Bijlage 2. Jaarstukken 2025

22

Taakveld 0.4 Overhead, voordeel € 690.000 Huisvesting, nadeel € 88.000 Er is een nadeel van € 44.000 in verband met de huur van de Brink. Hoewel het volledige gebiedsteam inmiddels is gehuisvest in het gemeentehuis loopt een deel van de huur van de Brink nog wel door. De Brink wordt de komende periode ingezet voor knelpunten rondom het accommodatiebeleid. Daarnaast zijn er hogere onderhouds- en energielasten. Advies en ondersteuning, nadeel € 32.000 Betreft naheffingsaanslag (-€ 117.000) over het jaar 2021. Dit heeft te maken met een onjuiste verwerking van de gemeente van de fiscale uitruil reiskosten gedurende de pandemie. Daarnaast zijn de verplichte dotaties voor de voorzieningen RVU (€ 77.000) en spaarverlof (€ 77.000) verantwoord. Het budget generatiegericht maatwerk (€ 63.000) is hier opgenomen, maar de lasten zijn bij de diverse afdelingskostenplaatsen verantwoord. Hier staat het budget (€ 104.000) voor zwangerschaps- en ouderschapsverlof. De verantwoording gebeurt op de afdelingskostenplaatsen. Lagere lasten (€ 72.000*) inactieven doordat twee betrokkenen over zijn gegaan naar een WIA-uitkering en de gemeente draagt niet die lasten. Zie ook bij reserve organisatie-ontwikkelingen. Reserve organisatie-ontwikkelingen, nadeel € 72.000* Lagere lasten inactieven betekent ook een lagere onttrekking.

Organisatorische kostenplaatsen en owo-kostenplaatsen, voordeel € 830.000 Het resultaat op de organisatorische kostenplaatsen is € 696.000 voordelig. Dit is vooral gevolg van twee zaken: ten eerste de verwerkte indexering voor de lonen. Bij het opstellen van de begroting 2025 (zomer 2024) is die gesteld op 3,9%. In de loop van 2025 is de cao gemeenten 2025-2027 van kracht geworden, hiermee kwam het percentage voor 2025 uit op 1,94%. Daarnaast is er een voordeel doordat de doorbelaste uren (bijvoorbeeld naar de grondexploitatie) inclusief de overhead zijn verantwoord. Ook is er een nadeel vanwege de hier verantwoorde loonkosten bijvoorbeeld voor Oekraïne en klimaatmiddelen, terwijl de dekking in de betreffende programma's is verantwoord. Bij de owo-kostenplaatsen (beheer & registratie en bedrijfsvoering) is er per saldo een voordeel van € 134.000. Dit o.a. het gevolg van de gebruikte indexering (zie hierboven) en van het niet altijd gelijk kunnen invullen van vacatures. De afwikkeling van de owo-afdeling VTH staat bij het betrokken taakveld. Taakveld 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds, voordeel € 745.000 Algemene uitkering, voordeel € 745.000 Verrekeningen algemene uitkering voorgaande jaren, voordeel € 54.000. De gevolgen van de decembercirculaire 2025 zijn niet via een begrotingswijziging in de begroting verwerkt, voordeel € 598.000.

Dit is via een mededeling aan u gecommuniceerd. En er zijn verschillen in gehanteerde maatstaven. Dit is enerzijds een gevolg van eigen prognoses en anderzijds aanpassingen door het Rijk in gewicht en aantallen bij de decembercirculaire die pas in het jaar erop volgend via de betaalspecificatie wordt verrekend. Taakveld 0.9 Vennootschapsbelasting, voordeel € 79.000* Vennootschapsbelasting, voordeel € 79.000* Op basis van de definitieve aangifte over 2024 is er een vermindering van de voorlopige aanslag geweest, voordeel € 154.000. En de voorlopige aanslag over 2025 is verantwoord, nadeel € 76.000. Bij de invoering van de vennootschapsbelasting in 2016 is door u uitgesproken dat de verschuldigde vennootschapsbelasting via de reserve grondexploitatie wordt verrekend. Algemene reserve grondexploitatie, nadeel € 79.000* Zie hierboven bij de Vennootschapsbelasting.

* Maakt onderdeel uit van de incidentele baten en lasten.

23

Programma 1 | Veiligheid In de gemeente Ooststellingwerf willen we wonen, werken, naar school gaan en recreëren in een veilige en schone omgeving. Dit realiseren we samen met alle betrokken partijen. We werken samen met partners om risico’s te beheersen. Samen coördineren we ook de voorbereiding op hulpverlening bij incidenten en crises.

Thema 1.1 Openbare orde en veiligheid Wat willen we bereiken • We willen dat onze inwoners en ondernemers wonen en werken en naar school gaan in een veilige woonomgeving. • We willen dat de toeristen die we als gast mogen ontvangen in een veilige omgeving kunnen recreëren. • We willen meer bewustwording rond het thema ondermijning. Wat hebben we bereikt • Uit onderzoek van het Planbureau Fryslân blijkt dat de gemeente Ooststellingwerf tot de veiligste gemeenten in Nederland behoort. • Inwoners, ondernemers en ambtenaren van de gemeente Ooststellingwerf hebben een hogere graad van bewustwording gekregen op het onderwerp ondermijning. Wat hebben we ervoor gedaan • Het veilige gevoel voor inwoners, ondernemers en toeristen is bereikt door een grotere zichtbare aanwezigheid van Boa's, politie en brandweer. De zichtbaarheid is tot uiting gekomen in het optreden van de Boa's en de politie in de openbare ruimte door buurtbakkies (rijdende koffiecorner), ondermijningscontroles, wijkagenten die aanwezig waren in de wijk en gezamenlijke bezoeken aan scholen en plaatselijk belangen. De brandweer is bezig geweest met recreatieparken over het onderwerp brandgevaar en hebben daar een campagne aan vast geplakt. • Er zijn herhalings- en verdiepingsbijeenkomsten geweest voor de ambtenaren op het onderwerp ondermijning. Daarnaast zijn er ondermijningscontroles geweest door de gehele gemeente.

De controles zijn ondersteund en verhelderd door middel van communicatie in kranten en de socials. Ook is de politie op pad geweest met de cybertruck om scholen en inwoners te informeren over cybercrime. Wat heeft de inwoner daarvan gemerkt • De inwoner heeft meer Boa's en politie gezien op straat, scholen, bij bijeenkomsten en via de verschillende mediakanalen. • De inwoner heeft veel informatie gekregen over ondermijning via de verschillende mediakanalen. Beleidskaders • Integraal veiligheidsbeleid 2023-2026

24

Belangrijkste afwijkingen programma 1 x € 1.000 Wat heeft het ons gekost?

Rekening

Primitieve

Actuele

Rekening

2024

Begroting

Begroting

2025

Verschil

1-1 Crisisbeheersing en brandweer

-2.003

-2.175

-2.280

-2.016

265 V

1-2 Openbare orde en veiligheid

-512

-755

-842

-648

194 V

-2.515

-2.930

-3.122

-2.664

458 V

1-2 Openbare orde en veiligheid

-

-

-

12

12 V

Totaal Baten

-

-

-

12

12 V

-2.515

-2.930

-3.122

-2.651

471 V

Totaal Toevoegingen

-

-

-

-

-

Totaal Onttrekkingen

-

200

305

64

- 241 N

Mutatie reserves

-

200

305

64

- 241 N

-2.515

-2.730

-2.817

-2.587

230 V

Saldo van baten en lasten Lasten

Totaal Lasten

Baten

Saldo van baten en lasten

Mutatie reserves

Resultaat

x € 1.000 Belangrijkste afwijkingen Programma 1

Verschil

Brandweer

160 V

Veiligheid

47 V

Rampenbestrijding

58 V

Algemene reserve

- 58 N

Vitale vakantieparken

187 V

Algemene reserve

- 187 N

Overige kleine afwijkingen

23 V

Totaal afwijkingen

230 V

25

Toelichting belangrijkste afwijkingen Taakveld 1.1 Crisisbeheersing en brandweer, voordeel € 265.000 Brandweer, voordeel € 160.000 De lasten zijn lager dan begroot doordat uit de nacalculatie van de Veiligheids Regio Fryslan (VRF) blijkt dat er minder inzet nodig was voor de brandweer dan begroot. Veiligheid, voordeel € 47.000 De lasten zijn lager dan begroot doordat uit de nacalculatie van de VRF blijkt dat er minder inzet nodig was voor veiligheid dan begroot. Rampenbestrijding, voordeel € 58.000 In 2024 is er een bedrag vanuit het Rijk ontvangen voor natuurbrandpreventie. In 2025 is niet alles besteed, het restant wordt meegenomen naar 2026. Algemene reserve, nadeel € 58.000* Lagere onttrekking voor natuurbrandpreventie. Taakveld 1.2 Openbare orde en veiligheid, voordeel € 206.000 Vitale vakantieparken, voordeel € 187.000* Het college heeft de raad via raadsmededeling #1753 geïnformeerd over de kamerbrief permanente bewoning van recreatiewoningen en over de oproep van de minister aan gemeenten om in afwachting van een volledig uitgewerkte instructiemaatregel niet handhavend op te treden tegen permanente bewoning van recreatiewoningen. Het college heeft hier gehoor aan gegeven. Op dit moment is er nog geen duidelijkheid over de instructieregel. Daarom is er nauwelijks gebruik gemaakt van het budget voor vitale vakantieparken.

Algemene reserve, nadeel € 187.000* Lagere onttrekking voor vitale vakantieparken. * Maakt onderdeel uit van de incidentele baten en lasten.

26

Programma 2 | Verkeer en vervoer We blijven zorgen voor veilige fietspaden, wegen en kruisingen.

Thema 2.1 Verkeer en vervoer Wat willen we bereiken • We houden onze gemeente goed bereikbaar en investeren in een goed en veilig wegennet. • We willen dat alle verkeersdeelnemers veilig gebruik kunnen maken van onze infrastructuur. • We willen mobiliteit verduurzamen. Wat hebben we bereikt De gemeente heeft de infrastructuur onderhouden. Het gaat hierbij om de infrastructuur die in eigendom, beheer en/of onderhoud is van de gemeente. We hebben ingezet op de verbetering van de kwaliteit van de voet- en fietspaden en de wegen. De uitvoering van het Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV) is voortgezet. De gemeenteraad heeft de volgende stukken vastgesteld: • Mobiliteitsvisie Ooststellingwerf 2026-2031 • AVOI 2025 (Algemene Verordening Ondergrondse Infrastructuren) • Meerjaren Onderhoudsplan (MOP) Wegen 2026-2030 Daarnaast heeft het college het Manifest verkeersveiligheid Fryslân 2026-2040 vastgesteld. De gemeenteraad is hierover geïnformeerd (raadsmededeling #2065). Wat hebben we ervoor gedaan Mobiliteit en bereikbaarheid • We hebben onze permanente verkeerseducatie voortgezet en zijn blijven sturen op gedragsbeïnvloeding, waaronder bewustwording en handhaving. • We hebben ons ingezet voor een goed netwerk van verbindingen. Onderhoud wegen, civieltechnische kunstwerken en openbare verlichting • De MOP wegen 2024-2028, planjaar 2025 is uitgevoerd.

• De MOP civieltechnische kunstwerken 2023-2027, planjaar 2025 is uitgevoerd. • Er zijn diverse maatregelen uit het SPV uitgevoerd. Hiermee hebben we gezorgd voor veiligere wegen. Voorbeelden hiervan zijn: inrichting schoolzones bij o.a. De Akker en MFS Zuid in Oosterwolde, verkeersremmende maatregelen in Oosterwolde Zuid en de afwaardering van de Vaart ZZ in Appelscha en de Leidijk in Waskemeer/Donkerbroek (i.s.m. gemeente Opsterland). • De MOP openbare verlichting 2024-2027 is geactualiseerd en vastgesteld, planjaar 2025 is uitgevoerd. Wat heeft de inwoner ervan gemerkt De gebruikers merken dat de kwaliteit en veiligheid van de openbare ruimte behouden blijft of vergroot is. Dit door het uitvoeren van klein- en grootschalig onderhoud (in combinatie met bijvoorbeeld maatregelen vanuit het SPV) aan verhardingen, bermen, bruggen, openbare verlichting en oevervoorzieningen. Inwoners merken dat er verkeerseducatieprojecten worden aangeboden. Bij deze projecten is aandacht besteed aan voorlichting, educatie, veiligheidsbewustzijn en verkeersveiligheid. Beleidskaders • Strategisch Plan Verkeersveiligheid (2022) • Omgevingsvisie (2021) • Programma Duurzaam Ooststellingwerf 2021 - 2025 • Meerjaren Onderhouds Plan wegen 2024-2028 • Meerjaren Onderhouds Plan openbare verlichting 2024-2027 • Meerjaren Onderhouds Plan civieltechnische kunstwerken 2023-2027

27

Belangrijkste afwijkingen programma 2 x € 1.000 Wat heeft het ons gekost?

Rekening

Primitieve

Actuele

Rekening

2024

Begroting

Begroting

2025

Verschil

2-1 Verkeer en vervoer

-4.578

-4.020

-4.730

-4.339

391 V

Totaal Lasten

-4.578

-4.020

-4.730

-4.339

391 V

2-1 Verkeer en vervoer

431

58

375

195

- 180 N

Totaal Baten

431

58

375

195

- 180 N

-4.147

-3.962

-4.354

-4.144

210 V

Totaal Toevoegingen

-2.219

-

-

-

-

Totaal Onttrekkingen

2.238

-

532

347

- 185 N

19

-

532

347

- 185 N

-4.128

-3.962

-3.823

-3.797

25 V

Saldo van baten en lasten Lasten

Baten

Saldo van baten en lasten

Mutatie reserves

Mutatie reserves

Resultaat

x € 1.000 Belangrijkste afwijkingen Programma 2 Verharding

Verschil 77 V

Algemene reserve

- 77 N

Investeringswerken

61 V

Verkeersveiligheid algemeen

92 V

Algemene reserve

- 92 N

Overige kleine afwijkingen

- 36 N

Totaal afwijkingen

25 V

28

Toelichting belangrijkste afwijkingen In onderstaand overzicht lichten we afwijkingen > € 25.000 toe. Taakveld 2.1 Verkeer en vervoer, voordeel € 210.000 Verharding, voordeel € 77.000* Door weersomstandigheden is niet het gehele budget voor de MOP wegen besteed. Conform afspraken wordt dit budget (€ 77.000*) toegevoegd aan de algemene reserve zodat het beschikbaar blijft voor volgend jaar. Algemene reserve, nadeel € 77.000* Het restant van het budget MOP wegen wordt toegevoegd aan de algemene reserve. Investeringswerken, voordeel € 61.000 Voor het Verkeerplan Donkerbroek zijn afschrijvingen in de begroting opgenomen. Dit is nog niet gerealiseerd. Het verkeersplan is nog niet in uitvoering. Verkeersveiligheid algemeen, voordeel € 92.000* Nog niet alle middelen van de SPUK Regeling Stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen zijn besteed, het restant wordt meegenomen naar 2026. Algemene reserve, nadeel € 92.000* Het restant van het budget Verkeersveiligheid wordt toegevoegd aan de algemene reserve. * Maakt onderdeel uit van de incidentele baten en lasten.

29

Programma 3 | Economie We blijven inzetten op een kwalitatief goede en toekomstbestendige woningvoorraad en toegang tot nieuwe bedrijfslocaties. Daarnaast willen we inzetten op het versterken en verduurzamen van recreatie en toerisme, bij voorkeur in regionale samenwerking en verbinding. De Omgevingswet is op 1 januari 2024 in werking getreden. Met de komst van de Omgevingswet wordt het huidige omgevingsrecht overzichtelijker, worden regels eenvoudiger en kunnen we procedures veel sneller doorlopen. Met de nieuwe instrumenten zoals de Omgevingsvisie, het Omgevingsplan en het Programma kan de gemeente straks in beleid en uitvoering sturen en monitoren om een gezonde en veilige fysieke leefomgeving richting haar inwoners te waarborgen.

Thema 3.1 Economie Wat willen we bereiken We willen een gunstig vestigingsklimaat in onze gemeente blijven bevorderen om een gezonde lokale duurzame economie te versterken. Bedrijven, die zich in onze gemeente willen vestigen, moeten er op kunnen rekenen dat wij kwaliteit leveren. We willen dat er voldoende ruimte is voor de groei van onze bedrijven, passend binnen het streven van een CO² neutrale gemeente in 2030. Hiervoor moet er uitbreiding plaatsvinden van onze bedrijventerreinen. We willen investeren in de ontwikkelingen in de arbeidsmarkt, met aandacht voor de mismatch tussen vraag en aanbod. We willen dat het Centrumplan Oosterwolde wordt afgerond. Hiervoor zijn intussen de eerste verkennende gesprekken gevoerd. Daarnaast blijven we actief het winkelgebied van Oosterwolde en het winkelhart versterken. Wat hebben we bereikt Om ondernemers te kunnen blijven faciliteren en de ruimte te kunnen bieden hebben we in 2025 enkele bedrijfskavels verkocht in Haulerwijk. Omdat is gebleken dat er meer vraag dan aanbod was zijn we eind 2024 begonnen met een bedrijventerreinanalyse, uitgevoerd door een gerenommeerd bedrijf. Uit deze analyse is gebleken, en zoals verwacht, dat er op termijn een tekort aan bedrijventerrein zal ontstaan (raadsmededeling #2041).

Met betrekking tot het centrumplan is intussen een projectgroep geformeerd en hebben de eerste verkennende gesprekken met de verschillende vakgebieden binnen de gemeente plaatsgevonden. Met de realisatie kan worden begonnen zodra de Lidl in het centrum (verwachting Q1 2027) klaar is. Daarmee kan een start gemaakt worden met de herinrichting van de winkelstraat en de kop van de Stationsstraat in het bijzonder. Met betrekking tot netcongestie pakken we als gemeente de lead als het gaat om het oprichten van een energie-hub. Op het bedrijventerrein in Haulerwijk voeren we gesprekken met vier ondernemers om zo het netwerk te ontzien, energie over en weer te verdelen, warmte te hergebruiken en duurzame energie op te wekken. Wat hebben we ervoor gedaan Met de projectgroep zijn de eerste verkennende gesprekken gevoerd. Aspecten zoals kabels, riolering, hitte stress, herinrichting en algemeen onderhoud komen daarbij aan de orde. Met een viertal ondernemers in Haulerwijk zijn we een projectgroep gestart om een energie-hub op het bedrijventerrein in Haulerwijk op te richten. Wat heeft de inwoner daarvan gemerkt Zodra er wordt begonnen met de inrichting op basis van het centrumplan Oosterwolde, gaat de inwoner de nieuwe winkelstraat ervaren waarbij aandacht is voor klimaatbestendigheid, water adaptatie, hittestress, groen. Kortom een fijne publieke ruimte om te verblijven.

30

Beleidskaders • Actieplan Oosterwolde De Nieuwe Winkelstraat aanvang 2026 afronding 2028 • Samenwerken aan een Krachtig en prachtig winkelgebied van Oosterwolde 2026-2030 • Strategisch beleidsplan arbeidsmarktregio Zuidoost Friesland 2026 • Masterplan Oosterwolde Centrum 2026-20230 - BizO • Analyse bedrijventerrein 2025-2039

Belangrijkste afwijkingen programma 3 x € 1.000 Wat heeft het ons gekost?

Rekening

Primitieve

Actuele

Rekening

2024

Begroting

Begroting

2025

Verschil

3-1 Economische ontwikkeling

-91

-155

-155

-136

19 V

3-2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur

-338

-27

-323

-302

21 V

3-3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

-184

-197

-197

-198

-1 N

3-4 Economische promotie

-335

-228

-506

-536

- 30 N

Totaal Lasten

-947

-607

-1.181

-1.172

9V

3-2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur

499

-

772

551

- 221 N

3-4 Economische promotie

640

454

752

832

80 V

1.138

454

1.524

1.383

- 142 N

191

-153

343

211

-132 N

Totaal Toevoegingen

-410

-

-441

-260

181 V

Totaal Onttrekkingen

268

25

25

6

- 19 N

Mutatie reserves

-142

25

-416

-254

162 V

49

-128

-73

-43

30 V

Saldo van baten en lasten Lasten

Baten

Totaal Baten

Saldo van baten en lasten

Mutatie reserves

Resultaat

x € 1.000 Belangrijkste afwijkingen Programma 3

Verschil

Economische promotie

50 V

Overige kleine afwijkingen

- 20 N

Totaal afwijkingen

30 V

31

Toelichting belangrijkste wijzigingen In onderstaand overzicht lichten we afwijkingen > € 25.000 toe. Taakveld 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur Ontwikkelplannen, inclusief grondexploitatie Industrieterreinen, € 0 (resultaat neutraal) Dit bestaat uit twee onderdelen: één ervan heeft invloed op het rekeningsresultaat en de ander niet. Invloed op het rekeningsresultaat is de jaarlijkse actualisatie van de omvang van de reserve grondexploitatie. De omvang van de reserve is normaal gesproken gebaseerd op de risico's met betrekking tot de toekomstige verkopen voor de komende vijf jaar en de huidige boekwaarde van de complexen. Sinds 2022 is de omvang van de reserve niet via de gebruikelijke actualisatie bepaald. Ook voor 2025 stellen wij voor deze lijn te volgen. De grondexploitatie is in administratief opzicht een sluitend systeem. Het saldo van de baten en lasten, na winstneming via de reserve, wordt verrekend met de boekwaarde op de balans. De afname van de boekwaarde is € 217.000: • Resultaat uit reguliere baten en lasten € 477.000 (afname boekwaarde). In 2025 zijn er vier kavels bij de Turfsteker in Haulerwijk verkocht. Hiervan zijn twee kavels in 2025 geleverd en de andere twee zijn begin 2026 geleverd. • Toevoeging aan de reserve (toename boekwaarde) in verband met winstneming volgens de POC methode (percentage of completion) € 260.000.

Door de verkopen is de winstneming ook hoger. Taakveld 3.4 Economische promotie, voordeel € 50.000 Dit komt hoofdzakelijk door hogere baten toeristenbelasting van € 40.000. Het aantal overnachtingen was hoger dan waar we rekening mee hadden gehouden.

32

Programma 4 | Onderwijs We handhaven de kwaliteit, bereikbaarheid en betaalbaarheid van het onderwijs en verbeteren en borgen de samenwerking tussen zorg en onderwijs.

Thema 4.1 Onderwijs Wat willen we bereiken • Maatschappelijk effect L. Jeugdigen ontwikkelen zich optimaal. • Uit het collegeakkoord: We willen dat kinderen zich kunnen ontwikkelen in goede gezondheid en in een veilige en stimulerende omgeving. • Uit het collegeakkoord: We vergroten de kansengelijkheid door onderwijsachterstanden bij kinderen en jongeren tegen te gaan. • Handhaven van de kwaliteit en bereikbaarheid van de huisvesting van het onderwijs. Borgen van de samenwerking met het onderwijs. Dit binnen de kaders van het Rijk. Voor maatschappelijk effect L ligt het accent op: Kansrijke start voor kinderen. Wat hebben we bereikt Maatschappelijk effect L: Jeugdigen ontwikkelen zich optimaal L1. Jeugdigen krijgen optimaal de kans om talenten te ontplooien (faciliteren) • Er waren voldoende kindplaatsen voor deelname aan peuterspeelgroepen, het aanbod Voorschoolse Educatie (VVE) en kinderopvang. • Het aantal deelnemende peuters aan peuterspeelgroepen en VVE was in 2025 nagenoeg gelijk aan voorgaande jaren. Meer informatie hierover volgt in het jaarverslag van Scala. • Op verschillende manieren waren er (OWO en Ooststellingwerf) gezamenlijke bijeenkomsten voor professionals werkzaam in peuterspeelgroepen, kinderopvang en onderwijs. Ook waren er op dorpsniveau doorgaandelijn gesprekken. • In 2025 is de pilot PeuterPlus Ooststellingwerf van start gegaan.

Het aanbod voor 2-6 jarigen is gevestigd bij de Kampingerhof. • Gedurende het jaar waren er in Haulerwijk, Appelscha en Oosterwolde activiteiten in het kader van naschools aanbod. Kinderen uit de gehele gemeente konden hieraan deelnemen en zo kennismaken met kunst, cultuur, muziek, dans, sport en spel. Het aanbod wordt verzorgd door lokale ondernemers, verenigingen, hobbyisten, kunstenaars, muzikanten, ouders en vrijwilligers. • Samen met de lokale onderwijspartijen en ketenpartners is in 2025 gewerkt aan het hervormen van de Lokaal Educatieve Jeugd Agenda Ooststellingwerf (LEJA). Vanuit deze agenda werken de partijen, lokaal, samen aan verschillende thema's. Uit een aantal werksessies zijn thema's opgehaald. In 2026 wordt de LEJA inclusief uitvoeringsagenda vastgesteld. L2. Jeugdigen gaan naar school (regisseren) • Er waren 3.511 leer- en kwalificatieplichtige leerlingen (van 5 tot 18 jaar) woonachtig in Ooststellingwerf. • Er was aandacht voor de schoolgang van nieuwkomers (statushouders, Oekraïners). • Het afgelopen schooljaar is er over de gehele linie van verzuim sprake van een toename van het aantal verzuimmeldingen. De leerplichtambtenaar en zorg-coördinator van de scholen werken samen en spreken de leerling en ouders. Daar waar nodig is onderwijsondersteuning of zorg ingezet.

• In 2025 is in regio de Friese Wouden, bestaande uit het Doorstroompunt, samenwerkingsverbanden primair onderwijs en voortgezet onderwijs, MBO en 7 gemeenten, verder gewerkt aan 5 opgaven van de Regionale Educatieve Jeugd Agenda (REJA). Met als doel om op regioniveau afspraken te maken over naar school gaan en aanbod te realiseren en te borgen voor leerlingen met specifieke ondersteuningsbehoeften.

L3. Jeugdigen halen een startkwalificatie (regisseren)

33

• •

•

Het aantal thuiszitters is in Ooststellingwerf nagenoeg gelijk gebleven aan voorgaande jaren. Regionaal en landelijk is er sprake van een toename. Meer voortijdig schoolverlaters (leerlingen die zonder een startkwalificatie de school verlaten) stromen uit naar werk. In 2025 is door de coaches van het Doorstroompunt vooral ingezet op terugkeren naar school en uitstroom naar duurzaam werk. De groep voortijdig schoolverlaters bestaat vooral uit leerlingen uit het voortgezet onderwijs en MBO. Meer informatie over de resultaten met betrekking op leerplicht volgt in het jaarverslag (Q2 2025). Zie ook programma 6, thema 6.3 Goed Opgroeien en programma 7, thema 7.1 Gezondheid.

L4. Jeugdigen zijn taalvaardig (spreken, lezen, schrijven) (regisseren) • Bij het onvoldoende beheersen van de Nederlandse (school-) taal was er voor 6-12 jarigen aanbod bij de Taalschool in Drachten. Voor 12-18 jarigen was er de Internationale Schakelklas in Drachten. Deze laatste groep reist zelfstandig met het openbaar vervoer. • In OWO-verband zijn een aantal basisscholen in 2025 gestart met de scholing 'effectief leesonderwijs'. Een andere aanpak om het leesplezier van jeugdigen te vergroten en behouden om laaggeletterdheid te voorkomen. • In de bibliotheek is er aanbod voor laaggeletterden (basisvaardigheden). Het aantal deelnemers NT2 (Nederlands als tweede taal) was in 2025 vergelijkbaar aan 2024. Cijfers volgen via het regionaal jaarverslag basisvaardigheden. Het aantal deelnemers NT1 (Nederlands als eerste taal) blijft echter zorgelijk. Deze doelgroep is moeilijk te bereiken. En is daarom een speerpunt voor 2026. • Er zijn netwerkbijeenkomsten geweest NT1 en NT2. L5. Jeugdigen en ouders ervaren dat de school en zorg samenwerken om hen optimaal te begeleiden (regisseren) • Vanuit de gedeelde opdracht 'zorg voor jeugdigen' werken onderwijs en gemeente (leerplicht en gebiedsteam) samen aan een passend aanbod (onderwijs-zorg). Ouders worden door school betrokken bij zorgvraagstukken over hun kind (regisseren).

Accommodatiebeleid in combinatie met een Integraal Huisvesting Plan Onderwijs. Op 24 juni 2025 heeft de raad het Accommodatiebeleid 2025-2050, waar het integraal huisvestingsplan (IHP) onderwijs onderdeel van is, vastgesteld. Het IHP leidt tot goede onderwijsgebouwen, het behalen van de CO² reductie en het verminderen van overcapaciteit. Wat hebben we ervoor gedaan L1. Jeugdigen krijgen optimaal kans om talenten te ontplooien (faciliteren) We zorgen voor voldoende kindplaatsen peuteropvang en VVE en een goede spreiding van dit aanbod in de gemeente. Op deze manier is er altijd wel een voorschools aanbod in de buurt. We subsidiëren peuteropvang (2-4 jarigen) waardoor alle ouders financieel in staat zijn om gebruik te maken van het aanbod. We houden toezicht op de kwaliteit van de peuteropvang en de kinderopvang in onze gemeente (wettelijke taak). Op alle peuterspeelgroepen is gestart met een aanpak waarbij alle ouders uitgenodigd werden om bij het breng- of haalmoment deel te nemen aan een informatieactiviteit. Ouders kregen uitleg over het thema, de activiteiten en de peuters konden laten zien wat ze hadden gedaan. Op deze wijze is er interactie tussen pedagogen, ouders en peuters. Vanuit het plan Gemeentelijk Onderwijs Achterstanden Beleid (GOAB) Spelenderwijs is er in OWO-verband een scholingsbijeenkomst georganiseerd voor pedagogen en leerkrachten.

Er zijn doorgaande lijngesprekken gevoerd op wijk-dorpsniveau. Voorschoolse voorzieningen, GGD en onderwijs stemmen aanbod en zorg op elkaar af. We vergroten onderwijskansen door preventief aanbod, zoals het consultatiebureau (JGZ/GGD), peuteropvang, stapprogramma’s en integrale vroeghulp. In 2025 is de pilot PeuterPlus van start gegaan. Deze voorziening is gevestigd bij De Kampingerhof en biedt peuteropvang aan peuters met een ondersteuningsbehoefte die niet in het reguliere aanbod geboden kan worden.

34

L2. Jeugdigen gaan naar school (regisseren) Onze leerplichtambtenaar was het afgelopen jaar veelvuldig in gesprek met scholen, zorgpartijen en ouders om thuiszitten en voortijdig schoolverlaten te voorkomen en 'uitvallers' te ondersteunen en begeleiden. Het afgelopen jaar zijn we gestart met het voeren van gesprekken met ouders die een aanvraag voor ontheffing van de leerplicht hebben gedaan. Dit geeft inzicht in beweegredenen van ouders. Maar laat ook zien dat we betrokken zijn. We verzorgen leerlingenvervoer voor leerlingen die ver moeten reizen naar de meest nabije toegankelijke school. L3. Jeugdigen halen een startkwalificatie (regisseren) Vanuit de samenwerkingsovereenkomst Leerplicht (2019) werken het Doorstroompunt en zeven gemeenten (leerplicht, gebiedsteam) samen met het voortgezet onderwijs en MBO aan het bieden van kansen voor jeugdigen om een startkwalificatie te behalen. We werken hieraan door: • Inzet van consulenten leerplicht en doorstroomcoaches die jongeren begeleiden als er sprake is van verzuim. • Begeleiding van voortijdige schoolverlaters naar (een andere) school of werk. • Loopbaanoriëntatie en -begeleiding voor zogenaamde loopbaantwijfelaars. • Monitoring en indien nodig begeleiding van kwetsbare jongeren.

• Ondersteunen en monitoren van jongeren in een kwetsbare positie (jongeren vanuit het vso, pro, isk, vmbo-bb en entree) die een vervolgstap maken binnen het onderwijs, of uitstromen richting werk of dagbesteding. Vanuit de samenwerking is er sinds 2024 een regionale leerplichtcoördinator en zijn de BOA taken ondergebracht bij Smallingerland/doorstroompunt. In het nog komende leerplichtverslag (tweede kwartaal 2025) wordt nader ingegaan op de inzet van het doorstroompunt en het actieplan. L4. Jeugdigen zijn taalvaardig (spreken, lezen, schrijven) (regisseren) Om laaggeletterdheid te voorkomen is bij de jongste jeugd al extra aanbod in de vorm van VVE en stapprogramma’s. In OWO-verband is op een aantal basisscholen ervaring opgedaan met de aanpak 'effectief leesonderwijs'. Een andere aanpak is nodig om het leesplezier van jeugdigen te vergroten en/of te behouden en om laaggeletterdheid te voorkomen. Er wordt gewerkt aan een plan om deze aanpak op alle basisscholen door te voeren. In de aanpak werken scholen en bibliotheken samen. L5. Jeugdigen en ouders ervaren dat de school en zorg samenwerken om hen optimaal te begeleiden (regisseren) Bij problemen is het belangrijk dat kinderopvang, peuteropvang, basisonderwijs, voortgezet onderwijs, gebiedsteam, voorliggende voorzieningen en jeugdhulp goed samenwerken. In 2025 hebben we deze samenwerking gefaciliteerd en gestimuleerd.

Accommodatiebeleid in combinatie met het Integraal Huisvesting Plan Onderwijs In samenwerking met de schoolbesturen is het Integraal Huisvestingsplan (IHP) opgesteld. Het IHP is onderdeel van het Accommodatiebeleid. Tijdens een Op Overeenstemming Gericht Overleg (OOGO) tussen gemeente en schoolbesturen is het IHP vastgesteld. Wat heeft de inwoner daarvan gemerkt • L. Jonge inwoners ontwikkelen zich optimaal. Ouders zijn verantwoordelijk voor de zorg van hun kind/kinderen. Daar waar nodig is er ondersteuning mogelijk en werken we aan kansengelijkheid. Ouders merken dit bijvoorbeeld vanuit het consultatiebureau, de inzet van opvoedondersteuning, de Stapprogramma's en het naschools aanbod. • De kwaliteit en bereikbaarheid van de huisvesting van het onderwijs in de gemeente blijft op peil. Beleidskaders • Doe agenda L 'Jonge inwoners ontwikkelen zich optimaal'. Vastgesteld in 2024. • Visie op Samenleven 2020-2024. Vastgesteld in 2019. • Wet op het Primair-, Speciaal en Voortgezet (speciaal) Onderwijs • Lokale Educatieve Jeugd Agenda (dynamisch) • Subsidieregeling peuterspeelgroepen. Vastgesteld in 2021. 35

•

Accommodatiebeleid & Integraal huisvestingsplan (IHP) 2025-2050. Vastgesteld in 2025.

Belangrijkste afwijkingen programma 4 x € 1.000 Wat heeft het ons gekost?

Rekening

Primitieve

Actuele

Rekening

2024

Begroting

Begroting

2025

Verschil

4-2 Onderwijshuisvesting

-1.409

-1.382

-1.639

-2.162

- 522 N

4-3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

-2.069

-1.875

-2.237

-2.100

137 V

Totaal Lasten

-3.479

-3.256

-3.877

-4.262

- 385 N

4-2 Onderwijshuisvesting

245

252

257

236

- 21 N

4-3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

639

447

778

620

- 158 N

Totaal Baten

884

699

1.035

857

- 178 N

-2.595

-2.557

-2.841

-3.405

- 564 N

Totaal Onttrekkingen

24

-

-

-

-

Mutatie reserves

24

-

-

-

-

-2.571

-2.557

-2.841

-3.405

- 564 N

Saldo van baten en lasten Lasten

Baten

Saldo van baten en lasten

Mutatie reserves

Resultaat

x € 1.000 Belangrijkste afwijkingen Programma 4

Verschil

Onderwijshuisvesting

- 543 N

Overige kleine afwijkingen

- 21 N

Totaal afwijkingen

- 564 N

Toelichting belangrijkste afwijkingen In onderstaand overzicht lichten we afwijkingen > € 25.000 toe. Taakveld 4.2 Onderwijshuisvesting, nadeel € 543.000 Dit komt hoofdzakelijk door hogere dotaties voorzieningen onderwijshuisvesting van € 560.000* om het benodigd onderhoud in 2026 te kunnen uitvoeren. U heeft hiermee ingestemd in de raadsvergadering van 3 maart 2026. Daarnaast is er een voordeel op de verzekeringslasten door een gunstige aanbesteding van de brandverzekering. * Maakt onderdeel uit van de incidentele baten en lasten.

36

Programma 5 | Sport, cultuur en recreatie We hebben een gevarieerde basis van activiteiten op het gebied van kunst en cultuur en we streven ernaar om nog meer doelgroepen te bereiken. Dat geldt ook voor sport. We ondersteunen diverse organisaties en activiteiten op het gebied van bewegen en sport. Recreatie en toerisme zijn belangrijk voor onze gemeente, met de natuurgebieden Drents Friese Wold en Fochteloërveen. Daarnaast heeft Ooststellingwerf een bijzonder waardevol beekdalenlandschap waarvan de Dellebuursterheide een markant onderdeel vormt. Appelscha (en omgeving) is een belangrijke toeristische locatie voor de recreatieve ontwikkeling van de regio. Voor het openbaar groen geldt dat we een veilige en goed onderhouden openbare ruimte hebben die toekomstbestendig is ingericht.

Thema 5.1 Sport en cultuur Wat willen we bereiken • Maatschappelijk effect G. Mensen maken gebruik van de sociale, culturele en sportinfrastructuur. Informatie over de sociale infrastructuur (bijvoorbeeld ontmoetingsplekken, dorpshuizen en laagdrempelige activiteiten) vindt u bij Thema 6.1 Samenleven Wat hebben we bereikt • Er is in onze gemeente een divers aanbod aan culturele activiteiten en instellingen. We willen daarin met name de moeilijker bereikbare inwoners beter bereiken, zoals jongeren, ouderen, nieuwkomers en inwoners met een kleine beurs. In 2025 is besloten tot de nieuwbouw van dorpshuis de Miente in Oosterwolde. Hierin komt ook ruimte voor culturele activiteiten, met name ook voor de inwoners die niet gemakkelijk bereikt worden. • Er komt een aanpassing van de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob) met een zorgplicht van de gemeente voor de bibliotheek. Hierin krijgt de bibliotheek een meer maatschappelijke functie. We werken nu al aan beter bereik van de dienstverlening van de bibliotheek voor onze inwoners. We gaan hier verder mee. • Er is een vastgestelde startnotitie voor taalbeleid Stellingwerfs en Fries in onze gemeente. We willen een gelijke en gelijkwaardige toegang tot beide talen bereiken. We gaan verder met het opstellen van taalbeleid.

• Ooststellingwerf heeft een breed aanbod: van sportverenigingen en buurtsportactiviteiten tot grote evenementen en online platforms. Er is aandacht voor alle leeftijden, inclusief baby’s en jonge kinderen, ouderen, en kwetsbare groepen. Daarnaast zijn er financiële regelingen en een lokaal sportakkoord om deelname te stimuleren. Wat hebben we ervoor gedaan • Er is op 24 juni 2025 een besluit van de gemeenteraad genomen over de nieuwbouw van dorpshuis de Miente in Oosterwolde. Hierin is ruimte gemaakt voor culturele activiteiten. De plannen voor nieuwbouw zijn verder ontwikkeld. De raad heeft op 16 december 2025 een besluit genomen over het beschikbaar stellen van € 3.923.000 voor de nieuwbouw. Voor cultuur komt een instelling waarin culturele partijen samenwerken aan een culturele programmering voor de gehele gemeente. • Er zijn resultaatafspraken met de stichting Bibliotheek Zuidoost Friesland gemaakt over hun extra activiteiten op het gebied van de educatieve bibliotheek (doorgaande leeslijn) en de maatschappelijke bibliotheek (aanpak laaggeletterdheid en basisvaardigheden). • De raad heeft een startnotitie taalbeleid Stellingwerfs en Fries vastgesteld. Er is gestart met het maken van een nota integraal taalbeleid. • We voeren het Lokaal Sportakkoord uit met drie werkgroepen: Van jongs af aan vaardig in bewegen: richt zich op kinderen van 2 tot 10 jaar.

Vitale sport- en beweegaanbieders: ondersteunt verenigingen en vrijwilligers. Inclusief sporten en bewegen: iedereen kan meedoen, ook mensen met een beperking. • We werken samen met scholen, zorginstellingen, sportclubs en welzijnsorganisaties. • Er zijn subsidies voor lokale projecten, zoals Ooststellingwerf Beweegt, die bijdragen aan een actief en gezond leven. • De buurtsportcoaches krijgen duidelijke richtlijnen via het buurtsportplan.

37

Wat heeft de inwoner ervan gemerkt • Er is zicht op de realisatie van een nieuw dorpshuis waarin ruimte is voor culturele activiteiten in Oosterwolde. Er worden stappen gezet op weg naar samenwerking in cultureel aanbod voor de gemeente. Een kwartiermaker begeleidt de culturele instellingen hierin en daarnaast heeft hij een taak in de fondsenwerving voor de nieuwbouw van de Miente. • De dienstverlening van de bibliotheek is op het gebied van educatie en maatschappelijke dienstverlening beter bereikbaar geworden. Er is een functionerend digitaalhuis, een informatieloket digitale overheid, er zijn taallessen voor Oekraïense vluchtelingen. Er zijn verbeteringen in de dienstverlening van de Bibliotheek op school (dBos), met name in de begeleiding van de leerkrachten. De focus van de bibliotheek wordt meer gericht op het ondersteunen van onze inwoners bij basisvaardigheden, zoals lezen en digitale vaardigheden. • We werken aan nieuw taalbeleid. Inwoners zullen meer ruimte en aandacht voor onze talen ervaren. • Meer activiteiten en evenementen, een toegankelijker sportaanbod en financiële steun.

Beleidskaders • Gemeentelijke nota accommodatiebeleid en IHP 2025-2050 • Visie op samenleven 2020-2024 • Doe-agenda G Iedereen doet en ontmoet 2021-2025 • Lokaal Sport- en beweegakkoord (2020) • Lokaal Sport Akkoord 2023-2026 (herijking) • Tussenbalans Visie op Samenleven (november 2023) • Startnotitie 'Hoe verder na vaststelling nota 'Fansels Frysk' (2025)

Thema 5.2 Recreatie en openbaar groen Wat willen we bereiken Recreatie Recreatie en toerisme zijn belangrijke pijlers in ons economisch beleid. De natuurgebieden Drents Friese Wold en Fochteloërveen bevinden zich in onze gemeente, waarbij Appelscha (en omgeving) landelijke bekendheid geniet. De Ontwikkelagenda Recreatie en Toerisme is afgerond. Deze ontwikkelagenda bestaat uit een visie, organisatieadvies, ruimtelijk ontwikkelkader en een uitvoeringsprogramma. In 2025 gaan we hiermee aan de slag. Ook in Zuidoost Friesland verband wordt intensief samengewerkt en wordt het Regiodealproject Recreatie en Toerisme afgerond. Dit project beoogt een slimme groei van het (duurzame) toerisme in deze regio, een optimale balans tussen een toenemende toeristische druk en de draagkracht van onze leefomgeving. Stichting Toerisme Regiomarketing Zuidoost Friesland (TRZF) doet de uitvoering van de regionale marketing en Coöperatie Appelscha Regio 3.0 is verantwoordelijk voor de lokale marketing in onze gemeente. Openbare ruimte (Groen) Een veilige en goed onderhouden openbare ruimte die toekomstbestendig is ingericht. Wat hebben we bereikt Openbare ruimte (Groen) • De gemeente heeft de groene openbare ruimte onderhouden en er is onderhoud aan de bomen uitgevoerd.

Recreatie • Op 22 april 2025 is de ontwikkelagenda Recreatie en Toerisme, bestaande uit een visie, organisatieadvies, ruimtelijk ontwikkelkader en een uitvoeringsprogramma vastgesteld in de gemeenteraad en we zijn vervolgens aan de slag gegaan met het uitvoeringsprogramma. • Op 1 oktober 2025 is het Regio Deal project afgerond. Wat hebben we ervoor gedaan Openbare ruimte (Groen) 38

• • • • •

We hebben zoveel mogelijk bomen gesnoeid volgens de methode 'categorisch boombeheer'. De eikenprocessierups was ook in 2025 aanwezig. We hebben dit in de gaten gehouden en de rups bestreden om de overlast te beperken. We hebben plantvakken en bermen aangepast om daarmee de biodiversiteit te verhogen. In het plantseizoen 2025-2026 zijn we verder gegaan met het 1-op-1 herplanten van bomen. We hebben uitvoering gegeven aan de motie Op naar buiten! Hierbij zijn de speelvelden aan de Rijweg en Weidemaad/Oldemaad in Oosterwolde opnieuw ingericht. Daarbij zijn o.a. maatregelen genomen op het gebied van natuurlijk spelen, waterberging, biodiversiteit en verkeersveiligheid.

Recreatie • Binnen de Regio Deal zijn diverse projecten uitgevoerd. In 2025 is er een TOP (toeristisch overstap punt) gerealiseerd in Oldeberkoop en is er een plan gevormd voor de entree Boerestreek. • Als Zuidoost Friesland zijn we begonnen met een gezamenlijk uitvoeringsprogramma. • In overleg met de natuurorganisaties wordt gekeken naar ontwikkelingen in zowel het Fochteloërveen als het Drents Friese Wold. We zijn nauw betrokken bij de ontwikkelingen m.b.t. zowel de afsluiting van de weg over het Fochteloërveen als het fietspad over de Kale Duinen. • We hebben dit jaar diverse bedrijfsbezoeken gedaan en zijn begonnen met verbetering van informatievoorziening richting ondernemers. • Een luisterroute 'reis naar het pauperparadijs' is ontwikkeld om meer verbinding met de koloniën te borgen. • Database met recreatieve voorzieningen en verblijven is geupdatet. • Nieuw klantvolgsysteem is in gebruik genomen. • Een onderzoek is gestart naar de vitaliteit van de Hildenberg als vakantiepark. • Dankzij subsidie aan TRZF, Marketing Drenthe, TIP en CAR 3.0 is er zorg gedragen voor toeristisch aanbodontwikkeling, gastenontvangst en bestemmingsmarketing voor onze regio. Wat heeft de inwoner daarvan gemerkt Openbare ruimte (Groen) • Op diverse locaties in de gemeente zijn werkzaamheden uitgevoerd om onveilige situaties met bomen te voorkomen.

• De gebruikers van de openbare ruimte zijn gewaarschuwd voor de aanwezigheid van de eikenprocessierups. • Er zijn meer bloem- en kleurrijke plantvakken en bermen. Recreatie • Recreatieve ontwikkelingen dragen bij aan het behouden van voorzieningen ten behoeve van de leefbaarheid. • Door de ontwikkelingen en investeringen blijven de recreatieve paden goed toegankelijk. • Door in te zetten op accountmanagement wordt er bijgedragen aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat. Beleidskaders Recreatie: • Structuurvisie Ooststellingwerf 2010-2020-2030 (2009) • Regionale ontwikkelstrategie Recreatie en Toerisme Zuidoost Friesland (2022) • Ontwikkelagenda Recreatie en Toerisme Ooststellingwerf (2025) Openbare ruimte (groen): • Notitie Groenbeleid 2011 (Raad januari 2012) • Beleidsnotitie biodiversiteit gemeente Ooststellingwerf Versie 10 maart 2021, vastgesteld 20 april 2021 • Notitie 'Het behoud van veilige bomen' 2020

39

Belangrijkste afwijkingen programma 5 x € 1.000 Wat heeft het ons gekost?

Rekening

Primitieve

Actuele

Rekening

2024

Begroting

Begroting

2025

Verschil

-232

-211

-232

-211

20 V

-1.861

-1.650

-2.076

-3.004

- 928 N

5-3 Cultuurpres- cultuurprod- en cultuurpart

-549

-634

-634

-575

59 V

5-5 Cultureel erfgoed

-172

-139

-151

-130

21 V

5-6 Media

-586

-578

-703

-702

1V

5-7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie

-3.476

-3.698

-3.994

-3.789

205 V

Totaal Lasten

-6.876

-6.911

-7.790

-8.411

- 621 N

5-1 Sportbeleid en activering

187

180

187

172

- 15 N

5-2 Sportaccommodaties

Saldo van baten en lasten Lasten 5-1 Sportbeleid en activering 5-2 Sportaccommodaties

Baten

324

225

331

382

51 V

5-5 Cultureel erfgoed

5

14

14

12

-2N

5-6 Media

25

-

25

25

0V

5-7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie

170

101

189

169

- 19 N

Totaal Baten

710

519

745

759

15 V

-6.166

-6.391

-7.045

-7.652

- 607 N

Totaal Toevoegingen

-

-

-

-

-

Totaal Onttrekkingen

242

342

721

552

- 169 N

Mutatie reserves

242

342

721

552

- 169 N

-5.924

-6.049

-6.324

-7.100

- 776 N

Saldo van baten en lasten

Mutatie reserves

Resultaat

x € 1.000 Belangrijkste afwijkingen Programma 5

Verschil

Sportaccommodaties

- 877 N

Cultuur

59 V

Overige kleine afwijkingen

42 V

Totaal afwijkingen

- 776 N

40

Toelichting belangrijkste afwijkingen In onderstaand overzicht lichten we afwijkingen > € 25.000 toe. Taakveld 5.2 sportaccommodaties, nadeel € 877.000 Dit komt hoofdzakelijk door hogere dotaties voorzieningen sportaccommodaties van € 975.000* om het benodigd onderhoud in 2026 te kunnen uitvoeren. U heeft hiermee ingestemd in de raadsvergadering van 3 maart 2026. Daarnaast is er een voordeel bij de baten door een afwijking in de afrekening van de specifieke uitkering stimulering sport 2024/2025. Taakveld 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie, voordeel € 59.000 De realisatie van de nieuwbouw Miente, inclusief cultuur, is ondergebracht in het accommodatiebeleid. Dit heeft de uitvoering vertraagd. In juni is het accommodatiebeleid met de nieuwbouw Miente vastgesteld en in december 2025 is het krediet verleend. Hierdoor loopt de uitvoering achter op de planning en ontstaat er een voordeel. * Maakt onderdeel uit van de incidentele baten en lasten.

41

Programma 6 | Sociaal Domein Dit programma ‘Samenleven’ gaat over de Visie op Samenleven 2020-2024. Het is een integraal programma over het gehele sociaal domein. Het bestaat uit vier opgaven namelijk Meedoen, Samenleven, Gezondheid (programma 7), en Goed Opgroeien. In een doelenboom staat samengevat wat we per opgave willen bereiken (maatschappelijke effecten). De doelenboom vindt u hieronder en in groter formaat op https://www.ooststellingwerf.nl/visie-samenleven. Zie ook paragraaf 10.

Er is een aantal gemeenschappelijke regelingen dat bijdraagt aan de vier opgaven: • Sociaal Domein Fryslân (SDF): Binnen de Centrumregeling SDF werken Friese gemeenten samen aan beleidsvoorbereiding en de inkoop van specialistische jeugdhulp en het bijbehorende contractbeheer. Het algemene doel is, om waar nodig, specialistische jeugdhulp en ondersteuning te leveren aan inwoners van alle Friese gemeenten. • Veiligheidsregio Fryslân (VRF): Binnen de VRF werken Friese gemeenten, Brandweer Fryslân, Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD) Fryslân en andere partners samen aan brandweerzorg, publieke gezondheidszorg, rampenbestrijding en crisisbeheersing. De VRF werkt op het gebied van gezondheidszorg aan het beschermen en bevorderen van de gezondheid van de Friese inwoner. • Gemeenschappelijke Regeling Sociale Werkvoorziening (GR SW) Fryslân: GR SW Fryslân en Caparis NV dragen bij aan het aanbieden van arbeidsplaatsen voor onze inwoners in het kader van de voormalige wet sociale werkvoorziening. Alle SW-medewerkers zijn in de GR administratief ondergebracht. Wij hebben een dienstverleningsovereenkomst gesloten met Caparis voor de begeleiding en ontwikkeling van onze inwoners met een SW-indicatie.

42

Thema 6.1 Samenleven Inleiding Inwoners helpen elkaar, voelen zich thuis en zijn actief voor een sociale en vitale gemeenschap Samenleven is een onderwerp dat erg leeft in de gemeente. Inwoners vinden ‘elkaar ontmoeten’, ‘elkaar ondersteunen’ en activiteiten en verenigingen in de dorpen en in de buurten belangrijk. Inwoners kunnen veel samen oppakken en organiseren. De gemeente kan hen daarbij ondersteunen. In de ‘Tussenbalans Visie op Samenleven’ (november 2023) is bij de ‘Opgave Samenleven’ geconcludeerd dat het accent de komende jaren moet liggen op: ‘Voorwaarden scheppen voor bloei van gemeenschapskracht, inwonersinitiatief en omzien naar elkaar’. Voor de ‘Opgave Samenleven’ zijn in de Visie op Samenleven drie maatschappelijke effecten benoemd waar gemeente, organisaties, bedrijven en inwoners samen aan werken. Ontwikkelingen op het gebied van Sport en Cultuur (onderdeel van Maatschappelijk Effect G) zijn beschreven bij Thema 5.1 Sport en Cultuur. Wat willen we bereiken • ‘Voorwaarden scheppen voor bloei van gemeenschapskracht, inwonersinitiatief en omzien naar elkaar’ (Tussenbalans Visie op Samenleven - november 2023 – Accent opgave Samenleven) • ‘We willen een samenleving met een sterke sociale basis waarin inwoners verantwoordelijkheid nemen en voelen naar elkaar, voor elkaar klaar staan en elkaar helpen (collegeakkoord 2022)’ • Maatschappelijk effect E.

Mensen voelen zich verbonden • Maatschappelijk effect F. Mensen zetten zich in voor de samenleving en elkaar • Maatschappelijk effect G. Mensen maken gebruik van de sociale, culturele en sportinfrastructuur Wat hebben we bereikt Maatschappelijk effect E. Mensen voelen zich verbonden • De welzijnscoaches van Scala zijn steeds beter bekend bij de inwoners. Inwoners kunnen bij hen terecht met vragen over zorg en welzijn of wanneer zij hulp nodig hebben om hun psychosociaal welzijn te verbeteren. In Oldeberkoop wordt deze rol vervuld door een, door het dorp zelf aangestelde, dorpsondersteuner. • Steeds meer huisartsen, gebiedsteam en andere hulpverleners verwijzen inwoners met psychosociale klachten door naar de welzijnscoaches en dorpsondersteuner voor Welzijn op Recept. • Welzijnscoaches, dorpsondersteuner en vrijwilligers nemen contact op met mensen die geïsoleerd dreigen te raken. • De deelname aan sociale activiteiten gericht op verbinding groeit en wordt gewaardeerd. Maatschappelijk effect F. Mensen zetten zich in voor de samenleving en elkaar (Informatie over mantelzorgondersteuning vindt u bij Thema 7.1 Gezondheid) • In steeds meer dorpen en dorpshuizen/-kamers zijn vrijwilligers actief om inwoners te verbinden via activiteiten als inloopkoffie, maaltijden, wandelgroepjes enz.

• In Oosterwolde Noord en Noordoost zijn we nog steeds met verschillende werkgroepen in gesprek om te werken aan een wijk waar onze inwoners tot een hoge leeftijd op een goede en fijne manier kunnen blijven wonen. • We hebben ambtelijk en bestuurlijk commitment met partijen binnen wonen, welzijn en zorg om het concept Lang Leven Thuis te verkennen. Dit is een vernieuwend woonzorgconcept waarbij bewoners, met een vast team van één corporatie, één zorgorganisatie, één welzijnsorganisatie en de gemeente samenwerken aan één gedeelde ambitie: langer zelfstandig wonen in een sterke, zorgzame gemeenschap. Bewoners staan centraal en spelen een actieve rol in het complex waar zij wonen, ondersteund door een herkenbaar team en een Langer Thuiscoach. In 2026 krijgt dit een vervolg met het aanstellen van een kwartiermaker, betaald door alle partijen die betrokken zijn bij wonen, welzijn en zorg. Deze kwartiermaker bekijkt ook potentiële gebieden waar dit concept gestart zou kunnen worden. • Buurthuiskamer Het Ketelhuis, in het vernieuwde Haerenkwartier, ontwikkelt zich verder door. Onder andere met een meal prep cafe waarin mensen samen (leren) koken. • Vrijwilligers en lokale initiatieven voelen zich gewaardeerd. • Scala Vrijwilligerscentrale brengt vrijwilligerswerk actief onder de aandacht in onze gemeente.

• Scala Vrijwilligerscentrale brengt vraag en aanbod op het gebied van vrijwilligerswerk en vrijwilligersvacatures bij elkaar. 43

• •

Scala vrijwilligerscentrale biedt ondersteuning aan organisaties die met vrijwilligers werken. Samen met de vrijwillige bestuurscoaches worden trainingen aangeboden aan besturen van vrijwilligersorganisaties en aan vrijwilligers in onze gemeente. Inwoners raken bekend met de gevolgen van vergrijzing en een toekomst met minder professionele hulp. Zij worden bewust dat 'omzien naar elkaar' en meer samenredzaamheid nodig is.

Maatschappelijk effect G. Mensen maken gebruik van de sociale, culturele en sport infrastructuur (Informatie over de culturele- en sport infrastructuur vindt u bij Thema 5.1 Sport en Cultuur) • In meer dorpen en wijken werken inwoners, soms samen met het opbouwwerk, aan het realiseren van ontmoetingsruimten. Bijvoorbeeld in Oosterwolde Noord. • Activiteitenagenda Uutgaon wordt steeds bekender. Organisatoren publiceerden dit jaar 35% meer activiteiten dan vorig jaar. Uutgaon werd 8.500 keer bezocht, dat is ook ca 35% meer dan vorig jaar. Wat hebben we daarvoor gedaan Maatschappelijk effect E. Mensen voelen zich verbonden • We subsidiëren in Oldeberkoop een pilot met een, door het dorp zelf aangestelde, ‘dorpsondersteuner’, gericht op verbinding. • De ‘Pilot welzijnscoaching’ met Scala is in 2025 succesvol afgerond. We willen welzijnscoaching structureel inzetten om mensen te verbinden, een vraagbaak te bieden en op weg te helpen in de Mienskip • We ondersteunen het Inclusiepanel opdat, zoals het VN-verdrag handicap vereist, inwoners met een beperking actief betrokken worden bij beleid en uitvoering. • De gemeente betaalt het abonnement op de Hoge Nood app. Maatschappelijk effect F.

Mensen zetten zich in voor de samenleving en elkaar (Informatie over mantelzorgondersteuning vindt u bij Thema 7.1 Gezondheid) • In Oosterwolde Noord en Noordoost zijn (in het kader van domeinoverstijgend samenwerken) in tenten wijkgesprekken gevoerd over de vraag: ‘Wat is er nodig zodat mensen tot op hoge leeftijd in de wijk kunnen blijven wonen?’ Daaruit zijn vijf werkgroepen met inwoners ontstaan die zich bezig houden met vervoer, wonen, ontmoeten, zorg en mantelzorg. • De dorpencoördinatoren en de opbouwwerkers ondersteunen diverse initiatieven, bijvoorbeeld dorpstuin Haulerwijk en pumptrack Oosterwolde. • Vanuit Het Fonds 2025 zijn 23 maatschappelijke initiatieven gesubsidieerd. We kregen in totaal 34 aanvragen. • We continueren de waardering van vrijwilligers en ondersteuning van initiatieven via www.ditIsOoststellingwerf.nl en gebruiken dit platform om te communiceren over de vrijwilligersawards en Het Fonds. • De gemeente subsidieert Scala Vrijwilligerscentrale en de bijbehorende website. • We organiseerden als gemeente de jaarlijkse waarderingsavond voor vrijwilligers door het uitreiken van de vrijwilligersawards en de vrijwilligersprijzen. • We zijn gestart met gesprekken in de dorpen over de gevolgen van vergrijzing en minder professionele zorg in de toekomst. We stimuleren samenredzaamheid, omzien naar elkaar en inwonersinitiatieven.

• De gemeente faciliteert de vrijwilligers die de huisbezoeken 75+ afleggen met een reis- en onkostenvergoeding. Maatschappelijk effect G. Mensen maken gebruik van de sociale, culturele en sport infrastructuur (Informatie over de culturele- en sport infrastructuur vindt u bij Thema 5.1 Sport en Cultuur) • In het accommodatiebeleid is geborgd dat in elk dorp ontmoetingsruimten zijn of komen. • Een werkgroep van gemeente, inwoners en maatschappelijke organisaties zorgt voor de promotie van Uutgaon. Wat heeft de inwoner daarvan gemerkt In de burgerpeiling 2024 vindt u de laatste cijfers over hoe onze inwoners Samenleven in onze gemeente ervaren: Burgerpeiling | Gemeente Ooststellingwerf. Via de monitor sociaal domein wordt de gemeenteraad twee keer per jaar geïnformeerd over de ontwikkeling van afgesproken indicatoren. Maatschappelijk effect E. Mensen voelen zich verbonden 44

• • • • •

Inwoners die geïsoleerd dreigen te raken merken dat meer moeite wordt gedaan om met hen in contact te komen. Inwoners kunnen via de HogeNoodApp zien waar zij naar het toilet kunnen. Ca 140 inwoners hebben hulp ervaren van een welzijnscoach bij het zoeken naar passende activiteiten, verbinding, hulp en/of welbevinden. De welzijnscoaches en dorpsondersteuner brengen inwoners met elkaar in contact en stimuleren onderlinge hulp en omzien naar elkaar. Ouderen zijn bezocht door vrijwilligers van de 75+ huisbezoekgroep.

Maatschappelijk effect F. Mensen zetten zich in voor de samenleving en elkaar (Informatie over mantelzorgondersteuning vindt u bij Thema 7.1 Gezondheid) • Vrijwillige bestuurders van verenigingen en andere organisaties ervaren dat Scala vrijwilligerscentrale en de bestuurscoaches hun bestuurswerk ondersteunen met workshops en advies. • Inwoners die vrijwilligerswerk willen doen kunnen voor informatie, hulp, advies en het actuele aanbod van vrijwilligersvacatures terecht bij Scala Vrijwilligerscentrale. • Organisaties die werken met vrijwilligers en vrijwilligersorganisaties kunnen voor hulp en advies terecht bij Scala vrijwilligerscentrale. • Vrijwilligerswerk wordt blijvend onder de aandacht gebracht. Scala Vrijwilligerscentrale is te zien in verschillende dorpen, bij markten en op de socials. • Inspirerende verhalen van vrijwilligers worden gedeeld op www.ditisooststellingwerf.nl. • Inwoners zijn of worden uitgenodigd voor een gesprek over de toekomst van wonen, zorg en welzijn in hun dorp. Maatschappelijk effect G. Mensen maken gebruik van de sociale, culturele en sport infrastructuur (Informatie over de culturele- en sport infrastructuur vindt u bij Thema 5.1 Sport en Cultuur) • Inwoners nemen volop deel aan sport, cultuur en ontmoeting. Er zijn steeds meer laagdrempelige activiteiten als maaltijden en koffieochtenden en vrij toegankelijke dagbesteding.

Ontmoetingsplekken en activiteiten brengen mensen samen. • Inwoners vinden op Uutgaon.nl wat er allemaal te doen is in Ooststellingwerf. Beleidskaders • Accommodatiebeleid 2025 • Tussenbalans Visie op Samenleven (november 2023) • Visie op samenleven 2020 -2026 • Doe-agenda E Mensen voelen zich verbonden 2022-2026 • Doe-agenda G Iedereen doet en ontmoet 2021-2025 • Doe-agenda I Gelukkig en gezond ouder worden en mantelzorg 2021-2025 • Visie op Inclusie (2020)

Thema 6.2 Meedoen Inleiding Alle inwoners doen volwaardig mee Inwoners vinden ‘Meedoen’ een belangrijk thema. Daarnaast hebben we wettelijke taken op dit terrein. Het gaat om de Wet Maatschappelijke Ondersteuning, de Participatiewet en de Wet gemeentelijke Schuldhulpverlening. Voor de Opgave Meedoen zijn in de Visie op Samenleven vier maatschappelijke effecten (A t/m D) benoemd waar gemeente, organisaties, bedrijven en inwoners samen aan willen werken. Wat willen we bereiken • Maatschappelijk effect A: Mensen kunnen levensloopbestendig wonen (zie Doe Agenda A en woon(zorg)visie). • Maatschappelijk effect B: Mensen participeren duurzaam op de arbeidsmarkt (zie doe-agenda B). • Maatschappelijk effect C: Mensen doen mee aan het maatschappelijk leven (zie doe-agenda C en doe-agenda Inburgering). • Maatschappelijk effect D: Mensen maken indien nodig gebruik van het vangnet. Bij het opstellen van de tussenbalans van de visie op samenleving is besloten om focus aan te brengen. Per opgaveteam zijn accenten vastgesteld. Voor meedoen zijn dat: 45

• • •

•

Voor maatschappelijk effect A: Accent: Inwoners stimuleren om tijdig te anticiperen op ouder worden. Voor maatschappelijk effect B: Accent: Alles op alles zetten om bijstandsgerechtigden naar vermogen mee te laten doen in onze samenleving. Voor maatschappelijk effect C: Accent: Voorzieningen voor inwoners met weinig geld en/of schulden zo eenvoudig en makkelijk toegankelijk te maken. En accent: Structurele verbeteringen bereiken van mensen die lange tijd in armoede en/of schulden leven (gebiedsgericht werken aan bestaanszekerheid). Voor maatschappelijk effect D: Accent: (Wmo) zorg anders organiseren en inkopen, zodat deze haalbaar en betaalbaar blijft. En accent: formele zorg minder 'promoten' en uitdragen als oplossing.

Wat hebben we bereikt Maatschappelijk effect A: Mensen kunnen levensloopbestendig wonen (zie Doe Agenda A en woon(zorg)visie). • De gemeenteraad heeft de visie op wonen, welzijn en zorg vastgesteld. Deze is samen met Weststellingwerf, Opsterland, Heerenveen en Smallingerland gemaakt en gaat met name over de doelgroep ouderen. In deze visie werken we vier speerpunten uit: o Versterken van de mienskip, waarbij we een beweging van zorg naar gezondheid en welzijn inzetten en inwoners hiervan bewust maken. o Langer of weer zelfstandig wonen, waarbij we voldoende geschikte woningen voor ouderen realiseren, op de juiste plek, en doorstroming bevorderen. o Opvang en uitstroom aandachtsgroepen, waarbij we zorgen voor 'een zachte landing', voldoende begeleiding voor de inwoner en aandacht voor draagkracht en draaglast in de wijk. o Toekomstbestendig woonzorglandschap, waarbij we domein overstijgend samenwerken en de zorg efficiënter inzetten. Zie ook hieronder bij Maatschappelijk effect D. • Vanuit het project 'Mijn huis op maat' zijn eigen woningbezitters geïnformeerd over de mogelijkheden om zelf hun woning aan te passen om daar langer te wonen en oud te worden. Voor huurders is de samenwerking met de seniorenmakelaar voortgezet. • Na een lange voorbereiding is positief besloten over de planontwikkeling Rikkingahof.

Hiermee creëren we samen met Liante en Actium een gezonde, verbonden en veerkrachtige gemeenschap in Oosterwolde Noord. Met geschikte woningen voor kwetsbare ouderen maar ook voor gezinnen, zodat een inclusieve wijk ontstaat gebaseerd op de principes van de bloeizones. Onderdeel daarvan is de realisatie van een buurthuiskamer voor omwonenden en bewoners. Dit is een plek waar indicatievrije dagbesteding plaats gaat vinden en waar bewoners, mantelzorgers en ouderen - zowel vitaal als kwetsbaar - samen komen. • In 2025 zijn beleidsregels voor (pre)mantelzorg vastgesteld. Hiermee maken we het mogelijk om, ook als de zorgvraag nog niet direct speelt, alvast bij en met elkaar te gaan wonen. Maatschappelijk effect B: Mensen participeren duurzaam op de arbeidsmarkt • Mensen hebben werk gevonden waardoor ze in staat zijn volwaardig mee te doen in de samenleving. • Jongeren werken aan het behalen van de startkwalificatie of zijn aan het werk. Als ze geen startkwalificatie hebben bij voorkeur in een vorm van werken en leren. • De overdracht van generatie op generatie van bijstandsafhankelijkheid en andere belemmeringen op andere leefgebieden zijn verkleind. • Mensen waarvoor werk (nog) niet haalbaar is hebben stappen gezet richting andere vormen van meedoen. Dit op maat en passend bij de persoon en de persoonlijke situatie.