Bijlage 1 - Programmabegroting 2022-2025

Hier zijn de vier opgaven uitgewerkt in 15 maatschappelijke effecten. Elk effect is ook weer uitgesplitst in een aantal indicatoren, waaraan we straks kunnen zien of het effect dichterbij komt. De doelenboom laat de onderlinge samenhang zien tussen alle onderwerpen. Voor elk van de 15 maatschappelijke effecten maken we, in samenspraak met inwoners, organisaties, vrijwilligers, verenigingen en ondernemers, een doe-agenda waar iedereen zich aan wil verbinden. Dit kost uiteraard meer tijd dan als we dat alleen vanuit de gemeente zouden doen met input van belanghebbenden. In 2021 stelde de gemeenteraad de eerste vijf doe-agenda's vast. Met stichting Scala werken we aan het anders vormgeven van de subsidie-afspraken. Dat doen we stap voor stap. Uiteindelijk willen we afspraken maken over de bereikte effecten (outcome) en niet meer over activiteiten (input of output). Expertisecentrum Movisie helpt ons hierbij.

44

Het integraal en ontschot werken en het werken op basis van data vraagt anders denken en anders doen van de buitenwereld, maar zeker ook van ons als gemeente. Daarom duren deze processen lang en vraagt het doorlopend leren en consequent volhouden. In de eerste doe-agenda's en in deze begroting (programma 1) zien we het integraal werken terug. We denken niet meer vanuit beleidsterreinen maar vanuit de effecten die we voor inwoners willen bereiken. En wat de verschillende invalshoeken en betrokkenen daaraan kunnen bijdragen. We communiceren niet over de visie, maar laten zien wat er in de Ooststellingwerfse samenleving gebeurt en hoe dit past bij de Visie op Samenleven. Dat doen we door verhalen te maken in woord en beeld. Online en offline storytelling. In de verhalen laten we verschillende betrokkenen aan het woord. Ieder vanuit zijn of haar perspectief en invalshoek. We geven inwoners, vrijwilligers en samenwerkingspartners een podium. Hun verhalen inspireren anderen. Doorontwikkeling Gebiedsteam De doorontwikkeling van het Gebiedsteam is een belangrijk onderdeel bij de implementatie van de Visie op Samenleven. Deze doorontwikkeling kreeg in 2020 en 2021 handen en voeten en leidt tot één (voldoende laagdrempelige) toegang voor inwoners, zoveel mogelijk één aanspreekpunt per inwoner/huishouden, zo eenvoudig en snel mogelijke processen en versterking van het ontschot werken.

We zorgen voor een communicatiestrategie zodat inwoners de weg weten en optimaal geïnformeerd zijn. Grip op uitgaven Sociaal Domein We monitoren in hoeverre we er in slagen om de uitgaven in het Sociaal Domein te beperken door de maatregelen die we in 2019, 2020 en 2021 hebben ingezet op het terrein van Wmo en Jeugd. We bundelen de bevindingen in de Monitor Sociaal Domein waarin we een dashboard bieden met gegevens over zorggebruik en -kosten, cliënttevredenheid en de kwaliteit van ondersteuning. Datagedreven werken en Monitor Sociaal Domein Bij het maken van de doe-agenda's gebruiken we data om gericht en lokaal knelpunten aan te pakken of problemen te voorkomen. Denk aan gerichte acties in een buurt, straat of dorp waar relatief veel zorggebruik, armoede of eenzaamheid is. Zo zijn we effectiever en houden we het betaalbaar. In elke doe-agenda geven we per doelstelling aan hoe we dit gaan monitoren. Zodra er een doe-agenda is vastgesteld, voegen we deze monitoringsgegevens toe in bovengenoemde Monitor Sociaal Domein. Zo leggen we de verbinding tussen de maatschappelijke effecten uit de Visie op Samenleven aan de ene kant en ingezette interventies en budgetten aan de andere kant. Adviesraad Sociaal Domein We blijven de Adviesraad faciliteren om hun taak optimaal uit te voeren.

45

Wat merkt de inwoner ervan Visie op Samenleven 2020-2024 We nodigen inwoners, dorpen/buurten en partners uit de zorg, werk, onderwijs en welzijn uit om de Visie op Samenleven 2020-2024 te vertalen in doe-agenda's. Met hun input komen tot concrete inspanningen om de beoogde maatschappelijke effecten uit de visie te realiseren en ontwikkelen we het Gebiedsteam door. En we geven ruimte voor eigen initiatieven. Inwoners merken dat de rol van de gemeente per onderwerp en per situatie verschillend is, op basis van de doelenboom uit de Visie op Samenleven. Doorontwikkeling Gebiedsteams Het Gebiedsteam is bereikbaar, zichtbaar en toegankelijk voor onze inwoners. Met een doorontwikkeling verbeteren we de kwaliteit van het aanbod en servicegerichtheid. Grip op uitgaven Sociaal Domein Doordat wij cijfers en feiten over het Sociaal Domein goed op orde hebben kunnen we beter beleid maken en bijsturen. Daar plukken inwoners de vruchten van. Adviesraad Sociaal Domein De inwoner kan zich laten vertegenwoordigen door de Adviesraad. Wat mag het kosten Om de Visie op Samenleven 2020-2024 te vertalen in doe-agenda's, voor de doorontwikkeling van het Gebiedsteam en de Monitor Sociaal Domein is externe deskundigheid nodig. Daarnaast maken we kosten voor bijeenkomsten en communicatie.

Bij de begroting 2020 heeft u bij ‘Samen Waarmaken’ structureel € 75.000 beschikbaar gesteld als uitvoeringsbudget voor het programma Samenleven. De kosten van deskundigheidsbevordering, scholing en presentiegelden voor de Adviesraad Sociaal Domein zijn begroot.

Thema 4.7 Visie op demografische ontwikkelingen Wat willen we bereiken We gaan op korte termijn een visie formuleren over de wijze waarop de gemeente kan anticiperen op de demografische ontwikkelingen. Wat gaan we ervoor doen Het college heeft in april 2021 besloten om geen visie op demografische ontwikkelingen op te stellen. U bent hierover geïnformeerd via een raadsmededeling. Het college is tot dit besluit gekomen na een inventarisatie van het actuele beleid, het onderhanden beleid en het nog op te stellen beleid. In deze beleidsstukken wordt geanticipeerd op demografische ontwikkelingen. Bij vastgesteld lopend beleid kunt u denken aan:  Visie Economie Ooststellingwerf 2008  Beleidsnota Peuterspeelwerk 2010  Structuurvisie 2010-2020-2030  Toekomstvisie van het basisonderwijs Ooststellingwerf 2013  Visie op sportaccommodaties 2015-2030  Nota van Uitgangspunten Omgevingsvisie Ooststellingwerf  Nota Mantelzorgondersteuning 2017-2021  Nota vrijwilligersondersteuning 2017-2021  Woonvisie 2017-2022  Visie op samenleven 2020-2024

46

Bij lopend nog vast te stellen beleid kunt u denken aan:  Accommodatiebeleid  Woonvisie + woningmarktonderzoek  Omgevingsvisie  Integraal Huisvestingsplan Onderwijs In 2023 monitoren we hoe de (bestaande) visies en uitvoeringsagenda’s zich verhouden tot de toekomstige demografische ontwikkelingen. Leefbaarheid (voorzieningen, wonen, onderwijs, werkgelegenheid en zorg) staat in de monitoring centraal. Door te monitoren op leefbaarheidsindicatoren kan over de verschillende beleidsterreinen heen gekeken worden hoe de leefbaarheid in de gemeente Ooststellingwerf zich ontwikkelt en waar eventuele bijsturing nodig is. Wat merkt de inwoner ervan De inwoners worden/zijn actief betrokken bij het opstellen van o.a. de Omgevingsvisie en de Woonvisie. Wat mag het kosten Bij de Programmabegroting 2019 is voor de periode 2019-2021 jaarlijks € 25.000 beschikbaar gesteld. Het budget is niet gebruikt en is in de voorjaarsrapportage 2021 teruggevloeid naar de algemene middelen.

Thema 4.8 Glasvezel Wat willen we bereiken Een dekkende glasvezelnetwerk in onze gemeente. Wat gaan we ervoor doen We gaan in gesprek met de marktpartijen over de aanleg van glasvezel in onze gemeente. We maken goede afspraken over het werken in onze grond. Wat merkt de inwoner ervan Nóg meer inwoners en ondernemers kunnen van glasvezel gebruik maken. Inwoners en ondernemers van de ‘witte en grijze’ adressen in het buitengebied beschikken over snel internet. De inwoners van een ‘wit’ gebied betalen per maand voor de extra aanlegkosten. Deze aansluitbijdrage komt bovenop de kosten van een abonnement voor internet, tv en bellen. Kabelnoord is in 2019 gestart met de aanleg van de witte adressen. Dit is afgerond. In 2021 zijn marktpartijen gestart met de aanleg van glasvezel op grijze adressen. In 2022 worden de werkzaamheden afgerond en zijn de meeste grijze aansluitingen voorzien van glasvezel. Wat mag het kosten Het streven is om kostendekkend te werken door afspraken te maken over de leges en degeneratiekosten.

47

Thema 4.9 Omgevingswet, bestemmingsplannen Wat willen we bereiken We zorgen voor een adequate- en brede invoering (intern en extern) van de nieuwe Omgevingswet die op 1 juli 2022 in werking zal treden. Wat gaan we ervoor doen Medio 2017 is het Uitvoeringsprogramma Omgevingswet Ooststellingwerf 2017-2020 vastgesteld. In dit programma zijn drie uitvoeringslijnen benoemd (Informatie & Automatisering, Personeel & Organisatie en Beleid & Uitvoering). Voor deze uitvoeringslijnen zijn in het uitvoeringsprogramma concrete uitvoeringsprojecten benoemd die tijdens de looptijd van het programma opgepakt worden. In 2020 is, na het volledig uitkristalliseren van de Omgevingswet, pas echt een helder totaalbeeld ontstaan van alle acties die nodig zijn voor een goede en adequate invoering van de wet. Het uitvoeringsprogramma is daarom eind 2020 geactualiseerd en heeft een langere looptijd gekregen tot en met 2024. De invoering van de Omgevingswet pakken we, daar waar het maar enigszins kan, op met onze OWO-partners. De focus ligt daarbij eerst op de minimale wettelijke verplichtingen die de wet stelt. Een belangrijk project in het uitvoeringsprogramma is het opstellen van een omgevingsvisie voor onze gemeente. In deze omgevingsvisie legt de gemeente de koers en ambitie neer voor de fysieke leefomgeving voor de komende jaren.

In 2018 is hiervoor door de gemeenteraad een Nota van Uitgangspunten vastgesteld. In 2019 is gestart met het visietraject inclusief een uitgebreid participatieproces met onze inwoners en andere belanghebbenden. De resultaten hiervan in de vorm van een omgevingsvisie zal in november 2021 ter vaststelling aan u worden voorgelegd. Het omgevingsplan is ook een onderdeel van de Omgevingswet. In 2020 is een start gemaakt met de pilot omgevingsplan voor het gebied Appelscha e.o. Met deze pilot sorteren we voor op het gemeentebrede omgevingsplan die we daarna gaan oppakken. De pilot omgevingsplan wordt OWO-breed ingestoken en moet uiteindelijk resulteren in een vastgesteld (deel)omgevingsplan. Voor het digitale spoor van de wet moeten er ook de nodige stappen worden gezet. We hebben inmiddels OWO-breed nieuwe Omgevingswet-software aangeschaft. De verdere implementatie van deze software als ook het opleiden van de gebruikers is inmiddels gestart. De aansluiting van de OWO-gemeenten op het digitale stelsel Omgevingswet (DSO-LV) zal naar verwachting in juli 2021 plaatsvinden. Om straks te kunnen werken met de Omgevingswet is opleiding/training van onze medewerkers nodig. In 2020 is daarom gestart met een OWO-brede basistraining Omgevingswet. Als vervolg hierop zal een toegesneden en met de medewerkers afgestemd opleidingstraject worden ontwikkeld. Dit pakken we OWO-breed op.

We nemen onze huidige werkprocessen onder de loep en maken deze Omgevingswetproof. Dit geldt voor het vergunningentraject als ook voor ruimtelijke initiatieven die bij de gemeente binnen komen. Ook hier kijken we naar harmonisatie en afstemming met onze OWO-partners. We bereiden een aantal inhoudelijke voorstellen voor waarover de gemeenteraad nog dit jaar een besluit moet nemen zoals het bindend adviesrecht en de verplichte participatie. We gaan de komende periode de communicatie richting onze inwoners en bedrijven over de Omgevingswet intensiveren met meer informatie en uitleg.

48

Wat merkt de inwoner ervan Voor elke inwoner van de gemeente Ooststellingwerf moet het straks duidelijk zijn welke ambitie en doelen onze gemeente samen met haar inwoners de komende jaren wil bereiken in de fysieke leefomgeving. De vastgestelde omgevingsvisie is daarbij het kader en geeft hierbij voldoende richting. Het gebruiksgemak voor onze inwoners is verbeterd omdat het checken, indienen en volgen van een vergunning straks via 1 omgevingsloket gaat lopen. Daarnaast zal de afhandeling een vergunningaanvraag sneller gaan verlopen omdat hier standaard 8 weken voor staat. In algemene zin zullen onze inwoners en ondernemers via heldere en gepaste communicatie de komende periode intensiever over de Omgevingswet worden geïnformeerd en wegwijs worden gemaakt. Wat mag het kosten Voor de implementatie van de nieuwe Omgevingswet heeft u destijds € 400.000 beschikbaar gesteld voor vier jaar (tot en met 2020). De verwachte lasten bedragen € 596.000. U heeft in juli 2017 besloten om het tekort van € 196.000 op te vangen binnen de beschikbare middelen eenmalige begrotingsruimte 2017-2020 van € 5,7 miljoen. Eind 2020 heeft u ingestemd met verlening van het uitvoeringsprogramma tot en met 2024 en met verlenging van het resterende budget. Wij hebben eind 2020 aangegeven dat u tijdig wordt geïnformeerd indien onderdelen duurder uitvallen dan verwacht of er onvoorziene uitgaven nodig zijn.

Bij het heroverwegingsproces heeft u besloten om voor 2022 en 2023 incidenteel € 75.000 (€ 150.000 in totaal) beschikbaar te stellen voor de tijdelijke uitbreiding van de formatie ruimtelijke ordening vanwege de extra werkzaamheden in het kader van de omgevingswet. Beleidskaders  Uitvoeringsprogramma Omgevingswet 2021-2024  Nota van Uitgangspunten Omgevingsvisie Ooststellingwerf

Thema 4.10 Regio Deal Zuidoost Friesland Wat willen we bereiken Regio Deal Zuidoost Friesland In juli 2020 heeft de regio Zuidoost Friesland een Regio Deal gesloten met het Rijk. Het Rijk investeert € 15 miljoen in deze Regio Deal en daar tegenover zorgt de regio voor minimaal € 15 miljoen aan cofinanciering. De regio doet dit primair vanuit bestaande projecten en programma’s die aansluiten bij de ambities van de Regio Deal. Met de rijksbijdrage kunnen deze projecten en programma’s versneld en/of uitgebreider uitgevoerd worden. Alle betrokken partners in de regio trekken een aantal projecten. In dit thema beschrijven we uitsluitend de projecten waarvoor de gemeente Ooststellingwerf projecttrekker is. De projecttrekker is primair verantwoordelijk voor de inhoud, organisatie, planning, communicatie, financiën en verantwoording. Daarbij altijd rekening houdend met de regionale context. Zorgeconomie Met het project Zorgeconomie willen we als regio inzetten op een leefbare regio waar onze inwoners prettig kunnen (blijven) wonen en werken. Prettig wonen heeft niet alleen te maken met een goed onderhouden huis, een toegankelijk winkelcentrum of voldoende ontmoetingsplekken. Dit gaat erover wat we als regio kunnen doen om de sociaal maatschappelijke uitdagingen tegemoet te treden.

Masterplan Oosterwolde De regionale kernen hebben een belangrijke voorzieningenfunctie voor de vele kleine dorpen in de regio. Deze voorzieningen staan zowel qua omvang als kwaliteit onder druk. We willen de sociale cohesie vergroten en het voorzieningenfunctie van Oosterwolde behouden en versterken. Om die reden werken we aan een Masterplan Oosterwolde waarin een structurele versterking van het centrum centraal staat.

49

Uitvoeringsprogramma Recreatie & Toerisme Het project beoogt een slimme groei van het toerisme in deze regio. Dit betekent dat we een optimale balans willen ontwikkelen tussen een toenemende toeristische druk en de draagkracht van onze leefomgeving. De route naar die balans bepalen we met het opstellen van een regionale toeristische ontwikkelstrategie. Dit project bouwt voort op een reeds bestaande regionale samenwerking en dient een impuls te geven aan de doorontwikkeling van de ontwikkellijnen en projecten uit het uitvoeringsprogramma Zuidoost Friesland (UPZOF) en aan de verdere versterking van een professionele organisatie voor promotie en marketing van Zuidoost Friesland (TRZF). Leer- en kenniscentrum Bodem Het LKC-Bodem sluit met name aan op het veerkrachtig landschap en daarmee op maatschappelijke vraagstukken die gerelateerd zijn aan bodemgesteldheid, waterkwaliteit en biodiversiteit. Het Rijk wil dat in 2030 alle landbouwgronden duurzaam worden beheerd. Om dat te realiseren moeten we meer innoveren, nieuwe verdienmodellen ontwikkelen, kennis over duurzaam bodembeheer verspreiden en meer bewustwording creëren. Het LKC-Bodem draagt bij aan al deze terreinen. Het LKC-Bodem zal onderdeel worden van een breder in Noord-Nederland opgezette strategie en samenwerking voor praktijkgericht onderzoek naar duurzaam beheerde bodems.

Wat gaan we ervoor doen Zorgeconomie Voor Zorgeconomie is met de partners uit de Regio Deal een uitvoeringsprogramma opgesteld. We zetten daarbij in op Positieve Gezondheid (Atelier Sociaal Domein en Bloeizone) en Werkgelegenheid in de zorg. Met het thema Positieve Gezondheid beogen we dat onze inwoners mentaal en fysiek gezond blijven. Dit doen we door het stimuleren en faciliteren van Bloeizones in de regio zodat inwoners in een gezonde leefomgeving wonen. Ook werken we met studenten aan vraagstukken rondom Positieve Gezondheid in het Atelier Sociaal Domein. De resultaten hieruit delen we met onze partners. Doel van het thema werkgelegenheid is ervoor zorgen dat we vraagstukken rondom werkgelegenheid (in de zorg) kunnen aanpakken en aantrekkelijk blijven als arbeidsmarktregio. Dit doen we door het ontwikkelen van een krachtenkaart waarop we laten zien wie we zijn als regio als het gaat om werkgelegenheid in de zorg. Binnen Zorgeconomie werken we nauw samen met verschillende partners, zoals het HANNN, FSP en NHLStenden. Masterplan Oosterwolde Met ondernemers, vastgoedeigenaren, bewoners en andere belanghebbenden in het gebied wordt hard gewerkt aan een toekomst bestendig centrum. Hiervoor voeren we het project ‘Verbetering Detailhandelsstructuur Oosterwolde’ uit.

Daarna gaan we in gesprek met inwoners/consumenten, winkeliers en vastgoedeigenaren over de functie en inrichting van de Stationsstraat. Zie ook thema 4.1. We gaan de samenwerking in het centrum versterken door een gemeentelijke bijdrage aan stichting BizO. We gaan een nieuwe detailvisie opstellen. Hiermee kunnen ontwikkelingen in de gemeente worden gestuurd en leggen we de onderlinge verhoudingen tussen Oosterwolde, Haulerwijk en Appelscha vast. Uitvoeringsprogramma Recreatie & Toerisme We gaan een regionale ontwikkelstrategie opstellen. Als de strategie voldoende is uitgewerkt wordt deze besproken met de mienskip, het werkveld, bestuurders en de gemeenteraden en worden de vervolgacties bepaald. We gaan het uitvoeringsprogramma Ervaren-Turf doorontwikkelen. Daarbij gaat het om de ontwikkeling van TOP’s, entrees en toeristische routes. We gaan de marketingstrategie doorontwikkelen in samenwerking met TRZF. Doel is de verdere positionering van ‘Het andere Friesland’. Leer- en kenniscentrum Bodem We gaan een leer- en onderzoekscentrum opzetten waar agrariërs, bedrijven, onderzoekers en studenten kennis kunnen vergaren over de samenhang tussen ecosysteem diensten van de bodem, organische stofgehalte, emissies naar lucht en water, circulariteit van gebruik van stofstromen, adaptatie aan klimaatverandering en hiervan afgeleide verdienmodellen.

Een centrum dat regionaal is ingebed, maar met een (inter)nationale netwerk en uitstraling. Het centrum heeft als belangrijkste doelstelling handelingsperspectieven te genereren voor inzetten van bodem in een economisch renderende landbouw voor tegengaan van effecten van klimaatverandering en ontwikkelen van methodieken om bodems en geleverde ecosysteemdiensten beter bestand te maken tegen effecten van klimaatverandering.

50

Wat merkt de inwoner ervan Zorgeconomie Binnen de Regio Deal staat de ‘mienskip’ centraal. Met name als het gaat om de Bloeizone werken we vraaggericht en is de inwoner aan zet. Wij spelen, samen met onze partners, een stimulerende en faciliterende rol. Ook in het Atelier Sociaal Domein werken we nauw samen met inwoners/ondernemers en hun vraagstukken. De inwoner merkt dat initiatieven worden gewaardeerd en zij ondersteuning kunnen krijgen. Masterplan Oosterwolde Een toekomstbestendig centrum met voorziening die passen bij de regionale functie. Uitvoeringsprogramma Recreatie & Toerisme Meer toerisme en recreatie is geen doel op zich, maar een waardevol middel voor het realiseren van bredere maatschappelijke opgaven, zoals een prettige woon- en werkomgeving, het behoud van natuur- en cultuurerfgoed en toekomstbestendige banen voor de beroepsbevolking. Leer- en kenniscentrum Bodem Het project is ten eerste gericht op studenten/leerlingen in Friesland (van Hall-Larenstein, Nordwin College en AOC Terra). Zij zijn de toekomstige gebruikers (en ondernemers) van het landelijk gebied (natuur en landbouw). Daarnaast worden (agrarische) ondernemers nauw betrokken bij de activiteiten. Hun vragen worden meegenomen in de onderzoeksopzet.

Tenslotte zullen ook andere inwoners van de regio regelmatig worden uitgenodigd voor het unieke experiment met de mesocosmossen en daardoor beter geïnformeerd zijn over onderwerpen als klimaatadaptatie. Wat mag het kosten Zorgeconomie Vanuit het Rijk is € 525.000 beschikbaar gesteld om inhoud te geven aan de zorgeconomie. Vanuit de gemeente is € 55.000 aan cofinanciering beschikbaar. De looptijd van het project is tot eind 2023. Masterplan Oosterwolde Vanuit het Rijk is € 100.000 beschikbaar gesteld om inhoud te geven aan het versterken van de regionale functie van Oosterwolde. Vanuit de gemeente is € 500.000 aan cofinanciering beschikbaar. De looptijd van het project is tot eind 2023. Uitvoeringsprogramma Recreatie & Programma Vanuit het Rijk is € 1.000.000 beschikbaar gesteld om inhoud te geven aan het uitvoeringsprogramma. Vanuit de regio is € 200.000 aan cofinanciering beschikbaar gesteld. De looptijd van het project is tot eind 2023. Leer- en kenniscentrum Bodem Vanuit het Rijk is € 1,5 miljoen beschikbaar gesteld voor de realisatie van de faciliteiten en coördinatie, communicatie en projecten in de eerste drie jaar. Na drie jaar (2024) moet het leer- en onderzoekscentrum op eigen benen staan en zelf voldoende middelen genereren uit projecten, cursussen en verhuur faciliteiten om personeel, onderhoud en vervanging te bekostigen.

Vanuit de gemeente is via het programma BioBased Economy (BBE) € 350.000 cofinanciering beschikbaar. De Rijksbijdrage wordt per deelproject opgevraagd bij de regiokassier en verwerkt in de eerstvolgende financiële rapportage nadat een bijdrage is ontvangen. Beleidskaders  Dealtekst Regio Deal Zuidoost Friesland juni 2020

51

Thema 4.11 Haerenkwartier Wat willen we be reiken De wijk Haerenkwartier wordt een moderne toekomstbestendige wijk, waarbij de gemeente rekening heeft gehouden met het inrichten van de wijk op een klimaatrobuuste en duurzame wijze. Het woningaanbod past bij de demografische ontwikkelingen en draagt bij aan de verbetering en verduurzaming van het woningbestand in Ooststellingwerf. De bewoners van de wijk ontmoeten elkaar en zijn trots op hun wijk en medebewoners. Ze voelen eigenaarschap en dragen naar vermogen actief bij aan een nette, gezellige en leefbare wijk. Professionals zijn zichtbaar en bekend en bieden ondersteuning aan bewoners die dit nodig hebben. Ze kennen de wijk en de bewoners waardoor vroegsignalering mogelijk wordt en vormen een sluitende keten van zorg en ondersteuning. Wat gaan we ervoor doen Samen met woningbouwcorporatie Actium en welzijnsinstelling Scala bouwen we aan een vernieuwde wijk:  Actium sloopt alle 170 huidige woningen. Hiervoor komen 170 nieuwe gasloze en energieneutrale woningen terug (115 eengezins, 44 levensloop, 11 senioren). Om ook in de toekomst een goed woningaanbod te kunnen bieden wordt een deel van de nieuwe woningen levensloopbestendig. Met de realisatie van de nieuwe energieneutrale woningen ontstaat de duurzaamste wijk in Ooststellingwerf en omgeving en bouwt Actium mee aan een Energieneutraal Ooststellingwerf.

 Als gemeente richten we, in samenspraak met bewoners, de openbare ruimte helemaal opnieuw in. Er komt meer ruimte voor groen en biodiversiteit en door de aanleg van wadi's en infiltratieriolering wordt de wijk klimaatrobuust en duurzaam, passend bij de duurzame nieuwe woningen. In de openbare ruimte is aandacht voor ontmoeten, spelen, sporten en bewegen. In het gebied rond het buurthuis wordt een plein en een moestuin gerealiseerd. De wegen worden duidelijker en voorzien van snelheidsremmende maatregelen. Zo moet de wijk een moderne, groene en veilige wijk worden.  Naast alle fysieke maatregelen is er veel aandacht voor bewoners(participatie) en de leefbaarheid in de wijk. Vanaf de start in 2017 is er regelmatig overleg geweest met een klankbord van ca. 35 enthousiaste wijkbewoners. Het intensief betrekken van bewoners leidt tot sociale cohesie en moet ertoe leiden dat bewoners eigenaarschap voelen voor hun nieuwe wijk.  Verder geven we samen met onder andere Scala, het Gebiedsteam en Actium inhoud aan het uitvoeringsprogramma Aandachtsgebieden. Belangrijke onderdelen hiervan zijn keukentafelgesprekken met alle wijkbewoners en de realisatie van een Buurthuiskamer in het huidige buurtgebouw 't Ketelhuis.  Samen met Actium en andere samenwerkingspartners, zoals Scala en het Leger de Heils werken we een businesscase uit voor een beheer dat past bij onze doelstellingen.

Samen realiseren we op deze locatie een ontmoetingsplek en steunpunt voor de wijk. De locatie en coördinator spelen een belangrijke rol in het borgen van de resultaten van de wijkvernieuwing, de integratie van nieuwe wijkbewoners en de vroegsignalering van mogelijke problemen. Inzet op sociale cohesie en preventie voorkomt escalaties en verbetert de situaties van wijkbewoners in het algemeen.  In een tweewekelijks leefbaarheidsoverleg met deze partijen worden deze projecten besproken en worden nieuwe acties uitgezet. We houden gezamenlijk vinger aan de pols om problemen vroeg te signaleren en waar nodig hulp te organiseren. Om met zijn allen te leren van dit bijzondere project wordt een documentaire gemaakt in opdracht van gemeente Ooststellingwerf, Actium en Nijhuis (bouwaannemer). Wat merkt de inwoner ervan  Bewoners van het Haerenkwartier wonen straks in de duurzaamste wijk van Ooststellingwerf en omgeving. Bewoners die liever niet de bouw wilden doorstaan konden met urgentie elders een woning krijgen.  Inwoners zien de wijk tot en met ca. 2022 transformeren tot de duurzame, groene wijk die nu nog op de plaatjes staat. Hierdoor verbetert onder andere de aanblik van de wijk langs de Venekoterweg.  Na realisatie van de woningen gaan inwoners nieuwe wijkbewoners verwelkomen en wordt het weer een levendige wijk.

Ook in de wijk zelf verhuizen bewoners naar een beter passende woning/plek.

52





Er is en blijft veel aandacht voor leefbaarheid. Bewoners worden aangemoedigd om actief te worden of blijven en er is ondersteuning vanuit professionals. Hierdoor worden meer bewoners actief. De Buurthuiskamer wordt een plek waar iedereen terecht kan. Het is een plek om elkaar te ontmoeten, om met een hulpvraag langs te gaan of om een activiteit te organiseren. De coördinator die werkt vanuit de locatie verbindt, activeert en helpt wijkbewoners en zoekt actief contact in de wijk. Omdat we bewoners beter kennen en dichterbij zijn, zijn we beter in staat om vroeg problemen te signaleren en sneller hulp te organiseren. Ook na de wijkvernieuwing. We doen dit samen met partners als Actium, Scala en ons Gebiedsteam.

Wat mag het kost en Voor de herinrichting van de openbare ruimte is in februari 2018 € 2.000.000 beschikbaar gesteld. Later is voor de aanleg van wadi's en het riool nog eens € 650.000 beschikbaar gesteld. Voor de openbare ruimte is in totaal dus € 2.650.000 beschikbaar. Vanuit het project Aandachtsgebieden is ruim € 200.000 beschikbaar specifiek voor de leefbaarheid in het Haerenkwartier en nog eens € 400.000 voor de Aandachtsgebieden als totaal (Haerenkwartier en Haulerwijk). Beleidskaders  Ontwikkelrichting Wijkvernieuwing Haerenkwartier, vastgesteld 20 februari 2018  Raadvoorstel Regenwater Haerenkwartier, vastgesteld 18 juni 2019  Plan van aanpak Aandachtsgebieden Ooststellingwerf 2020-2023, vastgesteld 15 oktober 2019

53

Programma 5 | Openbare orde en veiligheid Programma 5 | Openbare orde en veiligheid In de gemeente Ooststellingwerf willen we wonen, werken en naar school gaan in een veilige en schone omgeving. Dit realiseren we samen met alle betrokken partijen. We werken samen met partners om risico’s te beheersen. Samen coördineren we ook de voorbereiding op hulpverlening bij incidenten en crises.

Thema 5.1 Openbare orde en veiligheid Wat willen we bereiken  We willen een veilige woon- en leefomgeving.  We willen meer bewustwording rondom het thema ondermijning.  We beheersen risico's en coördineren hulpverlening bij incidenten en crises.  We willen de bluswatervoorzieningen in onze gemeente in beeld hebben. Wat gaan we ervoor doen Veilige woon- en leefomgeving Op basis van het vastgestelde integraal veiligheidsbeleid wordt uitvoering gegeven aan het beleid. Belangrijke thema's zijn:  Woninginbraken  Jeugd en veiligheid  Overlastgevende personen Dit zijn thema's die direct impact hebben op de woon- en leefomgeving. Ondermijning In 2022 geven we uitvoering aan het vastgestelde uitvoeringsplan Ondermijning. Hierin werken we nauw samen met de politie, maar ook met de buurgemeenten. Crisisbeheersing We werken samen met partners om risico’s te beheersen. Samen coördineren we ook de voorbereiding op hulpverlening bij incidenten en crises. De partners binnen de crisisbeheersing zijn vooral de brandweerzorg, de Geneeskundige Hulpverlening bij Ongevallen en Rampen (GHOR) en de gemeentelijke organisatie (sectie bevolkingszorg). De gemeentelijke medewerkers die een rol hebben in de crisisbeheersing krijgen trainingen en doen oefeningen waardoor we goed zijn voorbereid op crisissituaties. De veiligheidsregio Fryslân heeft hierin de coördinatie.

Als gemeente zorgen we ervoor dat het aanbod voor vakbekwaamheid ook aansluit bij de wensen en de behoeften van de medewerkers. Als gevolg van de coronacrisis hebben veel ontwikkelingen stilgestaan en heeft er een inhaalslag moeten plaatsvinden. Bluswatervoorzieningen Uitvoering geven aan de opgestelde handreiking generieke maatregelen bluswatervoorzieningen. Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing (FUMO) Met de Fumo wordt beoogd de uitvoering van de milieuregelgeving te professionaliseren, te uniformeren en de afstemming met andere handhavingspartners (Justitie) te verbeteren. De FUMO voert voor de gemeente gedeeltelijk het omgevingsrecht uit: de vergunningverlening en het toezicht van het milieucomponent van grote en complexe bedrijven en instellingen.

54

Wat merkt de inwoner ervan  De ervaren veiligheid blijft minstens gelijk of neemt toe.  Er wordt adequaat gereageerd op meldingen van overlast of gevaarlijke situaties die worden veroorzaakt door de kwetsbare personen in onze gemeente.  In crisissituaties merken onze inwoners dat de crisisbeheersing goed en professioneel is geregeld. Onze inwoners worden goed opgevangen en de communicatie is helder. Wat mag het kosten  Voor de uitvoering van het integraal veiligheidsbeleid is een structureel bedrag van € 58.000 beschikbaar.  We nemen deel aan de Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Fryslân (VRF) voor de onderdelen rampenbestrijding en crisisbeheersing. Voor de crisisbeheersing is structureel een bedrag van € 30.000 beschikbaar. Dit budget zetten we in om de gemeentelijke organisatie goed voor te bereiden op crisissituaties en calamiteiten. Beleidskaders  Integraal veiligheidsbeleid 2017–2021  Beleidsplan Crisisbeheersing 2019-2022

Begroting Programma 5 Begroting programma 5 bedragen x € 1.000 5. Openbare orde en veiligheid

Rekening 2020

Begroting 2021

Begroting 2022

MJB 2023

MJB 2024

MJB 2025

- 1.550

- 1.694

- 1.757

- 1.767

- 1.782

- 1.799

- 430

- 428

- 523

- 523

- 523

- 523

- 1.980

- 2.122

- 2.279

- 2.290

- 2.305

- 2.322

5.1 Thema Openbare orde en veiligheid

0

-

-

-

-

-

5.2 Thema Handhaving

18

-

-

-

-

-

Totaal Baten

18

-

-

-

-

-

Resultaat voor bestemming

- 1.963

- 2.122

- 2.279

- 2.290

- 2.305

- 2.322

Resultaat na bestemming

- 1.963

- 2.122

- 2.279

- 2.290

- 2.305

- 2.322

Resultaat voor bestemming Lasten 5.1 Thema Openbare orde en veiligheid 5.2 Thema Handhaving Totaal Lasten

Baten

55

Programma 6 | Bestuur en dienstverlening Programma 6 | Bestuur en dienstverlening Voor de eerste keer is in onze gemeente een raadsprogramma en uitvoeringsprogramma vastgesteld voor de bestuursperiode 2018-2022. Hieraan toegevoegd is het coalitieprogramma 2018-2022 'Saemen an de slag'. Kenmerkend voor Ooststellingwerf is dat de gemeente open en transparant wil besturen richting zijn inwoners, bedrijven en maatschappelijke instellingen; vertrouwen en ruimte geven om hen eigen verantwoordelijkheid te laten nemen en initiatief te ontplooien. De faciliterende rol van ons als 'eerste overheid' vraagt steeds meer aandacht. Dit houdt ook in dat de gemeente continu de dienstverlening verbetert, zowel in kwaliteit als in begrijpelijkheid en toegankelijkheid. Verdere digitalisering staat het persoonlijke karakter van onze dienstverlening niet in de weg. “Ja, mits” is hierbij altijd ons vertrekpunt.

Thema 6.1 Bestuur Wat willen we bereiken  Het college zet in op sturing van de organisatie vanuit de principes: - Programmatisch werken - Integrale advisering - Sturing op effecten - Voortdurende afstemming tussen ambitie en capaciteit  We trekken gezamenlijk met u en de ambtelijke organisatie op bij alle onderwerpen.  We willen inzetten op minder regelgeving daar waar het niet effectief is en daardoor meer verantwoordelijkheid neerleggen bij inwoners en bedrijven.  We willen de OWO-samenwerking optimaliseren, met als doel efficiëntie en kwaliteit.  We willen staan voor een open en transparante gemeentelijke overheid die in samenspraak met inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties beleid ontwikkelt en uitvoert en initiatieven mogelijk maakt.  We hanteren het uitgangspunt dat we vertrouwen en ruimte willen geven aan inwoners, ondernemingen en maatschappelijke organisaties om zelf verantwoordelijkheden op zich te nemen.  We stimuleren en ondersteunen initiatieven uit de samenleving.  We willen actief, in samenspraak met u en de ambtelijke organisatie, werken aan burger- en overheidsparticipatie.  We willen goed leesbare raadsvoorstellen met daarin verwerkt de bijbehorende context (raadsprogramma, beleid, moties, amendementen etc.).  We organiseren in maart 2022 de gemeenteraadsverkiezingen.

Beleidsindicatoren De formatie bestaat uit het begrote aantal formatieplaatsen op 1 januari 2022 per 1.000 inwoners. Bezetting is het aantal fte’s dat werkzaam is per 1.000 inwoners op 1 januari 2022 (formatie minus vacatureruimte). Beleidsindicatoren thema Bestuur

Eenheid

Jaarrekening 2020

Begroting 2021

Begroting 2022

Formatie

Fte per 1.000 inwoners

8,7

8,9

9,4

Bezetting

Fte per 1.000 inwoners

8,6

8,2

8,6

Begroting 2022

56

Wat gaan we ervoor doen In 2022 gaan we aan de hand van de resultaten van de organisatiescan werken aan de ontwikkelagenda “Fit voor de toekomst”. De verdere ontwikkeling van het programmatisch werken en integraal werken blijven centraal staan omdat daarin de inhoudelijke beleidsfocus is vastgelegd. Ook zullen we bij de organisatieontwikkeling rekening moeten houden met de gevolgen van corona zoals de 1,5 meter-regel bij bijvoorbeeld huisvesting. In 2022 wordt gestart met de uitvoering van de keuzes gemaakt in het heroverwegingsproces in 2021. Participatie De verdere ontwikkeling van participatie met inwoners komt terug in alle initiatieven en programma’s. Bij de manier waarop we de participatie inrichten wordt de raad vroegtijdig betrokken. Dat gebeurt ook bij het heroverwegingsproces. OWO-samenwerking De visie op de OWO-samenwerking is in 2021 vastgesteld. In 2022 gaan we aan de slag om vorm en inhoud te geven aan deze visie. Verbetering kwaliteit besluitvormingsproces In 2021 is er samen met u als raad gewerkt aan het verbeteren van de verhoudingen tussen raad en college. Een gezamenlijk verbeterteam heeft daarvoor voorstellen geformuleerd. In 2022 gaan we borgen dat deze voorstellen geïmplementeerd worden. Daartoe zal er continu aandacht zijn voor verdere verbetering van het besluitvormingsproces, de kwaliteit van de raadsvoorstellen en de Lange Termijn Agenda (LTA).

Het 'raads- of coalitieprogramma 2022-2026' zal nadrukkelijk de basis vormen voor de LTA. Wat merkt de inwoner ervan  Mogelijk minder regelgeving en dus toegankelijkere regelingen.  Inwoners merken dat de dienstverlening vanuit de diverse OWO-afdelingen structureel op orde is.  Een soepeler functionerende en wendbare lokale overheid. Wat mag het kosten  Voor de uitvoering van de Archiefwet is bij de Kaderbrief 2022-2025 € 25.000 structureel beschikbaargesteld. De uitvoering van de Archietwet ligt bij de OWO-afdeling Bedrijfsvoering. Daarnaast is ook € 67.000 incidenteel voor 2022 beschikbaargesteld voor kwaliteitsborging proces zaakgericht werken.  U heeft bij de heroverwegingen 2022-2025 besloten om vanaf 2023 een structureel budget van € 69.000 beschikbaar te stellen voor de huisvesting van de buitendienst. De inhoudelijke besluitvorming over de huisvesting moet nog plaatsvinden.  U heeft bij de heroverwegingen 2022-2025 besloten om vanaf 2022 het budget van het Gebiedsteam te verlagen in verband met onderuitputting en hiermee € 50.000 te besparen.  U heeft bij de heroverwegingen 2022-2025 besloten om het budget onvoorzien voor college en raad te verkleinen en hiermee vanaf 2022 € 35.000 te besparen.  U heeft bij de heroverwegingen 2022-2025 besloten om het budget generatiegericht maatwerk te verlagen en hiermee vanaf 2022 € 20.000 te besparen.

 U heeft bij de heroverwegingen 2022-2025 besloten om de formatie te verminderen en hiermee in 2022 € 12.500, in 2023 € 60.000, in 2024 € 175.000 en vanaf 2025 € 335.000 te besparen. U heeft ook besloten voor het realiseren van vermindering van formatie € 84.000 beschikbaar te stellen vanuit de algemene reserve.  U heeft bij de heroverwegingen 2022-2025 besloten om de huurovereenkomst gebouw De Brink op te zeggen per 2025 en hiermee vanaf 2025 per saldo € 60.000 te besparen. Deze besparing is financieel verwerkt maar hiervan is wel aangegeven dat dit nader onderzocht moet worden.  U heeft bij de heroverwegingen 2022-2025 besloten om de OWO-budgetten 5% overige personeelskosten en 2% onvoorzien te halveren en hiermee vanaf 2023 € 129.000 te besparen. We hebben deze besparing nog niet financieel verwerkt omdat we in OWO-verband kijken naar mogelijkheden voor besparingen. We komen hier bij de Kaderbrief 2023 bij u op terug.

57

 

U heeft bij de heroverwegingen 2022-2025 besloten om voor tijdelijke formatie ruimtelijke ordening in 2022 € 75.000 en in 2023 € 75.000 beschikbaar te stellen vanuit de Algemene reserve. U heeft bij de heroverwegingen 2022-2025 besloten om voor de concerncontrolrol in de organisatie in 2022 € 75.000 en in 2023 € 75.000 beschikbaar te stellen uit de Algemene reserve



In de primitieve begroting 2022-2025 is een structurele uitbreiding van de formatie van de griffie ter hoogte van € 100.000 verwerkt. Dit is opgenomen nadat de werkgeverscommissie akkoord was met de uitbreiding. Daarnaast is er een incidenteel budget opgenomen voor 2022 voor de procedure benoeming burgemeester en voor het inwerken van de nieuwe raad (totaal € 35.000). Beleidskaders  Strategische samenwerking OWO-gemeenten  Bestuursovereenkomst OWO  Rapportage evaluatie OWO-samenwerking  Visiedocument Ooststellingwerf (2016)

Thema 6.2 Dienstverlening Wat willen we bereiken We bieden goede, menselijke en open (digitale) dienstverlening, waarbij iedere medewerker het verschil maakt. Het programma dienstverlening is erop gericht uiterlijk in 2024 onderstaande te bereiken:  De klant is tevreden over de dienstverlening (minimaal een 7,5 in 2024)  We voldoen aan de vereisten van het VN-verdrag  We richten processen in vanuit de klantketen  We handelen 90% af binnen de servicenorm  We hebben 30% minder onnodige telefonische contacten  We hebben een integraal klantbeeld (omnichannel dienstverlening)  We voldoen aan wet- en regelgeving  80% van onze dienstverlening is mogelijk via MijnOoststellingwerf (zowel voor inwoners als bedrijven) Wat gaan we ervoor doen We werken via het programmaplan dienstverlening en het bijbehorende uitvoeringsprogramma aan een steeds betere dienstverlening. Dit doen we vanuit de interne waarden klantgericht, efficiënt en digitaal.  We zijn duidelijk in wat we verwachten van onze medewerkers als het gaat om dienstverlening naar onze inwoners toe en sturen daarop.  We zorgen voor begrijpelijke taal (niveau B1) in al onze uitingen. Dit doen we via het project Direct Duidelijk.  We betrekken inwoners en belangengroepen bij ontwikkelingen rondom het verbeteren van onze dienstverlening.  We zorgen dat onze dienstverlening inclusief is, dus voor iedereen toegankelijk.

 We gebruiken steeds meer data om onze dienstverlening te verbeteren.  We sturen steeds meer op klanttevredenheid en klantsignaalmanagement. We voeren aan het einde van een klantproces onderzoek uit naar de ervaringen en voeren kleine verbeteringen direct door.  We zorgen dat inwoners zoveel mogelijk online gebruik kunnen maken van onze diensten (o.a. via MijnOoststellingwerf), maar vergeten de groep minder digitaal vaardigen niet.  We werken conform de omnichannel strategie om de dienstverlening nog verder te verbeteren.

58

Wat merkt de inwoner ervan  De inwoner merkt dat onze dienstverlening begrijpelijk, efficiënt, gebruiksvriendelijk en digitaal is.  De inwoner merkt dat onze medewerkers klantgericht zijn en open staan voor verbeteringen.  De inwoner is (zeer) tevreden over onze dienstverlening en denkt waar gewenst actief mee in verbeteringen.  De inwoner weet wat hij van ons mag verwachten en mag ons daarop aanspreken.  De inwoner merkt dat er iets met zijn feedback of klacht wordt gedaan.  De inwoner ervaart dat de gemeente één organisatie is (geen kastje - muur). Wat mag het kosten Om bovenstaande mogelijk te maken investeren we in:  Klantonderzoek, klantsignaalmanagement en procesverbetering.  Dashboard met sturingsinformatie (o.a. klanttevredenheid).  Scholing medewerkers (o.a. schrijftrainingen, digitale vaardigheden). Hiervoor is jaarlijks € 25.000 beschikbaar gesteld bij de Kaderbrief 2021-2024. Beleidskaders  Visie Dienstverlening in Ooststellingwerf (augustus 2019)  Programmaplan en uitvoeringsprogramma dienstverlening (juni 2020)

Thema 6.3 Financiën Wat willen we bereiken  We willen de komende periode blijven sturen op een meerjarige, structurele en een reëel sluitende begroting.  We willen dat gemeentelijke tarieven in principe kostendekkend zijn.  We willen in de komende periode mogelijke financiële overschotten riolering, passend in de meerjarenprognose, terug laten vloeien naar de inwoner.  We willen in de komende periode het bestaande kwijtscheldingsbeleid continueren. Beleidsindicatoren Apparaatskosten zijn alle personele en materiële kosten die verbonden zijn aan het functioneren van de organisatie (o.a. loonkosten, ICT, huisvesting, facilitair etc.). Onder overhead verstaan we alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Beleidsindicatoren thema Financiën Apparaatskosten Externe inhuur Overhead

Eenheid

Jaarrekening 2020

Begroting 2021

Begroting 2022

In euro´s per inwoner

788

833

872

Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen

10,7%

1,3%

1,2%

% van totale lasten

11,3%

12,5%

12,3%

Begroting 2022

59

Wat gaan we ervoor doen Begroting We presenteren een reële begroting die structureel in evenwicht is. Dit betekent dat de structurele lasten gedekt worden door structurele baten en dat de lasten en baten reëel zijn geraamd. De gemeentelijke belastingen en heffingen verhogen we jaarlijks tenminste trendmatig. Tarieven Bij de behandeling van de nota leges 2021 heeft u ingestemd met tarieven, die niet kostendekkend zijn. Niet kostendekkende tarieven leges voor met name titel 1 en titel 3 is een landelijk beeld. Wij hebben u toegezegd om in 2021 een volledig geactualiseerde nota leges voor 2022 voor te leggen. We hebben de afgelopen periode veel voorbereidingen getroffen voor deze nota leges. Door uitstel van de omgevingswet en de wet kwaliteitsborging is het echter niet mogelijk om de nota leges 2022 volledig te herzien. Middels een mededeling aan u wordt u na de zomer geïnformeerd omtrent het proces (waar staan we, wat gaan we nog doen, planning). Riolering Vanaf 2020 heeft u het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) 2020-2024 vastgesteld. Hierbij heeft u besloten om het financiële overschot van de reserve Riolering per 31-12-2019 terug te laten vloeien naar de inwoners door een korting op de tarieven in het jaar 2021. De efficiencyvoordelen die ontstaan in de periode 2020-2024 worden toegevoegd aan de rioleringsreserve.

Bij de afloop van de periode neemt u een besluit over de bestemming van de reserve. Kwijtschelding De basis voor ons kwijtscheldingsbeleid is de Uitvoeringsregeling van de Invorderingswet 1990. De inkomenstoets is 100% bijstandsnorm. De kwijtschelding is van toepassing op riool- en afvalstoffenheffing. Deelneming: N.V. Bank Nederlandse gemeenten (BNG) De BNG verstrekt tegen lage tarieven krediet aan Nederlandse overheden. Daarmee speelt de bank een essentiële rol in de financiering van gewenste maatschappelijke investeringen. Wat merkt de inwoner ervan  Een financieel gezonde gemeente.  Onze financiën zijn voor iedereen te bekijken.  Onze belastingen, diensten en producten zijn betaalbaar. Wat mag het kosten De bedragen van het financieel perspectief uit de Kaderbrief 2022-2025 zijn primitief in deze begroting verwerkt. Ook de uitkomsten van de besluitvorming over de heroverwegingen 2022-2025 zijn primitief verwerkt. U vindt ze terug bij de 4e W in de programma's en in het hoofdstuk 'uitwerking heroverwegingen 2022-2025'.  U heeft bij de heroverwegingen 2022-2025 besloten om bedrijfsgebouwen af te schrijven tot 60% van de WOZ-waarde (in plaats van tot 50%) en hiermee vanaf 2022 € 150.000 te besparen.

 U heeft bij de heroverwegingen 2022-2025 besloten om de opbrengst OZB woningen te verhogen in 2022 met € 37.500, in 2023 met € 75.000, in 2024 met € 112.500 en vanaf 2025 met € 150.000.  U heeft bij de heroverwegingen 2022-2025 besloten om de opbrengst OZB niet-woningen te verhogen in 2022 met € 50.000, in 2023 met € 100.000, in 2024 met € 150.000 en vanaf 2025 met € 200.000.  U heeft bij de heroverwegingen 2022-2025 besloten om voor de Friese Projectenmachine (FPM) in 2022 € 5.000, in 2023 € 11.000, in 2024 € 17.000 en in 2025 € 22.000 beschikbaar te stellen vanuit de Algemene reserve. De FPM is bedoeld als instrument om – via een gezamenlijke aanpak - meer en betere projecten te realiseren (door beroep te doen op Europese middelen) die bijdragen aan versterking van de brede welvaart in Fryslân. Beleidskaders  Financiële verordening 2020 (art 212)  Controleverordening 2019 (art. 213 Gemeentewet)  Doelmatigheid- en doeltreffendheidsverordening 2017 (art. 213a Gemeentewet) 60

Begroting Programma 6 Begroting Programma 6 bedragen x € 1.000 6. Bestuur & Dienstverlening

Rekening 2020

Begroting 2021

Begroting 2022

MJB 2023

MJB 2024

MJB 2025

- 1.680

- 1.664

- 1.869

- 1.811

- 1.757

- 1.659

- 282

- 320

- 314

- 298

- 401

- 417

6.3 Thema Financiën

- 23.448

- 25.579

- 26.344

- 24.522

- 24.104

- 23.766

Totaal Lasten

- 25.410

- 27.563

- 28.528

- 26.631

- 26.261

- 25.841

42

-

-

-

-

-

6.2 Thema Dienstverlening

1.307

1.025

780

647

832

846

6.3 Thema Financiën

54.556

54.249

56.096

54.957

54.603

54.630

Totaal Baten

55.905

55.273

56.876

55.604

55.435

55.476

Resultaat voor bestemming

30.495

27.711

28.349

28.973

29.174

29.635

Toevoegingen

- 77

-

-

-

-

-

Onttrekkingen

199

746

660

497

339

344

Mutatie reserves

122

746

660

497

339

344

30.617

28.456

29.008

29.470

29.512

29.978

Resultaat voor bestemming Lasten 6.1 Thema Bestuur 6.2 Thema Dienstverlening

Baten 6.1 Thema Bestuur

Mutatie reserves

Resultaat na bestemming

61

Paragrafen Paragraaf 1 | Lokale Heffingen Paragraaf 1 | Lokale Heffingen De gemeente stuurt rekeningen (aanslagen) voor een aantal belastingen en heffingen. Denk aan o.a. de onroerendezaakbelasting, rioolheffing en afvalstoffenheffing. Deze lokale heffingen zijn een belangrijk onderdeel van onze inkomsten. Deze paragraaf laat de hoogte van de inkomsten zien en geeft een overzicht van de diverse heffingen. Algemene beleidslijn Het fiscale beleid voeren we uit in overeenstemming met de fiscale wetgeving, de gevormde jurisprudentie en de algemene beginselen van behoorlijk bestuur, zoals die gelden voor het belastingrecht. Daarnaast zijn rechtvaardigheid, redelijkheid en billijkheid zowel bij de heffing als bij de invordering de bepalende elementen. Bijzonderheden en ontwikkelingen Precariobelasting Het Kabinet heeft de precariobelasting voor nutsbedrijven per 1 juli 2017 gewijzigd (het deel voor kabels en leidingen voor de nutsbedrijven gaat onder de vrijstellingen vallen). Voor gemeenten die op 10 februari 2016 een verordening met tarief hadden vastgesteld voor precariobelasting op kabels en leidingen geldt een overgangstermijn tot 1 januari 2022. Dat geldt ook voor Ooststellingwerf. De opbrengst precariobelasting is tot en met 2021 geraamd in de begroting. De Wet Waardering Onroerende Zaken (Wet WOZ) Zoals elk jaar, worden de nieuwe WOZ-waarden gebruikt voor o.a.

de heffing van de onroerendezaakbelasting en forensenbelasting, gebaseerd op het prijspeil van het voorliggende jaar. De waardepeildatum ligt steeds één jaar voor het belastingjaar en blijft daardoor actueel. Door de actualiteit van de waarde wordt deze mede voor andere doeleinden, zoals de belastingdienst voor de erfbelasting en eigen woningforfait, forensenbelasting, waterschapslasten en door notarissen gebruikt. Tot en met 2021 werden de woningen getaxeerd op basis van de inhoud, maar per 2022 gebeurt dit op basis van de oppervlakte van een woning (een nieuwe ontwikkeling en wettelijke verplichting). Landelijk waren er verschillen in waarderingsmethodiek waardoor ervoor gekozen is om alle gemeenten de woningen te laten taxeren op oppervlakten. De Landelijke Voorziening WOZ is openbaar voor vele afnemers zoals notarissen, het CBS, de burgers etc. Als er niet wordt overgegaan op oppervlakten ontstaan er problemen bij de verplichte levering aan de afnemers. Basisregistraties Vanaf 1 juli 2011 geldt het verplicht gebruik van de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) en de Wet Waardering Onroerende Zaken (WOZ). Aangezien de WOZ de overgang naar de oppervlakten van de woningen heeft gerealiseerd volgt nu de afstemming met de oppervlakten in de BAG. De BAG/WOZ koppeling speelt hierbij een belangrijke rol als het gaat om de onderlinge afstemming.

Deze afstemming tussen basisregistraties is het begin van de Samenhangende objectenregistratie (SOR). Het ministerie van BZK is gestart met Doorontwikkeling in Samenhang van de GEO-basisregistraties (DisGeo). Doelstelling daarvan is om meer samenhang te creëren in de Geo informatie Infrastructuur. Onderdeel is de doorontwikkeling van enkele bestaande geo basisregistraties tot een Samenhangende Objectenregistratie. Dit betreft een objectenregistratie met daarin basisgegevens van objecten in de fysieke werkelijkheid zoals o.a. gebouwen, wegen, water, spoorlijnen, bomen, terreindelen en gemeentegrenzen. Er wordt nu gewerkt door het Ministerie aan een roadmap voor de vervolgstappen. Het betreft een intensief traject en zal de komende jaren verder ingevuld worden. Ook de BGT en de BRK gaan onderdeel uitmaken van de SOR.

62

Afvalstoffenheffing Diftar+ is ingegaan per 1 januari 2019. Dit heeft alles te maken met de VANG doelstelling opgelegd vanuit het Rijk. Deze doelstelling betekent een afname van het aantal kg's per inwoner per jaar. De VANG doelstelling 2020 (100 kg te verbranden restafval / per inwoner) is nog niet gehaald. Covid-19 en de daarvoor gestelde RIVM maatregelen zijn daar oorzaken voor. De resultaten Diftar+ 2020 worden met onze inwoners gedeeld in een Themapagina Afvalinzameling in de Nieuwe Ooststellingwerver. Deze pagina wordt verder gevuld met tips om nog beter afval te scheiden om zo samen de VANG doelstelling van 100 kilo te halen. Hierover heeft de raad op 18 mei 2021 een mededeling (ID 883) ontvangen met als onderwerp "Afvalinzameling: Diftar+ en Vang-cijfer 2020". Omgevingswet De Omgevingswet bundelt en moderniseert de wetten voor de leefomgeving. Hierbij gaat het onder meer om wet- en regelgeving over bouwen, milieu, water, ruimtelijke ordening en natuur. De Omgevingswet staat voor een goed evenwicht tussen het benutten en beschermen van de leefomgeving. Met de Omgevingswet wil de overheid de regels voor ruimtelijke ontwikkeling vereenvoudigen en samenvoegen. Zodat het straks bijvoorbeeld makkelijker is om bouwprojecten te starten. Onlangs is de invoeringsdatum van de Omgevingswet uitgesteld naar 1 juli 2022.

Bij de implementatie van de Omgevingswet werkt het team BVI nauw samen met andere vakafdelingen. Het team draagt zorg voor de actualiteit, betrouwbaarheid en compleetheid van de gegevens in de basisregistraties BAG en BGT en stelt overige ruimtelijke Geo data beschikbaar die via het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) wordt ontsloten. Daarnaast leveren de Adviseur Geo-informatie en de Gis-medewerker ieder vanuit hun een eigen rol een bijdrage in de projectgroep ‘’pilot Omgevingsplan gemeente Ooststellingwerf’’. Belastingsoorten Onroerendezaakbelasting (OZB) Benchmark: vergelijking gemeentelijke woonlasten per provincie. Vanaf 2020 is de macronorm OZB vervangen door deze benchmark. De benchmark beoogt, door middel van meer vergelijking, de informatievoorziening over de ontwikkeling van de lokale lasten te bevorderen, zodat hiermee door de gemeenten ten aanzien van de keuzes omtrent de ontwikkeling van de lokale lasten rekening gehouden kan worden. De benchmark vergelijkt voor alle gemeenten binnen een provincie de hoogte van de woonlasten voor meerpersoonshuishoudens met een koopwoning. De woonlasten zijn de som van de gemiddeld betaalde ozb, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing minus een eventuele heffingskorting (= eenmalige korting die sommige gemeenten geven).

De benchmark moet het lokale debat over de keuzes voor ontwikkelingen, zoals stijging van de lasten, bevorderen. WOZ De Waarderingskamer heeft besloten dat uiterlijk per 2022 de WOZ-taxaties van woningen gebaseerd zijn op de gebruiksoppervlakte. De woningen werden tot en met belastingjaar 2021 op de inhoud getaxeerd. Aangezien landelijk er verschillen zijn in methodiek heeft de Waarderingskamer besloten dat alle gemeenten hun woningbestanden moeten omzetten van inhoud naar oppervlakten. De Landelijke Voorziening WOZ is openbaar voor vele afnemers zoals notarissen, CBS etc. De afnemers gaan allemaal over op de gebruiksoppervlakte waardoor het niet overgaan op de oppervlakte problemen gaat geven bij de verplichte uitleveringen naar de afnemers. Afgelopen 3 jaar is er gewerkt om het woningbestand om te zetten van inhoud naar oppervlakten. Rioolheffing In 2020 heeft u het nieuwe Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) 2020 - 2024 vastgesteld. Het plan is een voortzetting van het vorige GRP op gebied van beheer en onderhoud. Aangevuld met beleid over klimaatadaptatie en -mitigatie. Uitgangspunt bij het opstellen van het nieuwe GRP is dat de rioolheffing met niet meer dan de inflatiecorrectie stijgt. In het kostendekkingsplan behorende bij het GRP is weergegeven hoe de heffing zich ontwikkelt in de periode 2020 - 2024.

63

Leges De leges zijn conform het algemeen uitgangspunt verhoogd met het hiervoor weergegeven inflatiecijfer (loonindex) van 1,5%. Daar waar sprake is van een maximum- of wettelijk tarief vindt geen correctie plaats. Wij hebben u toegezegd om in 2021 een volledig geactualiseerde nota leges voor 2022 voor te leggen. We hebben de afgelopen periode veel voorbereidingen getroffen voor deze nota leges. Door uitstel van de omgevingswet en de wet kwaliteitsborging is het echter niet mogelijk om de nota leges 2022 volledig te herzien. Middels een mededeling aan u wordt u na de zomer geïnformeerd omtrent het proces (waar staan we, wat gaan we nog doen, planning). Toeristenbelasting U heeft bij de programmabegroting 2020-2024 ingestemd met een verhoging van de toeristenbelasting naar € 1,40 per persoon per nacht vanaf 2021 en een jaarlijkse indexatie van € 0,05. Aanvullend heeft u op 30 maart 2021 besloten dat er een afwijkend tarief geldt van € 1,10 per persoon per nacht voor kampeerboerderijen met tenminste 50 slaapplaatsen en voor kampeermiddelen op kampeerterreinen. Vanaf 2020 geldt voor kinderen tot en met de leeftijd van 4 jaren een vrijstelling voor de heffing toeristenbelasting.

Forensenbelasting Onder de naam ‘forensenbelasting’ heffen we een belasting van personen die (voor meer dan 90 dagen per jaar) een gemeubileerde woning als bedoeld in artikel 223 van de Gemeentewet voor zichzelf en/of hun gezin beschikbaar houden. De belasting heffen we naar de heffingsmaatstaf voor de onroerendezaakbelastingen (de WOZ-waarden). Bij de programmabegroting 2020-2023 heeft u besloten om de opbrengsten van de forensenbelasting vanaf 2020 tot en met 2023 jaarlijks te verhogen met € 15.000. Afvalstoffenheffing Voor het ophalen en verwerken van afval vraagt de gemeente aan inwoners een vergoeding. Dit noemen we afvalstoffenheffing. De afvalstoffenheffing bestaat uit een vast bedrag per woning (vastrecht), een bedrag voor het aantal keren dat afval wordt aangeboden en het aantal kilo's restafval (Diftar+). Het vastrecht moet altijd worden betaald, ook als er geen afval wordt aangeboden. Om het vaste tarief afvalstoffenheffing voor 2022 op een laag niveau te houden is een onttrekking uit de reserve Lastenverlichting nodig. Met ingang van 2021 wordt het vastrecht vermeld op de belastingaanslag met daarbij het aantal ledigingen over het hele voorafgaande jaar. Reclamebelasting Met de invoering van de BIZ (Bedrijven Investeringszone) is deze belasting komen te vervallen.

BIZ (Bedrijven Investeringszone) Op 20 oktober 2021 heeft u ingestemd met de verordening Bedrijveninvesteringszone Oosterwolde Centrum 2021 (BIZ). De opbrengsten van de BIZ worden als subsidie uitgekeerd aan de stichting BIZO. Met de stichting is een uitvoeringsovereenkomst gesloten waarin de activiteiten zijn opgenomen die zij met de subsidie gaan verwezenlijken. Kwijtschelding We voeren de kwijtschelding uit volgens de Uitvoeringsregeling van de Invorderingswet 1990. Als inkomenstoets voor de kwijtschelding wordt de 100% bijstandsnorm gehanteerd. Dit betekent dat, afgezien van vermogen cum annexis, aanvragers met een inkomen op bijstandsniveau in principe voor kwijtschelding in aanmerking komen. Kwijtschelding geldt niet voor alle belastingsoorten alleen voor de afvalstoffenheffing vast deel (+ Diftar tot € 100) en rioolheffing (alleen gebruikersdeel). Sinds begin 2018 is er een versnelde en vereenvoudigde toets om te bepalen of iemand in aanmerking komt voor kwijtschelding. De kosten voor kwijtschelding worden uiteindelijk vertaald in het tarief voor rioolheffing en vastrecht van de afvalstoffenheffing.

64

Inkomsten Lokale heffingen en leges bedragen x € 1.000 Lokale heffingen en leges

Rekening 2020

Begroting 2021

Begroting 2022

MJB 2023

MJB 2024

MJB 2025

lokale heffingen

10.437

10.382

9.052

9.309

9.370

9.495

leges

1.349

1.063

842

709

894

908

Totaal

11.786

11.445

9.893

10.018

10.263

10.403

Lokale heffingen bedragen x € 1.000 Lokale heffingen

Rekening 2020

Begroting 2021

Begroting 2022

MJB 2023

MJB 2024

MJB 2025

Reclamebelasting

41

-

-

-

-

-

Toeristenbelasting

243

308

319

319

319

319

Totaal 3.1 Thema Economische ontwikk.

284

308

319

319

319

319

Reinigingsrechten en afvalstoffenheffing

2.206

2.305

2.630

2.784

2.757

2.795

Rioolheffing (gecombineerd)

2.758

2.565

2.826

2.826

2.825

2.826

Totaal 3.3 Thema Milieu

4.964

4.870

5.456

5.610

5.582

5.621

89

107

122

137

137

137

Onroerende zaakbelasting eigenaren

2.733

2.752

2.874

2.937

3.000

3.062

Onroerende zaakbelasting gebruikers

249

249

281

306

332

357

Precariobelasting

2.118

2.096

-

-

-

-

Totaal 6.3 Thema Financiën

5.189

5.204

3.276

3.380

3.468

3.556

Totaal Lokale heffingen

10.437

10.382

9.052

9.309

9.370

9.495

3.1 Thema Economische ontwikk.

3.3 Thema Milieu

6.3 Thema Financiën Forensenbelasting

65

Leges

bedragen x € 1.000 Leges

Rekening 2020

Begroting 2021