico opgesteld. Tevens dient de brandweer betrokken te worden bij de verdere uitwerking van de wijzigingsgebieden voor het bouwen van nieuwe woningen, gezien de transformatie van een object naar woningbouw andere risico’s voor toekomstige bewoners kent. De Rijksweg A7, waarover gevaarlijke stoffen worden vervoerd, is op een afstand van meer dan 5 km van het plangebied gelegen. Het plangebied ligt derhalve niet binnen de invloedsfeer van deze transportroute voor gevaarlijke stoffen.

Centrum Opmeer-Spanbroek 2023

43

Buisleidingen Het Besluit externe veiligheid buisleidingen (Bevb) stelt net als het Bevi normen ten aanzien van het plaatsgebonden risico en de verantwoording van het groepsrisico met de wijze waarop deze risico’s berekend moeten worden. Verder wordt een belemmeringenstrook rond de buisleidingen gehanteerd die moet worden vastgelegd in de bestemmingsplannen. Binnen de gemeente Opmeer bevinden zich 5 hogedruk aardgastransportleidingen van de Gasunie, zie figuur 4.1. Eén van die trasportleidingen (W-574-07) ligt op circa 350 m afstand van het plangebied, langs de Pade. Daarmee ligt plangebied ligt niet binnen de veiligheidszone en belemmeringsstrook van deze leiding. Het opstellen van een verantwoording van het groepsrisico is niet noodzakelijk. Tabel 4.1:

Aardgasleiding

Beheerder

Leidingnummer

Diameter (inch)

Druk (bar)

Afstand [m] 1%-letaliteit

Afstand [m] 100%-letaliteit

Gasunie Transport services

A-620

24,02

79.90

330

150

Gasunie Grid Services

W-574-07

6.61

40,00

100

50

Gasunie Transport services

A-566

35,98

67,50

470

190

Gasunie Transport services

A-550

35,98

66,20

470

190

Gasunie Transport services

A-551

42.01

66,20

490

190

Inrichtingen In de omgeving van het plangebied bevinden zich geen bedrijven met gevaarlijke stoffen (Bevi-inrichtingen). Er bevinden zich wel enkele bedrijven met overige risicovolle activiteiten in het plangebied: •

In de huidige situatie bevindt zich in het plangebied het mengvoerbedrijf Koenis aan de Koninginneweg 85. Het betreft hier een opslag van verpakte gevaarlijke stoffen, dat niet onder het Besluit externe veiligheid inrichtingen (Bevi) valt. Daarmee vormt deze inrichting geen belemmering voor onderhavig bestemmingsplan. Hoe dan ook is dit een type bedrijf dat niet binnen een centrumgebied thuishoort. Het bedrijf zal daarom het centrum van Opmeer verlaten en zich elders vestigen. De vrijgekomen gronden zullen worden herontwikkeld, zoals reeds is uitgewerkt in hoofdstuk 3.5.

•

Fietsvoordeelshop, gelegen aan de Koninginneweg 99, heeft minder dan 10 ton consumentenvuurwerk in opslag. Opslagen van minder dan 10 ton hebben geen beperkingen in de zin van een goed woon- en leefklimaat als de veiligheidsafstanden in acht worden genomen. Het uitgangspunt bij het bedrijf is dat de veiligheidsafstanden ten gevolge van de opslag van consumentenvuurwerk volledig binnen het eigen perceel blijven.

Beknopte verantwoording groepsrisico Groepsrisico Vanwege de grote afstand tot risicobronnen in de omgeving zal een mogelijke toename van personendichtheden niet significant doorwerken in de rekenkundige hoogte van het groepsrisico. De beschouwing van het groepsrisico en de verantwoording daarvan is om deze reden volledig kwalitatief uitgevoerd. De mogelijkheden tot beperking van het groepsrisico door het beïnvloeden van de personendichtheid is op deze grote afstand tot de risicobron geen item. Zoals gesteld heeft op deze afstand een toe- of afname van personendichtheid geen invloed op het groepsrisico. Verder is de kans te overlijden als gevolg van een incident met gevaarlijke stoffen in deze gebieden vele malen kleiner dan 1/1.000.000. Veiligheidsmaatregelen aan de bron zijn daarom niet realistisch.

Centrum Opmeer-Spanbroek 2023

44

Bestrijdbaarheid In geval van een calamiteit zal de brandweer ingezet worden aan de bron ter beperking van de effecten van de calamiteit. Het plangebied is goed bereikbaar doordat de belangrijke verkeeraders KoninginnewegLindengracht en Breedstraat-Wuiver door het centrumgebied heen gaan. Het plan is daarmee voldoende bereikbaar en voorziet in voldoende vluchtmogelijkheden. Voor een adequate bestrijding is het van belang dat er voldoende mogelijkheden tot waterwinning in de nabijheid van het woongebouw aanwezig zijn. Het toetsingskader hiervoor is de Handreiking bluswatervoorziening en bereikbaarheid VRNHN 2021. Objecten zijn (nog) niet getoetst op de brandveiligheidseisen van het Bouwbesluit. De VR NHN adviseert het betrekken van de brandweer bij de verdere uitwerking van de wijzigingsmogelijkheden zodat er inzichtelijk lam worden gemaakt met welke (on)mogelijkheden de brandweer te maken kan krijgen bij de bestrijdbaarheid van een brand en de impact voor de omgeving. Zelfredzaamheid Blootstelling aan een toxisch gas en vloeistof is het bepalende scenario. In geval van een calamiteit dienen personen te schuilen. De mate waarin deze bouwwerken afsluitbaar zijn tegen de indringing van toxisch gas of vloeistof en de tijdsduur dat deze bouwwerken worden blootgesteld zijn hierbij parameters.

Goed geïsoleerde gebouwen bieden een goede bescherming bieden tegen het binnendringen van het toxisch gas. Belangrijk is wel dat luchtbehandelingsinstallaties met één druk op de knop uit te schakelen zijn. Verder dient in geval van een calamiteit tijdig gewaarschuwd te worden. Dit gebeurt door het in werking stellen van het WAS (Waarschuwings- en alarmsysteem) als onderdeel van de algemene Rampenbestrijding. Conclusie Het aspect externe veiligheid vormt geen belemmering voor het bestemmingsplan.

Bedrijven en milieuzonering Om te komen tot een ruimtelijk relevante toetsing van bedrijfsvestigingen op milieu hygiënische aspecten wordt het begrip milieuzonering gehanteerd. Onder milieuzonering wordt verstaan een voldoende ruimtelijke scheiding tussen enerzijds milieubelastende bedrijven of inrichtingen en anderzijds milieugevoelige gebieden zoals woonwijken. Om het begrip hanteerbaar te maken is gebruik gemaakt van de publicatie ‘Bedrijven en milieuzonering van de VNG6. De inhoud van de milieuzonering wordt bepaald aan de hand van drie bouwstenen, te weten richtafstandenlijst, omgevingstypen en functiemenging. In de richtafstandenlijst zijn bedrijven opgenomen, ingedeeld in milieucategorieën, waarbij per bedrijf is aangegeven wat de afstand tot een rustige woonwijk dient te zijn. Deze afstanden kunnen als basis worden gehanteerd, maar zijn indicatief. Er kan, afhankelijk van het omgevingstype, worden afgeweken van deze richtafstanden. Bij het omgevingstype ‘gemengd gebied’ kunnen de afstanden uit de richtafstandenlijst bijvoorbeeld met één afstandstap worden verminderd. Tenslotte geeft de Staat van Bedrijfsactiviteiten voor een functiemenging een overzicht van bedrijfsactiviteiten die vanuit oogpunt van hinder en gevaar goed inpasbaar zijn in gebieden met functiemenging, mits aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Opmeer&id=4d5bf949-df87-45fd-8001-54c70d19bbfa