Programmabegroting 2024-2027

Totaal Vlottende passiva

9.166

11.258

11.569

11.469

13.249

13.145

Totaal Passiva

86.207

88.737

93.202

93.280

93.280

93.280

Vlottende passiva

64

Paragraaf 3 | Onderhoud kapitaalgoederen Kapitaalgoederen zijn goederen waarvoor investeringen nodig zijn. Het gaat om zaken die daarna regelmatig onderhoud vergen. Bijvoorbeeld wegen, gebouwen, riolering en groen. Het onderhoud van kapitaalgoederen is van groot belang voor een goede kwalitatieve instandhouding van het openbare voorzieningenniveau. Dit onder meer op het gebied van leefbaarheid, veiligheid, vervoer en recreatie. In deze paragraaf gaan we per kapitaalgoed in op het beleidskader en de daaruit voortvloeiende financiële consequenties. Financiële consequenties x € 1.000 Onderhoud kapitaalgoederen

Rekening

Begroting

Begroting

MJB

MJB

MJB

2022

2023

2024

2025

2026

2027

0. Bestuur en ondersteuning Automatisering

- 1.362

- 1.718

- 1.770

- 1.770

- 1.770

- 1.770

Bruggen en oevervoorzieningen

- 65

- 69

- 69

- 69

- 69

- 69

Verkeersvoorzieningen

- 235

- 341

- 363

- 363

- 363

- 363

- 926

- 990

- 965

- 958

- 965

- 982

- 751

- 934

- 935

- 839

- 829

- 829

- 1.148

- 1.599

- 1.560

- 1.748

- 1.848

- 1.918

Verhardingen

- 1.126

- 3.832

- 1.446

- 1.469

- 1.469

- 1.469

Rioleringen

- 1.668

- 1.686

- 1.529

- 1.496

- 1.488

- 1.486

Totaal onderhoud kapitaalgoederen

- 7.283

- 11.168

- 8.638

- 8.713

- 8.802

- 8.885

2. Vervoer

4. Onderwijs Huisvesting Onderwijs

5. Sport, cultuur en recreatie Openbaar Groen Welzijn en sportaccommodaties

7. Volksgezondheid en milieu

Wegen Beleidskader De onderhouds- en vervangingswerkzaamheden aan de wegen worden op basis van de vastgestelde MOP uitgevoerd. Periodiek inspecteren we alle verhardingen voor het actualiseren van de MOP. Voor het beheer van de wegen is een beheersysteem operationeel. De gegevens die in het beheersysteem zitten actualiseren we regelmatig. Financiële gevolgen voor de begroting De werkzaamheden voeren we binnen de financiële kaders uit. Civieltechnische kunstwerken Beleidskader De onderhouds- en vervangingswerkzaamheden aan de civieltechnische kunstwerken worden op basis van de MOP uitgevoerd. De MOP actualiseren we periodiek, aan de hand van inspecties. Voor het beheer van de civieltechnische kunstwerken (met name bruggen) is een beheersysteem operationeel. De gegevens die in het beheersysteem zitten actualiseren we regelmatig.

65

Financiële gevolgen voor de begroting De werkzaamheden voeren we binnen de financiële kaders uit. Openbare verlichting Beleidskader De onderhoud- en vervangingswerkzaamheden aan de openbare verlichting worden op basis van de MOP uitgevoerd. De MOP actualiseren we periodiek. Voor het beheer en onderhoud van de openbare verlichting participeren we, samen met de meeste andere Friese gemeenten en de provincie Fryslân, in de "Coöperatie Openbare Verlichting & Energie Fryslân U.A." De Coöperatie ondersteunt in het beheer en onderhoud van de openbare verlichting. Per 1 januari starten de OVEF met zelflevering, dat betekent dat OVEF zelf de energieleverancier is en zij niet meer via een andere leverancier energie inkopen. Financiële gevolgen voor de begroting De werkzaamheden voeren we binnen de financiële kaders uit. Groen Beleidskader Op 24 januari 2012 is de Notitie Groenbeleid 2011 door u vastgesteld. Hierin is de groenstructuur voor de 13 dorpen van onze gemeente vastgelegd. Met het groenstructuurplan is inzichtelijk gemaakt welk belangrijk groen in de leefomgeving aanwezig is. Ook is aangegeven welke grond door de gemeente kan worden afgestoten. Voor de uitvoering van het groenbeheer gebruiken we een groenbeheersysteem.

Dit systeem wordt gebruikt om op basis van landelijke normen (IMAG-normen) te bepalen hoeveel uren nodig zijn en welk budget nodig is om het onderhoud aan de groenvoorzieningen uit te voeren. Het gemiddelde onderhoudsniveau in Ooststellingwerf is in overeenstemming met kwaliteitsniveau B van de Landelijke ‘CROW-kwaliteitscatalogus openbare ruimte’. Er is een nieuw Biodiversiteitsplan, inclusief uitvoeringsagenda, opgesteld en vastgesteld in april 2021. Het Biodiversiteitsplan vervangt op onderdelen de Notitie Groenbeleid 2011. In 2020 heeft u de notitie “Het behoud van veilige bomen" vastgesteld. Uitvoering hiervan zullen we continueren. Financiële gevolgen voor de begroting De werkzaamheden voeren we binnen de financiële kaders uit. Riolering Beleidskader Het Gemeentelijk RioleringsPlan 2020-2024 (GRP) is medio 2020 vastgesteld. In het GRP is vastgesteld dat: • Alle kwaliteitsprofielen op “basis” staan (met uitzondering van het profiel: transport van afvalwater op “hoog”). • Er nader onderzoek wordt gedaan naar de wijze waarop de gemeentelijke afvalwaterketen bij kan dragen aan het CO2 neutraal maken van de gemeente. • Er invulling wordt gegeven aan het onderwerp klimaatadaptatie op gebied van regenwateroverlast. • Er nader wordt gekeken waar besparing mogelijk is door te zoeken naar duurzame oplossingen.

Financiële gevolgen voor de begroting In het GRP is vastgesteld dat de rioolheffing met niet meer dan de inflatiecorrectie stijgt. In het kostendekkingsplan behorende bij het GRP is weergegeven hoe de heffing zich ontwikkelt in de periode 20202024. In de Verordening Rioolheffing wordt jaarlijks het exacte tarief vastgesteld. Gymnastieklokalen Beleidskader De instandhouding van gymnastieklokalen is een gemeentelijke verantwoordelijkheid. Voor het groot onderhoud aan de gymlokalen is een voorziening gevormd. De onderhoudsplannen zijn de basis voor aanwendingen en dotaties aan de voorziening. In augustus 2023 zijn nieuwe onderhoudsplannen opgesteld voor drie gymnastieklokalen. Het gymnastieklokaal in Donkerbroek is niet meegenomen in verband met het DoarpsSintrum Donkerbroek. We hebben de raad in de werksessie van 4 juli 2023 over het accommodatiebeleid geïnformeerd over het voornemen om het gymnastieklokaal in Oosterwolde als eerste te verduurzamen. Zodra we voldoende zicht op de plannen en bijbehorende lasten hebben leggen we een voorstel aan u voor om hiervoor krediet beschikbaar te stellen. 66

Financiële gevolgen voor de begroting De nieuwe onderhoudsplannen geven aan dat de huidige dotaties in de onderhoudsvoorzieningen veel te laag zijn om de toekomstige onderhoudsbehoefte te dekken. Er moet structureel budget aan de voorzieningen worden toegevoegd om de voorzieningen voor langere termijn in stand te houden. Wij leggen de nieuwe onderhoudsplannen en de financiële consequenties via een raadsvoorstel aan u voor. De financiële gevolgen zijn nog niet verwerkt in de begroting 2024. De Verduurzaming van het gymlokaal in Oosterwolde wordt gedekt uit het budget dat de raad bij de behandeling van de begroting 2023 via amendement A-019 ‘Gas erop van het aardgas af voor slim en toekomstgericht accommodatiebeleid’ beschikbaar heeft gesteld voor de verduurzaming van accommodaties. Multifunctionele- en welzijnsaccommodaties Beleidskader De gemeente is eigenaar van de multifunctionele accommodaties MFA Oosterwolde Zuid, MFS de Boekebeam en MFA de Samensprong en welzijnsaccommodatie de Kompaan. MFA Oosterwolde Zuid wordt nog beheerd en geëxploiteerd door de Stichting Beheer Multifunctioneel Vastgoed Oosterwolde Zuid. Voor MFS de Boekebeam en MFA de Samensprong is het beheer en exploitatie overdragen aan de gemeente. De Stichtingen Beheer voor deze accommodaties zijn opgeheven. De Kompaan wordt beheerd en geëxploiteerd door Stichting Scala.

Voor het groot onderhoud aan de multifunctionele- en welzijnsaccommodaties zijn voorzieningen gevormd. De onderhoudsplannen zijn de basis voor aanwendingen en dotaties aan de voorzieningen. Begin 2023 zijn er nieuwe onderhoudsplannen opgesteld voor de multifunctionele- en welzijnsaccommodaties. Financiële gevolgen voor de begroting De nieuwe onderhoudsplannen geven aan dat de huidige dotaties in de onderhoudsvoorzieningen veel te laag zijn om de toekomstige onderhoudsbehoefte te dekken. Er moet structureel budget aan de voorzieningen worden toegevoegd om de voorzieningen voor langere termijn in stand te houden. Wij leggen de nieuwe onderhoudsplannen en de financiële consequenties via een raadsvoorstel aan u voor. De financiële gevolgen zijn nog niet verwerkt in de begroting. Gemeentelijke monumenten en museum Beleidskader Voor de gemeentelijke monumenten en molen 'De Weijert' worden in de toekomst MeerjarenOnderhoudsPlanningen vervaardigd. Totdat dit is gebeurd worden de objecten periodiek geïnspecteerd. In 2023 is het schilderwerk van de molen uitgevoerd. Financiële gevolgen voor de begroting Op dit moment zijn de reguliere onderhoudslasten opgenomen in de begroting. Huisvesting gemeentelijke activiteiten Beleidskader Het onderhoud van de gemeentelijke gebouwen is in verschillende meerjarenonderhoudsplannen (MOP's) opgenomen.

Het gaat om de volgende gebouwen: gemeentehuis, de gemeentewerf en het overslagstation. In 2023 wordt de MOP voor het gemeentehuis geactualiseerd. Met de actualisatie voor de gemeentewerf en het overslagstation wordt nog even gewacht. In november 2021 heeft de raad € 4.333.422 beschikbaar gesteld voor de (ver)nieuwbouw van de gemeentewerf. Op dit moment staat het project 'on hold'. De raad wordt over project regelmatig geïnformeerd. Financiële gevolgen voor de begroting Dekking van de onderhoudslasten loopt via de bestaande budgetten.

67

Overige gebouwen Beleidskader De gemeente is eigenaar van het Biosintrum, de Bosbergtoren en de koepel en spots aan de Boerestreek. Het Biosintrum wordt verhuurd aan de stichting Biosintrum. De Bosbergtoren wordt sinds medio 2022 verhuurd aan Coöperatie Appelscha. Voor het groot onderhoud aan de Bosbergtoren is een voorziening gevormd. Het onderhoudsplan is de basis voor aanwending en dotatie aan de voorziening. In augustus 2023 is een nieuw onderhoudsplan opgesteld voor de Bosbergtoren. Voor het Biosintrum wordt nog een onderhoudsplan opgesteld. Het eigendom van de tennisaccommodaties in Appelscha, Oosterwolde en Haulerwijk ligt bij de gemeente. De gemeente is daarnaast eigenaar van de voormalige opslagruimte sportpark Ontwijk, clubgebouw voormalige vv Griffioen, voormalige Aula en voormalig schoolgebouw bbs de Peggebult. Bij de kaderbrief heeft u motie #044 aangenomen waarin u het college verzoekt om voor 1 februari 2024 met een uitgewerkt voorstel met diverse opties te komen inzake de aula. De gemeente is ook eigenaar van diverse gebouwen/faciliteiten aan de Turfroute, zoals de toiletgebouwen in Oosterwolde en Donkerbroek, de passantenhaven/toiletgebouw in Oldeberkoop, de vuilwaterpomp in Appelscha en de stroompalen en muntautomaten aan de Turfroute.

Financiële gevolgen voor de begroting Dekking van de onderhoudslasten van de overige gebouwen loopt via de bestaande budgetten. Wij leggen het nieuwe onderhoudsplan van de Bosbergtoren en de financiële consequenties eind 2023 via een raadsvoorstel aan u voor. Sportaccommodaties Beleidskader Per 2017 geldt een nieuwe exploitatieovereenkomst voor het beheer en de exploitatie van de 2 B's (sportcomplex de Boekhorst te Oosterwolde en sporthal de Bongerd te Haulerwijk) met dezelfde exploitant voor een periode van 5 jaar. Per 2022 geldt een nieuwe termijn van 5 jaar voor de exploitatie van de 2 B's. Daarvoor zijn in 2021 per B (= sportaccommodatie) exploitatieovereenkomsten gesloten met elk een eigen exploitant. Voor de andere B (= het Bosbad) is per 2017 Stichting Bosbad Appelscha (SBA) verantwoordelijk voor het beheer en de exploitatie. De gemeente en SBA hebben hiervoor een budgetovereenkomst getekend voor een periode van 10 jaar. SBA heeft het beheer en de exploitatie uitbesteed aan een exploitant. Per 2018 geldt een nieuwe exploitatieovereenkomst voor het beheer en de exploitatie van de Steegdenhal te Appelscha voor een periode van 10 jaar. Voor het groot onderhoud aan de sportaccommodaties zijn voorzieningen gevormd. De onderhoudsplannen zijn de basis voor aanwendingen en dotaties aan de voorzieningen.

Begin 2023 zijn nieuwe onderhoudsplannen opgesteld voor de sportaccommodaties. Per 1 januari 2019 is de sportvrijstelling in de Wet om de omzetbelasting verruimd. Door deze wetswijziging vervalt het recht op aftrek van btw voor planmatig onderhoud voor gemeenten en niet-winstbeogende exploitanten van sportaccommodaties. Er is een Specifieke uitkering sport (SPUK) sport, tot en met 2023, voor gemeenten om het btw nadeel (grotendeels) te compenseren. Over de voortzetting van SPUK sport na 2023 is nog geen definitief besluit genomen. Wel is aangegeven dat de middelen op een nog nader te bepalen manier bij de gemeente terecht komen. Vanaf 2021 is er door aanpassing van de afspraken duidelijkheid omtrent de winstbeogendheid van deze exploitanten en wordt de btw op het planmatig onderhoud van het betreffende onroerend goed gecompenseerd via het btw-aangifte. Financiële gevolgen voor de begroting In de begroting zijn we ervan uitgegaan dat de SPUK sport wordt verlengd dan wel dat er een vergelijkbare regeling voor in de plaats komt. De nieuwe onderhoudsplannen geven aan dat de huidige dotaties in de onderhoudsvoorzieningen veel te laag zijn om de toekomstige onderhoudsbehoefte te dekken. Er moet incidenteel en structureel budget aan de voorzieningen worden toegevoegd om de voorzieningen voor langere termijn in stand te houden.

Wij leggen de nieuwe onderhoudsplannen en de financiële consequenties via een raadsvoorstel aan u voor. De financiële gevolgen zijn nog niet verwerkt in de begroting.

68

Sportterrreinen Beleidskader Het specialistische onderhoud aan de grasvelden van de gemeentelijke sportterreinen wordt in opdracht van ons uitgevoerd. De basis van de onderhoudswerkzaamheden zijn de kwaliteitscriteria van de KNVB. Op basis hiervan voeren we planmatig onderhoud aan de sportvelden uit. Dit is vastgelegd in de notitie ‘Planmatig onderhoud grassportvelden’. Per jaar renoveren we de toplaag van één veld. Het overige onderhoud voeren de sportverenigingen zelf uit. Hier krijgen de sportverenigingen een jaarlijkse vergoeding voor. Het sportcomplex Waskemeer is uitgebreid met een wetra-veld en beschikt nu over een volledig trainingsveld. Daarnaast zijn alle sportvelden voorzien van automatische beregening. In 2023 is het onderhoud opnieuw aanbesteed en gegund voor vier jaar met tweemaal de mogelijkheid om de termijn met een jaar te verlengen. Er wordt gebruik gemaakt van robotmaaiers. Financiële gevolgen voor de begroting De aard en omvang van het planmatig onderhoud aan de grassportvelden is afgestemd op de beschikbare middelen. Per jaar renoveren we de toplaag van één veld. Elk jaar wordt er bekeken welk sportveld aan een toplaag renovatie toe is. De weersomstandigheden, bespelingsdruk, grasbezetting, vlakheid, beschikbaarheid overige velden op een complex zijn afwegingsfactoren die de basis vormen van een toplaagrenovatie.

De jaarlijkse kosten voor de renovatie van 1 grassportveld wordt gedekt uit de exploitatie. Overzicht beheerplannen T Naam beheerplan

Vastgesteld in de

Looptijd

Lasten

raad Wegen

MOP wegen

Is er achterstallig onderhoud?

21-9-2021 MadR

2022 t/m 1.156.000

Nee

2026 Kunstwerken

MOP Civieltechnische Kunstwerken 2023-

tkn maart 2022

2027 Gebouwen

2023 t/m

69.000

Nee

176.500

Nee

2027

MOP gemeentelijke vastgoed

2016 t/m 2025

Water

N.v.t.

Riolering

Gemeentelijk RioleringsPlan 2020-2024

nvt 1-7-2020

2020 t/m 2.983.000

Nee

2024 Openbare verlichting

MOP OV 2023-2027

Q4 2023

2023 t/m

235.956

Nee

2027

69

Paragraaf 4 | Financiering De paragraaf Financiering gaat over het aantrekken, beheren en uitzetten van gelden. Ook het garanderen en verstrekken van geldleningen aan derden valt hieronder. Deze activiteiten vormen een onderdeel van de treasuryfunctie van de gemeente. Een adequate sturing op de geldstroom is noodzakelijk. In deze paragraaf gaan we in op de vraag hoe we gelden zo optimaal mogelijk beleggen dan wel aantrekken. Algemene beleidslijn en Risicobeheer Algemene beleidslijn De financiële verordening Ooststellingwerf 2020 is door u op 16 december 2020 vastgesteld. In artikel 13 van deze verordening is de financieringsfunctie beschreven. De verordening berust op de bepalingen in de Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido). Het uitgangspunt van de Wet Fido is het beheersen van risico's. Het doel is om doelmatig en doeltreffend om te gaan met de beschikbare financiële middelen. Risicobeheer Op grond van de Wet Fido moeten gemeenten zich houden aan de zogenaamde kasgeldlimiet en de renterisiconorm. Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet bedraagt 8,5% van het begrotingstotaal. De uitkomst van die berekening is het maximale bedrag dat rente typisch ‘kort’ gefinancierd mag worden. De kasgeldlimiet voor 2024 bedraagt € 7,3 miljoen (8,5% van het begrotingstotaal 2024 van afgerond € 86,4 miljoen).

Renterisiconorm De renterisiconorm is gesteld op 20% van het begrotingstotaal per 1 januari. Daar wordt het berekende renterisico op de vaste schuld tegen af gezet. Het renterisico op de vaste schuld mag de renterisiconorm niet overtreffen. Navolgend schema (in bedragen x € 1.000) laat zien dat de renterisiconorm in de jaren 2024-2027 naar verwachting niet wordt overschreden. bedragen x € 1.000 Rente risiconorm

Begroting

MJB

MJB

MJB

2024

2025

2026

2027

86.366

85.422

84.207

82.684

20%

20%

20%

20%

17.273

17.084

16.841

16.537

3.800

6.000

4.500

4.500

Totaal aflossingen en renteherzieningen

3.800

6.000

4.500

4.500

Ruimte (+) / Overschrijding (-)

13.473

11.084

12.341

12.037

Renterisiconorm Lasten begroting Percentage renterisiconorm Totaal renterisiconorm

Aflossingen en renteherzieningen Reguliere aflossingen geldleningen Geldleningen met renteherzieningen

Leningenportefeuille Opgenomen gelden De onderstaande tabel geeft inzicht in de samenstelling, grootte en rentegevoeligheid van de opgenomen geldleningen. De leningen zijn onderverdeeld in leningen opgenomen voor onze eigen huishouding en leningen opgenomen ten behoeve van woningcorporaties. Deze leningen zijn met een renteopslag weer doorgeleend naar de corporaties (sinds 1999 zijn we hiermee gestopt).

70

x € 1.000 Leningenportefeuille opgenomen gelden

Eigen leningen

Woningbouw leningen

Bedrag

Gemidd. rente

Bedrag

Gemidd. rente

Stand per 1 januari 2024

22.800

1,74%

2.367

4,49%

Nieuwe leningen

20.000

-

Reguliere aflossingen

-3.800

-73

-

-

Vervroegde aflossingen Stand per 31 december 2024

39.000

1,67%

2.294

4,56%

Het gemiddelde rentepercentage begin 2024 is als volgt berekend: rente 2024 / stand 1-1-2024. Het gemiddelde rentepercentage eind 2024: rente 2025 / stand per 31-12-2024. Voor de berekening van het gemiddelde rentepercentage is geen rekening gehouden met herfinanciering. Op basis van de huidige liquiditeitsprognose is er rekening gehouden in de begroting met nieuwe (her)financiering ter hoogte van € 20 miljoen voor de periode 2024-2027. Uitgezette gelden De gemeente loopt met betrekking tot de verstrekte geldleningen beperkt risico. Veelal zijn er opstallen, installaties en dergelijke aanwezig die naar verwachting voldoende zijn om, in geval van het uitblijven van betaling, de restantschuld te voldoen. We voeren ten aanzien van overige debiteuren een actief beleid. Waar nodig nemen we tijdig de gebruikelijke invorderingsmaatregelen. Wanneer invordering niet (meer) mogelijk is, boeken we vordering af ten laste van het lopende boekjaar. x € 1.000 Leningenportefeuille uitgezette gelden

Bedrag

Leningen aan woningcorporaties

2.293

MFC Oldeberkoop

196

Volkskredietbank

119

Sportverenigingen

20

Dorpshuizen

6

Stichting Stimuleringsfonds (verzilverleningen)

300

Stichting Stimuleringsfonds (stimuleringsleningen)

200

Stichting Stimuleringsfonds (blijversleningen)

60

Stichting Stimuleringsfonds (duurzaamheidsleningen)

700

Stichting Stimuleringsfonds (startersleningen)

300

Stand per 1 januari 2024

4.194

Overig Schatkistbankieren Vanaf 1 januari 2014 zijn alle decentrale overheden verplicht om te schatkistbankieren. Dit betekent dat we alle overtollige liquide middelen, het saldo liquide middelen boven een bepaald drempelbedrag van de begroting, moeten stallen bij het Rijk. Vanaf 1 juli 2021 wordt voor gemeenten (en provincies, waterschappen en hun gemeenschappelijke regelingen) met een begrotingstotaal tot € 500 miljoen de drempel voor het verplicht schatkistbankieren verhoogd naar 2% (was 0,75%) van het begrotingstotaal met een minimum van € 1 miljoen. Liquiditeitsprognose Twee keer per jaar onderzoeken we aan de hand van een liquiditeitsprognose in hoeverre we de huidige leningenportefeuille nog juist is. Renteschema Met ingang van 2017 is het Besluit Begroting en Verantwoording gewijzigd. Eén van de onderdelen is de gewijzigde rentetoerekening en de aanbeveling om onderstaand renteschema op te nemen.

71

x € 1.000 Renteschema 2024

Bedrag

a. De externe rentelasten over de korte en lange financiering

504

b. De externe rentebaten (idem)

-116

Saldo rentelasten en rentebaten

388

c1. De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorgerekend c2. De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden

-106

toegerekend c3. De rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor

108

is aangetrokken (=projectfinanciering), die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend 1 Aan taakvelden toe te rekenen externe rente

389

d1. Rente over eigen vermogen

-

d2. Rente over voorzieningen

-

Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente

389

e. De aan taakvelden toegerekende rente (rente-omslag)

-128

Renteresultaat op het taakveld Treasury

262

72

Paragraaf 5 | Bedrijfsvoering De gemeente Ooststellingwerf is een benaderbare, lokale overheid. Wij weten wat er speelt en bieden oplossingen die ertoe doen. We zijn een mooie, groene gemeente. We bieden onze inwoners, ondernemers en bezoekers een aantrekkelijke, veilige en bereikbare leefomgeving. Inwoners en ondernemers kunnen bij ons rekenen op een goede service onder alle omstandigheden. Veel voorkomende verzoeken worden snel en adequaat afgehandeld. We weten wat er speelt in onze samenleving en omgeving. Dit betekent dat wij reageren op signalen en meedenken met initiatieven. Wij faciliteren zelfredzaamheid en bieden hulp en zorg waar nodig. Wij zoeken naar integrale oplossingen voor complexe onderwerpen waar verschillende belangen bij elkaar komen. Wij zijn trots op de OWO-samenwerking en onze OWO-partners kunnen rekenen op een proactieve inzet in de samenwerking. Interbestuurlijk toezicht en Human Resource Management We geven uitvoering aan de Wet revitalisering generiek toezicht. Deze wet zorgt voor een vereenvoudiging van het toezicht tussen de verschillende bestuurslagen, het zogenoemde ‘interbestuurlijk toezicht’. Het belangrijkste uitgangspunt van de wet is dat het interbestuurlijk toezicht verschuift van verticaal toezicht (provincie - raad) naar horizontale verantwoording (college - raad).

De provinciale toetsing vindt plaats op de volgende domeinen: Omgevingsrecht/Wabo, Ruimtelijke Ordening, Water en Riolering, Fries, Archief en Informatiestromen, Monumenten en Archeologie. In samenspraak met de gemeente wordt per domein een toezichtsplan opgesteld. Human Resource Management Ook in 2024 levert HRM een belangrijke bijdrage aan de uitvoering van verbeteringen in het kader van de organisatiescan 'Fit voor de toekomst'. De agenda daarvoor loopt tot en met 2024. Het accent zal in 2024 vooral liggen op uitvoering van onderdelen van het strategisch personeelsbeleid waaronder het aanbieden van trainingen waarmee invulling wordt gegeven aan persoonlijk leiderschap voor iedere medewerker. Het jaar 2024 zal ook in het teken staan van de verder harmonisatie van arbeidsvoorwaarden en beleid in OWOverband. De initiatieven zijn gericht op harmonisatie en hebben ook als doel om als OWO-werkgevers aantrekkelijk te blijven. Met het beleid om medewerkers te vinden, te binden en te boeien zijn we als gemeente Ooststellingwerf gestart in 2023. Dit willen we in 2024 verder uitbouwen met onze OWO-partners. Financiën, Planning & Control De financiële functie voorziet de gemeenteraad, het college en de organisatie van actuele en volledige financiële informatie voor de ondersteuning van de gemeentelijke beleidsontwikkeling en uitvoering.

Deze functie is gericht op een duurzame en gezonde financiële positie van de gemeente. Kwaliteit, snelheid en toegankelijkheid spelen in deze processen een belangrijke rol. We gaan in 2023 verder met het optimaliseren van de P&C cyclus. Juridische kwaliteitszorg De juridische functie in de vakafdelingen en het cluster Bestuurlijk Juridische Zaken (BJZ) zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor de juridische kwaliteit van het gemeentelijk handelen. Zij ondersteunen daarnaast het bestuur en de organisatie met juridisch advies. Juridische control is de taak van BJZ. We investeren in kennis en kunde (door beschikbaar stellen van informatie en standaard formats, casusanalyse, opleidingen en trainingen) en vroegtijdige betrokkenheid van de juridisch adviseurs van BJZ bij dossiers. We stimuleren de 'informele aanpak': eerst het goede gesprek (premediation). Rechtmatigheid Met ingang van boekjaar 2023 wijzigt de wetgeving met betrekking tot de accountantscontrole van gemeenten en moet er in 2024 een rechtmatigheidsverantwoording worden opgenomen in de jaarrekening. Hiermee wordt verantwoording afgelegd over de mate waarin de gemeente de wet- en regelgeving naleeft, voor zover dit financiële gevolgen heeft. Om verantwoording af te kunnen leggen vormt de verbijzonderde interne controle een belangrijke basis. Jaarlijks leggen we de uitvoering hiervan vast in het Interne Controleplan.

De gemeente blijft zichtbaar werken aan de verbetering van processen zodanig dat afwijkingen gesignaleerd en gecorrigeerd worden. 73

Informatiebeveiliging en Privacy Inwoners, ondernemingen en instellingen moeten erop kunnen vertrouwen dat we zorgvuldig omgaan met (persoons)gegevens. Het is daarom van groot belang dat gegevens alleen onder strikte voorwaarden gebruikt worden en goed beveiligd zijn tegen onbevoegd gebruik. Ons informatiebeveiligingsbeleid dient volledig gebaseerd te zijn op het treffen van passende technische en organisatorische beveiligingsmaatregelen in het kader van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO), het normenkader geldend voor de gemeenten, provincies, waterschappen en rijk. Jaarlijks leggen we volgens dit normenkader verantwoording af aan de gemeenteraad en verschillende toezichthouders. De beveiligingsfunctionaris (CISO) zorgt voor de coördinatie en toezicht op de naleving van beveiligingsmaatregelen en -procedures, voor elk onderdeel van het informatiebeveiligingsbeleid. Jaarlijks toetsen we door middel van zelfevaluatie en externe audits de specifieke maatregelen voor de BRP en de waardedocumenten, de BAG, BGT, BRO, WOZ, DigiD en Suwinet. Burgers hebben op grond van de AVG in bepaalde voorwaarden ook op grond van de Wpg het recht te weten welke gegevens van hen worden verwerkt, voor welk doel en met wie deze worden gedeeld.

De gemeente beschikt over een register van verwerkingsactiviteiten en houdt deze actueel om daarmee te kunnen voldoen aan de verantwoordingsplicht en inzicht te kunnen geven aan burgers wanneer zij hun privacyrechten uitoefenen. Gegevensbescherming en privacy dringen door in alle processen binnen onze gemeentelijke organisatie. In 2024 zullen we verder werken aan de inrichting van onze processen, systemen en interne organisatie conform de privacywetgeving. De Functionaris Gegevensbescherming houdt onafhankelijk toezicht op de naleving van de privacyregels. Privacy heeft een direct raakvlak met informatiebeveiliging en vraagt continue aandacht en investeringen. De gemeente zet diverse instrumenten in om het informatiebeveiligings- en privacybewustzijn te optimaliseren. Fraude Jaarlijks stellen we vast of we binnen onze algehele bedrijfsvoering in voldoende mate effectieve technische en organisatorische maatregelen hebben getroffen om misbruik, oneigenlijk gebruik en fraude te voorkomen, dan wel op te sporen. Hierbij houden we ook rekening met invloeden van buiten de organisatie, zoals corruptie, omkoping, bedreiging en cybercrime. We werken aan een overkoepelende nota over misbruik en oneigenlijk gebruik.

Communicatie We zetten communicatie op verschillende manieren in om inwoners, ondernemers en stakeholders te informeren over beleid en diensten en om hen te betrekken bij het maken van beleid. In onze communicatie maken we veel gebruik van verhalen van inwoners. Om zo herkenbare verhalen te vertellen en inwoners meer aan te spreken. We gebruiken offline kanalen (zoals de wekelijkse gemeentepagina in de Nieuwe Ooststellingwerver) en online kanalen (de website en sociale media). Online ontwikkelen we door. Zo monitoren we het gebruik van onze website en sociale media, om op basis van die data deze kanalen zo effectief mogelijk in te zetten en zo veel mogelijk mensen te bereiken. Naast uitvoerende communicatieactiviteiten richten we ons op het stimuleren, coachen en ondersteunen van de organisatie om communicatiebewustzijn en –vaardigheden te vergroten. Want communiceren doen we allemaal. We adviseren bij de organisatieontwikkelingen en de bestuurlijke dossiers zoals in de programma’s Omgevingswet, Samenleven, Duurzaamheid en Dienstverlening.

74

Paragraaf 6 | Verbonden partijen Verbonden partijen zijn organisaties waarin de gemeente een bestuurlijk én financieel belang heeft. Een bestuurlijk belang betekent dat de gemeente zeggenschap heeft. Een financieel belang betekent dat de gemeente financiële middelen beschikbaar heeft gesteld die ze kwijt is in geval van faillissement van de partij. De gemeente heeft ook een financieel belang als de verbonden partij haar financiële problemen kan verhalen op de gemeente. Elke verbonden partij draagt direct of indirect bij aan de beleidsdoelen van de gemeente. De verbonden partijen bestaan uit Gemeenschappelijke Regelingen, deelnemingen en overige verbonden partijen. Algemene beleidslijn Elke verbonden partij draagt direct of indirect bij aan de beleidsdoelen van de gemeente. In de programma’s geven we aan op welke wijze de verbonden partij aansluit op het eigen beleid, de activiteiten en welke risico’s er zijn met betrekking tot de samenwerking. Deze paragraaf is vereenvoudigd tot een totaalbeeld van participaties in verbonden partijen en van de financiële aspecten. Verbonden partijen zijn (participaties in) Gemeenschappelijke Regelingen, stichtingen en verenigingen en vennootschappen. Van bestuurlijk belang is sprake als de gemeente zeggenschap heeft door een zetel in het bestuur of door stemrecht.

Onder financieel belang verstaan we dat de gemeente middelen ter beschikking heeft gesteld die ze kwijtraakt in geval van faillissement van de verbonden partij. Of dat de gemeente voor een bepaald bedrag aansprakelijk wordt gesteld als de verbonden partij zijn/haar verplichtingen niet nakomt. Deelname in een verbonden partij is een alternatief voor enerzijds het zelf uitvoeren van gemeentelijke taken of anderzijds het uitbesteden van deze taken. Het uitgangspunt is dat we alleen deelnemen in een verbonden partij als we daarmee een publiek belang dienen. Er kunnen verschillende redenen zijn om deel te nemen in een verbonden partij, bijvoorbeeld: • Efficiencyvoordelen: kostenvoordeel door samenwerking • Risicospreiding: het delen van (financiële) risico’s met andere partijen • Kennisvoordeel: gebruik maken van elkaars kennis en expertise • Bestuurlijke kracht/effectiviteit: deelnemers staan samen sterker • Katalysatorfunctie: de gemeente als belangrijke initiërende factor We streven naar het efficiënt uitvoeren van gemeentelijke taken op basis van samenwerking. Waarbij de sturingselementen zoals transparantie, kaderstelling, verantwoording en controle voldoende gewaarborgd zijn.

75

SDF Verband

Gemeenschappelijke Regeling Centrumregeling samenwerking sociaal domein Friese gemeenten te Leeuwarden

Gemeenschappelijke regeling Deelnemers

Alle 18 Friese gemeenten nemen deel in deze GR. Er vindt ambtelijk en bestuurlijk overleg plaats tussen gemeenten over (de uitvoer van) deze regeling.

Gemeentelijk

Binnen de Centrumregeling Sociaal Domein Friese Gemeenten (uitvoeringsorganisatie Sociaal Domein Friesland (SDF))

belang en openbaar werken de Friese gemeenten samen aan de inkoop van specialistische jeugdhulp en het bijbehorende contractbeheer. Het belang

algemene doel van de regeling is specialistische zorg en ondersteuning leveren aan inwoners van alle Friese gemeenten.

Financieel belang

De centrumgemeente berekent de integrale kosten voor haar dienstverlening door aan gemeenten. De kosten voor de dienstverlening bestaan uit kosten voor instandhouding en kosten voor taakuitvoering. De kosten voor instandhouding worden onder gemeenten verdeeld op basis van inwoneraantal van elke gemeente met peildatum 1 januari van jaar t-1. De kosten voor uitvoering van taken worden verdeeld onder gemeenten op basis van het percentuele aandeel dat een gemeente toekomt in het totaal van aantallen cliënten op basis van de Jeugdwet. de verwachte bijdrage voor 2024 bedraagt op € 181.000.

Verwachte omvang Het resultaat wordt verrekend met de bijdragen van de gemeente. Er is daarom geen sprake van vermogen. van het vermogen x € 1.000 Verwachte resultaat € 0 x € 1.000 Risico's

Als het SDF de afspraken over de begroting niet haalt, krijgen de gemeenten achteraf alsnog de rekening gepresenteerd. Dit risico beheersen we intern door periodiek de uitgaven te monitoren en bij bestuurlijk en ambtelijk overleg input te leveren. Daarnaast bespreken we de begroting van het SDF in de planning- en controlcyclus van het SDF.

76

VRF Verband

Veiligheidsregio Fryslân te Leeuwarden

Gemeenschappelijke regeling Deelnemers

Een gemeenschappelijke regeling met de 18 Friese gemeenten. Zowel bestuurlijk als ambtelijk bestaan er gremia waarin (één van de) OWO-gemeente(n) vertegenwoordigd is/zijn: ·

Deelname in Algemeen Bestuur (AB) van de VRF (drie burgemeesters);

·

Deelname in Dagelijks Bestuur (DB) van de VRF (burgemeester Werkman);

·

Deelname in Bestuurscommissie Veiligheid van de VRF (drie burgemeesters);

·

Deelname in Agendacommissie Veiligheid van de VRF (burgemeester Werkman);

·

Deelname in Bestuurscommissie Gezondheid (drie portefeuillehouders);

·

Deelname in Agendacommissie Gezondheid (Heerenveen);

·

Deelname in POOK (Plenair Overleg Oranje Kolom) drie gemeentesecretarissen;

·

Deelname in ambtelijk regionaal overleg (zowel VRF-breed als in district Zuidoost) (3 Ambtenaren Openbare

Orde en Veiligheid (AOV’ers). Gemeentelijk belang Veiligheidsregio Fryslân (VRF) is een samenwerkingsverband van de Friese gemeenten, Brandweer Fryslân, GGD en openbaar belang

Fryslân en andere partners. In de VRF werken zij samen aan brandweerzorg, publieke gezondheidszorg, rampenbestrijding en crisisbeheersing. Zo willen we (gezondheids)risico’s zo veel mogelijk beperken en het beleid van gemeenten op het gebied van gezondheid en veiligheid bevorderen.

Financieel belang

Bijdrage 2024 € 3.075.472: 1. Gezondheid € 216.970 2. Jeugdgezondheidszorg € 965.430 3. Veiligheid € 121.337 4. Brandweer € 1.771.735

Verwachte omvang

Eigen vermogen:

van het vermogen x € 1-1-2024 1.000 Verwacht resultaat x

€ 7.801

31-12-2024 € 7.000

Vreemd vermogen: 1-1-2024 € 70.137 31-12-2024

€ 77.040

€ 0 (2024)

€ 1.000 Risico's

Als de VRF afwijkt van afspraken over de begroting, krijgen de gemeenten achteraf alsnog de rekening gepresenteerd. Dit risico beheersen we intern door periodiek de uitgaven te monitoren en bij bestuurlijk en ambtelijk overleg input te leveren. Daarnaast bespreken we de begroting en de jaarrekening van de VRF in de planning- en controlcyclus van de VRF.

77

SW Fryslân Verband

Gemeenschappelijke Regeling Sociale Werkvoorziening Fryslân te Drachten

Gemeenschappelijke regeling Deelnemers

Er nemen naast Ooststellingwerf nog 7 gemeenten deel. sociale werkvoorziening Drachten. Vertegenwoordiging in dagelijks en algemeen bestuur: wethouder Nijboer

Gemeentelijk

De taken vanuit de voormalige Wet sociale werkvoorziening (WSW) moeten door ons als gemeente worden uitgevoerd. Op

belang en

basis van efficiency en financiële redenen zijn deze taken uitbesteed aan de GR. Vanaf 1 januari 2015 is nieuwe instroom in

openbaar belang

de WSW niet meer mogelijk. Dit heeft tot gevolg dat de WSW alleen nog van kracht blijft voor de huidige werknemers met een vaste aanstelling. Voor de toekomst heeft de GR besloten de WSW verantwoord en versneld af te bouwen, met aandacht voor de positie van de huidige werknemers. Dit doen we door een gezamenlijk beschutwerkbedrijf (met 8 deelnemende gemeenten) in stand te houden. Nieuwe activiteiten van Caparis N.V. komen niet voor rekening van de aandeelhouders. Verder streeft de GR naar het terugdringen van het subsidie- en exploitatietekort bij Caparis N.V. Vanaf 1-1-2020 zijn de activiteiten van de GR veranderd waarbij geen sprake meer is van de uitvoering van de WSW. Door de gemeente is een DVO (dienstverleningsovereenkomst) afgesloten met Caparis voor de uitvoering van deze activiteiten. Vanaf 2020 is daarom de bijdrage aan de GR gering.

Financieel belang

Vanaf 2020 is sprake van een geringe exploitatiebijdrage.

Verwachte omvang Eigen vermogen: van het vermogen x € 1.000

Vreemd vermogen:

01-01-2024 € 0

01-01-2024

€ 3.997

31-12-2024 € 0

31-12-2024

€ 3.420

Verwachte resultaat € 0 (2024) x € 1.000 Risico's

Als gemeente zijn we verantwoordelijk voor uitstaande geldleningen van de GR.

Recreatieschap Verband

Recreatieschap Drenthe te Diever

Gemeenschappelijke regeling Deelnemers

Alle 12 Drentse gemeenten en de gemeente Ooststellingwerf nemen deel. Vertegenwoordiging in algemeen bestuur door wethouder Jan van Weperen

Gemeentelijk

Het samenwerkingsverband heeft tot taak de gemeenschappelijke belangen van de deelnemende gemeenten te behartigen

belang en openbaar op het gebied van recreatie & toerisme. Het Recreatieschap heeft primair een ondersteunende en verbindende taak. Het is belang

het instrument waarmee gezamenlijke acties kunnen worden ondernomen, beleidszaken kunnen worden afgestemd en gemeentegrens-overschrijdende zaken kunnen worden opgepakt. Individuele vraagstukken kunnen bovengemeentelijk (en daardoor in breder verband) worden opgepakt. “Samen is meer dan de som der delen”.

Financieel belang

Bijdrage 2024: € 92.122

Verwachte omvang Eigen vermogen: van het vermogen x € 1.000

1-1-2024 31-12-2024

€ 1.176 € 1.184

Vreemd vermogen: 1-1-2024 31-12-2024

€ 1.050 € 1.286

Verwacht resultaat x € 0 (2024) € 1.000 Risico's

De financiële risico’s voor de Gemeenschappelijke Regeling zijn gering. De bijdrage is beperkt en de regeling heeft een financieel gezonde positie.

78

FUMO Verband

Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing (FUMO) te Grouw

Gemeenschappelijke regeling Deelnemers

Alle Friese gemeenten, de provincie Fryslân en het Wetterskip Fryslân. Vertegenwoordiging in algemeen bestuur door wethouder But.

Gemeentelijk

Deelname aan de FUMO is wettelijk verplicht gesteld voor alle Friese gemeenten. Hiermee wordt beoogd de uitvoering van

belang en openbaar de milieuregelgeving te professionaliseren, te uniformeren en de afstemming met andere handhavingspartners (Justitie) te belang

verbeteren. In het basistakenpakket is vastgelegd voor welke activiteiten (van bedrijven en instellingen) de FUMO haar werkzaamheden moet uitvoeren. De gemeente blijft het bevoegd gezag. De FUMO voert voor de gemeente gedeeltelijk het omgevingsrecht uit: de vergunningverlening en het toezicht van het milieucomponent van grote en complexe bedrijven en instellingen.

Financieel belang

Bijdrage 2024 € 548.630

Verwachte omvang Eigen vermogen: van het vermogen x € 1.000

1-1-2024 31-12-2024

€ 1.400 € 1.400

Vreemd vermogen: 1-1-2024 31-12-2024

€ 1.300 € 1.300

Verwacht resultaat x € 0 (2024) € 1.000 Risico's

De Gemeenschappelijke Regeling brengt een inherent risico mee, dat alle deelnemers moeten bijspringen bij eventuele tekorten. We voeren toezicht op de uitvoering van de taken door de FUMO. Op bestuurlijk niveau in het Algemeen Bestuur. Op ambtelijk niveau door deelname aan de Controllersgroep en het Opdrachtgeversoverleg. We hebben enkel de wettelijk verplichte basistaken in de FUMO ondergebracht. Niet de plustaken. Daarmee zijn we niet aansprakelijk voor de risico’s die met de uitvoering van plustaken gepaard gaan. Dat er risico's kleven aan een dergelijke regeling blijkt uit de laatste wijziging van de regeling. Er wordt vanaf 2022 door de deelnemers betaald voor de verkregen diensten in plaats van het huidige abonnementstarief per aantal bedrijven. Hiermee wordt er dus alleen betaald als er ook daadwerkelijk een dienst van de FUMO wordt verkregen. Deze wijziging in de financieringssystematiek heeft voor onze gemeente een forse verhoging van de bijdrage betekend.

79

Lokale Adviescommissie Ruimtelijke Kwaliteit Verband

Adviescommissie Ruimtelijke Kwaliteit (voorheen Hûs en Hiem) te Leeuwarden

Gemeenschappelijke regeling Deelnemers

Een Gemeenschappelijke Regeling van deelnemende gemeenten op het gebied van de bouwkundige, stedenbouwkundige en landschappelijke schoonheid in de provincie Fryslân. Vertegenwoordiging in het dagelijks bestuur door wethouder Nijboer.

Gemeentelijk

De commissie Ruimtelijke Kwaliteit Hûs en Hiem, welstandadvisering en monumentenzorg heeft als doel de

belang en openbaar gemeenschappelijke belangen van de deelnemende gemeente te behartigen op het gebied van de bouwkunstige, belang

stedenbouwkundige en landschappelijke schoonheid in de provincie Friesland. Betrokken gemeenten moeten op grond van de nieuwe Omgevingswet een onafhankelijke commissie benoemen die zich uitspreekt over verbouwingen, sloop of verplaatsing van rijksmonumenten. Daarnaast adviseert deze commissie ook over meer kwaliteitsvragen dan monumenten alleen.

Financieel belang

Voor de dienstverlening biedt de gemeente geen vergoeding aan deze GR. Leges die de GR - Hûs en Hiem bij de gemeente in rekening brengt worden één op één doorberekend naar de aanvrager. De Gemeenschappelijke Regeling is budgetneutraal.

Verwachte omvang Eigen vermogen: van het vermogen x € 1.000

1-1-2024

€ 338

31-12-2024

€ 338

Vreemd vermogen: 1-1-2024

€ 443

31-12-2024 € 421

Verwacht resultaat x € 0 (2024) € 1.000 Risico's

In feite loopt de gemeente geen risico. Kosten gemaakt door de commissie worden één-op-één in rekening gebracht bij de aanvrager. Daarnaast is de financiële positie van de regeling gezond. Wel is het zaak alert te blijven bij maatschappelijke ontwikkelingen. Bijvoorbeeld het teruglopen van de bouwactiviteiten in relatie tot de financiële crisis zoals we die in de afgelopen jaren hebben ervaren. Dit risico kunnen we verminderen door in te spelen en actief te reageren op ontwikkelingen en toekomstprognoses in de begroting. Zo kunnen we daar waar nodig bijsturen of zelfs maatregelen afdwingen om de kosten dekkend te maken voor de komende jaren. Dit alles conform de eisen en voorschriften zoals die zijn gesteld in de Gemeenschappelijke Regeling Hûs en Hiem.

80

Omrin Verband

Omrin: a.

Afvalsturing Friesland N.V. (OMRIN) te Leeuwarden

b.

N.V. Fryslân Miljeu te Leeuwarden

Vennootschappen en Coöperaties Invloed

Gemeente is vertegenwoordigd in de Algemene Vergadering van Aandeelhouders door wethouder But.

Gemeentelijk belang Omrin (Afvalsturing en Fryslân Miljeu) is het bedrijf van en voor gemeenten voor de reinigingstaken. Zij verwerkt het en openbaar belang

ingezamelde huishoudelijke afval en exploiteert de gemeentelijke milieustraat. Het bedrijf wil als totaaloplosser de gehele afvalketen bestrijken (van kringloop tot storten). Samen met de aandeelhouders wordt het beleid bepaald.

Financieel belang

Aandelenkapitaal: a. € 54.457 b. € 46.807 Het bruto dividend over 2022 bedraagt € 49.148 (Afvalsturing) en € (60.000 (inschatting)) (NV Fryslan Miljeu)

Omvang van het

a. Eigen vermogen:

a. Vreemd vermogen

vermogen x € 1.000

1-1-2022 € 64.757

1-1-2022

31-12-2022 € 70.303

31-12-2022

b. Eigen vermogen:

b. Vreemd vermogen

1-1-2022

1-1-2022

€ 11.487

31-12-2022

€ 11.303

€ 128.437 € 119.141

€ 25.340

31-12-2022

€ 23.497

Verwachte resultaat x a. €

4.047 (2024)

€ 1.000

b. €

1.432 (2022)

Risico's

De risico’s zijn beperkt. Op beleidsniveau is voor ons voldoende vertegenwoordiging en beslissingsbevoegdheid aanwezig. De onderneming heeft een gezonde financiële positie.

* Geen geprognosticeerde balans aanwezig

BNG Verband

N.V. Bank Nederlandse gemeenten te Den Haag

Vennootschappen en Coöperaties Gemeentelijk

De kerntaak van de BNG is om tegen lage tarieven krediet te verstrekken aan of onder garantie van Nederlandse overheden.

belang en

Daarmee speelt de bank een essentiële rol in de financiering van door overheden gewenste maatschappelijke investeringen.

openbaar belang

De aandeelhouders van de BNG zijn uitsluitend overheden. De Staat is houder van de helft van de aandelen. De andere helft is in handen van gemeenten, provincies en een hoogheemraadschap. De burgemeester van Ooststellingwerf vertegenwoordigt de gemeente.

Financieel belang

18.720 aandelen a € 2,50 nominaal. Het dividend over 2022 is € 46.800

Vermogen x €

Eigen vermogen:

Vreemd vermogen:

1-1-2022

1-1-2022

1.000

€ 5.062.000

31-12-2022

€ 4.615.000

€ 143.995.000

31-12-2022

€ 107.459.000

Resultaat x € 1.000 € 300.000 (2022) Risico's

De onderkende risico’s voor de verbonden partij zijn minimaal. BNG publiceert op hun website het risicoprofiel. Daaruit blijkt dat door de topratings de bank in staat is tegen lage prijzen geld aan te trekken op de geld- en kapitaalmarkt. De BNG hanteert een strak kapitalisatiebeleid. De bank heeft een gezonde financiële positie.

* Geen geprognosticeerde balans aanwezig

81

SBMVO Verband

Stichting Beheer Multifunctioneel Vastgoed Oosterwolde

Stichtingen en Verenigingen Gemeentelijk

De stichting Beheer Multifunctioneel Vastgoed beheert en exploiteert en houdt de voorziening (= de Kampus) in stand voor

belang en

de huidige gebruikers (= het Stellingwerf College, Kunst & COO en de Openbare Bibliotheek). Maar ook voor culturele

openbaar belang

evenementen en overige activiteiten in het openbaar belang en voor de inwoners van Ooststellingwerf. De Stichting is volle eigenaar en is verantwoordelijk voor de meerjarige instandhouding van de Kampus.

Financieel belang

De gemeente staat garant voor een lening van € 1 miljoen.

Vermogen x €

Eigen vermogen:

Vreemd vermogen:

1-1-2021 € 71

1-1-2021

31-12-2021

31-12-2021

1.000

€ 68

€ 1.058 € 1.029

Resultaat x € 1.000 € -2 (2021) Risico's

Een risico is dat de Stichting door onvoorziene omstandigheden zijn taak niet meer kan uitvoeren (bijvoorbeeld als een van de huidige gebruikers ophoudt te bestaan). Dit risico wordt beperkt doordat indien nodig bestuurlijk overleg plaatsvindt. Daarnaast ontvangen wij als gemeente jaarlijks het jaarverslag van de Stichting, dat we aan de gemeenteraad ter decharge voorleggen. Ooststellingwerf staat garant voor de lening van € 1.000.000. Uit de jaarrekening van de Stichting blijkt dat de stand van de liquide middelen samen met de activa ongeveer 1,7 keer de hoogte van de lening is. Daarom is het financiële risico voor ons gering.

82

Paragraaf 7 | Grondbeleid Door de druk op de woningmarkt heeft de gemeenteraad in 2022 besloten om weer actief regie te voeren op en beleid te maken over (haar eigen) grond ten behoeve van woningbouw. De ambtelijke Taskforce Wonen is druk bezig met de woningbouwopgave. Het grondbeleid is gericht op, en voldoet aan, de wettelijke taken: volkshuisvesting en ruimtelijke ordening (RO). Ook zal het grondbeleid ten dienste van algemene maatschappelijke taken staan op het gebied van economie, werkgelegenheid, natuur, cultuur, zorg en onderwijs. Het grondbeleid dient sturing te geven aan de inzet en het gebruik van grond om zodoende de door de gemeente nagestreefde doelen te realiseren. Grondbeleid is daarmee een middel en geen doel op zich. Sommige woningbouwontwikkelingen worden volledig door private ontwikkelaars uitgevoerd. Ook zijn er ontwikkelingen waarbij de gemeente regie voert op het gewenste woningbouwprogramma en de ontwikkeling/realisatie hiervan door een private partij laat uitvoeren. De kosten hiervan verhalen we vervolgens op de ontwikkelende partij (Hoofdstuk 6.4 Wet ruimtelijke ordening). Dit doen we door het sluiten van een anterieure overeenkomst. In de gemeentelijke plannen worden de kosten verdisconteerd in de grondprijs.

Algemene beleidslijn Het grondbeleid wordt uitgevoerd aan de hand van de Nota Grondbeleid 2022: De Nota Grondbeleid schetst de uitgangspunten van het te voeren grondbeleid van de gemeente Ooststellingwerf. Het beschrijft onder andere de diverse grondbeleidsinstrumenten die de gemeente tot haar beschikking heeft en er worden concrete grondbeleidskeuzes gemaakt. Ook geeft het richtlijnen voor het “in de markt zetten” van in exploitatie te brengen gronden. De methoden van prijsbepaling voor de toekomstige functie van de te verkopen grond staan beschreven, met als doel een zo marktconform mogelijke prijs. Het grondbeleid vindt de grondslag in de volgende wettelijke landelijke/internationale regelgeving: • Wet ruimtelijke ordening (Wro) • Besluit ruimtelijke ordening (Bro) • Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) • Wet voorkeursrecht Gemeenten (Wvg) • Wet Markt en Overheid • Gemeentewet (Gemw) • Staatssteunregeling Verdrag betreffende de Werking van de Europese Unie (VWEU). • Anticiperend op de Omgevingswet (beoogde inwerkingtredingdatum januari 2023) Het ontwikkelen en realiseren van woningbouw in relatie tot onze volkshuisvestelijke opgave vraagt om een op maat gesneden aanpak. Deze aanpak sluit aan bij de Woon(zorg)visie. Daarnaast zijn in de Regiodeal Wonen afspraken gemaakt met Rijk, Provincie en regio over de woningbouwopgave voor de gemeente Ooststellingwerf.

Doelstelling Het gemeentelijk grondbeleid heeft tot doel de bestuurlijke en maatschappelijk gewenste ruimtelijke ontwikkelingen van de gemeente Ooststellingwerf mogelijk te maken door aankoop, exploitatie en uitgifte van gronden dan wel door medewerking te verlenen aan ontwikkeling van plannen door private personen, bedrijven en instellingen. De wijze waarop we het grondbeleid uitvoeren Extern: het grondbeleid is gericht op: • Ruimtelijke kwaliteit. • Het stimuleren van plaatselijke economie. • Het inzetten op duurzaamheid. • Het opstellen van economisch beleid. • Het verbeteren van veiligheid en leefbaarheid. • Vraaggerichte aansluiting bij lokale initiatieven. Intern: Het grondbeleid aanpassen aan de trends en ontwikkelingen in de samenleving. 83

• • • • • •

Richt grondzaken zich primair op de volkshuisvestelijke en wettelijke taken uit de Wro. Voldoet grondzakenf aan de kwaliteitscriteria van het BBV. Heeft grondzaken een interne bezetting (fte) met voldoende kennis en kunde (functies) om de regie goed uit te kunnen voeren. Is grondzaken robuust, toekomstbestendig, gericht op continuïteit en in staat om te anticiperen op conjuncturele ontwikkelingen. Is grondzaken financieel transparant en gezond (inzet op terugverdiencapaciteiten kostenverhaal). Heeft grondzaken dwarsverbanden met de leefbaarheid.

Uitvoering Met de komst van de Omgevingswet (beoogde inwerkingtredingdatum januari 2024) is de Nota Grondbeleid 2022 aangepast. De consequenties voor het grondbeleid vloeien met name voort uit de Aanvullingswet Grondeigendom van de Omgevingswet. In de Aanvullingswet worden de instrumenten voor grondbeleid geïntegreerd in het stelsel van het omgevingsrecht. Het gaat om de volgende instrumenten: voorkeursrecht en onteigening. Herverkaveling en kavelruil in landelijk en stedelijk gebied worden toegevoegd aan het instrumentarium. Verder wordt de bestaande regeling voor het kostenverhaal bij gebiedsontwikkeling gewijzigd. Woningbouwopgave Wonen in Ooststellingwerf De Woon(zorg)visie 2022-2026 is door de raad vastgesteld. Als input hiervoor is onder andere woningmarktonderzoek gedaan. Wonen en zorg is een belangrijk thema voor het wonen de komende jaren, evenals betaalbaarheid en de beschikbaarheid van zowel koop als huurwoningen. We gaan voor een kwalitatieve toekomstbestendige woningvoorraad. Nieuwbouw De gemeente heeft in de Regiodeal Zuid-Oost Fryslân de opgave gekregen om 700 woningen bij te bouwen. De Taskforce wonen is in gesprek met initiatiefnemers, corporaties, bouwers en de provincie om alle mogelijkheden te benutten. We hebben hierbij speciale aandacht voor betaalbare woningen en innovatieve woningbouw.

Daarnaast zetten we in op intensievere samenwerking met en tussen zorgpartijen om ervoor te zorgen dat ouderen zo lang mogelijk thuis kunnen wonen. Ook hebben we aandacht voor de speciale doelgroepen (per 1-1-2024 door het Rijk aangewezen). Complexen grondexploitatie Woningbouw • Langedijke: 1 kavel beschikbaar, deze komt in 2023 te koop. Het bouwplan zit in de afrondende fase woonrijp maken. • Elsloo: alle kavels zijn verkocht, afrondende fase woonrijp maken. • Donkerbroek-West: alle kavels zijn verkocht, afrondende fase woonrijp maken. • De Kromten, Waskemeer: drie (3) kavels verkocht. • Boekhorsterweg, Oosterwolde: zes (6) koopwoningen verkocht, startbouw mei 2023 Bedrijventerreinen • Oosterwolde Venekoten: prognose € 270.000 per jaar aan verkopen. Resterende looptijd 2035. • Haulerwijk De Turfsteker: uitgifte prognose: 1 kavel per jaar, resterende looptijd 2023. Grondexploitatie Winstnemingen grondexploitatie Voor de lopende complexen hebben we geen risico. In overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) zijn de winsten die genomen konden worden toegevoegd aan de Algemene Reserve Grondexploitatie (ARG). Dit overeenkomstig het in het BBV dwingend voorgeschreven systeem van de POC (percentage of completion). Bij verkoop van gronden (kaveluitgifte) wordt de gemeente ook geconfronteerd met de vennootschapsbelasting.

84

Algemene reserve grondexploitatie Het doel van de ARG is om de winsten van de complexen toe te voegen en over deze reserve te beschikken indien een complex niet kostendekkend is (een soort vereveningsfonds). Ook renteverliezen door een langere looptijd van een complex komen ten laste van de reserve. Om nu en in de toekomst verzekerd te zijn van een gezonde basis voor grondexploitatie is het op peil houden van de reserve van essentieel belang. We hebben sinds 2017 na het aanscherpen van de regels van het BBV de POC-methodiek moeten toepassen. Er wordt nu gekeken naar het 'percentage of completion'. De stand van de reserve is per 1-1-2023 € 2,060 miljoen. Naast een bedrag van € 1,479 miljoen als algemene reserve grondexploitatie, is voor Masterplan ‘Oosterwolde Centrum – Venekoten Noord’ € 0,581 miljoen beschikbaar. Budget strategische aankopen Het budget strategische aankopen is feitelijk een jaarlijks mandaat van de gemeenteraad aan het college om snel strategische aankopen te kunnen doen. Het college kan strategische aankopen verrichten tot het door de gemeenteraad vastgestelde bedrag. De voorwaarden om gebruik te maken van het mandaat staan in de ‘Nota Grondbeleid’. (zie financiële verordening 2020 Ooststellingwerf ex artikel 212 Gemeentewet, artikel 16, derde lid). Voor 2023 en 2024 is het mandaat tijdelijk uitgebreid.

Meerjarenbegroting grondexploitatie Per complex (woningbouwgronden en industriegrond) houdt de gemeente een exploitatie bij waarin de huidige stand van zaken is opgenomen en een prognose wordt gegeven over de verdere looptijd van de exploitatie (doorgaans 10 jaar). Omdat we voorzien dat het aantal complexen (fors) wordt uitgebreid, immers we gaan weer woningbouw initiatieven in ontwikkeling brengen, zullen we de administratie hierop aanpassen. PAS en PFAS PAS Het kabinet heeft als doel geformuleerd om voor het jaar 2030 de hoeveelheid stikstof op minimaal de helft van de hectares met stikstofgevoelige natuur in Natura 2000-gebieden te verminderen, tot een voor de natuur veilig niveau. Hiervoor is een wetsvoorstel ingediend. Tot op heden zijn er in onze gemeente geen bouwprojecten als gevolg van de PAS komen te vervallen, wat niet wegneemt dat we de ontwikkelingen aandachtig blijven volgen. PFAS De gemeente Ooststellingwerf heeft zich inmiddels aangesloten bij de tijdelijke PFAS regeling (1 juli 2020). Hierdoor kunnen bouwprojecten getoetst worden aan de tijdelijke regeling. Sinds 2021 voldoen we aan de wettelijke verplichting om een recente bodemkwaliteitskaart inclusief PFAS voor het grondgebied van de gemeente Ooststellingwerf te hebben. Deze bodemkwaliteitskaart zal dan als toetsingskader dienen bij grondverzet.

Verschillende lidstaten, met Nederland als koploper, willen dat alle schadelijke PFAS-stoffen worden verboden. Er is hiervoor een Europese verordening in voorbereiding die in de komende 5 jaar van kracht zou moeten worden. Wat de impact van het verbod op onder andere de bouw heeft wordt uitgezocht door de Europese wetenschappelijke comités. Particuliere ontwikkelingen Particuliere ontwikkeling woningbouw Onder meer: • Aan de Leeksterweg in Haulerwijk wordt een commerciële functie herbestemd voor woningbouw met diverse type woningen. • Aan de dr. Beumerstraat te Haulerwijk worden 5 energieneutrale woningen gerealiseerd • In Oosterwolde is het woningbouwproject De Wrongel in ontwikkeling. De "kop" van het plan moet nog worden ingevuld. • Aan de Bakkeveensterweg te Waskemeer worden 11 woningen gerealiseerd. • Aan de Dertien Aprilstraat in Oosterwolde wordt een appartementencomplex ontwikkeld met daaronder een commerciële plint. De sloop heeft al plaatsgevonden. • Aan de Brink 4 te Oosterwolde wordt een commerciële ruimte herontwikkeld tot een appartementencomplex.

85

• • •

Een woon(zorg)complex aan het Oost 60 in Oosterwolde. Het gaat om een plan met 6 koopappartementen die geschikt zijn voor wonen met zorg. Aan de Vaart ZZ 41 in Appelscha worden 12 woningen (een 2^1 kap woning en een appartementengebouw) gerealiseerd. Wolvegasterweg /Willinghe prinsstraat in Oldeberkoop: er is 1 vrijstaande woning gerealiseerd.

Particuliere ontwikkeling niet-woningbouw • Oosterwolde Venekoten Noord. In 2020 heeft een grote brand een groot terrein verwoest in de kop Venekoten-Noord. Dit particuliere terrein zal heringericht worden. Ook aan de zuid-zijde van Venekoten-Noord wordt invulling gegeven met bedrijfsunits. • Oosterwolde Ecomunity: dit is een particulier initiatief, gericht op de realisatie van een hoogwaardig duurzaam bedrijvenpark met een kenniscentrum.

86

Paragraaf 8 | OWO-Samenwerking 1.1 Algemene ontwikkelingen De klankbordgroep De klankbordgroep heeft in 2023 tweemaal overleg gehad, waarbij zij hebben nagedacht over de eigen rolinvulling en hebben meegedacht over de verdere ontwikkeling van de OWO-samenwerking. Ook in 2024 zal de klankbordgroep tweemaal bij elkaar komen om zo te kunnen blijven meedenken over de OWOsamenwerking in brede zin. Harmonisatie in OWO-verband Vanuit de OWO-samenwerking wordt continu gekeken of het mogelijk is over te gaan op de harmonisering van beleid waarbij de eigen gemeentelijke ‘kleur’ altijd een plek kan krijgen. Zoveel mogelijk werken met uniform beleid zorgt voor eenvoudigere processen, efficiënter kunnen werken en een kleinere kans op fouten. In 2024 werken we aan de harmonisatie van de arbeidsvoorwaarden en de financiële administratie. 1.2 Voortgang van de topprioriteiten OWO 2.0: herijken en identiteit De OWO-samenwerking brengt mensen vanuit verschillende organisaties met ieder een eigen cultuur samen. We werken aan een programma waarmee we in 2024 actief aan de slag gaan met het verder samenbrengen van de gemeenten, medewerkers en bestuurders om zo te leren van elkaar en verder te werken aan de gezamenlijke OWO-identiteit. Eerder hebben we onderzoek gedaan wat er nodig is om de OWO-afdeling Bedrijfsvoering toekomstbestendig te maken.

In 2023 startten we een soortgelijk onderzoek voor de OWO-afdelingen Beheer & Registratie (B&R) en Vergunningverlening, Toezicht & Handhaving (VTH). De uitkomsten verwachten we in de eerste maanden van 2024. Ambities en inrichting dienstverlening De inrichting van de ‘digitale’ dienstverlening is een continue proces. In 2022 zijn we begonnen met een verandertraject binnen de OWO-afdeling Bedrijfsvoering dat gericht is op het bouwen van een toekomstbestendige afdeling waar de ICT, informatievoorziening en archivering voor de gehele OWO op orde is. ICT In 2022 is de aanbesteding van vijf kernapplicaties gedaan. Dat zijn de programma’s die ondersteunen op het vlak van Belastingen, Dienstverlening, Sociaal Domein en Zaakgericht werken en de onderliggende koppelingen tussen programma’s. De implementatie is deels in 2023 gerealiseerd, in 2024 ronden we dit af. Wijzigingen in wet- en regelgeving dragen bij aan de verdere digitalisering binnen de gemeenten. Denk bijvoorbeeld aan het Digitaal Stelsel Omgevingswet en de invoer van landelijke administratieprotocollen. We zijn in 2023 ook begonnen met het overbrengen van zoveel mogelijk applicaties naar de cloud (het internet), in 2024 gaan we hiermee verder. De overgang naar Microsoft 365 is hierbij de meest omvangrijke. Dit grote project, waarbij we ook de telefonie moderniseren ronden we in de zomer van 2024 af.