Bijlage 1 - Evaluatie Het Fonds 2018 -2021

Midden december vlak voor de kerst kregen we bericht. Nou, dan ga je fijner de kerstdagen in! We hadden 30.000 begroot en kregen 10.000 van beide fondsen. Best een behoorlijk bedrag. Als je dat niet zou krijgen, is het niet op te brengen. Alles valt of staat met of er geld binnen komt. Je moest er ook zelf iets aan bijdragen. Je mag de uren van vrijwilligers en een deel van de kaartverkoop opvoeren als eigen bijdrage. Na afloop van het project werd als tegenprestatie verwacht dat we een kort verslag van het project + foto’s bij de sponsoren inleverden. Dat is niet ingewikkeld. Op de ervaring die we zo opgedaan hebben kunnen we verder bouwen. ” Het ging niet allemaal van een leien dakje “Het ging niet allemaal van een leien dakje. Je moet aan zoveel dingen denken. Geert had daarom een draaiboek van dag tot dag gemaakt. Op deze manier weet iedereen wanneer hij iets moet doen. De hoofdrolspeler raakte anderhalve week van te voren zijn stem kwijt. Gelukkig was er een man bij toneelclub ‘ Vriendenkring’, die, als hij wat leest, het kent. Hij had al een rol, maar zonder te blikken of blozen zei hij: ik doe het. Om de kosten van het programmaboekje te betalen, is Geert bij de Appelschaster ondernemers langs geweest voor kleine advertenties. We kwamen dingen tegen waar we geen rekening mee gehouden hadden.

Vanwege de licht- en geluidsinstallatie moesten we van de verzekering bewaking regelen. Dat tikt de duizend euro wel aan. Een tweede keer houd je daar rekening mee. Daags voor de try-out waren mensen ‘s nachts om twaalf uur nog in de stromende regen bezig met opbouwen. We hopen maar dat de weergoden ons hierna goed gezind zijn, zeiden we. Het is gelukt en het was een groot succes. We hadden hartstikke mazzel: alle dagen waarop we optraden was het mooi weer. Elke avond volle bak, 600 tot 700 man, dat kun je toch niet bedenken? Op donderdag hadden we een try-out voor de jeugd. Opdracht aan de scriptschrijver was om een verbinding van vroeger naar nu te leggen. Daarom had Domela Nieuwenhuis een mobieltje in het stuk. Via een kabel kwam hij als een engel uit de hemel naar beneden. De schoolkinderen waren helemaal enthousiast toen Domela in de boom bleef haken. Je had ze moeten horen, ze meenden dat het erbij hoorde. Behalve bezoekers uit de regio, waren er bijv. ook vakantiegangers die op de Roggeberg vakantie vierden. Er waren zelfs mensen uit Limburg, die op de website over het hongerproces van Appelscha hadden gelezen. Ook heel veel anarchisten, want daar is het op gebaseerd. Heel veel mensen kennen het verhaal ‘het hongerproces van Appelscha’ niet. Het gaat over drie veenarbeiders die een extra brood eisten bij de armenvoogd.

In die tijd hadden de veenbazen hun eigen winkeltje; veenarbeiders waren verplicht om bij hen te kopen. De winter duurde te lang, maar de armenvoogd weigerde om hun extra brood te geven. Met paard en wagen zijn ‘de bandieten’ naar Crackstate, de rechtbank in Heerenveen gebracht. De mannen hebben een jaar in de bak gezeten.” Tachtig spelers, figuranten en vrijwilligers “We hadden wel tachtig spelers, figuranten en vrijwilligers. De jongste, de zoon van de veenbaas was acht jaar. ‘De grijze massa’ was gekleed in een grijze overal en muts: technische mensen, mensen die spullen op en van het toneel brachten. Bewoners van OlmenEs, een antroposofische instelling hier vlakbij liepen door het publiek heen en hielden het pad schoon. Naderhand hebben we in het verenigingsgebouw de Hoolten Klinte nog een avond gehouden met een filmregistratie die van alle avonden is gemaakt. Ook nu (voor de opvoering van Uit de Klauwen) is iedereen dolenthousiast. Vrijwilligers komen met de vraag: gaan we nog iets doen? Ze zijn echt betrokken, ze mogen wat doen. Ieder heeft zijn eigen kwaliteiten en die worden gezien. In de (social) media wordt wel eens negatief over Appelscha geschreven: hier kan nooit iets. En toch: er gebeurt hier heel veel èn met hulp van veel vrijwilligers! Subsidie 10.000; cofinanciering 18.205; uren 2.500

23

RUIMTE GEVEN Het verhaal van bestuursleden Rob Visser (penningmeester) en Siepie de Boer (voorzitter) van Stichting de Dorpskamer in Appelscha

Er is al veel gebeurd sinds ze de sleutel van het pand kregen. Een sfeervolle inrichting zorgt dat bezoekers zich thuis voelen. Meer en meer weten mensen en organisaties de deur van de Dorpskamer te vinden. Een deur, die staat voor ‘de bedoeling’ van de Dorpskamer: letterlijk en figuurlijk ruimte geven aan dorpsbewoners. Op 1 juli gaat die deur officieel open! Tijdens de dorpsgesprekken in 2019, bleek dat er in het dorp behoefte was aan meer onderling contact. Het pand waar ze nu zitten is eigendom van woningcorporatie Actium en was in eerste instantie een ontmoetingsruimte voor bewoners van Riemsoord en zorggroep Liante. Zij zijn nog steeds welkom in de Dorpskamer, net zo goed als senioren uit de aanleunwoningen en bewoners jong en oud uit Appelscha. Het in mei 2021 opgerichte stichtingsbestuur is inmiddels teruggegaan van zes naar vier leden. Een jonger bestuurslid had meer affiniteit met ‘doen’ en minder met ‘besturen’, een ander is nog op reis. Na veel gedoe met vergunningen en € 2.500 armer hebben ze eindelijk toestemming gekregen een eigen deur te laten maken. Een ingang, los van die van de zorggroep, die uitdrukt voor wie de Dorpskamer er is. Een duidelijk gezicht voor het dorp. Je thuis voelen “De ruimte is het allerbelangrijkste, bedoeling van de dorpskamer is dat jij je er thuis voelt. Vandaar het bankstel. Met die inrichting zijn we als bestuur begonnen.

Dat was een heel proces: wat willen we? Wat mag het kosten? Wat willen we houden als ingang? De vloer was niet de bedoeling, maar we moesten iets aan het geluid doen. We moesten zorgen dat het naar boven toe niet teveel geluid geeft. We hebben daarom gekozen voor een luxe vloer die twintig decibel dempt. Bovenbuurvrouw Hilly heeft geen last van ons. Een van de bestuursleden heeft samen met zijn vader de stamtafel en de uitserveerbalie gemaakt. De tegeltjes in de keuken zijn persoonlijk door bestuurslid Irene gebakken. We hebben zelf de muren geschilderd. Er waren verschillende meningen over de kleuren. Totdat de twee jonge bestuursleden zeiden: we willen iets met de natuur doen. Zij komen uit het dorp, hebben iets met de omgeving en de natuur. Ze hadden een uitgesproken mening: we gaan voor het groen van de bomen, het paars van de heide en de kleur van zand. We hebben een kunstenaar gevonden die hier in het dorp woont en hier een expositie van haar werk opgehangen. Onze bedoeling is om elk kwartaal wisselende tentoonstellingen te hebben: lente, zomer, herfst, winter.” We doen het voor het dorp “We moesten preventief voelen: hoe zouden we het willen, terwijl het nog geen invulling heeft. Iets zelf organiseren, terwijl we nog niet weten: wat wil het dorp en welke initiatieven komen er vanuit het dorp? We willen iets bieden, maar ook ruimte geven en ideeën uit het dorp halen.

Dat moet langzaam groeien en een wisselwerking worden Je ziet ook, dat het groeit. Via mond-tot-mondreclame weten mensen en organisaties meer de weg naar de Dorpskamer te vinden. We hebben een aantal groepjes in huis zoals de bejaardengym, bridgen, bingo en schaken voor jong en oud. De Zonnebloem zocht een locatie waar ze hun bingo konden houden. Een keer per maand is hier een kerkdienst en een keer per maand komen leden van de ouderenbonden uit Haulerwijk, Appelscha en Oosterwolde hier bijeen. Politieke partijen en Dorpsbelang vergaderen hier. We hebben veel last van corona gehad. Het was heel zwart-wit. Vanwege corona wil je zo weinig mogelijk contact en vanwege de behoefte van het dorp juist zoveel mogelijk contact leggen. We hebben gezegd: we laten het aan de mensen zelf. Wij faciliteren slechts door letterlijk de ruimte te geven. Laat initiatieven zelf beslissen wat ze willen en activiteiten onder eigen verantwoordelijkheid organiseren. Onze meningen zijn niet belangrijk, wij doen het voor het dorp! We willen proberen één keer per kwartaal een bijeenkomst ‘lege knip, volle tas’ te organiseren, één keer het podium te geven aan iemand die iets wil vertellen of laten zien en een koffieconcert op zondag te organiseren. De kunstenares die nu exposeert gaat straks 6 lessen ‘kennismaking met de schilderkunst’ geven.

Een bewoner die zoveel jaar in de bajes heeft gewerkt, komt langs met een mooie serie over IJsland.” 24

Door veel barrières heen moeten “We moesten door veel barrières heen. Bewoners in de aanleunwoningen van Riemsoord zeggen: dit is altijd onze ruimte geweest. Moeten wij nu € 1,00 voor koffie betalen? Dan ga ik naar een andere locatie! Maar wij als bestuur moeten hier alle lasten betalen. We moeten onze verdiensten uit de verhuur en de consumpties halen. In de samenwerking met Liante en Actium hebben we afgesproken dat we geen huur vragen aan bewoners , tenzij ze een besloten club willen. De handwerkclub van Liante wil geen open club, dat betekent dat ze € 12,50 per dagdeel moeten betalen. We willen het laagdrempelig houden, zoveel mogelijk open zijn en mensen met een kleine portemonnee een plek bieden waar ze bij elkaar kunnen komen en vertier kunnen vinden. Dat is anders dan voor bijvoorbeeld het Kunstcafé: die hebben een andere doelgroep. Het gemeenschapsgevoel moet nog groeien in Appelscha. Dat hoorden we bij het uitdelen van de flyers: nou, ik wens je veel succes, wij hebben het al vaak geprobeerd. Wat ook speelt is het aantal vrijwilligers. Nu, in de pioniersfase kunnen we als bestuur overal bij zijn, maar op den duur moeten er meer vrijwilligers komen. Dat is een ‘wat komt eerst, de kip of het ei?’ verhaal. Als je mensen vraagt, willen ze weten waar je ze voor nodig hebt.

Mensen willen er ook voldoening uit halen en daarbij: we leven in een tijdperk waarin men zich minder voor het collectief wil inzetten.” Wel een bedrijf te runnen “De toezeggingen van fondsen had André Ponger de opbouwwerker geregeld. We hebben heel veel aan hem gehad, hij kent de wegen. Uiteindelijk hebben we totaal € 70.000 aan subsidiegelden gekregen (eigenlijk maar € 57.800 omdat wij als stichting geen BTW kunnen terugvragen). Het geld was er al voordat wij begonnen. Het openen van een rekening bij de bank was lastiger. Zonder dit geld waren we hier niet aan begonnen. Het is een project waarvan wij de kosten straks wel moeten verantwoorden. Ondertussen hebben we wèl een bedrijf te runnen. We kunnen nu nog geen beeld maken van de inkomsten en kosten. Kunnen we met de omzet uit koffie en zaalhuur de kosten per maand dekken? Dat hangt er vanaf. We hebben een eigen huisnummer, vanwege de container. Wat als we straks worden aangeslagen voor afvalstoffenheffing of onroerend zaakbelasting? Veel liever krijgen we een basisbedrag aan subsidie, zodat we een constante factor kunnen zijn in plaats van in een ‘wiebelpositie’ te verkeren. Op vrijdag 1 juli is de uitgestelde officiële opening. Hopelijk kunnen B&W dan via een eigen ingang de Dorpskamer betreden. Die opening moet knallen en veel mensen trekken! Er is al veel gebeurd maar er is ook nog veel te doen.

‘Alles’mag maar niks hoeft. Er is veel ruimte voor initiatieven. Kom vooral binnen en laat je zien, wij ontmoeten je graag!! Subsidie 25.000 cofinanciering 36.710; uren 25.90

25

IEDEREEN IS WELKOM IN DE HERBERG Het verhaal van de Herberg in Waskemeer door Reinder de Roos, Klaas Lise en Ieke Otter

Niet gehinderd door enige kennis van de horeca stortte een groep Waskemeerders zich in het avontuur van een dorpsherberg. Idealen hadden ze des te meer; de herberg was een kans hun ‘missie door relatie’ uit te dragen. Daar wilden ze hun nek wel voor uitsteken. Achteraf is het een spannende tijd geweest. En had je hun 3 jaar geleden verteld wat ze allemaal moesten doen, hadden ze het misschien niet gedaan. Maar je rolt erin... Drie jaar geleden werden er in Waskemeer dorpsgesprekken gevoerd; de gemeente wilde weten wat er speelde. ‘Hier is geen plek meer waar we elkaar kunnen treffen’, was de reactie. Middenstanders hadden het dorp verlaten. De verpauperde herberg was verkocht en er gingen verhalen dat er appartementen in zouden komen. Schande, vond een aantal bewoners. Zij zagen een kans om er een ontmoetingsplek voor het dorp van te maken en kochten het van de eigenaar. Ze vonden een financier die bereid was hun € 250.000 te lenen. Ze hadden een half jaar de tijd dit terug te betalen en gingen voor crowdfunding. Ze nodigden dorpsgenoten uit om voor minimaal het symbolische bedrag van € 7.000 te participeren. Dat lukte; één iemand participeerde zelfs in zevenvoud. Relatie leggen met de mensen om ons heen “We zijn allemaal van de kerk, hebben ooit een 3D project gedaan. 3D staat voor drie dimensies: binnen, buiten en boven. De spreuk die erbij hoorde was: missie door relatie.

We willen een relatie leggen met de mensen om ons heen. De herberg is een kans om onze missie uit te dragen. Tachtig procent hier weet niet dat we het om deze reden insteken. Maar als ze vragen: waarom doe je dit, dan vertel je het. Direct nadat de sleutel er was zijn ze begonnen te klussen. Het was een grote chaos. Het buitenwerk is grotendeels door vrijwilligers en enkele vakmensen gebeurd; de bestrating is er uit geweest. De muren zijn behandeld met de hogedrukspuit, de voegen moesten eruit en weer in. De keuken moest opgeknapt, het plafond gestript en geverfd, de bar moest gedaan. We werden niet gehinderd door enige voorkennis. We wisten niks van horeca. We wisten alleen dat we naar een datum moesten toewerken dat we open gingen. In die tijd zijn ook de contacten met het Fonds ontstaan. We hebben een gesprek gehad met Marten Tel en iemand van de provincie, van het Iepen Mienskipsfûns. We moesten een plan opstellen, dat heeft Ieke’s dochter gedaan. Zij is journalist, we hebben haar veel informatie gegeven die zij naar de fondsen verstuurd heeft. Die hebben er op geschoten: misschien moet je dit en dat aanpassen. Reinder en Andries, Ieke’s man hebben een pitch gedaan, daar hadden we maar heel weinig tijd voor. Ze waren direct enthousiast. Vervolgens moest er een plan komen waar je het geld voor wilde gebruiken.

In totaal kon je 60% uit fondsen halen, de rest moet je zelf regelen. De keuken was verouderd, dus dat hebben we erin verwerkt. In november dit jaar is het dak van de herberg vernieuwd, ook dat hebben we meegenomen. Uiteindelijk kregen we eind november het bericht dat we van beide fondsen het maximum hadden gekregen. Andries heeft alle papierwerk voor zijn rekening genomen, ook de eindafrekening richting gemeente. Dat was geen hobbel voor ons. Iedereen die wat kon, daar gingen we heen.” Corona “Twee jaar geleden, 1 februari 2020, gingen we open. Vrijwel direct daarna gingen we weer dicht, toen kwam corona. Al met al zijn we drie keer dicht geweest. In die tijd hebben we take-away geprobeerd. April dit jaar gingen we weer open, we hebben een mooie zomer gehad. Zomerdag zijn er veel toeristen, vanwege de fietsroutes die hier langskomen. Volk vanuit Limburg en Zeeland komt vanwege corona nu naar het hoge Noorden. Nooit geweten dat het hier zo mooi is, zeggen ze. Als ze afrekenen zeggen ze: heb je alles wel aangeslagen? We hebben hier schappelijke prijzen. Wel hebben we het zomerdag commerciëler, zodat het in de winter socialer kan. Het bereik van eenzame mensen valt tegen, door corona durven ze niet. Nog niet alle Waskemeerders zijn hier binnen geweest. Het blijft wel ons streven, we hopen dat het straks wat losser wordt.

26

Vrijwilligers komen overal vandaan “We hebben hier totaal 70 vrijwilligers; ze komen overal vandaan. Alle gebak maken we zelf, we hebben wel 22 taartenbakkers. Om die eigengemaakte taart komen mensen hier. Deze zomer vroeg iemand naar dat lekkere gebak van gisteren. Dat was er niet meer. Dan proberen we het andere wel, was de reactie. We hebben ook veel patatbakkers. De patat is van aardappelen uit eigen streek. ‘s Woensdags staan ze nog op het land, op donderdag worden ze schoongemaakt en voorgebakken. Mensen uit andere dorpen komen hier om patat te eten; afgelopen weekend hebben we honderd bakjes patat verkocht. Er is een enorme saamhorigheid onder de vrijwilligers. Een man werd ernstig ziek; hoe daar dan naar omgekeken wordt. Er zijn mensen die het wel en wee in het dorp in de gaten houden: weet je dat die en die zijn vader overleden is? Ja, ik heb er al een kaartje heen gestuurd namens het bestuur. “ Stuk verbinding “Dankzij de Herberg is een stuk verbinding ontstaan. Onze ambitie is om dat uit te breiden met meer activiteiten. Misschien een Repair Café, activiteiten voor de kinderen of een middag voor ouderen. Spelletjes zoals een sjoelbak en rummikub zijn er wel. We willen ook maaltijden aanbieden, misschien een aantal keren per maand een lopend buffet, zodat mensen elkaar kunnen treffen.

Had je ons drie jaar geleden verteld wat we allemaal moesten doen, dan waren we er misschien niet aan begonnen. Het eerste jaar zaten we elke week wel een keer om tafel om te overleggen hoe we dit of dat zouden doen. Over het logo, over de vloer, over welke koffie we wilden schenken. We zijn alcoholvrij en daar hebben we lang tegenaan gehikt. Vanuit onze christelijke achtergrond denken we dat het geen must is. Het is een goede beslissing geweest. We hebben te maken met minder eisen en trekken een ander publiek. We werden niet gehinderd door enige kennis van zaken. Maar je rolt erin.” subsidie 25.000; cofinanciering 98.500; uren 4.144

27

BROEDPLAATS VOOR BIODIVERSITEIT Het verhaal van Agnes Hollander-Dokter namens de tuincommissie van basisschool Obs Buttinga

Het zaadje dat initiatiefneemster Agnes juni 2018 plantte is tot bloei gekomen. Inmiddels is de Buttingaschool een moestuin, een vlindertuin en een voedselbos rijker. Het plaatje is nog niet compleet, de volgende ambitie is een groen schoolplein. Een ding weet Agnes zeker: om te kunnen oogsten moet je iedereen meenemen in je plannen. “Daar kunnen we meer mee”, dacht Agnes als ze dagelijks langs de strook groen rondom de school van haar kinderen fietst. Toen ze opperde daar een moestuin van te maken, kreeg ze na de zomer direct groen licht van school. Een groep enthousiaste ouders, waaronder een hovenier, ging aan de slag. Dankzij de inzet van vrijwilligers, bedrijven en een eerste financiële bijdrage van het fonds Ooststellingwerf was in voorjaar 2019 de moestuin een feit. Sindsdien zijn de ideeën en ambities van de initiatiefgroep niet meer te stoppen. Wenkend perspectief is een eigen versie van ‘ het groene schoolplein’. Agnes hoopt daarmee ook andere scholen in de gemeente te inspireren. Wel spannend “We dachten eerst alleen aan een moestuin, maar de hovenier had niet lang daarvoor een cursus ‘groene schoolpleinen’ gevolgd en zag wel meer in het verschiet dan alleen een moestuin”. Dus toen hebben we het volgende jaar, september 2019, weer een aanvraag gedaan, deze keer voor een vlindertuin en voedselbos.

De hovenier is een ecologische hovenier en gaat voor inheemse beplanting en verrijking van de biodiversiteit. Van een combinatie van ideeën heeft hij een ontwerp gemaakt. Dat ontwerp hebben we samen gepitcht bij de gemeente. Dat was wel spannend, maar dit onderwerp spreekt iedereen aan. Daarna konden we gaan aanvragen. Alle openbare scholen hier vallen onder de Stichting Comprix. Dit is de officiële aanvrager van het plan, terwijl het echt een ‘dingetje’ van onze school is. Ik heb alles ingevuld. Het Fonds Ooststellingwerf is denk ik wat makkelijker en minder streng dan de provincie. Maar ook hier moest wel weer een uitgebreid plan worden geschreven en aan allerlei voorwaarden worden voldaan . Daar komt best wel iets bij kijken en het moet allemaal in de vrije tijd. Bovendien hanteren beide fondsen verschillende deadlines. Eind augustus zijn we weer met school begonnen en in september was de start van de subsidie van het Fonds. Voor de scholen komt die opening van het fonds soms wat te snel. Binnen twee weken moest het plan geschreven. Toen de toezegging binnenkwam, hebben we het wel een beetje gevierd, elkaar via de app een schouderklopje gegeven: het is gelukt! Echt even een vreugdemomentje. De provincie gaf ook en dat is fantastisch.

Zonder dit geld, hadden we het niet kunnen doen.” Iedereen meenemen “Toen konden we weer gaan plannen: wanneer beginnen we met de aanleg, wanneer gaan we grond afgraven? Dan zie je hoe mooi het is, als je er een professionele hovenier erbij hebt. Die weet wat hij moet aanschaffen en wat de beste tijd van aanplant is. Zelf ben ik gaan kijken waar ik mooie fruitbomen kon vinden. Via facebook kwam ik een oproep tegen van een kwekerij die kiwibesbomen weg ging doen. Daar staan er nu een paar van bij school en in mijn eigen tuin. Het voedselbos is echt een proces van jaren, het is daarom zaak om iedereen mee te nemen in het proces. Aan de voorkant; vòòrdat je aan de slag gaat, moet je daar al aan denken. Gedurende het traject was er een wisseling van de directie. Dat gaf ook wat spanning en onzekerheid: hoe gaat die reageren? Wat als die zegt: doe het gazon er maar weer in? Sowieso is 28

zo’n prachtige tuin ook spannend voor de school, misschien krijg je te maken met jeugd die gaat slopen en planten er uittrekt. Dat kan een reden zijn voor een school om het niet te doen. Gelukkig valt het tot nu toe mee; het scheelt dat de tuin aan de voorkant van de school zit en de huizen er tegenover voor sociale controle zorgen. Iedereen moet je meenemen in het proces. Kinderen kunnen vies worden op school en ouders kunnen hier over klagen. Dus moet je ze meenemen in het bewustwordingsproces. Kinderen hoeven niet in hun beste kleding naar school. Leg uit wat een groene tuin kan opleveren voor de kinderen. Zelfde geldt voor de buurt. De aanleg van zo’n tuin geeft wat drukte en rommel. Informeer ze op tijd. Er staan nu mooie informatiebordjes bij de tuinen, zodat iedereen die langsloopt kan lezen waar de school mee bezig is en dat een voedselbos tijd nodig heeft om te groeien. En dat we bijvoorbeeld inheems plantengoed gebruiken, omdat dit goed is voor de bijen.” Groene schoolpleinen “We hebben een groep vaste vrijwilligers. In de vakantie is er een schema van betrokken gezinnen die om de beurt water geven. Oogsten gebeurt ook in de zomer. Daarom hebben we in de nieuwsbrief van school geschreven: ben je in de buurt en hangt er een courgette of komkommer, neem ‘m dan mee. Mensen uit de buurt lopen regelmatig een rondje in de tuin.

Er zijn ouderen die langskomen en vragen: mag ik straks wat zaden van die mooie stokroos hebben? Er zijn ouderen die tips hebben Sommigen van hen hechten aan fanatiek schoffelen, iets dat wij niet willen. Wij hebben een andere visie, maar zo komt het wel tot een uitwisseling van ideeën. De buurt geniet ervan en we hebben meegedaan aan een open tuinendag. Zo hadden we het ook in het projectplan benoemd: na schooltijd is iedereen welkom. De nieuwe directrice heeft het voortraject niet meegekregen, maar is minstens zo enthousiast als de vorige. Zij vond het een cadeautje om hier te komen en wil ons hele plan om de natuur een plek te geven integreren in de visie van de school. Daar had ik alleen maar van kunnen dromen. De kinderen spelen in de pauze in het voedselbos. De leerkrachten beamen dat het groen de kinderen uitdaagt tot spel met meer fantasie, dat ze er na de pauze rustiger van worden en dat het vooral veel ontdekkend spelen en leren is. Het zou mooi zijn als we onze plannen voor een groen schoolplein dit jaar kunnen starten en afmaken. Dan is ons ideaal al weer een heel stuk dichterbij. De gemeente is onze school als voorbeeld gaan propageren en heeft me gevraagd om bij alle scholen langs te gaan. Ook samen met de hovenier zet ik me nu blijvend in voor groene schoolpleinen. We hadden grote ambities, maar dat het zo omarmd zou worden, dat had ik niet bedacht.

Wij zijn nu drie jaar verder maar wij blijven ons de komende jaren met veel plezier inzetten voor de tuinen en het plein van de Buttingaschool. Hopelijk volgen er meer scholen in de omgeving.” Subsidie tweede aanvraag 4.500; cofinanciering 3.914; uren: ontelbaar

29

STUK GESCHIEDENIS KOMT WEER TOT LEVEN Het verhaal van Maarten Jeronimus (organisator en coördinator), Kees Timmerman (historicus) en Hans Oosterhaven (als boswachter van Natuurmonumenten de hoeder van de terreinen) over de ontsluiting van de kampen Ybenheer en Oranje.

Parallelle processen; bizar, wat er dan kan gebeuren. In Fochteloo kwamen ontwikkelingen die vanuit verschillende kanten waren ingezet bij elkaar; aanwezige kennis en kunde werd dusdanig benut dat het geheel meer werd dan de som van de delen. Met de ontsluiting van de kampen Ybenheer en Oranje komt een stuk geschiedenis weer tot leven, dat doorgegeven kan worden aan volgende generaties.

Volgens Kees waren er altijd al mensen die een ‘unheimisch’ gevoel kregen als ze de twee bosjes aan het

fiets- en wandelpad bij Fochteloo passeerden. De uitkomst van een ‘prikstokonderzoek’ van Kelly Bosma, een studente archeologie leverde interessant materiaal op. Deze bosjes, bestaande uit nauwelijks meer dan wat bomen, brandnetels en bramen bleken de meest waardevolle bosjes in het gebied te zijn. Behalve het grote kamp Westerbork waren er tijdens de tweede wereldoorlog overal in Nederland kleine kampen, waar Joodse mannen verbleven in afwachting van deportatie naar Westerbork. Na de tweede wereldoorlog boden diezelfde kampen nog lange tijd onderkomen aan voormalige KNIL-militairen uit de Molukken en hun gezinnen. Kelly’s rapportage leverde de locatie van een paar overblijfselen van het voormalige kamp Ybenheer op. Het was koren op de molen van een werkgroep van bewoners van Fochteloo. In 2016 hadden zij al het idee opgevat om hun dorpsgids te transformeren tot eentje om Fochteloo -een dorp waaraan toeristen vaak voorbij gaan op weg naar Veenhuizen en Appelscha- op de kaart te zetten met kwaliteitstoerisme. Zij vonden een medestander in Natuurmonumenten, die wilde investeren in binding met de inwoners van de omgeving, behoud van natuur en cultureel erfgoed. Overtuigd van de mogelijkheden van een community sloot Natuurmonumenten zich aan bij de werkgroep. Een lokale zorgboerderij en een bevlogen ambtenaar van de gemeente maakten de werkgroep compleet.

We gaan er werk van maken! (Maarten): “Ik zocht contact met René Westerveld, hij was destijds ambtenaar van de gemeente en zat onder andere in het regio-overleg toerisme: zou je met ons mee willen denken? Daar heeft hij ja tegen gezegd. Begin januari 2018 hebben we een vergadering belegd voor mensen die misschien geïnteresseerd zouden zijn verder iets te doen met dit idee. René zei: verdiep je niet alleen in de geschiedenis. Zorg dat je ook iets hebt om te presenteren aan subsidiegevers. Doe een voorstel van een informatieroute met foto’s hoe het er vroeger uitzag en nu. Kees had al veel voorwerk gedaan naar het onderzoek van Kelly en wat er meer te vinden was over de kampen. We realiseerden ons: het is een prachtig verhaal, maar er is niets te zien. Dat was reden om te zeggen: dit moeten we afmaken, we gaan er werk van maken. We hebben allerlei mensen gevraagd die een rol konden spelen. Onder andere aan Natuurmonumenten: zijn jullie bereid om met ons iets van die kampen te maken? Ze zeiden ‘ja’. Naast het compleet maken van het verhaal en het uitzetten van de route hadden we ook deskundigheid nodig op het gebied van het opknappen van de weg, het aanleggen van parkeerplaatsen en het maken van informatiepanelen. Zo ontstond de community Fochteloo, een groep mensen die samen perfect zaken op poten konden zetten.

Alle belangrijke elementen die nodig moesten zijn, zaten in de club. Er werd heel efficiënt gewerkt.” Nog nooit zo’n enthousiaste pitch gezien Maarten zorgde dat alle elementen die als voorwaarde door het Fonds werden gesteld een plek kregen. “Daar had ik al ervaring in opgedaan, iedere keer komen dezelfde punten weer terug. Vooral Martin Tel heeft de eerste keer goed geholpen: waar moet je aan denken en hoe pak je het aan? De mensen van Streekwurk zijn speciaal naar hier afgereisd. Voor de pitch zijn we naar Jubbega gegaan, daar zat een commissie van 5 of 6 man als jury achter de tafel. Eigenlijk hadden we veel te weinig tijd om zo’n groot project te pitchen. We hebben nog nooit zo’n enthousiaste pitch gehoord, was echter het credo. Zowel het Fonds als de provincie hadden beperkingen in hoeveel subsidie je kon krijgen. We hadden ze beide nodig om het project voor elkaar te krijgen. Het voorwerk was zó gedaan dat we dachten een goede kans van slagen te hebben. Het jawoord dat we december 2018 kregen was niet onverwacht, maar we waren er wel blij mee. Hierna moest nog een hoop werk verzet. We moesten beslissen welk paden realiseren we, wat kost dat, mag dat en hoe doen we dat? Toen dat klaar was kon ik een projectplan schrijven. Het is een lijvig 30

plan geworden, ik wilde alle facetten erin meenemen. Voldoe ik aan alles? Vandaar dat ons project zoveel punten kreeg.” Hoofdbrekens Uitvoering van de plannen kostte de nodige hoofdbrekens. (Hans) “Het was winter, dan kun je het meeste doen zonder verstoring. Maar het herstellen van paadjes werkt niet als het vriest. We hebben gelukkig mazzel gehad met het weer. De paden konden verbeterd worden en zijn tegelijkertijd toegankelijk gemaakt voor mensen met een beperking. Dankzij onze samenwerking met de Postcodeloterij kwam daar geld voor.” (Kees): “Er was zo weinig tijd tussen het jawoord en de presentatie van de heringerichte bospercelen aan het publiek. Alle vergaderingen hadden we een lijst van wel 70 gesprekspunten, die dankzij Maarten elke keer in razend tempo werden doorgenomen. Ik had voor mezelf nog het gevoel, dit is meer dan alleen een paar panelen neerzetten. Er is zoveel meer te vertellen. Het zou mooi zijn daar een boek van te maken. Er zijn wel honderd kampen in Nederland waarvan nauwelijks iets is vastgelegd. Met mijn voorzichtige ambities ben ik tegen de fondsen opgelopen: een boek is zó 20ste eeuw. Dat boek heb ik uiteindelijk wel geschreven. Formeel staat het buiten het project, maar er zijn wel haakjes. Beide processen hebben elkaar versterkt, ze zijn ook gelijk gepresenteerd.

(Maarten) “Belangrijk was ook de afstemming met elkaar: wat halen we voor de dag en wat laten we rusten? Daarover heb ik nog contact gehad met Westerbork: we gaan jullie niet nadoen, maar willen wel graag formeel jullie toestemming hebben dat we de rapportage van Kelly gebruiken. Haar hebben we pas gevonden na de opening. De opening was indrukwekkend, we hebben geprobeerd deze in het licht van de bevrijding te zetten. De belangstelling was overweldigend. Alle betrokken partijen hebben een plekje in de opening gekregen. Een van de spreeksters was een Molukse mevrouw, die zonder papier haar verhaal deed. Op aangeven van Natuurmonumenten is er een film gemaakt, mooi hoe iedereen daarbij betrokken werd. De zorgvragers van de Geitenmeijerij hielpen alsof hun leven ervan af hing. Zij doen het onderhoud op de kampen in samenwerking met Natuurmonumenten.” Kwaliteitstoerisme (Hans): “Deze werkgroep heeft in vier maanden ontzettend veel gerealiseerd. De cultuurgeschiedenis die onlosmakelijk verbonden is met het Fochtelooërveen is weer zichtbaar gemaakt en biedt bezoekers de mogelijkheid om zowel de natuur als cultuur in deze omgeving te beleven.” (Maarten): “Dankzij Natuurmonumenten zijn we ook op het landelijk netwerk vindbaar. Als je ‘wandelroutes’ opzoekt, krijg je ook de kampen Ybenheer en Oranje te zien.

Nobilis, de in Fochteloo gevestigde stichting voor de prentkunst die arrangementen organiseert, neemt steevast de kampen mee. We zijn voorlopers geweest, die voor een sneeuwbaleffect hebben gezorgd. Mensen zijn wakker geworden, mensen uit Diever, de Hemrik en Blesdijke zijn al bij ons langs geweest om te vragen hoe je zoiets aanpakt.” (Kees): “Molukkers hebben lang de periode in de kampen beschouwd als een soort onbelangrijke tussentijd zoals het volk Israël de 40 jaar in de woestijn beschouwde. Nu er van terugkeer naar de Molukken eigenlijk geen sprake meer is, wordt de periode in de kampen geherwaardeerd als de start van hun nieuwe geschiedenis. Nu is er elk weekend wel een familie die hier naar toe gaat om de geschiedenis van de voorouders te beleven. Het is nu een plek waar ze hun gedenkbijeenkomsten kunnen houden.” (Maarten) “Nu willen we (na de Coronastop) het stuk educatie weer oppakken. We werken aan een lesbrief in de vorm van een paspoort. Analoog aan wat Natuurmonumenten al heeft op het gebied van educatie en dan helemaal geënt op de kampen.” subsidie 25.000; cofinanciering 38.500; uren 10.120

31

EEN KETEL VOL VERHALEN Het verhaal van Marjolein Spitteler, coördinator van Stichting Kunstwerf

Renovatie van de wijk Haerenkwartier was aanleiding om bruggen te willen slaan tussen oude en nieuwe bewoners. Een werkgroep onder leiding van Kunstwerf ging de uitdaging aan. Het werd een hele kluif, maar het resultaat mag er zijn: een portret van de wijk in woord en beeld. Al eerder had Kunstwerf een project uitgevoerd, waarbij kunst gebruikt werd om een brug te slaan tussen ‘Ooststellingwervers uit alle windstreken’. Zou kunst ook kunnen zorgen voor samenhang tussen oude en nieuwe bewoners van de duurzame wijk ‘Haerenkwartier’? Na renovatie was de helft van de oude bewoners teruggekomen, de rest was nieuw. Marjolein nam contact op met opbouwwerker Harry. Ze liep met hem door de wijk, terwijl hij vertelde over de wijk. Vervolgens bedacht ze samen met de leden van de werkgroep Ketelhuis hoe ze het beste de identiteit van de wijk konden weergeven. Ze kwamen uit op verhalen. Als je verhalen deelt, ontstaat verbinding. Ze namen een kunstenaar in de arm om verhalen op te halen bij bewoners. Op zoek naar mensen die verhalen wilden vertellen “De projectnaam ‘een ketel vol verhalen’ is een verwijzing naar ‘het Ketelhuis’, het buurthuis dat altijd het middelpunt van de wijk is geweest. Daar zijn mooie verhalen over te vertellen. Dus gingen we op zoek naar verhalen. Maar we deden het project midden in de corona tijd.

Hoe kom je dan in contact met bewoners? Op 5 mei 2020 hadden we grote bellen geblazen en liedjes gezongen voor de bewoners van verpleeghuize die vanwege corona opgesloten zaten. Als we dit weer gaan doen trekken we kinderen en daarmee hun ouders, bedachten we. Zodra we met iets meer mensen de wijk in mochten, hebben we vier keer een bellenblaasparade in de wijk georganiseerd. We hebben foldertjes in brievenbussen gedaan, aan mensen overhandigd. Verteld dat we op zoek waren naar mensen die verhalen wilden vertellen. Elke keer kwamen er mensen die zich meldden: dat wil ik wel doen. Gedurende het proces hebben we een aantal teleurstellingen moeten incasseren. Het duurde heel lang voordat het verzamelen van verhalen op gang kwam; we hebben er echt aan moeten trekken. Dankzij volharding en energie is alles op zijn pootjes terecht gekomen. Gelukkig waren er bewoners die op vele manieren actief waren. Zonder hun hulp hadden we dit project niet kunnen doen. Anco, een van de leden van de werkgroep Ketelhuis, heeft bij iedere bellenblaasactie nieuwe uitnodigingen rondgebracht. We mochten gebruik maken van het Ketelhuis. Beheerder Dolf, ook lid van de werkgroep Ketelhuis, gaf alle medewerking. Dan was er bewoonster Daan, die heel erg heeft geholpen met foto’s van de wijk vroeger en nu. Zij hield zich in de oude wijk altijd bezig met de volkstuin.

Die is nu weg, een nieuwe volkstuin komt terug bij het Ketelhuis. Daan heeft veel foto’s gemaakt van de volkstuin, de mensen die in de tuin werkten en de transitie van de wijk. Daar hebben we dankbaar gebruik van gemaakt voor het maken van de filmpjes.” Een portret van de wijk “Uiteindelijk heeft de kunstenares 20 interviews gedaan. Een vriend van haar heeft die geluidsbestanden omgezet in verhalen. Vervolgens heeft een professionele fotograaf al deze mensen op een geweldige manier geportretteerd. Die foto’s hebben we opgehangen in ‘het Ketelhuis”. Daarnaast hebben we een website gemaakt met daarop alle verhalen van de geïnterviewde mensen. Zowel uitgeschreven als voorgelezen. De voorgelezen verhalen zijn youtube filmpjes, waarbij ik de geluidsopnames heb gecombineerd met foto’s hoe de wijk is veranderd: vroeger, de bouwplaats en hoe het nu is. Startpunt bij het ophalen van verhalen was, dat we een portret wilden maken van de wijk. Een mozaïek van alle verhalen en het geheel laat een wijk zien. Een vrouw die al lang in de wijk woont, wist nog dat in het Ketelhuis vroeger de ketels van de stadsverwarming stonden, waarmee heel de wijk werd verwarmd. Er waren ook verhalen, dat er wel eens iets mis ging. Ook dat is onderdeel van de geschiedenis van de wijk. Maar het was ook een wijk, waar mensen elkaar hielpen.

Als een kind gevallen was, kon die elders aanbellen en een pleister op de knie krijgen. Soms waren er hele persoonlijke verhalen. Eentje was van een bewoner die besloten heeft om ergens anders te gaan wonen. Hij vertelde dat hij spijt had dat hij niet terug 32

was gegaan en dat hij heimwee had. Met de opening heb ik hem nog gesproken: kom je nog terug? Nee, zei hij, daar heb ik het geld niet voor. Alle bewoners die bleven kregen een startbedrag als investering. Dat bedrag heeft hij niet gekregen. De geplande opening hebben we moeten annuleren vanwege corona; die is verschoven naar 9 maart. Hoewel het overdag was en het project al december 2021 was afgesloten, zijn er best veel mensen gekomen. Het was heel gezellig, mensen bleven lang hangen. Als je al de verhalen leest, dan is toch een mooi beeld van de wijk ontstaan. Je ziet dat het beeld wat mensen ervan hebben eenzijdig is, dat er ook heel veel warmte is. De portretten zijn prachtig geworden. Het zijn niet alleen goede foto’s, maar ook foto’s waarop mensen zichzelf zijn en op een bepaalde manier stralen. Eén van de geportretteerden kwam binnen, zag de portretten en dus ook zichzelf hangen. Je zag haar groeien: die trots en zelfvertrouwen. Dat is een van de dingen die we van te voren wilden bereiken.” Wat willen ze eigenlijk weten? “Ik had wel vaker een beroep gedaan op het Fonds, wist dus precies wat ik moest doen. Bovendien zit Oscar in de werkgroep Ketelhuis, we hebben korte lijntjes.

Toch heb ik de eerste keer dat ik met het Fonds te maken kreeg wel eens moeten denken: wat willen ze nu eigenlijk weten? De manier waarop vragen worden geformuleerd zijn soms wel een beetje ambtelijk. Bij het beantwoorden van de vragen val je steeds weer in herhaling. Ik snap wel dat je projecten met elkaar moet kunnen vergelijken en dat er punten zijn waarop je moet beoordelen. Toch zou het goed zij als daar iets mee gedaan wordt, daar zou het laagdrempeliger van worden. Voor dit jaar hebben we weer een (bescheiden) subsidieverzoek ingediend. De werktitel is: dit zijn wij, Ooststellingwervers. Idee is om langs verschillende plekken in de gemeente te gaan en mensen uit te nodigen een portret te maken. Een schaduwtekening ‘en profile’ met daarin een collage die de weerspiegeling van dromen en gedachten is. We hebben afgesproken dit ook in het Ketelhuis te doen. Zo hopen we het lijntje met het Haerenkwartier te kunnen doortrekken.” subsidie 25.000; cofinanciering 38.500; uren 10.120

33

CONCLUSIES N.A.V. DE VERZAMELDE VERHALEN 1. WAT LEEFT EN SPEELT BIJ INWONERS? INITIATIEF

Wat leeft en speelt op het gebied van maatschappelijke ontwikkelingen en (fysieke of sociale) leefbaarheid

Buurtcamping Haulerwijk

Meedoen van mensen met een minimuminkomen

Herberg Waskemeer

Behoefte aan ontmoeting/sociaal contact (dorpsgesprek)

Ontsluiting kampen Ybenheer en Oranje

Historie kleine kampen zichtbaar maken, daarmee dorp toeristisch op de kaart zetten, behoud cultureel erfgoed en natuur

Openluchtspel Hongerproces

Historie veenarbeiders onder de mensen brengen

Dorpskamer Appelscha

Behoefte aan ontmoeting/sociaal contact (dorpsgesprek) en vertier

Vlindertuin

Biodiversiteit, groene schoolpleinen: ontwikkeling (en natuuronderwijs) van kinderen

Hersengymnastiek/schaakdenken

Ontwikkeling en executieve functies in onderwijs (onderwijskansen), behoud van executieve functies in zorg (healty aging)

Ketel vol verhalen

Verbinden oude en nieuwe bewoners na renovatie

2.

WAT HEEFT HET INITIATIEF GEBRACHT?

INITIATIEF

BELEVING VAN ‘BATEN’/IMPACT

Buurtcamping Haulerwijk

Verbinding tussen kampeerders, genieten van vrijheid, blijheid, buiten zijn, mensen die voor elkaar klaar staan. Lief en leed kunnen delen, iets kunnen vertellen in kringgesprek, de buurt beter leren kennen, vriendschappen tussen vrijwilligers

Herberg Waskemeer

Veel toeristen, enthousiaste toeristen, aanloop omringende dorpen, saamhorigheid onder vrijwilligers, stuk verbinding ontstaan

Ontsluiting kampen Ybenheer en Oranje

Vindbaar op landelijk netwerk, onderdeel van lokale arrangementen, sneeuwbaleffect andere initiatieven, betekenis voor Molukkers

Openluchtspel Hongerproces

Elke avond volle bak, bezoekers uit heel nederland, betrokken vrijwilligers, imago Appelscha

Dorpskamer Appelscha

Mensen en initiatieven weten de weg naar de dorpskamer te vinden 34

Vlindertuin

Buurtbewoners in tuin, uitwisseling met ouderen, integreren in visie school, spel kinderen is verrijkt, gemeente omarmt concept groene schoolplein, voorbeeldfunctie andere scholen

Hersengymnastiek/schaakdenken

Meedoen van bewoners, welbevinden van bewoners, breder trekken naar vrijwilligers. Enthousiasme personeel Welbevinden kinderen, kwaliteit onderwijs Basis voor (duurzaam) vervolg

Een ketel vol verhalen

Kennis over de geschiedenis van de wijk, de kracht van de wijk, de betekenis van de wijk voor bewoners. Trots en zelfvertrouwen

3. WAT HEEFT HET INITIATIEF GEVRAAGD? INITIATIEF

BELEVING VAN ‘KOSTEN’

Buurtcamping Haulerwijk

Nvt

Herberg Waskemeer

Niet weten waar je aan begint

Ontsluiting kampen Ybenhaer en Oranje

Wet en regelgeving

Openluchtspel Hongerproces

Overzicht houden, uitval speler, onverwachte uitgaven

Dorpskamer Appelscha

Onverwachte uitgaven (vloer, vergunning), balans sturen en ruimte laten, weerstand bewoners appelscha en zorggroep, overal bij moeten zijn, vinden en binden nieuwe vrijwilligers, bedrijfsvoering

Vlindertuin

Mensen meenemen in het proces

Hersengymnastiek/Schaakdenken

Energie steken in weghalen koudwatervrees bewoners, personeel

Een ketel vol verhalen

Inventiviteit, volharding en energie

35

4.

BELEVING SAMENWERKING MET HET FONDS EN/OF DE GEMEENTE

Belemmerende (f)actor           

Onduidelijkheid over termen, bijv. empowerment Grote tijdsinvestering Gedoe met vergunning (deur) Weinig tijd voor pitch 2x Pitch is spannend Voldoen aan voorwaarden Moet in vrije tijd gebeuren Moet in korte tijd gebeuren (lastig bij start school) Weinig tijd tussen jawoord en uitvoering Niet gezien worden tijdens kamperen op markt Stichting moeten oprichten

Stimulerende (f)actor           

Tips gekregen hoe het beter kan Meedenken van Jaimy en Peter Na 1e keer stramien waarop je kunt doorborduren Simpele manier verantwoording Feedback: dit en dat aanpassen Steun opbouwwerk bij fondswerving Betrokken beleidsambtenaar Rene, tips Ervaring hebben met fonds Gezien worden: uitnodiging voor nieuwjaarsreceptie Mogen doorschuiven na corona Transparant filmpje

36

Bijlage 2: Initiatieven Het Fonds 2018-2019 Onderstaande tabel is een overzicht van alle gesubsidieerde projecten in de periode 2018 tot en met 2021.

Projecten: 2018 Nr. Gr/Kl K 1 K 2 K 3 K 4 K 5 K 6 K 7 K 8 K 9 K 10 K 11 K 12 K 13 K 14 G 15 G 16 G 17 G 18 G 19 G 20 Totaal 2018:

Bedrag € 2.000 € 8.500 € 3.200 € 4.680 € 1.450 €0 € 2.500 € 10.000 € 2.800 € 2.803 € 9.500 € 5.000 €0 € 4.000 € 25.000 € 11.625 € 16.996 € 18.817 € 22.000 €0 € 150.871

Cofin. Fondsen Cofin. Uren* € 8.850 € 6.500 €0 € 200 € 150 niet uitgevoerd € 500 € 18.205 € 2.500 € 3.975 € 391 €0 €0 € 26.470 € 915 niet uitgevoerd € 1.000 € 41.237 € 10.120 € 11.000 € 2.000 € 10.000 € 2.509 € 3.763 € 15.650 niet uitgevoerd € 147.161 € 18.774

Project De buurtcamping Haulerwijk Nieuwe Stoelen voor verenigingen Haulerwijk Van Rommel naar Trommel IJsbaan Langedijke energieneutraal Nieuwe Koersbal matten Energieneutraal 2030. Doe mee! Duurzaam Wonen Makkinga Openluchtspel hongerproces van Appelscha 1893 Gezamenlijk duurzame feestverlichting Waskemeer Aanschaf middelen voor activiteiten Aanpak Sport-/ Doeveld Ravenswoud LED verlichting bij IJsbaan Haule Digitalisering Sociaal bevorderende participatie Schoolmoestuin Buttinga Ontsluiting kampen Ybenheer en Oranje Ledverlichting en Zonnepanelen Fochteloo Renovatie klokkenstoel luidinstallatie Dagcreatief Knooppunt Haule De Stellingen 2019 Deelauto

Aanvrager Stichting Fraaie boel VKZ Haulerwijk Plaatstelijk Belang Elsloo Ijsclub de Samenwerking Langedijke Activiteitencentrum De Miente St. Duurzaam Ooststellingwerf PB Makkinga Historische vereniging Appelscha PB Waskemeer DES Onafh. Seniorenver. O'werf OSO PB Ravenswoud IJsclub Nieuw Leven Haule Stichting Zaakies Stichting Comprix Vereniging Dorpsbelang Fochteloo Ijsclub Eensgezindheid Fochteloo St. vrienden v.d. Dorpskerk Oosterwolde Plaatstelijk Belang Haule Stichting Vrijstaat De Stellingen St. Duurzaam Ooststellingwerf

Domein Ontmoeten Ontmoeten, Cultuur, Samenwerking verenigingen Duurzaamheid, Jeugd Sport, Recreatie, Ontmoeten, Duurzaamheid Sport, Recreatie, Ontmoeten Niet uitgevoerd, middelen retour Duurzaamheid, Wonen Cultuur Aanschaf middelen, Ontmoeten Ontmoeten, Bewegen, Eenzaamheid Sport, Recreatie, Bewegen, Ontmoeten Sport, Recreatie, Ontmoeten Niet uitgevoerd, middelen retour Goed opgroeien, Gezondheid, Duurzaamheid Historie, Cultuur, Samenleven, Meedoen, Recreatie Sport, Recreatie, Ontmoeten, Duurzaamheid Historie, Cultuur Recreatie, Ontmoeten Historie, Cultuur, Recreatie Niet uitgevoerd, middelen retour

Cofin. Fondsen € 61.950 € 3.914 € 12.700 € 28.417 € 2.500 € 10.500 € 11.350 € 500 € 5.000 € 10.350 €0 € 7.637 € 487 €0 € 19.425 € 98.500

Project Naar een uitdagend en groen speelveld Vlindertuin en Voedselbos Buttingaschool Duurzaam en educatieve speelvloer Nationale ambitie en verankering in de regio De Buurtcamping Haulerwijk 2020 Ooststellingwerf Energiefestival (OEF) Restyling Plantsoen De Oude Wijk Zomerfair Nijeberkoop Trefpunt: Beeldscherm Speelterrein voor kinderen Goed om te weten Historische fiets en wandeltocht Donkerbroek Aanschaf Koersbalset Bewegen op Muziek LED- verlichting De Herberg

Aanvrager Stichting De Tjongerwerven SVZ Beheer en ond Oudervereniging OBS De Boekhorst Stichting Nobilis Stichting Fraaie Boel Energiecooperatie De Eendracht ooststllingwerf Plaatselijk Belang Waskemeer PB Nijeberkoop Stichting Kunstwerf Dorpshuis Waskemeer Reuma-Patienten vereniging O'werf en omst PB Donkerbroek Dorpshuis Donkerbroek Reuma-Patienten vereniging O'werf en omst Stichting Evenementen terrein Haulerwijk Stichting De Herberg

Domein Goed opgroeien, bewegen Goed opgroeien, Gezondheid, Duurzaamheid Goed opgroeien, Bewegen, Duurzaamheid Natuur, Cultuur, Ontmoeten Ontmoeten Duurzaamheid, Recreatie Ontmoeten, Duurzaamheid, Bewegen Ontmoeten, Cultuur Kunst en Cultuur, Integratie Goed opgroeien, bewegen Gezondheid, Eenzaamheid, Voorlichting Recreatie, bewegen, Historie, Educatie Sport, Recreatie, Ontmoeten Gezondheid, Eenzaamheid, Bewegen Duurzaamheid (faciliteiten) Ontmoeten, Dorpsvoorziening, Eenzaamheid

Projecten: 2019 Nr. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16

Gr/Kl K K K K K K K K K K K K K K K G

Bedrag € 10.000 € 4.500 € 5.000 € 9.999 € 5.000 € 10.000 € 3.500 € 4.005 € 8.800 € 10.000 € 2.000 € 8.500 € 825 € 5.500 € 5.000 € 25.000

Cofin. Uren* € 8.288

€ 750

€ 5.098

€ 4.144

37

G 17 G 18 G 19 G 20 G 21 G 22 G 23 G 24 G 25 G 26 Totaal 2019:

€ 13.000 € 25.000 € 20.000 € 20.000 € 20.000 € 12.500 € 15.000 € 6.500 € 19.545 € 10.990 € 280.164

€ 18.650 € 73.892 € 50.213 € 105.616 €0 € 25.275 € 15.000 €0 €0 €0 € 561.876

€ 3.500 € 7.252

zelf plaatsen

Het Stellingenpad Transitie naar multifunctioneel sportpark Verduurzaming Sportpark "De Steegde" Duurzaam sporten in Makkinga Gezond ouder worden Afscheidshuis Oosterwolde Turfdagen Appelscha 2020 Bankjes voor senioren Nutsvoorzieningen Dorpspark Haulerwijk Meer gebruik bestaande sporthal

Stichting De Vrijstaat TCO Oosterwolde Stichting Onroerende Zaken "De Steegde" Sportclub Makkinga Dorpsbelang Langedijke De laatste eer, Langedijke Stichting Turfdagen Appelscha Midgetgolfclub Appelscha PB Haulerwijk Stichting MFA Oldeberkoop

Recreatie, bewegen, Natuur en landschap Sport, Duurzaamheid Sport, Duurzaamheid Sport, Duurzaamheid Sport, Bewegen, Ontmoeten Fysieke domein, inrichting terrein Historie, Cultuur, Recreatie Sport, Bewegen, Ontmoeten Ontmoeten, Cultuur Sport, Cultuur

Project Verduurzaming gebouwen sportpark de Steegde Pergola peuterspeelgroep Berend Botje Schaakontwikkeling Ooststellingwerf Openluchtspel "Uit de klauwen" Kerstuitvoering via livestream Ontmoetingsplek Healthy kids Ooststellingwerf Plaatsen verlichting om de buitenrijbaan Educatieve activiteiten voor senioren Kerkhof Fochteloo Aanpassen/ opknappen speelpleinen BS De Laweij Renovatie en uitbreiding jeu de boulesbanen Langedijke

Aanvrager St. Onroerende zaken de Steegde St. Scala St. Schaakbrein Historische vereniging Appelscha e.o. Muziekvereniging Laudando PB Elsloo en Tronde Rotary Club Oosterwolde Landelijke rijvereniging en ponyclub de Pion PCOB Haulerwijk St. Begraafplaatsen Oosterwolde&Fochteloo De Tjongerwerven CPO/BS De Laweij PB Langedijke

Domein Sport, Duurzaamheid Goed opgroeien Spelen, Goed opgroeien, Educatie Kunst, Cultuur, Recreatie Kunst, Cultuur Ontmoeten, Fysiek project Goed opgroeien, Gezondheid, Educatie Sport, Duurzaamheid Educatie ouderen Historie, Cultuur, Fysiek project Spelen, Goed opgroeien, Bewegen, Educatie

De Haeren, een ketel vol verhalen De Dorpskamer Appelscha Duurzame feestverlichting Appelscha

St. Kunstwerf Ooststellingwerf PB Appelscha St. Promotie Appelscha SPA05

Kunst, Cultuur, Ontmoeten Ontmoeten Duurzaamheid

Project Aanpassen terreinverharding; 2021 Spellen & Spelen op het Stellingenpad Top 2000 Synchro Show Herdenking Rampjaar 1672-1673 / Friese Waterlinie Dit zijn wij, Ooststellingwervers Nu of nooit 2021 Fitnesspark Haule Renovatie en upgrading dierweide (hertenkamp) De SlimoTheek Op wei nei in duorsume takomst mei perspektyf

Aanvrager Stichting Scouting "De Biezenhutters" Stichting Vrijstaat de Stellingen Zwemclub Njord Friesland 1934 Stichting "De Grijpvogel" Stichting Kunstwerf Stichting Nobilis Plaatselijk Belang Haule Stichting De Balhof Oosterwolde ZuidOostZorg sv Donkerbroek

Domein Bewegen, educatie Recreatie, bewegen, Natuur en landschap Sport, Meedoen Historie, Cultuur Kunst, Cultuur, Ontmoeten Historie, Cultuur, Recreatie Sport, Bewegen, Meedoen Ontmoeten Zorg, Lander thuiswonen, Meedoen Sport, Duurzaamheid

€ 29.032

Projecten: 2020 Nr. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11

Gr/Kl K K K K K K K K K G G

G 12 G 13 G 14 G 15 Totaal 2020:

Bedrag € 7.000 € 2.500 € 6.874 € 4.500 € 6.400 € 7.500 € 10.000 € 1.500 € 1.500 € 18.750 € 14.000 € 17.500

Cofin. Fondsen € 25.853 € 7.659 € 2.877 € 18.450 €0 € 7.500 € 54.336 € 4.500 €0 € 38.170 € 16.000

€ 13.500 € 25.000 € 15.000 € 151.524

€ 4.000 € 36.710 € 12.438 € 229.993

Cofin. Uren*

€ 2.500

-

€ 1.500 € 2.590 € 1.908 € 6.998

Bewegen, Ontmoeten

Projecten: 2021 Nr. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

Gr/Kl K K K K K K K G G G

Bedrag € 2.500 € 5.000 € 3.270 € 7.000 € 3.550 € 10.000 € 10.000 € 25.000 € 23.600 € 15.000

Cofin. Fondsen € 17.516 € 10.400 € 1.010 € 14.675 € 1.000 € 69.600 € 13.420 € 22.764 € 15.920 € 58.359

Cofin. Uren*

€ 432 € 5.400

€ 7.236 € 3.024

38

G 11 G 12 G 13 G 14 Totaal 2021:

€ 18.991 € 25.000 € 25.000 € 25.000 € 198.911

Totalen 18/21: € 781.470

€ 8.140 € 58.219 € 29.000 € 8.721 € 328.743

€ 993 € 5.000 € 6.000

€ 1.267.773

€ 82.889

Totale min. waarde initiatieven 18/21:

Realisatie Speelbos Hertenkamp te Koepelbosch Vernieuwing schoolplein SBO de Kampingerhof Multisportkooi Haulerwijk Realisatie multifunctioneel centrum Oosterwolde

Vereniging voor Plaatselijk Belang Oldeberkoop Stichting Comprix Plaatselijk Belang Vooruitgang Haulerwijk Korfbalvereniging DIO Oosterwolde

Spelen, Bewegen Spelen, Goed opgroeien, Bewegen, educatie Sport, Bewegen, Meedoen Sport, Ontmoeten, Duurzaamheid

€ 28.085

€ 2.132.132

*Opmerkingen: Er is niet gevraagd om vrijwilligersuren te specificeren in de begroting. Deze zijn daarom maar voor een klein deel na te gaan. in werkelijkheid is de waarde van de vrijwillige inzet dan weergegeven. wanneer vrijwilligersuren zijn opgenomen is meestal met het tarief van €10,36 per uur gerekend.

39

Bijlage 3. Beoordelingsverslagen 2018 - 2021

40

Beoordelingsverslag Het Fonds 2018 Dit is het beoordelingsverslag van Het Fonds 2018. Dit verslag is een bijlage bij het advies aan BenW over de rangschikkingen van de aanvragen en de honorering en afwijzing van aanvragen. Dit verslag bevat een overzicht van de aanvragen, toekenningen en afwijzingen en scores. Aanvragen 2018 In 2018 zijn in totaal 25 aanvragen ingediend. Na de hersteltermijn waren alle aanvragen compleet. Afwijzingen Na een inhoudelijke ambtelijke check van de aanvragen bleken vijf aanvragen afgewezen te moeten worden. Deze aanvragen en de reden van afwijzing zijn: Aanvraag afgewezen Bridge De Miente Stobbe poele project Turfdagen Nationale ambitieverankering in de regio Hannie Mein Kunstprijs voor 2020

Reden van Doorlopende activiteit zonder enig vernieuwd component. Geen toestemming aangetoond Fryske Gea en Staatsbosbeheer Niet afgerond binnen termijn incl. mogelijk uitstel, juli 2020 Niet afgerond binnen termijn incl. mogelijk uitstel, 31-12-2020 Niet afgerond binnen termijn incl. mogelijk uitstel, najaar 2020

Afwijzing o.b.v. artikel Art. 7 lid a Subsidieregeling Het Fonds 2018-2021 art. 4:35 lid 1 onder a en b AWB art. 4:35 lid 1 onder b AWB art. 4:35 lid 1 onder b AWB art. 4:35 lid 1 onder b AWB

Beoordeling Adviescommissieleden hebben de aanvragen individueel beoordeeld. Deze beoordelingen zijn tijdens een overleg op 20 november 2019 gedeeld en besproken. De uiteindelijke beoordeling is als volgt tot stand gekomen: Commissieleden hebben op alle criteria behalve het criterium Ruimte voor andere initiatieven1 (Art. 8 lid 4 onder J Subsidieregeling Het Fonds 2018-2021) een score van 0 t/m 4 gegeven. Het criterium Ruimte voor andere initiatieven is naar rato gescoord op basis van de hoogte van het aangevraagde bedrag (de laagste bedragen een 4 en de hoogste bedragen een 0). De scores per criteria zijn opgeteld tot een totaal per lid van de adviescommissie. De totalen per lid zijn opgeteld en gedeeld door het aantal adviescommissieleden (4). Hierdoor is een gemiddelde totaalscore ontstaan op basis waarvan de rangschikking is gemaakt. Minimale score Op basis van art. 8 lid 6 Subsidieregeling Het Fonds 2018-2021 zijn geen aanvragen afgevallen. Elke aanvraag had minimaal 9 punten en minimaal op 1 criterium gemiddeld een 3. Rangschikking Grote initiatieven en kleine initiatieven worden apart gerangschikt.

1 Hoe minder budget werd aangevraagd hoe hoger de punten. Een stimulans om niet meer dan strikt noodzakelijk

aan te vragen en cofinanciering te zoeken.

41

De rangschikking voor grote initiatieven ziet er dan als volgt uit: Rang 1

2

3

4

5

6

Aanvraag vanaf €10.001 Ontsluiting kampen Ybenhaer en Oranje Aanvrager: Stichting Dorpsbelang Fochteloo Korte omschrijving project:  Snoeien en ordenen begroeiing  Blootleggen en opknappen fundamenten  Veiligheid aanbrengen op overblijfselen  Oorspronkelijke paden ontdoen van humus en begroeiing, daarna deklaag aanbrengen  Nieuwe paden verhard aanleggen  Informatiepanelen aanmaken en plaatsen  Educatief materiaal ontwikkelen Ledverlichting en Zonnepanelen ijsbaan Fochteloo Aanvrager: Ijsclub Eensgezind Fochteloo Korte omschrijving project: De huidige, zeer matige lichtkwaliteit, opwaarderen tot een veilig en verantwoord schaatsplezier en tevens het energieneutraal maken van de ijsbaan. De Stellingen 2019 Aanvrager: Stichting Vrijstaat de Stellingen Korte omschrijving project:  Het uiteenzetten van het Stellingenpad(regionaal wandelpad) in samenwerking met het NIVON  Optredens van het Vrijstatig Volkje in voorjaar en najaar  Stellingen Festival 2019 op 15,16 en 17 September 2019  Scholieren(van middelbaar beroepsonderwijs)actief betrekken door ze bijv. affiches te laten maken  Het betrekken van toneelverenigingen uit de verschillende dorpen van Ooststellingwerf bij het Stellingen Festival 2019  Verkiezing President 2019  Het laten herleven van oude tradities en gebruiken. Paasoptocht, midzomerdansen.

 Samenwerking met 10 andere ondernemers van toeristische ondernemers Appelscha tot vluchtelingen en statushouders en bewoners van zorgcentra. Elektrische deelauto Aanvrager: Stichting DO! Korte omschrijving project: Na de succesvolle pilot deelauto Ooststellingwerf in 2018, nu een vervolg en aanschaf van een deelauto. Het verder gaan met het promoten van elektrische deelauto´s en zo het autobezit onder samenwonenden in een woning en jongeren terugbrengen. Dagcreatief Knooppunt Haule Aanvrager: Plaatselijk belang Haule Korte omschrijving project: Ontwikkeling dagcreatief knooppunt Haule door toegang naar de ijsbaan en het naastliggende woonerf te realiseren. Zo ook parkeervoorziening en inrichting dagcreatieve functie (opschonen, gras zaaien, vissteiger aanleggen, picknickbank plaatsen). Korte wandelroute langs ijsbaan en pingo.Langewandelroute door Blauwe Bos. Renovatie Klokkenstoel luidinstallatie dorpskerk Oosterwolde Aanvrager: Stichting vrienden van de Dorpskerk Oosterwolde

Score 30

Subsidie €25.000,-

29

€11.625,-

27

€22.000,-

24,75

€24.500,-

24,25

€18.817,-

14,75

€16.996,-

42

Korte omschrijving project: Renovatie van de klokkenstoel en de luidinstallatie Dorpskerk Oosterwolde.  Demontage en afvoer naar de gespecialiseerde werkplaats van de klokkenreparateur  Restauratie of vervanging van de luidassen  Aanschaf dubbeltrekkende luidmotor  Aanvoer, plaatsing en herinstallatie van dit alles  Afstelling van de gehele installatie  Aanpassing houtwerk en schilderwerk van de klokkenstoel Totaal:

€118.938,-

Score 25,25

Subsidie €2.000,-

21,5

€2.800,-

21

€2.500,-

19,75

€8.500,-

19,25

€2.803,-

De rangschikking voor kleine initiatieven ziet er dan als volgt uit: Rang 1

2

3

4

5

Aanvraag t/m €10.000 De buurtcamping Haulerwijk Aanvrager: Stichting Fraaie Boel Korte omschrijving project: Tijdens de buurtcamping Haulerwijk kamperen Haulerwijkers in eigen dorp. De buurtcamping wordt georganiseerd door en voor Haulerwijkers. Er worden kinderactiviteiten georganiseerd die normaal gesproken niet in het dorp aangeboden worden. Mensen met een kleine beurs kunnen een korte vakantie vieren voor een heel laag bedrag. Ouderen worden bij het project betrokken door een campingmiddag aan te bieden in zorgcentrum Sinnehiem. Gezamenlijke duurzame feestverlichting Waskemeer Aanvrager: Plaatselijk Belang Waskemeer DES Korte omschrijving project: Het realiseren van duurzame feestverlichting die brand tijden de donkere maanden november en december. De oude verlichting was zo slecht en veroorzaakte kortsluiting en is dus niet meer veilig te gebruiken. Door de aanschaf van nieuwe kwaliteitsverlichting wordt de komende 10 jaar verlichting gewaarborgd. De verlichting zal tijdens Sint-Maarten op 11 november 2019 feestelijk geopend worden door de kinderen van de basisschool Duurzaam wonen Makkinga Aanvrager: Plaatselijk Belang Makkinga Korte omschrijving project: We gaan actief mensen interviewen om de resultaten te verwerken in een plan voor het opzetten van een lokale wooncorporatie voor duurzame huurwoningen en bouwen in eigen beheer.

De samenwerking wordt bevorderd omdat vreemden en bekenden elkaar gaan interviewen over wonen en samen gaan nadenken over bouwen in eigen beheer. Nieuwe stoelen voor verenigingen Haulerwijk Aanvrager: VKZ Haulerwijk Korte omschrijving project: Het vervangen van 600 stoelen die ter beschikking staan voor alle sociale en culturele evenementen in Haulerwijk en directe omgeving. Aanschaf middelen voor activiteiten Aanvrager: Onafhankelijke Seniorenvereniging Ooststellingwerf Korte omschrijving project: Omdat wij het gehele jaar dooractiviteiten hebben in de diverse dorpen van onze gemeente, waarvoor de plaatselijke activiteitencommissies verantwoordelijk

43

6

7

8

9

zijn en dan steeds weer middelen moeten huren, zouden wij het heel prettig vinden als we zelf over die middelen kunnen beschikken. Aanpak Sport-/ Doeveld Ravenswoud Aanvrager: Plaatselijk Belang Ravenswoud Korte omschrijving project: Om het doorgaans veel te drassige en voor de huidige behoefte veel te grote veld (weer) bruikbaar te maken wordt ca. een derde deel ervan opgehoogd en voorzien van nieuwe drainage. Als inrichting is in eerste instantie alleen voorzien in een jeu-deboulespark met 1 of 2 bankjes. Dit zal de komende jaren gefaseerd worden aangevuld met bv. Een duikelrek, tafeltennistafel, doelen voor een trapveldje en andere sport- en spelelementen. Naar gelang de financiën dit toelaten. Daarnaast is het de bedoeling om het resterende gedeelte van het huidige veld gefaseerd in te zaaien met een insectenvriendelijk bloemenmengsel, alsmede om er een broeihoop aan te leggen; beide ter vergroting van de natuurwaarde. Openluchtspel hongerproces van Appelscha 1893 Aanvrager: Historische vereniging Appelscha Korte omschrijving project: Ter gelegenheid van de herdenking van de 100e sterfdag van Domela Nieuwenhuis is het idee opgevat het openluchtspel ‘’Het hongerproces van Appelscha in 1983’’ te heropvoeren. Tinus Veenstra schreef het openluchtspel dat in 1946 in Appelscha werd opgevoerd. De originele tekst is helaas verdwenen maar, wordt herschreven.