Agendabundel

Jaarverslag en Jaarrekening 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

De reguliere dienstverlening vormgeven was daarnaast dé grote uitdaging van 2024 en ook één van de redenen waarom ‘Forensische Geneeskunde 3Noord (FG3Noord)’ onvermijdelijk werd. Door capaciteitsproblemen onder de forensisch artsen was de dienstverlening moeilijk te garanderen. Dankzij de enorme inzet van artsen in Fryslân, maar ook zeker in Drenthe en Groningen en van ZZP-artsen, bleef de zorg grotendeels gegarandeerd. Op 1 januari 2025 is FG3Noord een feit en kunnen we verder bouwen aan onze forensische geneeskundige zorg. Aanbesteding medische arrestantenzorg In 2024 startte Politie Noord-Nederland een aanbesteding voor de medische arrestantenzorg (MAZ) die forensisch artsen en verpleegkundigen verlenen. Deze aanbesteding bracht grote onzekerheid mee over het voortzetten van deze dienstverlening. De aanbesteding werd in 2024 echter meerdere keren uitgesteld. In februari 2025 hopen we op meer duidelijkheid. GGD als crisisorganisatie In 2024 waren er geen inzetten van ons crisisteam nodig. Ook waren er geen opschalingen nodig voor de GGD, MMK of GOR. Er waren drie incidenten gerelateerd aan scholen waarbij Psychosociale Hulpverlening (PSH) betrokken was, maar opschaling was niet nodig. Voor IZB was er één uitgebreid bron- en contactonderzoek na een specifieke casus.

Zorg en veiligheid / Maatschappelijke zorg Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein De Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein (Wams) is eerder controversieel verklaard. Het wetsvoorstel regelt dat gemeenten de wettelijke mogelijkheid krijgen om tot een gecoördineerde aanpak te komen voor mensen of gezinnen met meerdere problemen. De wet staat nog op de agenda om aangeboden te worden aan de Eerste Kamer, maar hiervoor is nog geen datum bekend. Meldpunten Het team Maatschappelijke Zorg heeft de basistaken volgens plan uitgevoerd. In het afgelopen jaar zijn in totaal 1289 meldingen verwerkt. Deze meldingen zijn getriageerd en verrijkt en vervolgens overgedragen aan de juiste zorgpartners of afgehandeld door het team Maatschappelijke Zorg vanuit hun vangnetfunctie. In 2024 voerde het Ministerie van Volksgezondheid een radiocampagne uit om de bekendheid van het meldpunt ‘Zorgwekkend gedrag’ te vergroten. Ook in Fryslân leidde dit tot een toename van het aantal meldingen van burgers. Verder zijn we aangesloten bij de stuurgroep ‘Kenniswerkplaats Onbegrepen Gedrag’ van NHL/Stenden om de verbinding met het meldpunt te versterken. In samenwerking met de politie is verder gewerkt aan het verbeteren van de samenwerking rond de i28-meldingen (meldingen van personen met verward gedrag, niet-acute zorg nodig).

Grip op onbegrip We hebben een externe projectleider ingehuurd om een, door ZonMw gesubsidieerd, project te leiden. Dit project is gericht op het verbeteren van de zorg voor mensen met verward gedrag en het verminderen van herhaalmeldingen bij ketenpartners. Binnen het project werken de GGD, acute ketenpartners en het sociaal domein van de grootste gemeenten in Fryslân samen. De looptijd van het project is tot 1 september 2025, met de mogelijkheid tot verlenging. Tot nu toe is gewerkt aan: • • • •

het opbouwen van een netwerk; het aantrekken van nieuwe medewerkers; het starten van data-onderzoek; het organiseren van bijeenkomsten om de voortgang te bespreken.

17

Jaarverslag en Jaarrekening 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

Toezicht houden Inspecties kinderopvang, Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en technische hygiënezorg In 2024 stond de basistaak ‘het uitvoeren van wettelijk en contractueel toezicht’ centraal. Door personeelstekort zijn de inspecties voor de kinderopvang niet volledig afgerond. Inmiddels hebben we nieuw personeel aangesteld dat vanaf 2025 volledig inzetbaar is. De Wmo-inspecties voerden we in 2024 allemaal uit conform de afspraken. Alle andere technische hygiënezorg-inspecties bij AZC’s, tattoo- en piercingstudio's, schepen en bordelen hebben we ook conform afspraken uitgevoerd.

2.2.4. Organisatie Strategisch huisvestingsplan In 2024 werkten we, als onderdeel van de Bestuurlijke Opdracht, een aantal huisvestingscenario’s uit. Naar aanleiding hiervan pasten we ons strategische huisvestingsplan aan, dat we in 2025 aan het bestuur voorleggen. We geven hier in 2025 verder uitvoering aan, zodat we in de periode 2025-2035 het huidige tekort van € 250.000 op huisvesting binnen de begroting oplossen. Audit Harmonisatie Kwaliteitsbeoordeling in de Zorgsector In januari 2024 zijn de HKZ-auditors van LRQA bij GGD Fryslân en Bedrijfsvoering op bezoek geweest. Ze hebben gekeken of wij voldoen aan de normen van de Harmonisatie Kwaliteitsbeoordeling in de Zorgsector (HKZ). Dit resulteerde in een positief resultaat, want het kwaliteitskeurmerk is weer verlengd voor het komende jaar. Naast complimenten waren er ook 2 minpunten, zogenaamde ‘minors’: 1. De personeelsanalyse werd niet volledig uitgevoerd volgens de HKZ-norm. 2. De kwaliteitsdocumenten. Om hieraan tegemoet te komen, voeren we aanvullende analyses uit en werken we aan het verbeteren van de toegankelijkheid en beschikbaarheid van kwaliteitsdocumenten via een centraal platform. Deze stappen dragen bij aan een verdere professionalisering van onze kwaliteitsborging. Personeel Wij zagen in 2024 een dalende trend in het verzuimpercentage ten opzichte van 2023.

We zijn blij om te zien dat onze inspanningen rondom verzuim leidden tot deze daling. Desondanks blijft dit aandacht vragen van het Management Team van de GGD. Vakmanschapsprofielen In 2024 startte het project ‘Vakmanschapsprofielen’. Binnen dit project stellen we voor alle functies vakmanschapsprofielen op. Hierbij maken we de bevoegd- en bekwaamheden per functie inzichtelijk. De profielen geven daarnaast ook inzicht in de organisatievereisten en benodigde competenties. De vakmanschapsprofielen vormen de basis voor ons handelen en dragen bij aan het leveren van kwalitatief goed werk. De eerste vakmanschapsprofielen stelden we in 2024 op. In 2025 volgen er meer.

18

Jaarverslag en Jaarrekening 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

2.3. Wat heeft dit gekost? Begroting na 3e wijziging Lasten

Baten

Realisatie 2024 Saldo

Lasten

Baten

Saldo

Programma Gezondheid Pijler 1 Pijler 2 Pijler 3 Pijler 4 Toegerekende organisatiekosten

21.437.772 4.896.032 16.541.740 22.091.400 5.659.821 16.431.579 16.918.201 7.731.933 9.186.268 17.415.294 8.449.829 8.965.465 5.365.033 4.684.702 680.331 4.814.683 3.927.227 887.456 1.944.371 1.944.371 2.235.530 1.942.891 292.639 6.814.793 83.680 6.731.113 6.858.477 274.405 6.584.072 52.480.170 19.340.718 33.139.452 53.415.384 20.254.173 33.161.211 Subtotaal programma Dekkingsmiddelen gezondheid Gemeentelijke bijdrage 31.636.378 -31.636.378 31.636.378 -31.636.378 Subtotaal dekkingsmiddelen 31.636.378 -31.636.378 31.636.378 -31.636.378 53.415.384 51.890.551 1.524.833 Totaal saldo van baten en lasten 52.480.170 50.977.096 1.503.074 102.000 1.605.074 -1.503.074 102.000 1.361.244 -1.259.244 Reservemutaties gezondheid Gerealiseerd resultaat gezondheid

52.582.170

52.582.170

-

53.517.384

53.251.795

265.589

Voor een toelichting op de verschillen wordt verwezen naar bladzijde 62.

19

Jaarverslag en Jaarrekening 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

2.4. Feiten en cijfers programma Gezondheid Cijfers medewerkers 2024

20

3. Programmaverantwoording Crisisbeheersing

3.1. Algemeen Crisisbeheersing is als werk- en vakgebied continu in beweging. In 2023 is de Veiligheidsstrategie voor het Koninkrijk der Nederlanden 2023-2029 opgeleverd. Daarin staat dat de kans relatief groot is dat er de komende jaren gebeurtenissen plaatsvinden die de nationale veiligheid raken. Volgens het Rijk vraagt dit om versterking van Crisisbeheersing, een hogere paraatheid en een weerbare samenleving. Daarom ontvingen de veiligheidsregio’s met ingang van 2023 structureel extra BDURmiddelen (Brede Doel Uitkering Rampenbestrijding) om de formatie van de afdeling Crisisbeheersing in 2023 én in 2024 te versterken. We rondden de werving en selectie van nieuwe medewerkers eind 2024 grotendeels af. Met de versterkte afdeling Crisisbeheersing leveren wij een bijdrage aan het realiseren van de ambities uit de Landelijke Agenda Crisisbeheersing 2024-2029. Het Rijk en het Veiligheidsberaad stelden die agenda in 2024 vast. Wij zijn trots dat we in 2024 onze crisisorganisatie 24/7 op sterkte hebben gehouden. In de huidige arbeidsmarkt vraagt de werving en selectie, maar ook het opleiden van nieuwe crisisfunctionarissen, een enorme inspanning van ons. Ook zijn we er weer in geslaagd om al onze wettelijke taken succesvol uit te voeren.

3.2. Wat hebben wij bereikt in 2024? In de meerjarenkoers 2023-2026 werken we met vijf speerpunten. Hieronder vertellen we per speerpunt wat we in 2024 hebben bereikt. 1. Wij zijn 24/7 alert en paraat Wij beschikken over een robuuste crisisorganisatie met passend en voldoende personeel. Daarmee staan we 24/7 paraat. Crisisorganisatie op sterkte, vakbekwaam en 24/7 paraat Net als voorgaande jaren kende de crisisorganisatie in 2024 een verloop in de bezetting. We hebben 22 nieuwe crisisfunctionarissen geworven en opgeleid voor de crisisorganisatie. Deze zijn niet allemaal in dienst bij de veiligheidsregio, maar komen ook vaak uit partnerorganisaties waaronder de gemeenten. Hiermee bleven alle piketgroepen bezet met passend personeel. En dit betekende dat de crisisorganisatie ook in 2024 weer 24/7 paraat was. We voerden het afgelopen jaar een volledig vakbekwaamheidsprogramma uit.

Zo organiseerden we onder andere trainingen voor: • burgemeesters: ‘Crisiscommunicatie voor bestuurders’; • gemeentesecretarissen: ‘Rol van adviseur in het Gemeentelijk BeleidsTeam (GBT)'; • gemeenten-bevolkingszorg: scenario’s zoals ‘overboord geslagen containers’, ‘extreem weer, hoog water’, ‘extreem weer tijdens een evenement’ en ‘explosie in een drugslab’; • onze crisisteams Commando Plaats Incident (CoPI), Coördinatieteam Waddeneilanden (CoWA) en Regionaal Operationeel Team (ROT): scenario's ‘extreem geweld’ en ‘besmeurde vogels op een eiland'; • onze crisisorganisatie: oefenen met burgers op het strand van Schiermonnikoog; • de regionale ambulancevoorziening en het ziekenhuis MCL. Zij oefenden de grootschalige geneeskundige opvang van veel slachtoffers tijdens de veldoefening ‘instorting flatgebouw’ in de wijk Heechterp in Leeuwarden. De brandweer organiseerde deze oefening. 21

Jaarverslag en Jaarrekening 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

De crisisorganisatie moest verder elf keer in actie komen bij een GRIP 1-situatie. Het ging in die gevallen vaak om zeer grote branden, maar er was ook de situatie van wateroverlast in Buitenpost. De crisisorganisatie kwam ook in actie met een voorbereidend Regionaal Operationeel Team (ROT) bij situaties die geen GRIP waren, maar wel om afstemming vroegen. Denk aan de wereldwijde computerstoring in juli 2024 en een grote brand in Flevoland. Deze situaties hadden effecten op onze regio. VRF voldoet aan Toetsingskader Inspectie Justitie en Veiligheid Op verzoek van de Inspectie hebben wij, net als voorgaande jaren, een zogenaamde ‘Rode Draden Analyse’ aangeleverd over 2023. Deze analyse was gebaseerd op zeven GRIPincidenten, één niet GRIP-inzet en 52 praktijksimulaties. De Inspectie Justitie en Veiligheid heeft ons laten weten dat VRF weer voldoet aan alle vereisten uit het Toetsingskader. Wel heeft de Inspectie aandacht gevraagd voor het houden van een systeemtest, omdat we in 2023 geen GRIP-3- of GRIP-4-inzetten hebben gehad. In de bestuurscommissie Veiligheid is daarom aangekondigd dat we in 2025 een systeemtest organiseren.

Nieuw beleidsplan voor de meldkamerfunctie crisisbeheersing Het Algemeen Bestuur stelde in juli 2023 – samen met de Algemene besturen van de veiligheidsregio's Groningen en Drenthe – een nieuw convenant vast voor de samenwerking van deze drie Veiligheidsregio in de meldkamer Noord-Nederland. Aanleiding hiervoor is de landelijke meldkamersamenwerking (LMS). Als gevolg van dit convenant hebben de drie noordelijke veiligheidsregio’s extra geïnvesteerd in de gezamenlijke meldkamerfunctie. Met als resultaat dat de drie directeuren van de noordelijke veiligheidsregio’s in 2024: • de personele invulling van de calamiteitencoördinator op de meldkamer hebben geborgd; • een nieuw vierjaarlijks integraal beleidsplan voor de meldkamerfunctie hebben vastgesteld. In 2025 en de daaropvolgende jaren pakken we, naast organisatorische prioriteiten, ook diverse beleidsmatige prioriteiten op. Crisiscommunicatie op www.fryslanveilig.nl Veiligheidsregio Fryslân heeft een nieuwe website ontwikkeld: www.fryslanveilig.nl. Hier kunnen de Friese inwoners onder andere 24/7 informatie vinden over actuele incidenten in Fryslân. Maar zij kunnen hier ook lezen wat zij zelf kunnen doen om de risico’s voor henzelf en hun naasten te beperken. Het was urgent om deze nieuwe website snel te ontwikkelen, omdat social media platform X niet meer voldoet als betrouwbaar en toegankelijk communicatiemiddel. 2.

Wij dragen bij aan het voorkomen van crisis Wij adviseren en informeren inwoners, gemeenten, instellingen en andere partijen in ons netwerk. Met als doel: meer veiligheid en bewustzijn. Actuele planvorming In 2024 implementeerden we de deelplannen ‘Bevolkingszorg’ en ‘Crisiscommunicatie’. Daarnaast hebben we het rampbestrijdingsplan herzien voor inrichtingen die vallen onder het Besluit Rampen en Zware Ongevallen. Het Algemeen Bestuur stelde dit plan vast, dat nu ‘Seveso-inrichtingen Fryslân’ heet. Ook vertaalden we het landelijk crisisplan ‘Extreem Geweld en Terrorisme’ naar de eigen regio. En maakten we verder nieuwe informatiekaarten voor ‘Uitval Telecom’ en voor de ‘Sportstadions en evenementen’. Evenementen In 2024 hebben de gemeenten onze veiligheids- en gezondheidsadviezen gebruikt voor de vergunningverlening van evenementen. Alle evenementen zijn feestelijk en veilig verlopen. De burgemeesters van de Elfstedentochtgemeenten hebben opdracht gegeven om een eenduidig en uniform mobiliteits- en crowdmanagementplan op te stellen voor iedere Elfstedentochtgemeente. In 2024 zijn er zeven gemeentelijke werksessies geweest. In 2025 vindt er een bestuurlijke bijeenkomst plaats en wordt het crowdmanagementplan opgeleverd.

22

Jaarverslag en Jaarrekening 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

Stand van zaken voorbereiding zorgaanbieders op rampen en crises (GHOR) In de periode na corona hebben GGD-GHOR Nederland en het Landelijk Netwerk Acute Zorg (LNAZ) nagedacht over de hernieuwde samenwerking tussen het Regionaal Overleg Acute Zorgketen (ROAZ) en de Directeur Publieke Gezondheid (DPG). Dit resulteerde op 9 juli 2024 in het aanbieden van de handreiking ‘Samenwerking ROAZ en DPG - samenwerking in de regio bij rampen en crises’ aan alle DPG'en en voorzitters van het ROAZ. In de handreiking is deze bewakingsrol van de DPG concreet uitgewerkt: • Het toezien op en rapporteren aan het bestuur van de veiligheidsregio over de mate van de voorbereiding van de zorg. We wilden het bestuur hier in 2024 al over informeren, maar in verband met deze nieuwe handreiking schuift dit door naar 2025. Hieraan zijn geen inhoudelijke consequenties verbonden. Risicocommunicatie aan inwoners In 2024 communiceerden wij regelmatig met Friese inwoners over risico’s uit ons ‘Regionaal Risicoprofiel’ en naar aanleiding van urgente onderwerpen en actualiteiten. Hierbij hebben wij gebruik gemaakt van diverse online campagnes. Steeds meer inwoners bekijken onze website www.vrfryslan.nl/laatjenietverrassen en onze social mediakanalen. 3.

Wij werken duurzaam en omgevingsbewust Wij zijn een wendbare organisatie die alert is op landelijke en maatschappelijke ontwikkelingen, die inspeelt op nieuwe risico’s en trends en die deze toepast in de praktijk en in de bedrijfsvoering. Crisisbeheersing bij overstromingen (Deltaprogramma) Integrale waterveiligheidsstrategie Waddeneilanden In het Deltaprogramma Waddengebied staat dat we voor elk Waddeneiland een integrale waterveiligheidsstrategie opstellen voor hoogwater en overstromingen. In 2023 hebben we een pilot uitgewerkt voor Ameland binnendijks en voor Vlieland buitendijks. De colleges van de gezamenlijke Waddeneilanden hebben ons naar aanleiding daarvan gevraagd om voor de andere eilanden vergelijkbare rapportages op te stellen. We leverden deze rapportages in 2024 op. Het Dagelijks bestuur van het samenwerkingsverband Waddeneilanden stelde ze vast. Daarmee hebben we deze voorkeursstrategie uit het Deltaprogramma Waddengebied succesvol afgerond. 4. Wij zetten de netwerksamenleving centraal Wij verbinden burgers, gemeenten, bedrijven en instellingen, werken met hen samen en benutten elkaars kennis en expertise voor, tijdens en na een incident of crisis. Kennisschakelpunt Veiligheid Fryslân In 2024 hebben we bijeenkomsten gehad van ons nieuwe ‘Kennisschakelpunt Veiligheid Fryslân’.

Dit innovatieve netwerk – met wetenschappelijke partners aan boord – gaat ons helpen met het verbinden, vergroten en verspreiden van kennis. Zodat we samen leren en op die manier een integrale bijdrage leveren aan een gezond en veilig Fryslân. Publiek-private samenwerking In opdracht van VRF, hebben we in 2024 een evaluatie uitgevoerd naar de publiek-private samenwerking tussen onze organisatie en de Professionele Watersportondernemers (PWO’ers). Deze ondernemers vervullen alweer acht jaar lang een ondersteunende taak bij de aanpak van incidenten op de Fryske binnenwateren. Uit de evaluatie kwam naar voren dat de samenwerking veel meerwaarde biedt. En dat geldt vooral voor de momenten wanneer er op het water iemand gered moet worden en elke seconde telt. De uitkomsten uit de evaluatie gebruiken we om de samenwerking verder te verbeteren.

23

Jaarverslag en Jaarrekening 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

5. Wij werken informatiegestuurd met betrouwbare data Wij ontwikkelen ons tot een informatieknooppunt en werken zoveel mogelijk met betrouwbare data. Veiligheidsinformatieknooppunt is operationeel In de meerjarenkoers 2023-2026 van VRF staat als ambitie opgenomen dat we een veiligheidsinformatieknooppunt (VIK) inrichten dat 24/7 operationeel is. Dit VIK sluiten we aan op het landelijke Knooppunt Coördinatie Regio’s en Rijk (KCR-2). Doel hiervan is dat het Rijk en de veiligheidsregio's bij een crisis werken vanuit een centraal informatiebeeld. In 2023 hebben we hiervoor met de extra BDUR-middelen passend personeel gevonden en een plan van aanpak opgesteld. In 2024 voerden we dit plan van aanpak conform de planning uit. Het VIK is operationeel conform fase één - open tijdens kantoortijden – en aangesloten op het landelijke knooppunt. De crisisfunctionarissen kunnen nu een wekelijks veiligheidsbeeld raadplegen. De medewerkers van het VIK maken dit beeld. Ook heeft het VIK de crisisorganisatie ondersteund met een actueel veiligheidsbeeld tijdens de jaarwisseling 2024-2025.

24

Jaarverslag en Jaarrekening 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

3.3. Wat heeft dit gekost?

Begroting na 3e wijziging

Realisatie 2024

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

Producten Crisisbeheersing

7.067.302

217.347

6.849.955

6.750.620

155.027

6.595.594

Toegerekende organisatiekosten

1.317.935

12.606

1.305.329

1.324.516

41.339

1.283.177

Programma Crisisbeheersing

Subtotaal programma 8.385.237 229.953 8.155.284 8.075.136 196.365 7.878.771

Dekkingsmiddelen Crisisbeheersing Rijksbijdrage BDUR

4.768.687

-4.768.687

4.955.684

-4.955.684

3.370.457

-3.370.457

3.370.457

-3.370.457

-

8.139.144

-8.139.144

8.326.141

-8.326.141

8.385.237

8.369.097

8.522.506

-447.370

Gemeentelijke bijdrage Subtotaal dekkingsmiddelen Totaal saldo van baten en lasten

16.140

8.075.136

Reservemutaties Crisisbeheersing Gerealiseerd resultaat crisisbeheersing

16.140

8.385.237

8.385.237

-16.140 -

8.075.136

12.189

-12.189

8.534.696

-459.559

25

Jaarverslag en Jaarrekening 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

3.4. Feiten en cijfers programma Crisisbeheersing Cijfers medewerkers 2024 43

38,33

50 40 30 20 10

Aantal

0

Medewerkers

2. Aantal medewerkers

Voltijd (fte)

Aantal

Man

16

Vrouw

27

% Man

37

Vrouw

63

% <30

16,3

30-44

37,2

45-59

37,2

>60

9,3

Activiteiten 2024 Feiten en cijfers programma Crisisbeheersing GRIP-inzetten Niet GRIP-inzetten

Aantal 11 2

26

4. Programmaverantwoording Brandweer

4.1. Algemeen In 2024 heeft Brandweer Fryslân zich bewezen als een betrouwbare en deskundige partner op het gebied van (brand)veiligheid. We waren een parate organisatie en traden snel en professioneel op bij het bestrijden van incidenten. Daarnaast vervulden we onze taak in advisering en toezicht in het kader van brandveiligheid met zorg en expertise. We konden hierbij goed voldoen aan de vraag. In 2024 hebben we de Kazerne Volgorde Tabel opnieuw ingericht. Ook evalueerden we het dekkingsplan en hebben we gekeken naar hoe we komende jaren goede brandweerzorg willen leveren. Dit vroeg veel van onze beroeps- en vrijwillige collega’s, maar dankzij hun inzet hebben we deze taken succesvol uitgevoerd. En daar mogen we met recht trots op zijn.

4.2 Repressie Het jaar 2024 kenmerkte zich door incidenten die alle facetten van ons vak raakten: incidenten op het water, (verkeers)ongevallen, weergerelateerde incidenten en branden. De wateroverlast in Buitenpost, de grote brand in garageboxen in Wolvega en de brand in de binnenstad van Sneek zijn voorbeelden van incidenten met impact in de maatschappij. In totaal zijn we 4040 keer gealarmeerd en dat is een lichte daling ten opzichte van voorgaande twee jaren. De relatief grootste dalingen zijn te zien bij de classificaties leefmilieu en ongeval. Het is niet duidelijk welke oorzaak daaraan ten grondslag ligt. Het afgelopen jaar kende daarnaast soms zeer drukke periodes waarin (grote) incidenten elkaar snel opvolgden of zelfs gelijktijdig plaatsvonden, ook in de zomerperiode. Dit legde een grote druk op onze organisatie. Maar met ons netwerk van brandweerposten hebben we laten zien dat we ook in die omstandigheden de brandweerzorg konden bieden. Getoetst aan de tijden van het dekkingsplan hebben we in 93% van de prio 1-brandmeldingen een opkomsttijd gerealiseerd die binnen de normtijd voor het betreffende risicogebied ligt. Voor de prio 1-meldingen waar technische hulpverlening nodig is, lukte dit in 96% van de gevallen.

27

Jaarverslag en Jaarrekening 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

4.3 Wat hebben wij bereikt in 2024? Een nieuwe Kazerne Volgorde Tabel We actualiseerden het beleid en de werkwijze rond de Kazerne Volgorde Tabel (KVT). Doel hiervan is dat de Friese burger de best passende brandweerzorg krijgt. De KVT is namelijk een belangrijke schakel in het alarmeringsproces. Aan de hand van deze tabel wordt bepaald welke kazerne bij een melding als eerst (en opvolgend bij meerdere voertuigen) wordt opgeroepen. Het alarmeringsproces houdt rekening met meerdere factoren zoals beschikbaarheid, afstand en reistijd en de uitruktijden van de posten. We hebben de nodige tijd in dit KVT-traject gestopt vanwege de impact op de posten. We investeerden in communicatie en inspraak van onze brandweermensen. Begin 2025 implementeren we de nieuwe KVT. Conform afspraak evalueren we de werking in 2026 en sturen we bij waar nodig. Aantoonbaar paraat In 2024 hebben we het ‘automatisch statussen’ getest en is de data betrouwbaar genoeg gebleken om mee te werken. ‘Automatisch statussen' zorgt ervoor dat het systeem automatisch en preciezer vastlegt wanneer een voertuig uitrukt. En daarmee hebben we meer betrouwbare informatie over onze uitruk- en opkomsttijden. Tot dusver bepaalden we dit met handmatige statustijden. Met ingang van de nieuwe KVT maken we ook gebruik van ‘automatisch statussen’. Dekkingsplan Eens in de vier jaar stelt de brandweer een dekkingsplan op.

Dit plan beschrijft welke operationele prestaties wij de komende jaren leveren, welke taken wij uitvoeren en welke middelen wij inzetten om de brandweerzorg te leveren. Het huidige dekkingsplan is vastgesteld tot en met 2025. Daarom startten we in 2024 gestart met het bijstellingsproces voor een nieuw dekkingsplan. 28

Jaarverslag en Jaarrekening 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

Rond de zomer leverden we hiervoor een evaluatierapport op. Hieruit blijkt dat de organisatie van de brandweer goed op orde is. De Friese gemeenten staan wel voor financiële uitdagingen. Het bestuur heeft ons daarom de opdracht gegeven om een scenario uit te werken waarin 'samen paraat' voorop blijft staan. Dit betekent dat onze 66 posten bij blijven dragen aan de basisbrandweerzorg in een fijnmazig netwerk van brandweerposten in Fryslân. Tegelijkertijd betekent dit ook dat we kritisch moeten kijken naar onze specialistische taken. Waar nodig optimaliseren we deze taken door ze, vanuit een professioneel oogpunt, slimmer en efficiënter in te richten. Met dit richtinggevende scenario hebben we eind 2024 een start gemaakt met het bouwen van een nieuw dekkingsplan. Begin 2025 wordt dit conceptplan bestuurlijk vastgesteld, waarna het voor zienswijze langs de Friese gemeenteraden gaat. Team Digitale verkenning Het team Digitale verkenning ondersteunt de brandweer bij de bestrijding van incidenten met verkenningsdrones. We werken hier binnen een pilot samen aan met de regio’s Groningen en Drenthe. Elke regio heeft één drone aangeschaft en piloten opgeleid. Met de inzet van een drone krijgen we snel een duidelijk en overzichtelijk beeld van het incident. Dit helpt bij het efficiënt en effectief bestrijden van een incident.

PFAS De afgelopen periode is er in Nederland veel aandacht voor per- en polyfluoralkylstoffen (PFAS) in het algemeen en in blusschuim in het bijzonder. Om te onderzoeken in hoeverre dit ook in onze regio speelt, heeft Brandweer Fryslân aanvullend bodemonderzoek laten doen op een zestal kazernelocaties en een voormalig oefenterrein. We verwachten de uitkomsten van dit onderzoek, later dan gepland, begin 2025. Brandweer Fryslân is verder in nauw overleg met betrokken gemeenten en de provincie over dit onderwerp. Het PFAS-dossier speelt in het hele land. Daarom is er vanuit Brandweer Nederland een Taskforce PFAS opgericht. Wij zijn hierbij aangesloten. Of de uitkomsten van het bodemonderzoek leiden tot acute maatregelen, is nog niet te zeggen. Extra klassen vakbekwaamheid Sinds een aantal jaren werken we met deze standaard jaarlijkse opleidingskalender: vijf leergangen Manschap, twee leergangen Bevelvoerder, twee leergangen Voertuigbedienaar en twee leergangen Brandweerchauffeur. Omdat vrijwilligers zich korter aan onze organisatie binden, zien we dat we vaker nieuwe vrijwilligers moeten opleiden. En dat zagen we weer terug in de grotere vraag naar opleidingsplaatsen voor Manschap in 2024. Daarom is het aantal klassen voor deze leergang uitgebreid van vijf naar zeven. Ook de leergang van Voertuigbedienaar tankautospuit is een keer extra gestart.

We hebben de bestemmingsreserve voor deze extra klassen gebruikt. Deze is na corona gevormd om een inhaalslag in het opleidingsprogramma te maken. We kunnen ons voorstellen dat de verhoging van het aantal klassen structureel wordt. Aantoonbare vakbekwaamheid We hebben in 2024 meerdere activiteiten uitgevoerd om vakbekwaamheid verder aantoonbaar te maken en om doel- en behoeftegericht invulling te geven aan oefenprogramma’s. We voerden hiervoor twee keer per jaar gesprekken met ploegleiders over oefeningen, ervaringen met uitrukken en de risico’s van het uitrukgebied. De brandweerposten konden vervolgens accenten leggen en bepaalde oefeningen iets vaker of minder vaak terug laten komen. Daarnaast verbeterden we de werkwijze rond het evalueren en reflecteren. Daarmee hebben we de kwaliteit van de oefeningen verhoogd. Ook hebben we hard gewerkt aan het compleet maken van de oefenregistratie. We hielden de aanwezigheid van deelnemers bij oefenmomenten bij en ook de feedback die werd gegeven over die oefeningen. Met deze data kunnen we meer maatwerk voor brandweerposten leveren. 29

Jaarverslag en Jaarrekening 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

Bouwagenda Begin 2024 startten we met de nieuwbouw van de kazernes Langweer en Makkum. Deze zijn eind 2024 opgeleverd. Daarnaast hebben we de renovatie en verduurzaming van de brandweerpost Drachten afgerond. Verder lopen de overige projecten op de bouwagenda door, namelijk de posten Damwoude, Oudega (Smallingerland), Parrega, Sneek en Terschelling-West. De locatiekeuze en een vol stroomnet zorgden bij een aantal projecten voor vertraging. De netcongestie is in bredere zin bij onze bouwagenda een toenemende mate van zorg. Natuurbrand Het thema ‘natuurbrand’ komt steeds steviger op de kaart te staan in Fryslân. In 2024 hebben we daarom een aantal initiatieven ontwikkeld om natuurbranden te voorkomen en, waar nodig, de bestrijding effectiever te laten verlopen. Zo hebben we onder andere een themadag georganiseerd voor het bestuurlijk platform en continueerden we de gebiedsgerichte aanpak. Daarnaast geeft de Risico Index Natuurbranden (RIN) ons inzicht in de kans op het ontstaan van een onbeheersbare brand en op de mogelijke impact van zo'n brand. In 2024 hebben we de laatste RIN-gebieden uitgewerkt en dit betekent dat we voor alle Friese gebieden nu een handelingsperspectief hebben opgesteld. Verder hebben we de vakbekwaamheid van onze brandweermensen op het gebied van natuurbrandbestrijding vergroot. Daar horen ook goede planvorming en procedures bij.

Dit traject loopt de komende jaren door. Bovendien hebben we geïnvesteerd in specifieke natuurbrandvoertuigen, de zogenaamde CCFM's. Bluswater Door het project 'Fjoer en Wetter' heeft het thema ‘bluswater’ in 2024 extra focus gekregen. We hebben inzichtelijk gemaakt voor welke bouwwerken en gebouwen geen of te weinig bluswater aanwezig is of niet bereikbaar is. Hierdoor kunnen we effectiever handelen op het moment dat er brand is. De uitkomsten van 'Fjoer en Wetter' zijn meegenomen in het dekkingsplan, waarbij we ‘materieel’ strategisch positioneren. De implementatie van 'Fjoer en Wetter' in het dekkingsplan (aanschaf en verplaatsen materieel) ronden we medio 2026 af. Verder informeerden we de Friese bewoners, op de plekken waar een tekort aan bluswater is, hoe wij optreden bij brand en welke rol de bewoner zelf kan spelen. Daarnaast hadden we aandacht voor de datahuishouding rond bluswater. Ook verstevigden we ons (informatie) netwerk en overlegden we met partners zoals Wetterskip en gemeenten. Energietransitie De energietransitie brengt veiligheidsrisico’s met zich mee. Denk aan brandgevaar door zonnepanelen, omvormers of accu’s en batterijen. Maar denk ook aan brandstoffen zoals waterstof, benzine en diesel. We hebben in 2024 te maken gehad met branden en ongevallen met elektrische auto’s en andere vaar- en voertuigen.

We hebben onze medewerkers hierop voorbereid met toegespitste vakbekwaamheidsmomenten. Daarnaast hebben wij acties ondernomen voor het vergroten van het veiligheidsbewustzijn bij de Vergunning-, Toezicht- en Handhaving (VTH)-afdelingen van gemeenten. Bij deze afdelingen en in het regionale VTH-overleg zijn presentaties gegeven over de risico’s rond de energietransitie. Het afgelopen jaar zagen wij een toename van onze betrokkenheid bij deze energie-initiatieven en adviseerden wij mee in de voorfase. Deze inspanningen liggen in lijn met de Strategische agenda van het Veiligheidsberaad. Hierin staat het speerpunt: ‘Een veilige energietransitie’.

30

Jaarverslag en Jaarrekening 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

Brandveiligheid grote ondergrondse parkeergarages Het gebruik van elektrische voertuigen in onze samenleving neemt toe. Daarom kwam afgelopen jaren de vraag naar voren hoe om te gaan met het parkeren en laden van deze voertuigen in ondergrondse parkeergarages. In het verlengde van dit vraagstuk kwam ook het dossier ‘brand in ondergrondse parkeergarages’ opnieuw op de agenda. Door het toegenomen kunststofgebruik in voertuigen blijken dergelijke branden voor de brandweer namelijk lastig te bestrijden. In 2024 hebben wij voor alle grote en voor publiektoegankelijke ondergrondse parkeergarages het brandveiligheidsconcept volledig in beeld gebracht en aangescherpt. Dit deden we in samenwerking met de betreffende gemeenten. De verschillende concepten en aandachtspunten vertaalden we naar actuele scenario’s en handelingsperspectieven. Ook hebben we een inzetplan/strategie per parkeergarage opgenomen in onze planvorming. Brandveilig leven Met het uitvoeringsprogramma ‘Brandveilig Leven (BVL) 2023-2026' maken we de Friese samenleving bewuster van brandveiligheid. We sluiten daarbij aan op het gepubliceerde rapport van de Inspectie Justitie en Veiligheid in 2024: ‘Minder brand, minder slachtoffers en minder schade?’ In 2024 gaven we daarom volop voorlichting aan diverse doelgroepen, van jong tot oud.

Ook startten we met het vernieuwde landelijke programma ‘Brandweer op School’ voor de groepen 7 en 8. We maakten daarbij gebruik van voorzieningen als een escaperoom, voorlichtingscontainer, demonstratie-aanhanger en pop-up store. Daarnaast gaven we, naar aanleiding van een aantal grote incidenten, samen met de betrokken gemeenten 'Voorlichting Na Brand' aan onder andere kinderen van een basisschool en betrokken bewoners. Door al onze activiteiten hebben we rechtstreeks ruim 14.500 Fryske inwoners bereikt. Advisering en toezicht - Omgevingswet Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet ingegaan. Deze wet bundelt tientallen wetten en regelingen tot één geheel. Het werken onder de Omgevingswet verschilt op een aantal punten van hoe we in het verleden werkten. We werken nu minder met vergunningen en meer met meldingen. Daarnaast adviseren we het bevoegd gezag voortaan per (milieubelastende) activiteit in plaats van per inrichting. In de praktijk kan het dus voorkomen dat één bedrijf (inrichting) meerdere activiteiten uitvoert waar wij per activiteit op adviseren. Verder communiceren we via het nieuwe Digitaal Stelsel Omgevingsrecht (DSO). Onderstaande tabel laat zien dat het aantal adviesaanvragen in 2024 vergelijkbaar was met het jaar ervoor. Wat opviel is dat het aantal vergunningaanvragen, vooral voor milieubelastende activiteiten, afweek van afgelopen jaren.

Dit is te verklaren door de komst van de Omgevingswet en de verhoging van de leges. De controles op brandveiligheid waren vergelijkbaar met andere jaren. Hier viel wel het hogere aantal hercontroles op. Deze toename kan worden verklaard door het veranderen van thema in de controles.

31

Jaarverslag en Jaarrekening 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

Advisering Risicobeheersing Productgroepen

Aantal producten/adviezen

2024

2023

2022

2021

2020

2019

Advisering omgevingsveiligheid 252

402

320

350

329

276

Advisering brandveiligheid 1.041

1.153

1.260

1.005

1.159

1.121

Advisering evenementen

413

237

221

40

68

234

Toezicht brandveiligheid controles

841

789

820

839

716

767

Toezicht brandveiligheid hercontroles

834

489

413

253

241

369

Het werken met de nieuwe Omgevingswet vraagt een andere manier van werken en denken. Het lijkt erop dat het intensiever is en meer tijd en geld gaat kosten. In de loop van 2025 wordt het bestuur geïnformeerd over de uren en de werkzaamheden die wij de afgelopen twee jaar gemaakt hebben. Hierbij berekenen we de kosten opnieuw en leggen we aan gemeenten nieuwe (prijs)afspraken voor.

32

Jaarverslag en Jaarrekening 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

4.4. Wat heeft dit gekost?

Begroting na 3e wijziging

Realisatie 2024

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

43.317.871

1.018.371

42.299.500

41.632.911

1.385.830

40.247.081

9.859.324

121.065

9.738.259

9.922.524

396.993

9.525.530

Programma Brandweer Producten Brandweer Toegerekende organisatiekosten Subtotaal programma

53.177.195 1.139.436 52.037.759 51.555.435 1.782.823 49.772.612

Dekkingsmiddelen Brandweer Rijksbijdrage BDUR

4.677.064

-4.677.064

46.776.869 -46.776.869

Gemeentelijke bijdrage

5.866.663

-5.866.663

46.776.869 -46.776.869

Subtotaal dekkingsmiddelen

51.453.933 -51.453.933 52.643.532 -52.643.532

Totaal saldo van baten en lasten

53.177.195 52.593.369 583.826 51.555.435 54.426.355 -2.870.920

Reservemutaties Brandweer Gerealiseerd resultaat Brandweer

53.177.195

583.826

-583.826

-

578.236

-578.236

53.177.195

-

51.555.435

55.004.591

-3.449.156

33

Jaarverslag en Jaarrekening 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

4.5. Feiten en cijfers programma Brandweer Cijfers medewerkers 2024

34

5. Paragrafen 5.1. Financiering Beleid De kaders voor financiering zijn gebaseerd op de Wet financiering decentrale overheden en de daaruit voortvloeiende uitvoeringsregelingen. Het eigen treasury-beleid van Veiligheidsregio Fryslân is vastgelegd in de financiële verordening. Daarin hebben we afgesproken dat het dagelijks bestuur bij het aantrekken van middelen de volgende kaders in acht neemt: • Voor het aantrekken van financieringen met een looptijd langer dan één jaar vragen we tenminste twee prijsopgaven bij verschillende financiële instellingen op. • We maken geen gebruik van financiële derivaten als bedoeld in artikel 1, onder c, van de Wet financiering decentrale overheden. Met ons financieringsbeleid willen we de risico’s voor langere tijd afdekken met vastrentende leningen. De omvang en looptijd van deze leningen stemmen we af op de omvang en levensduur van de materiële vaste activa en plannen we binnen de kaders voor de renterisiconorm. Leningenportefeuille In 2024 trokken we geen nieuwe langlopende lening aan. Het verloop van de leningportefeuille was daarmee als volgt: Saldo per 1 januari Opname Reguliere aflossingen

€ € €

50.187.182 0+ 5.167.960 -/-

Saldo per 31 december

€

45.019.222

35

Jaarverslag en Jaarrekening 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

Rente a

De externe rentelasten over de korte en lange financiering

b

De externe rentebaten (idem)

-/-

Saldo rentelasten en rentebaten

c1 c2 c3

De rente die aan de facilitaire grondexploitaties (kostenverhaal) moet worden doorberekend

-/-

De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend

-/-

De rentebaat van doorverstrekte leningen, als daar een specifieke lening voor is aangetrokken (= projectfinanciering), die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend

+/+

€

0

€

0

€

0

Aan taakvelden toe te rekenen externe rente

€

777.889

€

500.515

€

277.372

€

0

d1

Rente over eigen vermogen

+/+

€

0

d2

Rente over voorzieningen

+/+

€

199.388

€

476.762

Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente

e

De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag)

f

Renteresultaat op het taakveld Treasury

-/-

€ 1.543.874 € 1.067.112

We hanterden een omslagrente van 2,23% voor het toerekenen van rente aan de programma’s. De werkelijke omslagrente (0,69%) week significant af van het begrootte percentage en is verrekend met de gemeenten. Renteresultaat op het taakveld Treasury Gecorrigeerd middels de derde begrotingswijziging

1.067.112 735.271

Resterend renteresultaat op het taakveld Treasury

331.841

Het resterend renteresultaat op het taakveld Treasury van € 331.841 is opgenomen als schuld op de balans ultimo 2024. Conform de afspraak in de financiële verordening (artikel 3a) wordt dit bedrag terugbetaald aan de gemeenten. Kasgeldlimiet Bij het begrotingstotaal (primitieve begroting) van € 97.300.000 is de kasgeldlimiet voor 2024 uitgekomen op € 7.978.600 (8,2%). Gedurende het jaar is sprake geweest van een netto vlottende schuld, maar is het kasgeldlimiet niet overschreden.

36

Jaarverslag en Jaarrekening 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

Renterisiconorm De renterisiconorm voor 2024 stond op 20% van het begrotingstotaal, oftewel € 19.460.000. Dit betekent dat we in 2024 voor maximaal € 19.460.000 mochten aflossen. In 2024 kwam het totaal aan aflossingen op € 5.168.000 uit. Dat was ruim onder de renterisiconorm. Bij het samenstellen van de leningenportefeuille hebben we ervoor gezorgd dat we ook in de toekomst de renterisiconorm niet overschrijden. Schatkistbankieren Sinds 15 december 2013 geldt de ‘Wet verplicht schatkistbankieren’. Met ingang van deze datum moet VRF haar overtollige liquide middelen aanhouden in de schatkist, met uitzondering van een saldo tot het geldende drempelbedrag. Voor 2024 stond dat bedrag op € 1.946.000. De naleving van deze regeling voldoet aan het ‘Besluit Begroting en Verantwoording (BBV)’, dat we hebben opgenomen in de toelichting op de balans onder ‘kortlopende vorderingen’. Hieruit blijkt dat we het drempelbedrag niet hebben overschreden.

37

Jaarverslag en Jaarrekening 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

5.2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het ‘Besluit Begroting en Verantwoording gemeenten en provincies (BBV)’ schrijft voor dat de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ aandacht moet besteden aan de relatie tussen de risico’s en de aanwezige weerstandscapaciteit. Algemeen Het weerstandsvermogen is het vermogen van de organisatie om omvangrijke tegenvallers op te vangen, zonder dat aanpassing van het beleid nodig is. Het weerstandsvermogen dient dus om de continuïteit van de organisatie te waarborgen. De weerstandscapaciteit bestaat uit de beschikbare middelen om risico’s op te vangen als deze zich voordoen. Denk daarbij aan incidentele weerstandscapaciteit, zoals aanwezige vrije reserves, en structurele weerstandscapaciteit. Bij structurele weerstandscapaciteit gaat het bijvoorbeeld om de post ‘onvoorzien’ en eventuele vrije begrotingsruimte. In beginsel is bij een gemeenschappelijke regeling altijd sprake van 100% weerstandscapaciteit. De deelnemende gemeenten zijn namelijk wettelijk verplicht om ervoor te zorgen dat de gemeenschappelijke regeling altijd over voldoende middelen beschikt om aan zijn verplichtingen te voldoen.

Weerstandscapaciteit Veiligheidsregio Fryslân Het beleid over weerstandsvermogen en risicobeheersing staat in de beleidsnota ‘Weerstandsvermogen 2023-2026.’ In deze nota wordt specifiek ingegaan op de bepaling van de weerstandscapaciteit. Veiligheidsregio Fryslân (VRF) kiest ervoor om een egalisatiereserve en een post ‘onvoorzien’ aan te houden. Zo kunnen we zelf een deel van de risico’s opvangen. Eventuele tegenvallers hebben daardoor niet direct gevolgen voor de deelnemende gemeenten. De nota bevat de volgende bestuurlijke afspraken: Algemene reserve De algemene reserve bestaat alleen uit een egalisatiereserve. De hoogte van deze reserve wordt bepaald op basis van het begrotingstotaal. De ondergrens bedraagt 2% van het begrotingstotaal en de bovengrens 5%. Onvoorzien Volgens de beleidsnota houden we een post ‘onvoorzien’ aan. Deze post is bedoeld voor het opvangen van kosten wegens personele frictie. Het budget is gepositioneerd bij de algemeen directeur. We kennen dit toe op basis van een integrale en VRF-brede afweging van de bovenmatige personele fricties. De uitgangspunten (in volgorde) rond de bepaling van de toekenning zijn als volgt: 1. wegvallen taken 2. reorganisatie 3. (dis)functioneren (directe kosten op basis van een vaststellingsovereenkomst) 4.

functioneren (ziekte, vervanging, niet productief: hieronder vallen niet de kosten van juridische advisering en/of onderzoeken) Structurele begrotingsruimte Als een gemeente of gemeenschappelijke regeling structurele begrotingsruimte heeft opgenomen in haar begroting, wordt dit beschouwd als een onderdeel van de weerstandscapaciteit. Daarom is het van belang om periodiek te onderzoeken of hiervan sprake is. VRF onderzoekt dit eens per vier jaren via het proces ‘doorlichting begroting.’ Uit de laatste doorlichting van de begroting in 2023 bleek dat er geen sprake is van structurele begrotingsruimte.

38

Jaarverslag en Jaarrekening 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

Inventarisatie weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit van VRF bedraagt: Egalisatiereserve 3.379.700 Onvoorzien 609.900 Structurele begrotingsruimte 0 Totaal 3.898.600

Beleid weerstandsvermogen en risicobeheersing Het beleid over weerstandsvermogen en risicobeheersing staat in de beleidsnota ‘Weerstandsvermogen 2023-2026.’ Samengevat gelden de volgende beleidslijnen voor risicomanagement: I. Risicomanagement is een regulier onderdeel van het managementcontrolsysteem van VRF. De geïdentificeerde risico’s worden, waar mogelijk, ondervangen door beheersmaatregelen. II. De belangrijkste netto-risico’s nemen we op in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicomanagement’ in de begroting en jaarrekening. Waar nodig doen we tussentijds verslag van de voortgang. III. In dezelfde paragraaf nemen we ook de risico’s op, die mogelijk op termijn impact hebben op de begroting. Deze verwerken we structureel in de begroting op het moment dat ze zich zeker voordoen. Het huidige risicomanagementsysteem is een ad-hocproces. De komende jaren werken we aan het structureren van het risicomanagementproces en het bevorderen van het risicobewustzijn. Inventarisatie van de risico’s In deze paragraaf geven we een overzicht van de belangrijkste risico’s die we hebben geïnventariseerd. Financiële risico’s Veranderend overheidsbeleid kan leiden tot financiële onzekerheden. Het hoofdlijnenakkoord bevat bijvoorbeeld een aantal voornemens dat mogelijk verstrekkende gevolgen heeft voor onze organisatie.

Daarnaast hebben de ontwikkelingen in het gemeentefonds impact op de financiën van onze gemeenten. Hierdoor komt onze begroting in de toekomst mogelijk onder druk te staan. Een voorbeeld hiervan is de departementale korting van 10% op specifieke uitkeringen (SPUK). Bij Veiligheidsregio Fryslân is de grootste SPUK-regeling de ‘Brede Doeluitkering Rampenbestrijding (BDUR)’. Een korting van 10% betekent structureel € 1,1 miljoen minder opbrengsten voor de organisatieonderdelen Brandweer en Crisisbeheersing. Autonome ontwikkelingen kunnen ook tot risico’s leiden. Wanneer er sprake is van hoge inflatie of een substantiële verhoging van de lonen als gevolg van cao-ontwikkelingen, ontstaat het risico dat de indexatie van onze budgetten – zoals vastgelegd in de financiële verordening ontoereikend is. Hierdoor kunnen investeringen in huisvesting, kazernes, materieel, materiaal, personeel en IT-infrastructuur onder druk komen te staan. En dit beïnvloedt de kwaliteit van onze dienstverlening. Om financiële risico’s tijdig te identificeren, monitoren en analyseren we het overheidsbeleid kritisch.

39

Jaarverslag en Jaarrekening 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

Personeelstekorten Op de huidige arbeidsmarkt is het lastig om voldoende kwalitatief personeel te werven. Hierdoor kan onze taakuitvoering in gevaar komen. Dit probleem doet zich voor bij alle organisatieonderdelen en kan gevolgen met zich meebrengen. De kwaliteit van de dienstverlening kan bijvoorbeeld onder druk komen te staan, er kan imagoschade ontstaan of de dienstverlening kan alleen worden gerealiseerd tegen onevenredig hoge kosten. Met wervingscampagnes, opleidingsprogramma’s en goed werkgeverschap zetten wij in op het binden, behouden en doorontwikkelen van onze medewerken. Cyberdreigingen Voor de dagelijkse bedrijfsvoering is onze organisatie afhankelijk van tijdige en betrouwbare informatie. Tegelijkertijd moeten we ervoor waken dat deze vaak (privacy)gevoelige informatie in verkeerde handen komt. Dit is een complexe opgave, omdat de dreigingen van cybercriminelen en statelijke actoren significant zijn toegenomen. Daarom heeft VRF zichzelf tot doel gesteld om effectief weerstand te bieden tegen cyberdreigingen en beveiligingsincidenten. Én om deze weerbaarheid op een meetbare en verifieerbare wijze aan te tonen. Het uitgangspunt hierbij is het ambitieniveau “Aantoonbaar weerbaar”. VRF is genoodzaakt om ook de komende jaren passende, nieuwe informatiebeveiligingsm aatregelen te blijven nemen om de digitale weerbaarheid te waarborgen.

Daarnaast willen we voldoen aan de gestelde normen zoals de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO), NEN7510 en NIS2 (Netwerk- en Informatiebeveiliging) om de meetbaarheid en verifieerbaarheid te garanderen. Ook voeren we periodiek interne audits en penetratietest uit en geven we bewustwordingstrainingen. Wegvallen van maatwerk- en markttaken VRF voert diverse taken uit die nauw verbonden zijn met de basistaak, maar die we niet collectief uitvoeren. Voorbeelden hiervan zijn: • maatwerk voor de jeugdgezondheidszorg (JGZ); • dienstverlening naar aanleiding van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo); • reizigersvaccinaties. Voor deze taken zetten we deels vast personeel in en doen we een beroep op overhead. Daarnaast calculeren we een winstmarge op deze taken. Deze winstmarge zorgt ervoor dat de collectieve basistaak goedkoper wordt. Het wegvallen van deze taken betekent zowel incidentele fricties als het vervallen van structurele dekking. Fysieke en psychische schade door werkzaamheden Het optreden van personeel en vrijwilligers bij incidenten kan fysieke en psychische schade opleveren. De gevolgen hiervan kunnen verstrekkend zijn zoals blijvende arbeidsongeschiktheid. Deze schade is niet altijd goed te verzekeren. Wij hebben daarom besloten deel te nemen aan de stichting ‘Waarborgfonds Veiligheidsregio’s’.

Op die manier dragen alle veiligheidsregio’s samen de niet-verzekerbare risico’s per 1 januari 2024. Risico’s nieuwbouwprojecten Veiligheidsregio Fryslân is een kapitaalintensieve organisatie. Vooral bij de brandweer is er sprake van een gedegen investeringsplanning, mede door de bouwagenda. Deze bouwagenda betreft een planning voor de grootschalige nieuwbouw en verbouw van onze brandweerkazernes. De mate waarin de planning wordt gehaald, wordt beïnvloed door tal van omstandigheden. Wij zijn hierbij onder meer afhankelijk van planvorming bij gemeenten, beperkingen bij het aansluiten op het elektriciteitsnetwerk en van de beschikbaarheid leveranciers. In de praktijk constateren wij dan ook dat de investeringen achterblijven op het plan. Dit leidt op de korte termijn tot financiële voordelen vanwege de vrijval van kapitaallasten. Voor de lange termijn ontstaan er echter financiële risico’s. De stijging van bouwkosten is de laatste jaren fors geweest, waardoor de uitgestelde investeringen mogelijk hoger uitvallen.

40

Jaarverslag en Jaarrekening 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

Duurzaamheid De ontwikkelingen op het gebied van duurzaamheid zijn in volle gang. Dit leidt tot verschillende wensen vanuit de maatschappij over inzicht in de duurzaamheidsprestaties van organisaties en tot het verduurzamen van activiteiten. Deze behoefte heeft geleid tot diverse (Europese) weten regelgeving. Veiligheidsregio Fryslân heeft in kaart gebracht op welke wijze deze wet- en regelgeving directe invloed heeft op de organisatie. VRF dient zich, net als alle organisaties in Nederland, te houden aan het klimaatakkoord. Andere initiatieven en wetgeving raken ons veelal op een indirecte manier, bijvoorbeeld via leveranciers, banken en gemeenten. VRF heeft verschillende acties uitgezet om stappen te zetten op het gebied van duurzaamheid. Zo hebben we in het inkoopbeleid een passage opgenomen over duurzaam inkopen, zetten we in op vergroening en stelden we een visiedocument en plan van aanpak voor duurzaamheid vast. Op het moment dat de Rijksoverheid meer verduurzaming verplicht stelt, kan dit invloed hebben op onze organisatie. Financiële kengetallen Van de in het BBV opgenomen kengetallen zijn vier van toepassing op VRF. Deze kengetallen zijn als volgt uitgewerkt: Kengetallen

Jaarverslag 2023

Begroting 2024

Jaarverslag 2024

Netto-schuldquote

35,48%

76,60%

51,57%

Netto-schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen

35,48%

76,60%

51,57%

Solvabiliteit

9,71%

7,49%

10,88%

0%

0%

0%

Structurele exploitatieruimte

Netto-schuldquote De netto-schuldquote weerspiegelt het schuldenniveau van de organisatie ten opzichte van de exploitatie. Hoe hoger het getal, des te groter de netto-schuld ten opzichte van het begrotingstotaal. De netto-schuldquote is lager dan begroot, omdat de geplande langlopende lening niet is aangetrokken. Omdat diverse investeringen vertraging opliepen, was deze externe financiering nog niet nodig. Solvabiliteit De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de organisatie kan voldoen aan haar financiële verplichtingen. We berekenen de ratio als het aandeel eigen vermogen ten opzichte van het totale vermogen (balanstotaal). De solvabiliteit van gemeenschappelijke regelingen is over het algemeen laag. Dit komt omdat de deelnemende gemeenten de wettelijke verplichting hebben om ervoor te zorgen dat de gemeenschappelijke regeling altijd over voldoende middelen beschikt om aan zijn verplichtingen te kunnen voldoen. Een gemeenschappelijke regeling hoeft om die reden geen eigen weerstandscapaciteit aan te houden. In de beleidsnota ‘Weerstandsvermogen 2023-2026’ hebben we vastgelegd dat de algemene reserve alleen bestaat uit een egalisatiereserve. Hiermee minimaliseren we onze reservepositie. We hebben echter te maken met een aantal kapitaalintensieve activiteiten. Denk aan de investering in materieel en materiaal voor de repressieve dienstverlening.

En aan het realiseren, inrichten en instandhouden van diverse brandweerkazernes, consultatiebureaus en kantoorlocaties. Deze kapitaalintensieve activiteiten leiden tot een relatief hoge mate van externe financiering. De enerzijds lage reservepositie en de anderzijds kapitaalintensieve activiteiten leiden tot een relatief lage solvabiliteit. De solvabiliteit is hoger dan begroot. Dit komt door een hogere stand van de reserves ultimo 2024 ten opzichte van de begroting 2024.

41

Jaarverslag en Jaarrekening 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

5.3. Onderhoud kapitaalgoederen In deze paragraaf vertellen we over het beheerbeleid van de gebouwen die Veiligheidsregio Fryslân structureel en tijdelijk bezit of huurt. Het gaat om onderstaande gebouwen: • • • •

hoofdkantoor aan de Harlingertrekweg; brandweerkazernes: 66, waarvan 49 in eigendom; twee boothuizen: één in eigendom en één huur; gehuurde opslagloods die fungeert als tijdelijke opslag van afgeschreven materieel en als distributiecentrum voor de bevoorrading van de vaccinatie-, test- en vluchtelingenlocaties; • 45 huurlocaties voor de Jeugdgezondheidszorg van de GGD; • het gehuurde Regionaal Coördinatie Centrum (RCC), dat is ondergebracht bij de meldkamer. Kwaliteitsniveau beheer en onderhoud Als grondslag voor het beheer en onderhoud van kapitaalgoederen, passen wij de NEN2767 norm toe. De NEN-2767 norm is een breed toegepaste wijze van conditiemeting. Hiermee wordt de technische kwaliteit van bouw- en installatiedelen op een objectieve manier vastgelegd. Er zijn zes kwaliteitsniveaus: niveau één staat voor ‘uitstekend’ en niveau zes staat voor ‘zeer slecht’. De bestuurlijke afspraak bij het beheer en onderhoud is, net als voorgaande jaren, kwaliteitsniveau drie. Dit betekent dat wij een ‘redelijke conditie’ nastreven. Plaatselijke zichtbare veroudering vinden wij acceptabel, zolang de functievervulling van bouw- en installatiedelen niet in gevaar komt. Bij de huurlocaties streven wij ernaar om een vergelijkbaar kwaliteitsniveau vast te leggen in de huurovereenkomsten. Onderhoudsvoorzieningen Op basis van dit uitgangspunt hebben wij onderhoudsvoorzieningen gemaakt.

Met een onderhoudsvoorziening worden de lasten van groot onderhoud over de jaren geëgaliseerd. De toevoeging aan de voorziening (met andere woorden: de jaarlijkse lasten) is het gemiddelde bedrag van het groot onderhoud dat we redelijkerwijs kunnen voorzien. Wettelijk gezien moet de evaluatie van de voorziening eens in de vijf jaar. In de praktijk hanteren wij een richtlijn van eens per vier jaar. In 2022 lieten wij een nieuwe schouw uitvoeren. De uitkomsten hiervan staan in de herijking van de voorziening. De schouw bleek betrouwbaar en biedt een goed handvat voor de verwachte onderhoudslasten. Het uitgevoerde onderhoud in 2024 is grotendeels volgens plan verlopen. We kunnen verklaren waar we zijn afgeweken, omdat we daar bewuste keuzes maakten in het uitvoeringsmoment van de onderhoudswerkzaamheden.

5.4. Bedrijfsvoering 5.4.1. Inleiding Het organisatieonderdeel Bedrijfsvoering bestaat uit de afdelingen Communicatie, Informatiemanagement, Facilitair Bedrijf, Personeel & Organisatie, Financiën & Administratie. Bedrijfsvoering levert een bijdrage aan een veilig en gezond Fryslân door de primaire processen van VRF – brandweerzorg, crisisbeheersing en publieke gezondheidszorg - zo gericht en effectief mogelijk te ondersteunen. Bedrijfsvoering is de expert op het gebied van de bedrijfsvoeringportefeuilles. De afdeling ondersteunt het primaire proces door te faciliteren, adviseren en te helpen bij het bewaken van grenzen. Doordat we deze taken centraal beleggen, verlagen we de kosten en de kwetsbaarheid, terwijl we de kwaliteit verhogen.

42

Jaarverslag en Jaarrekening 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

5.4.2 Organisatiethema’s 2023-2026 In onze meerjarenkoers 2023-2026 staan de volgende organisatiethema’s: • passend personeel bij onze adaptieve opgave • duurzaamheid • procesgericht werken Hieronder vertellen we per thema wat we in 2024 hebben bereikt. 5.4.2.1 Passend personeel bij onze adaptieve opgave Passend personeel is nodig voor het kunnen en blijven uitvoeren van onze werkzaamheden. Aan de ene kant vragen de opgaven vanuit de samenleving een hoge mate van aanpassingsen uithoudingsvermogen van onze medewerkers. Aan de andere kant moeten we zorgen voor stabiliteit als het gaat om onze wettelijke en reguliere taken. Dit in combinatie met de schaarste op de arbeidsmarkt en de vergrijzing en pensionering van ons personeel, vraagt om anders te kijken naar ons grootste en schaarste goed: • Het werving- en selectieproces is verbeterd. Dit levert snelheid en duidelijkheid op. • Het project ‘Onboarden’ is gestart. Doelen zijn: nieuwe medewerkers goed laten landen en de VRF-cultuur vanaf de start meegeven. • Leren en ontwikkelen en de borging daarvan. We maakten een start met onder andere het invoeren van het Learning Management System (LMS). De systeemimplementatie is in 2025. • We hebben meerdere functiewaarderingstrajecten uitgevoerd voor nieuwe functies die passen bij onze adaptieve opgaven.

Daarnaast hebben we de besluitvorming voor de invoering van het functiewaarderingssysteem HR21 afgerond. Dit project start in 2025. • Er was meer aandacht voor vitaliteit en gezondheid en dit betekende ook meer aandacht van onze arbodienstverlener Zorg van de Zaak op dossiers. Ook werkten we binnen de organisatie met externe verzuimbegeleiders om trends te analyseren, dichter op het verzuim te zitten en leidinggevenden en P&O te ondersteunen en van meer kennis te voorzien. • We organiseerden ‘de week van de vitaliteit’ en boden verschillende activiteiten aan. Denk hierbij aan een health check, de mogelijkheid om voorlichting te krijgen van een overgangsconsulent en workshops over stress, voeding en leefstijl. 5.4.2.2 Duurzaamheid Dit jaar hebben we aanzienlijke stappen gezet op het gebied van duurzaamheid. Zo hebben we het bestaande duurzaamheidsbeleid ‘Groen=Doen (G=D)’ uit 2020 grondig geanalyseerd en getoetst aan de minimale wettelijke vereisten rond klimaatdoelstellingen. Dit heeft geleid tot het nieuwe visiedocument Duurzaamheid VRF 2025-2028. Het nieuwe visiedocument benadrukt het belang van duurzaamheid en beschrijft hoe dit de komende vier jaar vorm krijgt. VRF streeft naar een klimaatneutrale en circulaire organisatie in 2050, in lijn met het Parijsakkoord. Dit betekent een aanzienlijke vermindering van CO2uitstoot en het gebruik van primaire grondstoffen.

De CO2-footprint van 2023 diende als basis voor verdere reductie. Met deze nieuwe visie zijn we beter voorbereid op: • het halen van onze duurzaamheidsdoelstellingen; • het maken van een positieve impact op zowel onze organisatie als het milieu.

43

Jaarverslag en Jaarrekening 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

5.4.2.3 Procesgericht werken Binnen het organisatiethema ‘Procesgericht werken’ staat de dienstverlening aan de Friese burger centraal. We zien procesgericht werken als één van de hulpmiddelen om nog klantgerichter te werken en om ons werk continu te verbeteren. In 2022 begonnen we met een visie op procesgericht werken en in 2023 volgden de fundamenten. Denk hierbij aan het ontwikkelen van het procesmodel, het formuleren van de procesrollen en het opstellen van het implementatieplan voor 2024-2026. In 2024 voerden we onder het motto ‘Leren door te Doen!’ twaalf verbetertrajecten uit. We werkten onder ander aan deze processen: adviseren op evenementen, plannen periodiek gezondheidsonderzoek vijf- en negenjarigen, tellen ademluchttoestellen en werven passend personeel. Tijdens deze verbetertrajecten werd het proces tegen het licht gehouden en bepaalden we verbeteracties. Bij de uitvoering van deze acties doorliepen we iedere keer de Plan-Do-Check-Act-cyclus. Op deze wijze blijven we in kleine stappen continu verbeteren. Dit zorgt voor een hogere kwaliteit, efficiëntie en beheers-, doel- en rechtmatigheid. Ook draagt het bij aan een hogere overdraagbaarheid, duidelijkheid over eigenaarschap en verbeterde samenwerking.