Agendabundel

Bundel - Raadscommissie Samenleving van 7 mei 2025 1 2 3 4 5 6 7 8

9

10

11

Opening/Mededelingen Vaststellen agenda Agenda raadcommissie Samenleving 7 mei 2025 Spreekrecht inwoners Vaststellen verslag van de vergadering van de commissie Samenleving van 9 april 2025 Concept verslag raadscommissie Samenleving 9 april 2025 Voortgangslijst Voorgesteld wordt om de volgende ID-nummers af te doen: 398, 386 Voortgangslijst raadcommissie Samenleving 7 mei 2025 Vragenkwartier Te bespreken ingekomen stukken VRF - Jaarstukken 2024 en begroting 2026 plus dekkingsplan 2026-2029 RV+RB VRF - Jaarstukken 2024 en begroting 2026 plus dekkingsplan 2026-2029 Bijlage 1. Aanbiedingsbrief VRF begroting 2026 en jaarstukken 2024 Bijlage 2. VRF jaarstukken 2024 Bijlage 3. Begroting 2026 VRF Bijlage 4. Aanbiedingsbrief VRF Dekkingsplan 2026 - 2029 Bijlage 5. Dekkingsplan 2026 - 2029 Bijlage 6. Brief antwoord gemeenteraad betreffende zienswijze Wasbare luiers Bij de behandeling van de Kaderbrief 2025-2028 op 9 juli 2024 heeft de raad amendement A-56a aangenomen (bijlage 1). Dit amendement luidt: “Een bewustmakingscampagne voor de lange termijn te starten waarin de voordelen van het gebruik van wasbare luiers voor onze planeet worden benadrukt. Het college opdracht te geven een manier uit te werken om wasbare luiers aan minima te verstrekken en dit te verwerken in het armoedebeleid.

De kosten hiervan beschikbaar te stellen uit de reserve lastenverlichting en de effecten hiervan te monitoren en terug te koppelen aan de raad.” RV+RB Wasbare luiers Bijlage 1. Amendement GETEKEND A-056a CDA, VPO, GL, LSO, D66 - Wasbare luiers Bijlage 2. Overeenkomst Wasbare luiers Bijlage 3. Persbericht Wasbare luiers Europa Agenda 2025 Ooststellingwerf is een gemeente met een rijke cultuur, prachtige natuur en een hoge leefkwaliteit voor inwoners en bezoekers. Het behoud van deze kwaliteiten vraagt voortdurende ontwikkeling en innovatie. Europese samenwerking biedt de gemeente Ooststellingwerf kansen om uitdagingen aan te gaan en kansen te benutten, door toegang te krijgen tot kennis, netwerken en financiële middelen vanuit de Europese Unie. RV+RB Europa Agenda 2025 Bijlage 1. Europa Agenda Gemeente Ooststellingwerf 2025 Sluiting

Aan de leden van de raadscommissie Samenleving Onderwerp: vergadering raadcommissie Samenleving 7 mei 2025 Oosterwolde, 23 april 2025 Hierbij nodig ik u uit voor het bijwonen van de openbare vergadering van de raadscommissie Samenleving te houden op woensdag 7 mei 2025, ’s avonds vanaf 19:30 uur, in de raadzaal. Met vriendelijke groet, De voorzitter.

Agenda 1

Opening/Mededelingen

2

Vaststellen agenda

3

Spreekrecht inwoners

4

Vaststellen verslag van de vergadering van 9 april 2025

5

Voortgangslijst

6

Vragenkwartier

7

Te bespreken ingekomen stukken

8

VRF - Jaarstukken 2024 en begroting 2026 plus dekkingsplan 2026-2029 Voorstel voor behandeling: Richtinggevend bespreken. Komt ter besluitvorming in de raad van 20 mei 2025. (Portefeuillehouder: J. Werkman & E. Verhagen)

9

Wasbare Luiers Voorstel voor behandeling: Richtinggevend bespreken. Komt ter besluitvorming in de raad van 20 mei 2025. (Portefeuillehouder: J. van Weperen & E. Verhagen)

10

Europa Agenda 2025 Voorstel voor behandeling: Richtinggevend bespreken. Komt ter besluitvorming in de raad van 20 mei 2025. (Portefeuillehouder: J. Werkman)

11

Sluiting

Beknopt schriftelijk verslag van openbare vergadering van de raadscommissie Samenleving woensdag 9 april 2025 OoststellingwerfsBelang: PvdA: CDA: VVD: GroenLinks: ChristenUnie: D66: Vrije Partij Ooststellingwerf: Lijst Ooststellingwerf Lijst Ter Heide AANWEZIG: AFWEZIG MET KENNISGEVING: Voorzitter: Commissiegriffier:

R. de Groot en A. Wagenaar I. Meijerhof en O. Smit T.W. Swart en M. van Tellingen B. van ’t Klooster en S. van Weperen R. Berends en H. Vos W. Schaaij en J. Boonstra I. Minnema B. Oostra en H. Hoogenkamp-Van Weperen D. van der Linden S. ter Heide E. Verhagen, J. van Weperen en J. Nijboer, wethouders B. Leistra J. Mulder

1. Opening / Mededelingen De voorzitter opent de vergadering om 20.00 uur. 2. Vaststellen agenda De voorzitter stelt voor om de inspreker, de heer Bergsma, het woord te geven bij aanvang van agendapunt 9 ‘Ingekomen stuk - De Kortsluiting - Uitwerking projectplan creatieve HUB’. De commissie stemt in met dit voorstel. De agenda wordt aldus gewijzigd vastgesteld. 3. Spreekrecht inwoners Er hebben zich naast de heer Bergsma geen insprekers gemeld 4. Vaststellen verslag van de commissievergadering Samenleving van 12 maart 2025 Het verslag van de raadscommissie Samenleving van 12 maart wordt ongewijzigd vastgesteld. 5. Voortgangslijst De voortgangslijst wordt ongewijzigd vastgesteld. 6. Vragenkwartier Er zijn geen vragen binnengekomen voor het vragenkwartier. 7. Te bespreken ingekomen stukken De commissie heeft gevraagd het ingekomen stuk.van De Kortsluiting – ‘Uitwerking projectplan creatieve HUB’ te agenderen voor de raadscommissie als inhoudelijk bespreekpunt. Dit is toegevoegd aan de agenda als agendapunt 9. 1

8. Burgerberaad 2025 Voorstel: 1. het experiment Burgerberaad niet in 2025 te laten plaatsvinden; 2. het Burgerberaad (of de Nieuwe Route) aan te houden als mogelijk participatie instrument bij het aandienen van een geschikt onderwerp; 3. het gereserveerde Budget Burgerberaad á € 50.000 terug te laten vloeien in de algemene middelen; De commissieleden stellen vragen in de eerste termijn. Wethouder E. Verhagen beantwoordt de vragen. De commissieleden stellen vragen in de tweede termijn. Wethouder E. Verhagen beantwoordt de vragen. Advies: De commissie adviseert om het onderwerp als bespreekpunt in één termijn te agenderen voor de raadsvergadering van 22 april 2025. 9. Ingekomen stuk - De Kortsluiting - Uitwerking projectplan creatieve HUB Dhr. S. Bergsma maakt gebruik van het inspreekrecht en licht de plannen van De Kortsluiting toe. Dit agendapunt is geagendeerd op verzoek van de fracties VVD, CDA, PvdA en Lijst Ter Heide. De commissieleden stellen vragen in de eerste termijn. Wethouder E. Verhagen beantwoordt de vragen. De commissieleden stellen vragen in de tweede termijn. Wethouder E. Verhagen beantwoordt de vragen. Toezegging: 1. Wethouder E. Verhagen zegt toe om te streven zo spoedig mogelijk, en in ieder geval voor de behandeling van accommodatiebeleid, inzicht te geven in de ruimte bij Stichting Scala voor Stichting de Kortsluiting. 2.

De wethouder geeft aan dat Stichting Scala huurder is van het pand en daarom eerst de gesprekken met de Kortsluiting voert. De wethouder gaat daarna in gesprek met de partijen. 10. Sluiting De vergadering wordt om 22:55 uur gesloten. Vastgesteld in de openbare vergadering van 7 mei 2025.

, griffier.

2

, voorzitter.

ID

Onderwerp

Portefeuille

Toezegging

houder

Uiterste

Antwoord

Soort

datum antwoord

406

Uitwerking

Esther

1. Wethouder E. Verhagen zegt toe om te

11-06-

projectplan

Verhagen

streven zo spoedig mogelijk, en in ieder

2025

creatieve

geval voor de behandeling van

HUB

accommodatiebeleid, inzicht te geven in de ruimte bij Stichting Scala voor Stichting de Kortsluiting. 2. De wethouder geeft aan dat Stichting Scala huurder is van het pand en daarom eerst de gesprekken met de Kortsluiting voert. De wethouder gaat daarna in gesprek met de partijen.

405

Taalbeleid

Jelke

Wethouder J. Nijboer vindt de

Toezeg

Nijboer

zichtbaarheid van de talen belangrijk en

ging

dat de scholen actief worden ondersteund. Wethouder J. Nijboer zegt toe te onderzoeken in hoeverre het mogelijk is de talen zo passend mogelijk in de doelen te verwerken. Met dien verstande dat de scholen eigenstandig zijn en wij geen zeggenschap hebben over de inhoud.

398

Communica

Esther

Wethouder E. Verhagen zegt toe het op te

01-12-

De Week van Respect is

Toezeg

tiekalender

Verhagen

nemen in de reguliere

2025

opgenomen in de

ging

communicatiekalender om in die week

communicatiekalender. In

extra aandacht er voor te vragen door

november zal de raad via

middel van interviews en storytelling.

verschillende communicatiekanalen hierover geïnformeerd worden.

386

Betrokkenh

Jelke

Wethouder J. Nijboer zegt toe dat de

met de besturen van de scholen is

Toezeg

eid

Nijboer

medezeggenschapsraad en de ouderraad

afgsproken dat bij

ging

medezegge

van de scholen worden meegenomen bij

nieuwbouw/vernieuwbouw

nschapsraa

de vernieuwing van scholen.

vanzelfsprekend de ouderraden en

d en

medezeggenschapsraad wordt

ouderraad

betrokken. Hiermee is de motie

bij

afgedaan.

vernieuwing scholen 380

M-082 VPO,

Esther

Verzoekt het college; - Om contact te

01-06-

Update 7-11-2024: De pilot in

GroenLinks,

Verhagen

leggen met gemeente Groningen om te

2025

Groningen is net gestart. Om de

D66 -

vragen naar de ervaringen/resultaten van

resultaten van de pilot te kunnen

Gezonde

de pilot. - Hierna een terugkoppeling

beoordelen is er meer tijd nodig. In

tanden,

naar de raad te doen over deze

2025 komt meer duidelijkheid en

gezond

resultaten.

zal de Raad hierover worden

leven

geïnformeerd. Dit betekent dat de motie hiermee nog niet is afgehandeld.

Motie

Raadsvoorstel Commissievergadering Titel Onderwerp Portefeuillehouder/Teamleider Extern zaak ID (zaakcode)

: : : : :

Samenleving

VRF - Jaarstukken 2024 en begroting 2026 plus dekkingsplan 2026-2029 VRF - Jaarstukken 2024 en begroting 2026 plus dekkingsplan 2026-2029 Werkman/Verhagen Flink/de Wit/Nieveen 0085189227

Datum collegevergadering 15 april 2025

Voorgesteld besluit 1. 2.

geen zienswijze in te dienen op de begroting van 2026 en de jaarstukken van 2024 van de Veiligheidsregio Fryslân. geen zienswijze in te dienen op het dekkingsplan 2026-2029

Openbaar Ja, passief via openbaar verslag

Inleiding Het dagelijks bestuur van Veiligheidsregio Fryslân (VRF) legt de jaarstukken 2024 en de begroting 2026 voor aan de gemeenteraad. De basis van de begroting 2026 is de kaderbrief die eerder aan de gemeenten is voorgelegd voor een zienswijze. De raad heeft de mogelijkheid zijn zienswijze voor 12 juni 2025 kenbaar te maken aan het Algemeen Bestuur van de VRF. Dit is een gebruikelijke procedure als deelnemer in de gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Fryslân. Ditzelfde geldt voor het dekkingsplan 2026-2029. Dit is echter geen jaarlijks terugkerende procedure, maar een vier jaarlijkse procedure. Ook hiervoor kan een zienswijze ingediend worden voor 12 juni 2025.

Argumenten 1.1 De programmaverantwoording op gebied van gezondheid is een gedegen weergave van 2024. Naast de reguliere uitvoering van de taken op gebied van Publieke gezondheid heeft de GGD actief bijgedragen aan het Fries Integraal Zorgakkoord. Hierin staat de beweging van zorg naar gezondheid centraal. Ook is geïnvesteerd in de samenwerking met de andere GGD-organisaties in het Noorden. Tevens is de bestuurlijke opdracht opgesteld om toekomstbestendig beleid te ontwikkelen. 1.2 Het programmaplan voor 2026 sluit goed aan bij de maatschappelijke ontwikkelingen. De GGD heeft een gedegen programma voor uitvoering van taken binnen de Publieke Gezondheid. Tevens weet de GGD goed de focus te leggen om maatschappelijke uitdagingen aan te gaan in samenwerking met betrokkenen partners.

1.3 Er is in 2024 een positief resultaat gerealiseerd van € 3,6 miljoen De belangrijkste oorzaak hiervan is, zoals ook in de beide bestuursrapportages is genoemd, de vrijval van kapitaallasten door het doorschuiven van investeringen (€ 2,35 miljoen) en een aantal incidentele meevallers. De VRF stelt voor het financiële resultaat van 2024 te bestemmen voor • Functiewaardering: Borging van de financiering voor functiewaardering GGD en HR21 als overbruggingsperiode tot en met 2026. • Organisatiekosten: Ondersteuning bij de transitie binnen de GGD en brandweer, inclusief mogelijke frictiekosten. • Informatiemanagement en -beveiliging: Extra inzet om achterstanden in wet- en regelgeving in te lopen. Daarnaast wordt voorgesteld een deel van het resultaat (€ 400.000) terug te storten naar de gemeenten. 1.4 De begroting 2026 is opgesteld op basis van de eerder in uw raad behandelde kaderbrief. Een ruime meerderheid van de gemeenten heeft ervoor gekozen om geen zienswijze in te dienen op deze kaderbrief. De ontvangen zienswijzen zijn via de reactienota van een reactie voorzien en geven geen aanleiding tot het aanpassen van de kaderbrief. De kaderbrief is daarom ongewijzigd vastgesteld in het algemeen bestuur van 13 maart. Er zijn in het financieel kader van de begroting 2026 geen wijzigingen aangebracht ten opzichte van deze kaderbrief.

2.1 Het dekkingsplan 2026-2029 zorgt voor een nog betere dekkingsgraad Met de implementatie van dit dekkingsplan wordt de dekkingsgraad in Ooststellingwerf nog beter. De basis blijft stabiel, maar de specialistische taak natuurbrandbestrijding wordt geoptimaliseerd. De optimalisatie vindt plaats op het gebied van materiaal en op het gebied van ondersteuning van omliggende posten. 2.2 Met het nieuwe dekkingsplan voldoen we aan de Wet Veiligheidsregio's Op grond van artikel 14 van de Wet Veiligheidsregio’s is het bestuur van de veiligheidsregio verplicht om tenminste één keer per vier jaar een dekkingsplan vast te stellen. Het huidige dekkingsplan heeft een looptijd tot en met 2025.

Kanttekeningen 1.1 Net als voorgaande jaren blijven de financiële onzekerheid bij gemeenten en de mogelijke korting op de specifieke uitkeringen een belangrijke factor. Er wordt door de Veiligheidsregio Fryslân een beheerste en realistische aanpak gehanteerd, waarbij er nauw wordt samengewerkt met de Friese gemeenten. Vanuit de gemeenten wordt meegekeken naar noodzaak en nut van activiteiten en investeringen. 1.2 Er is nog geen duidelijkheid over (hernieuwde) deelname aan het Integraal Zorg Akkoord door gemeenten. Dit kan van invloed zijn op de financiële middelen vanuit het Rijk voor het uitvoeren van bijvoorbeeld de Friese Preventie Aanpak.

Financiële toelichting De financiële gevolgen zijn reeds bij de kaderbrief vastgesteld. Dat betekent dat de bijdrage voor de gemeentelijke begroting 2026 in totaal € 3.464.532 bedraagt, onderverdeeld in GGD (€ 1.372.241), Crisis (€ 164.629) en Brandweer (€1.927.662). De voorgestelde wijzigingen in het dekkingsplan hebben een structureel financieel effect. Op de langere termijn is de verwachting dat het afstoten van materiaal € 239.000 oplevert, ten opzichte van € 66.000 aan investeringen op het gebied van waterlevering. Het financieel voordeel dat met dit dekkingsplan ontstaat

wordt beschikbaar gehouden om een deel van de mogelijke BDuR korting op te vangen. Mocht dat ten tijde van de Voorjaarsnota niet nodig blijken, dan wordt het voordeel naar gemeenten overgeheveld.

Sustainable Development Goals (SDG’s) • Het waarborgen van de gezondheid van de bevolking, vooral in tijden van crises • Het bevorderen van de paraatheid van de gezondheidszorg bij noodsituaties en het verminderen van gezondheidsrisico's door bijvoorbeeld rampen of infectieziekten.

• Het versterken van partnerschappen en samenwerking tussen verschillende instanties, waaronder overheden, hulporganisaties, en lokale gemeenschappen, om de capaciteit voor crisisbeheer en noodhulp te vergroten.

Inwonersparticipatie N.v.t.

Samenvatting voor de Openbare besluitenlijst De Gemeenteraad wordt verzocht geen zienswijze in te dienen op de begroting van 2026 en de jaarstukken van 2024 van de Veiligheidsregio Fryslân net als voor het dekkingsplan 2026-2029.

Vervolg Eventuele zienswijzen vanuit gemeenten dienen uiterlijk 12 juni 2025 aangeleverd te worden. Het definitieve besluit over jaarstukken en begroting vindt plaats op 10 juli a.s.

Burgemeester en wethouders van Ooststellingwerf, , secretaris

, burgemeester.

Bijlagen 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Aanbiedingsbrief VRF begroting 2026 en jaarstukken 2024 VRF jaarstukken 2024 Begroting 2026 VRF Aanbiedingsbrief VRF dekkingsplan 2026-2029 Dekkingsplan 2026-2029 Brief antwoord gemeenteraad betreffende zienswijzen

Extern zaak ID (zaakcode) : 0085189227 De raad van de gemeente Ooststellingwerf; nr. gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van ; 15 april 2025

Besluit

1. 2.

geen zienswijze in te dienen op de begroting van 2026 en de jaarstukken van 2024 van de Veiligheidsregio Fryslân. geen zienswijze in te dienen op het dekkingsplan 2026-2029

Besloten in de openbare vergadering van 20 mei 2025 , griffier.

, voorzitter.

Aan de colleges van b&w en de gemeenteraden van de Friese gemeenten

Datum

Uw kenmerk

Uw brief van

Ons kenmerk

Bijlagen

Behandeld door

Doorkiesnummer

xx maart 2025

Onderwerp

A. Julianus R. Vellema MSc EMA RA E-mail

Aanbiedingsbrief begroting 2026 en jaarstukken 2024

a.julianus@vrfryslan.nl

Geacht college, geachte raad, Veiligheidsregio Fryslân zet zich in voor een veilig en gezond Fryslân. Met de bij deze aanbiedingsbrief behorende documenten presenteren wij zowel een terugblik op de resultaten van 2024 als de financiële en beleidsmatige plannen voor 2026. Dat doen we aan de hand van twee documenten. De resultaten die we in 2024 hebben behaald, verantwoorden wij via de jaarstukken. Onze plannen voor 2026 staan in de begroting. Wij ontvangen graag uw zienswijze op deze stukken. Jaarstukken 2024 In 2024 hebben wij onze koers verder versterkt, met aandacht voor crisisbeheersing, brandweerzorg en publieke gezondheid. Het afgelopen jaar kende zowel successen als uitdagingen, waarbij de Veiligheidsregio wendbaarheid en daadkracht heeft getoond. Financieel sluiten we 2024 af met een positief resultaat van € 3,6 miljoen. De belangrijkste oorzaak is, zoals ook in de beide bestuursrapportages is genoemd, de vrijval van kapitaallasten (€ 2,35 miljoen). Bij de resultaatbestemming in de jaarrekening 2023 is besloten om een reserve functiewaardering te vormen. Daarmee is de financiering voor de functiewaardering (FUWA) bij de GGD voor de jaren 2023 (terugwerkende kracht), 2024 en een deel van 2025 geborgd. Ook zijn daarmee middelen gereserveerd voor de uitvoering van het project HR21. Voor 2025 is er nog geen sprake van een volledige financiering voor FUWA en HR21.

In de vergadering van februari 2024 is bestuurlijk afgesproken dat het rekeningresultaat 2024 hier naar verwachting een oplossing voor zou kunnen bieden en dat wij hier op terug zouden komen. Omdat voor de GGD vervolgacties nodig zijn via een nieuwe bestuurlijke opdracht, ontstaat een extra te overbruggen periode, te weten het boekjaar 2026. Dit betreft zowel het tekort n.a.v. de FUWA als het tekort door de huisvestingskosten.

Het positieve resultaat over 2024 stelt ons in staat om de overbruggingsperiode tot en met 2026 voor het tekort van de GGD te financieren. Daarnaast biedt het ook de mogelijkheid om prangende achterstanden op het gebied van informatiebeveiliging weg te werken. Wij stellen daarom voor het financiële resultaat van 2024 te bestemmen voor: • Functiewaardering: Borging van de financiering voor functiewaardering GGD en HR21 als overbruggingsperiode tot en met 2026. • Organisatiekosten: Ondersteuning bij de transitie binnen de GGD en brandweer, inclusief mogelijke frictiekosten. • Informatiemanagement en -beveiliging: Extra inzet om achterstanden in wet- en regelgeving in te lopen. Daarnaast stellen wij voor om een deel van het resultaat terug te storten naar de gemeenten. Bij de aanbieding van de kaderbrief 2026 hebben wij u reeds geïnformeerd over bovengenoemd voorstel tot resultaatbestemming 2024. Wij hebben daarbij geïnvesteerd in het begrijpelijk overbrengen van onze boodschap. Dit hebben wij onder meer gedaan door het opnemen van een video en daarnaast is een webinar georganiseerd waarin raadsleden de gelegenheid hadden om vragen te stellen. Programmabegroting 2026 De begroting voor 2026 is opgesteld op basis van de eerder vastgestelde kaderbrief. Een ruime meerderheid van de gemeenten heeft ervoor gekozen om geen zienswijze in te dienen op deze kaderbrief.

De ontvangen zienswijzen zijn via de reactienota van een reactie voorzien en geven geen aanleiding tot het aanpassen van de kaderbrief. De kaderbrief is daarom ongewijzigd vastgesteld in het algemeen bestuur van 13 maart. Wij hebben in het financieel kader van de begroting 2026 geen wijzigen aangebracht ten opzichte van deze kaderbrief. Veiligheidsregio Fryslân blijft zich inzetten voor een toekomstbestendige organisatie, waarbij crisisbeheersing, brandweerzorg en publieke gezondheidszorg optimaal worden gewaarborgd. Speerpunten in 2026 zijn: • Gezondheid: Versterking van preventie en zorgnetwerken, de beweging maken van zorg naar gezondheid en structurele inzet op publieke gezondheid. • Crisisbeheersing: Versterking van onze crisisorganisatie en de doorontwikkeling van het Veiligheidsinformatieknooppunt (VIK). • Brandweer: Implementatie van het geactualiseerde dekkingsplan, met focus op vakbekwaamheid en veiligheid. • Digitalisering en professionalisering: Investeringen in informatiesturing, dataveiligheid en procesoptimalisatie. Net als voorgaande jaren blijven de financiële onzekerheid bij gemeenten en de mogelijke korting op de specifieke uitkeringen een belangrijke factor. Wij hanteren een beheerste en realistische aanpak, in nauwe samenwerking met gemeenten.

Zienswijze Wij ontvangen graag uw zienswijze uiterlijk 12 juni 2025, zodat deze kan worden meegenomen in het voorstel aan het Algemeen Bestuur. De definitieve besluitvorming over de jaarstukken en begroting vindt plaats op 10 juli 2025. Voor vragen kunt u contact opnemen met Anneree Julianus, beleidsadviseur planning & control, via a.julianus@vrfryslan.nl of 06-11286850. Met hartelijke groet, namens het dagelijks bestuur,

mr. S. van Haersma Buma Voorzitter Veiligheidsregio Fryslân

Jaarverslag en Jaarrekening 2024 Veiligheidsregio Fryslân

Voorwoord Voor u liggen de jaarstukken 2024 van Veiligheidsregio Fryslân. Dit verslag geeft inzicht in de behaalde resultaten, financiële ontwikkelingen en strategische keuzes van het afgelopen jaar. In 2024 hebben we voortgebouwd op de ingezette koers en tegelijkertijd scherp gekeken naar de uitdagingen die voor ons liggen. Een solide maar uitdagend financieel beeld Het financiële resultaat over 2024 is positief, mede door de vrijval van kapitaallasten en incidentele meevallers. Dit biedt ruimte om enkele noodzakelijke ontwikkelingen te financieren, zoals functiewaardering binnen de GGD en informatiebeveiliging. Tegelijkertijd blijven structurele financiële vraagstukken een aandachtspunt. De aangekondigde korting op specifieke uitkeringen en de financiële druk op gemeenten maken dat we scherp moeten blijven op onze keuzes. Dit vraagt om een realistische en beheerste aanpak, waarin kwaliteit en kostenbeheersing in balans blijven. Doelmatig en effectief werken In 2024 hebben we ons gericht op versterking van onze organisatie en dienstverlening. De crisisorganisatie is verder uitgebreid en 24/7 paraat gebleven, mede dankzij extra Brede Doeluitkeringsmiddelen (BDUR). Het Veiligheidsinformatieknooppunt (VIK) is operationeel geworden, wat bijdraagt aan een betere informatievoorziening tijdens incidenten.

Het dekkingsplan van de brandweer is geëvalueerd en blijft de basis voor een solide en efficiënte brandweerzorg. Ook binnen de publieke gezondheid zijn stappen gezet. De GGD heeft een belangrijke rol gespeeld in de beweging van zorg naar gezondheid en de verdere versterking van preventieve gezondheidszorg. Daarnaast is ingezet op mentale gezondheid en zijn de vaccinatiecampagnes succesvol afgerond. Blik op de toekomst De komende jaren blijven wij werken aan een financieel gezonde en wendbare veiligheidsregio. We doen dit samen met gemeenten, ketenpartners en medewerkers, waarbij soberheid en doelmatigheid leidend blijven. De impact van landelijke beleidswijzigingen vraagt om een flexibele en robuuste organisatie. We blijven dan ook investeren in procesverbetering, risicobeheersing en de kwaliteit van onze dienstverlening. Met trots kijken we terug op de daadkracht en vindingrijkheid van onze medewerkers in het realiseren van een veilig en gezond Fryslân.

Hartelijke groet, Het Dagelijks Bestuur

2

Leeswijzer Voor u liggen de jaarstukken van 2024. Deze bestaan uit twee delen: het jaarverslag en de jaarrekening. In het jaarverslag vindt u de programmaverantwoording en de paragrafen. De programmaverantwoording is het hart van de jaarstukken. Hierin leggen wij verantwoording af over het gevoerde beleid. In de lijn van de begroting 2024 presenteren wij de vier programma’s aan de hand van twee vragen: • Wat hebben wij gedaan? • Wat heeft dit gekost? De paragrafen geven betekenis aan de financiële aspecten van de jaarstukken. Risicobeheersing en resultaatafspraken zijn belangrijke uitgangspunten. Een apart deel is de jaarrekening. In dit onderdeel bevinden zich de balans met toelichting, de programmarekening met toelichting, de bijlage met verantwoordingsinformatie over de specifieke uitkeringen (SISA) en de taakvelden. Bij de overige gegevens staan onder andere de controleverklaring van de accountant en de voorgestelde resultaatbestemming.

3

Inhoudsopgave Deel I Jaarverslag 2024. .................................................................5 1. Resultaat 2024. ...........................................................................6 2. Programmaverantwoording Gezondheid. ..................................8 2.1. Algemeen. ................................................................................................ 8 2.2. Wat hebben wij bereikt in 2024?. ........................................................... 10 2.3. Wat heeft dit gekost?.............................................................................. 19 2.4. Feiten en cijfers programma Gezondheid. ............................................. 20

3. Programmaverantwoording Crisisbeheersing...........................21 3.1. Algemeen. .............................................................................................. 21 3.2. Wat hebben wij bereikt in 2024?. ........................................................... 21 3.3. Wat heeft dit gekost?.............................................................................. 25 3.4. Feiten en cijfers programma Crisisbeheersing........................................ 26

4. Programmaverantwoording Brandweer....................................27 4.1. Algemeen. .............................................................................................. 27 4.2. Repressie ................................................................................................ 27 4.3. Wat hebben wij bereikt in 2024?. ........................................................... 28 4.4. Wat heeft dit gekost?.............................................................................. 33 4.5. Feiten en cijfers programma Brandweer ............................................... 34

5. Paragrafen.................................................................................35 5.1. Financiering. ........................................................................................... 35 5.2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing............................................. 38 5.3. Onderhoud kapitaalgoederen. ............................................................... 42 5.4. Bedrijfsvoering........................................................................................ 42 5.5. Verbonden partijen................................................................................. 48 5.6. Wet open overheid ................................................................................ 48

Deel II Jaarrekening 2024. ...........................................................50 6. Jaarrekening. ............................................................................51 6.1. Balans per 31 december......................................................................... 51 6.2. Overzicht baten en lasten 2024 - deel 1................................................. 52 6.2. Overzicht baten en lasten 2024 - deel 2................................................. 53 6.3. Toelichtingen .......................................................................................... 55 6.4. Rechtmatigheidsverantwoording............................................................ 76 6.5. SiSa-bijlage bij de jaarrekening . .......................................................... 77 6.6. Bijlage Taakvelden. ................................................................................. 80

Deel III Overig..............................................................................81 7. Overige gegevens. ...................................................................82 7.1. Controleverklaring. ................................................................................. 83 7.2. Voorgestelde resultaatbestemming........................................................ 88 7.3. Vaststelling.............................................................................................. 89 Bijlagen........................................................................................................... 90 7.4. Investeringskredieten 2024..................................................................... 90 7.5. Samenstelling bestuur en commissies.................................................... 92 7.6. Analyse van taken. .................................................................................. 94

4

Deel I Jaarverslag 2024 Veiligheidsregio Fryslân

5

1. Resultaat 2024 Algemene inleiding resultaat Per programma is het gerealiseerd resultaat als volgt (bedragen in € 1.000). Resultaat tweede Programma bestuursrapportage Gezondheid

Gerealiseerd resultaat

-275

-265

398

459

3.368

3.449

Totaal

3.491

3.643

Totaal voorstel resultaatbestemming

3.243

Terugstorten naar gemeenten

400

Crisisbeheersing Brandweer

De belangrijkste oorzaak van het resultaat, zoals ook in de beide bestuursrapportages is genoemd, is de vrijval van kapitaallasten van € 2.350.000. Andere ontwikkelen die zorgen voor het gerealiseerde resultaat zijn de loonprijsstelling bij de Brede Doeluitkering Rampenbestrijding (BDUR) en het vrijvallen van een deel van het budget voor onvoorziene personele frictie. In dit resultaat is meegenomen dat wij het te verrekenen bedrag voor scenario 3 (€ 276.000) en het resultaat op treasury (€ 332.000) terugbetalen aan de gemeenten. Beide bedragen zijn als schuld meegenomen, en daarmee verwerkt in dit resultaat. Bij de kaderbrief 2024 – 2027 is afgesproken om de definitieve indexatie op de materiële kosten te bepalen op basis van de werkelijke compensatie die gemeenten via het gemeentefonds hiervoor ontvangen over de jaren 2022, 2023 en 2024. Deze afspraak is scenario 3 genoemd. Het verschil over het jaar 2024 wordt nu met de gemeenten verrekend, waarmee deze afspraak is afgewikkeld. De afwijkingen van de operationele resultaten per programma zijn toegelicht in de desbetreffende programmaparagrafen. Resultaatbestemming Reserve functiewaardering Bij de resultaatbestemming in de jaarrekening 2023 is besloten om een reserve functiewaardering te vormen.

Daarmee is de financiering voor de functiewaardering bij de GGD voor de jaren 2023 (terugwerkende kracht), 2024 en een deel van 2025 geborgd. Ook zijn daarmee middelen gereserveerd voor de uitvoering van het project HR21. Voor 2025 is er nog geen sprake van een volledige financiering voor FUWA en HR21. In de vergadering van februari 2024 is bestuurlijk afgesproken dat het rekeningresultaat 2024 hier naar verwachting een oplossing voor zou kunnen bieden en dat wij hier op terug zouden komen. Omdat voor de GGD vervolgacties nodig zijn via een nieuwe bestuurlijke opdracht, ontstaat een extra te overbruggen periode, te weten het boekjaar 2026. Dit betreft zowel het tekort n.a.v. de FUWA als het tekort door de huisvestingskosten. Daarom wordt voorgesteld het tekort bij de GGD voor het restant van 2025, en voor het volledige jaar 2026 te financieren vanuit het resultaat 2024. Daarbij is aanvullend besproken om een reservering te maken voor de organisatiekosten als gevolg van mogelijke oplossingsrichtingen voor het tekort bij de GGD (onderzoekskosten, afkopen huurcontracten, reorganisatiekosten etc.) en de uitkomsten van het dekkingsplan. Voorgesteld wordt om het restant van het resultaat 2024 hiervoor te bestemmen.

6

Jaarverslag en Jaarrekening 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

Reserveren informatiemanagement Op het gebied van Informatiehuishouding en Informatiebeveiliging is de afgelopen jaren achterstand ontstaan in het voldoen aan wet- en regelgeving. Met een eenmalige extra inzet kunnen we externe partijen inhuren, die ons helpen om de meest prangende achterstanden weg te werken. Bij informatiehuishouding betreft het archiefzaken en beleidsdocumenten, bij informatiebeveiliging gaat het om Bedrijfscontinuïteitsoefeningen, gebruikerstrainingen en een zogenaamde nieuwe penetratietest. De totale omvang bedraagt €200.000. Terugstorten naar gemeenten Zoals hierboven genoemd worden de bedragen voor de afrekening van scenario 3 (€ 275.000) en het resultaat op treasury (€ 330.000) teruggestort naar de gemeenten. Voorgesteld wordt om vanuit de resultaatbestemming hier € 400.000 aan toe te voegen, zodat het terug te betalen bedrag aan de gemeenten in totaal € 1 miljoen bedraagt. Het voorstel voor resultaatbestemming voor 2024 is daarmee als volgt: Omschrijving

Bedrag

Benodigd functiewaardering GGD

1.270.000

Reserveren informatiemanagement

200.000

Organisatiekosten (frictie)

1.773.000

Totaal te bestemmen resultaat

3.243.000

Terugstorten naar gemeenten

400.000

Totaal

3.643.000

Resteert

-

Het verloop in de balans is op hoofdlijnen als volgt (x € 1.000): Activa

31-12-2024

31-12-2023

Materiële vaste activa

82.502

69.200

Financiële vaste activa

119

-

12.996

Liquide middelen Overlopende activa

Vorderingen

Totaal activa

Passiva

31-12-2024 31-12-2023

Eigen vermogen

10.661

8.868

Voorzieningen

11.510

10.952

15.650

Langlopende schulden

45.019

50.187

480

469

Kortlopende schulden

18.865

10.081

1.908

5.997

Overlopende passiva

11.950

11.228

98.005

91.316

Totaal passiva

98.005

91.316

Voor een toelichting op de balans wordt verwezen naar paragraaf 6.3.2.

7

2. Programmaverantwoording Gezondheid 2.1. Algemeen De wereld waarin GGD Fryslân zich beweegt, is dynamisch. In 2024 heeft een aantal ontwikkelingen, naast het uitvoeren van de Agenda Publieke Gezondheid, onze aandacht gevraagd. Integraal Zorgakkoord Het Integraal Zorgakkoord (IZA) vormt een belangrijke leidraad voor de zorgtransitie in Fryslân en daarbuiten. Dit akkoord richt zich op het toekomstbestendig maken van de zorg, met de nadruk op: • preventie • samenwerking tussen zorgpartijen • domeinoverstijgende aanpakken Voor GGD Fryslân betekent dit een intensieve betrokkenheid bij de verdere uitwerking en implementatie van de IZA-doelstellingen en het regioplan. Als regionale ondersteuningsorganisatie speelt de GGD een rol in het concretiseren van de ambities op lokaal en regionaal niveau. En deze ontwikkelingen zijn wederkerend ook van invloed op de uitvoering van de GGD. De impact van het IZA en het Fries Integraal Zorgakkoord (FrIZA) op de inzet en daarmee op de capaciteit van de GGD is groot. Om het FrIZA in Fryslân succesvol te ondersteunen, heeft de GGD actief deelgenomen aan diverse overlegstructuren, zowel op bestuurlijk als operationeel niveau. Denk hierbij aan overleggen van het FrIZA netwerkteam over het regioplan, over mentale gezondheid en over samenwerking binnen het sociale (en medische) domein.

De aanwezigheid van de GGD aan die verschillende tafels vroeg niet alleen een brede expertise, maar ook een intensieve coördinatie. Daarnaast leverde de GGD inhoudelijke advisering en praktische ondersteuning bij het formuleren van het regioplan. Samenwerking 3 noord We hebben de samenwerking op de Algemene Gezondheidszorg met de noordelijke GGD’en het afgelopen jaar aanzienlijk geïntensiveerd. En dat was name van belang voor onze teams Forensische Geneeskunde, Infectieziektenbestrijding, Milieu en Gezondheid, Seksuele Gezondheidszorg en Tuberculosebestrijding. Deze versterkte samenwerking was noodzakelijk om de kwaliteit van onze dienstverlening te waarborgen. Door gezamenlijk op te trekken, konden deze teams hun kennis en expertise delen en ontwikkelen en zo de kwaliteit van hun werk verbeteren en cliënten beter van dienst zijn. Daarnaast was het belangrijk om qua kosten effectiever en efficiënter te werk gaan. Door deze samenwerking kunnen we middelen nu beter benutten en processen stroomlijnen. En dit zorgt voor een betere inzet van onze budgetten. Ook stelt de noordelijke samenwerking ons in staat om proactief in te spelen op uitdagingen op de arbeidsmarkt zoals het aantrekken en behouden van gekwalificeerd personeel.

8

Jaarverslag en Jaarrekening 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

Bestuurlijke opdracht Het landschap waarin GGD Fryslân en de Friese gemeenten zich bevinden is dynamisch en volop in ontwikkeling. Op zowel de korte als de lange termijn moeten we efficiënt omgaan met onze middelen. Financiën staan daarmee onder druk. Voor het maken van toekomstbestendige keuzes, heeft de bestuurscommissie Gezondheid GGD Fryslân de bestuurlijke opdracht gegeven om integraal te kunnen afwegen. In november stelde de bestuurscommissie de vervolgopdracht vast, onder andere gericht op huisvesting en op taken wel/niet meer uitvoeren. De verdere uitwerking hiervan volgt in 2025. In lijn met de Agenda Publieke Gezondheid 2023-2026 leggen wij verantwoording af op de levensfasen ‘Lyts & Jong, Grut, Wiis en Elkenien’. Onder iedere levenfase volgen wij de opbouw van de vier pijlers die ook in de financiële begroting terugkomt (zie ook het figuur hierna).

9

Jaarverslag en Jaarrekening 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

2.2. Wat hebben wij bereikt in 2024? 2.2.1 Lyts & jong: Een gezonde kansrijke start voor ieder kind Uitvoerende taken gezondheidsbescherming Jeugdgezondheidszorg Opvoeden en opgroeien Jeugdgezondheid (JGZ) levert een belangrijke bijdrage aan de preventieve gezondheid van kinderen en jongeren tussen de -9 maanden en 18 jaar. Door het uitvoeren van gezondheidsonderzoeken signaleren we vroegtijdig gezondheidsrisico’s en anticiperen we hierop met voorlichting en advies. De rol van ouders is hierbij een terugkerend thema, evenals het werken aan ouderschap. JGZ-professionals helpen ouders een sterke basis te creëren voor de ontwikkeling en het welzijn van hun kinderen. Ook het versterken van de eigen veerkracht staat hierbij centraal. De jeugd is in het algemeen veerkrachtig. Maar er zijn zorgen over de fysieke en mentale gezondheid van jongeren. Een veranderend maatschappelijk landschap, sociale media, ervaring van hoge werk- en schooldruk maken dat jongeren steeds kwetsbaarder worden en een minder goede gezondheid ervaren. De druk die de problematiek van deze kwetsbaarheid oplevert in de jeugdketen heeft ook invloed op de JGZ. Het aantal vragen neemt toe, evenals de complexiteit van deze vragen. Het belang van samenwerking met ketenpartners heeft verder vorm gekregen.

De druk die bij onze ketenpartners heerst, maakt dat wij soms meer zorg aan kinderen, jongeren en hun ouders bieden ter overbrugging naar andere zorg. Ook wordt er door krapte in de kraamzorg in sommige gevallen na de geboorte eerder additionele zorg vanuit de JGZ geboden. Afgelopen jaar startten wij met een onderzoek naar deze extra geboden zorg. De aandacht voor het terugdringen van gezondheidsverschillen door de JGZ is in 2024 onverminderd doorgegaan en versterkt. Naast de inzet op interventies als Voorzorg en Stevig Ouderschap, ging ook de inzet binnen de gemeentelijke en provinciale coalities en de werkgroepen Kansrijke Start door. Lokaal werd er verder nog meer invulling gegeven aan de preventieve en laagdrempelige rol van de JGZ. Zo hebben we een pilot gedaan met een extra signaleringsmoment om met zwangeren in gesprek te gaan over het Prenataal Huisbezoek. Deze werkwijze implementeren we in 2025 breder. Daarnaast startte een jeugverpleegkundige binnen de wijkaanpak in Leeuwarden-Oost. Zij zet in zich voor de gezondheid van jongeren en kinderen in die wijk en helpt ouders laagdrempelig op weg. Doorontwikkeling jeugdgezondheidszorg In 2024 hebben we stappen gezet richting een meer toekomstbestendige, flexibele en behoeftegerichte jeugdgezondheidszorg. Hierbij sluiten we aan bij de behoeften van onze doelgroepen.

Zo hebben we de projecten uit het programma JGZ 3.0 geïmplementeerd of opgestart binnen de doorontwikkeling van de JGZ. Alle aangewezen JGZ-professionals zijn geschoold conform de methodiek Gezamenlijk Inschatten van de Zorgbehoefte. Bij deze methodiek kijken we samen met ouders naar passende zorg. Daarnaast zijn we begonnen met de implementatie van onderdelen van Mijn Kinddossier (MKD). Dit betekent onder andere dat we op een laagdrempelige manier contact aanbieden aan ouders via het digitaal gesprek en dat we ouders online informatie bieden. Ook hebben we stappen gezet in collectief werken door de mogelijkheden voor klassikale voorlichting te onderzoeken. We hebben de mogelijkheden voor het aanbieden van webinars aan ouders in kaart gebracht om ouderbetrokkenheid te vergroten.

10

Jaarverslag en Jaarrekening 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

Mentale gezondheid In 2024 heeft de inzet en verdieping rond mentale gezondheid verder een plek gekregen in ons jeugdwerk. Op middelbare scholen hebben we de inzet voor het versterken van de mentale weerbaarheid steviger neergezet. Dit doen we met de reguliere inzet van de JGZ op scholen in de hele provincie. Maar ook met extra inzet in diverse gemeente door bijvoorbeeld ‘School als Vindplaats’. Hierbij werkt onze jeugdverpleegkundige actief samen met de school en ketenpartners om vroegtijdig problemen te signaleren en acties te ondernemen. Daarnaast voerden we preventieve en signalerende activiteiten uit om de mentale weerbaarheid te bevorderen. Verder ontwikkelden we de collectieve interventie ‘Zeg eens eerlijk’. Die rolden we uit in de gemeente de Fryske Marren en maakten we zo samen met ketenpartners de mentale gezondheid van jongeren bespreekbaar. Het preventieprogramma ‘Strong Teens and Resilient Minds (STORM)’ is in 2024 gegroeid. Dit programma wordt niet meer op één, maar op tien vo- en mbo-locaties ingezet. Op twee locaties zijn we gestart met de uitrol in leerjaar 1, naast leerjaar 3. Daarnaast werkten we aan hoe we dit programma willen monitoren om ook het effect te meten. De verder uitrol van STORM loopt, met de huidige financiering, door tot eind 2025.

Verzuimpreventie We hebben in 2024 ingezet op de preventie en het terugdringen van schoolverzuim, met als streven één verzuimaanpak voor de hele provincie. We begonnen met het invoeren van de bewezen effectieve verzuimaanpak Meer Aandacht voor Ziekgemelde Leerlingen (MAZL) in de gemeente Súdwest-Fryslân. MAZL richt zich op het verhogen van schoolaanwezigheid door een integrale aanpak, waarbij leerlingen, ouders, JGZ, onderwijs, gemeenten en ketenpartners samenwerken. De implementatie van MAZL loopt door in 2025. Rijksvaccinatieprogramma In 2024 voerden we het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) in de hele provincie uit volgens de wettelijke eisen. De rotavirusvaccinatie is vanaf 1 januari toegevoegd aan het RVP. Naast de vaccinaties voor zwangeren, zuigelingen en kleuters, organiseerden we ook groepsvaccinaties in het voor- en najaar voor 9-, 10- en 14-jarigen. Verder werkten we gedurende het jaar aan de voorbereiding en stapsgewijze doorvoering van vier grote wijzigingen in het RVP. Deze wijzigingen vinden plaats op advies van de Gezondheidsraad en moeten in opdracht van het ministerie van VWS worden doorgevoerd. Deze wijzigingen hebben consequenties voor de momenten van vaccinaties en voor aanpassingen in het soort vaccin. Tot 2030 voeren we deze wijzigingen door en moeten we hiervoor extra inspanningen leveren.

2.2.2. Grut: Gezondheidspotentieel versterken Uitvoerende taken gezondheidsbescherming Nu Niet Zwanger In 2024 hebben we aanzienlijke vooruitgang geboekt binnen het programma Nu Niet Zwanger (NNZ). Aan het einde van het jaar waren er in Fryslân 146 aandachtsfunctionarissen actief: 111 vanuit zorgaanbieders binnen het sociaal domein en 35 vanuit de gemeentelijke gebiedsteams. Vorig jaar waren dit er honderd. Het is een positieve ontwikkeling dat nu zestien gemeenten een aandachtsfunctionaris hebben.

11

Jaarverslag en Jaarrekening 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

We hebben in 2024 de term 'kinderwensverkenning' geïntroduceerd. Dit heeft de drempel voor aanstaande ouders, om in gesprek te gaan, verlaagd. Ook werd het anticonceptiebudget intensief gebruikt en dit leidde tot een overschrijding van het budget van 11%. Deze overschrijding is inherent aan de groeiende vraag naar anticonceptie. Verder hebben we een actieplan voor 2025 gemaakt, de landelijke kwaliteitsmonitor met positieve resultaten afgerond en nieuwe organisaties verwelkomd die zich bij ons hebben aangesloten.

Monitoring, signalering en advies Fitaal Wiis In 2024 hebben we verder gebouwd aan de in 2023 vastgestelde visie rond ouderengezondheid. Beleidsadviseurs en gezondheidsbevorderaars zijn goed bekend met Fitaal Wiis en we hebben een toolkit ontwikkeld. Dit heeft geleid tot een opdracht van de gemeente Fryske Marren. Per 1 januari 2025 start in deze gemeente een gezondheidsbevorderaar van de GGD om het thema ‘Vitaal ouder worden’ verder uit te werken, als uitbreiding op valpreventie. Daarnaast heeft de GGD bijgedragen aan de Woon-Zorg en Welzijnsvisies in de Friese woondealregio’s en aan het Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord (AZWA). Hierin staan preventie, zelfstandig wonen en voorkomen van zorg centraal. In 2025 borgen we de preventie-infrastructuur rond ‘valpreventie’ en ‘vitaal ouder worden’. We sluiten de infrastructuur daarnaast aan op bredere thema’s zoals ontmoeten, bestaanszekerheid, dementie en (digitale) basisvaardigheden. Fitaal Wiis sluit hierbij naadloos aan op de visie van regio-organisaties gelet op de focus op vitaliteit en op een positieve beeldvorming van de derde levensfase.

2.2.3. Elkenien Monitoring, signalering en advies Epidemiologie In 2024 hebben de GGD’en, het RIVM en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) gezondheidsmonitors uitgevoerd onder jongvolwassenen (16-25 jaar), volwassenen (18-64 jaar) en ouderen (65+). De resultaten ondersteunen gemeenten bij preventief gezondheidsbeleid en bij het monitoren van doelen in bijvoorbeeld het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Daarnaast hebben we diverse panelonderzoeken gedaan naar zonbescherming, roken en teken. Ook hebben we de Gezondheidsatlas operationeel gemaakt. De atlas geeft ons, door dashboards met monitorcijfers, kaarten en grafieken, meer inzicht in de cijfers. In 2025 werken we hier verder aan. Beleidsadvisering In 2024 heeft de GGD niet alleen een belangrijke bijdrage geleverd in een domeinoverstijgende adviserende rol, maar ook in de rol als dé sparring- en kennispartner van gemeenten op het terrein van preventie en gezondheidsvraagstukken. Wij blijven investeren in het versterken van onze inhoudelijke en strategische kennis. Gezondheidsbevordering Zowel provinciaal als lokaal hebben we met onze kennis en ons advies een bijdrage geleverd aan verschillende projecten en programma’s vanuit de discipline gezondheidsbevordering.

12

Jaarverslag en Jaarrekening 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

Provinciaal sloten we aan in preventieketens en -netwerken, waaronder de coalities en ketenaanpakken van de Friese Preventieaanpak (FPA). De programma’s ‘Rookvrije Generatie Fryslân’, ‘Nuchtere Fries’ en ‘Nuchter Over Gewicht’ hebben zich in 2024 ook verder ontwikkeld. We hebben de programmadoelen gehaald en een start gemaakt met het verdiepen van de samenwerking tussen de programma’s. Daarnaast diepten we de ketensamenwerking binnen de wijkaanpak ‘In Gesprek Over Roken’ verder uit. We hebben veel Friezen richting een stopprogramma begeleid. Lokaal vergrootten we onze aansluiting bij de uitvoering van de GALA-plannen in gemeenten, omdat plannen hier op stoom raakten. Denk hierbij aan de plannen binnen de gezonde wijkaanpakken, de lokale ketenaanpakken en de gemeentelijke projecten ‘Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO)’. Verder heeft de GGD, als adviseur Gezonde School, veel Friese scholen geholpen bij het behalen van een vignet of themacertificaat. Hiermee laten scholen zien dat zij werken aan een gezonde leefstijl en hoe zij hun aanpak in beleid en activiteiten borgen. Friese Preventieaanpak Friese Preventieaanpak (FPA) als regionale preventie-infrastructuur GGD Fryslân heeft ook in 2024 de coördinerende rol van kennis en advies geleverd die past bij de transitie van zorg naar gezondheid en preventie. We deden dit op lokaal, regionaal en landelijk niveau.

Hierdoor hebben we de FPA nog sterker neergezet als regionale preventieinfrastructuur (RPI). En hebben we onze faciliterende en organiserende rol in deze RPI uitgebouwd. Bijdrage van GGD Fryslân aan de FPA GGD Fryslân en de FPA zijn in 2024 ook weer belangrijke kennis- en uitvoeringspartners gebleken bij het realiseren van de ambitie en opgaven van het FrIZA. Binnen de FPA is de GGD trekker van twee FrIZA opgaven: ‘Versterken sociale basis’ en ‘Kansrijk opgroeien & gezond leven’. Voor de opgave ‘Versterken sociale basis’ schreven wij een aanvraag voor de regeling Specifieke uitkering transformatiemiddelen IZA. Deze transformatieaanvraag werd geschreven in samenwerking met vele Friese partners, waaronder gemeenten, zorgverzekeraar en welzijnsorganisaties. De aanvraag is eind december ingediend voor de snelle toets. De FrIZA opgave ‘Kansrijk opgroeien & gezond leven’ werkten we verder uit binnen de verschillende coalities in de FPA. De GGD is daarnaast vertegenwoordigd binnen alle coalities en ketenaanpakken van de FPA. We leverden hierbinnen een actieve bijdrage aan preventie door samenwerking met Friese partners. Verder kregen wij in 2024 een ZonMW-subsidie voor een bruggenbouwer, die de opgedane kennis over provinciale ketenaanpakken verder moet verspreiden naar lokale netwerken.

Rol Centrale Zorgverlener In 2024 is verkend of het haalbaar en wenselijk is om de rol van de Centrale Zorgverlener, onderdeel van de ketenaanpak ‘Kind naar Gezond Gewicht (KnGG)’, bij GGD Fryslân neer te leggen. Dit bleek haalbaar en wenselijk. In november heeft de bestuurscommissie daarom unaniem ingestemd met het voorstel om dit uit te voeren. Integraal Zorg Akkoord (IZA) In 2024 hebben we samen met gemeenten belangrijke stappen gezet in het verder concretiseren van het regioplan, in lijn met de doelstellingen uit het Fries Integraal Zorgakkoord (FrIZA). Hierbij hebben we als regionale ondersteuningsorganisatie een adviserende rol vervuld voor: • het versterken van de regionale samenwerking; • het afstemmen van acties binnen het regioplan.

13

Jaarverslag en Jaarrekening 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

De inzet van de GGD voor de SPUK-vrije middelen – op het gebied van ‘Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO)’, ‘Kansrijk opgroeien en Gezond leven’ en de ‘Sociale basis’ - draagt bij aan de transitie van zorg naar gezondheid. Daarnaast hebben we actief bijgedragen aan de landelijke ontwikkelingen voor het vervolg van het IZA en het Aanvullend Zorg en Welzijns Akkoord (AZWA). Hierbij is er speciale aandacht voor het versterken van de samenwerking tussen het medische en het sociale domein. Versterking kennisfunctie GGD-aanpak gezondheidsverschillen De SPUK 14, voortgekomen uit het GALA, is bedoeld voor de versterking van de kennisfunctie van de GGD. In overleg met de Friese gemeenten is besloten de middelen van SPUK 14 in 2024 en 2025 in te zetten voor de versterking van de kennis over de aanpak van gezondheidsverschillen. In 2024 hebben we de kennis en inzichten rond gezondheidsverschillen geïnventariseerd en de aanpak hiervan verkend. We begonnen met het toepassen van de geïnventariseerde kennis in onze bestaande leefstijlprogramma’s en in de advisering over gezonde leefomgeving. Ook werkten we aan meer verdieping op de inhoudelijke knooppunten tussen armoede, bestaanszekerheid en gezondheid.

En welke kennis is dan nodig om vanuit gezondheid een bijdrage te leveren aan de doelen van dit beleidsdomein? Monitoring Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) vanaf 2025 In alle OKO-Trimbos-gemeenten hebben dialoogsessies plaatsgevonden als onderdeel van de aanpak. Hieraan voorafgaand voerden we extra analyses uit, die we tijdens de sessies presenteerden. Eind 2024 heeft het bestuur ingestemd met onze aangepaste monitoringsplanning, die aansluit op de landelijke ontwikkelingen. Daarnaast hebben we de jeugd- en schoolmonitors uitgebreid met een OKO-module met een tweejaarlijkse cyclus. Met deze stappen borgen we de monitoring en stemmen we deze af op de behoeften van zowel OKO-gemeenten als gemeenten die werken volgens het OKOgedachtegoed. Verder hebben we een provinciale samenwerking opgezet met de OKO-gemeenten. Binnen deze samenwerking bekijken we welke provinciale taken de GGD kan ondersteunen om de lokale en regionale aanpak verder te versterken. Gezonde leefomgeving - Omgevingswet De Omgevingswet is vanaf 1 januari 2024 van kracht. We hebben gemeenten ondersteund bij en advies gegeven op omgevingsvisies, omgevingsprogramma’s en omgevingsvergunningen. In 2024 is besloten om de tijdelijke middelen voor onze adviesfunctie te verlengen tot en met 2025.

Zo kunnen we in 2025, in samenwerking met de brandweer, een bestuursvoorstel voorleggen over de structurele inzet die de omgevingswet van de GGD vraagt. Medische milieukunde We hebben in 2024 aan verschillende onderwerpen extra aandacht gegeven. Zo zagen we een toename in het aantal adviesaanvragen van inwoners over per- en polyfluoralkylstoffen (PFAS), vooral rond de Jelsumer Feart. Deze stijging was aanzienlijk ten opzichte van voorgaande jaren. Het aantal meldingen over kwik bleef, na eerdere stijgingen, stabiel. Dit kwam mede dankzij een voorlichtingscampagne van de GGD over de leefomgeving. Daarnaast namen vragen over het binnenmilieu toe, mogelijk door de media-aandacht. Ook zagen we, na een eerdere daling, een stijging in meldingen over bromtonen. Verder leefden er meer zorgen over de effecten van het milieu op de gezondheid, zoals ziekteclusters en kankerclusters. Binnen Fryslân registreerden we ook veel inzetten van de Gezondheidskundig Adviseur Gevaarlijke Stoffen (GAGS). Er waren onder andere veel gemeentelijke vragen, waarvan een aanzienlijk deel gerelateerd was aan de Omgevingswet.

14

Jaarverslag en Jaarrekening 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

Uitvoerende taken gezondheidsbescherming Infectieziektebestrijding en pandemische paraatheid In 2024 werkten we verder aan de versterking van infectieziektebestrijding (IZB) en pandemische paraatheid met middelen vanuit het ministerie van VWS. In het hoofdlijnenakkoord staat dat er € 300 miljoen wordt bezuinigd op de pandemische paraatheid. Hierdoor zijn de structurele middelen niet structureel in de begroting van VWS opgenomen en hebben we dus minder kunnen uitvoeren. Anders dan begroot, hebben we door te weinig personeelscapaciteit minder uren besteed aan de aansluiting op de landelijke functionaliteit infectieziektebestrijding. Verder hebben we de samenwerking met de GGD’en Groningen en Drenthe geïntensiveerd. We voerden onder andere een piketrooster in voor artsen IZB buiten kantoortijden. Op die manier spelen we beter in op de personele krapte en blijft de continuïteit van de zorg gewaarborgd. Daarnaast hebben we de najaarscampagne COVID-19 binnen de tijd en het budget uitgevoerd. Er zijn 88.000 prikken op vijftien locaties gezet, ook op de Waddeneilanden. De campagne liep van 18 september tot en met 6 december. Tuberculose Tuberculose (TBC) komt wereldwijd nog veel voor. In Noord-Nederland verblijven relatief veel asielzoekers uit landen met een hoge tuberculose-incidentie.

Door de toestroom van migranten blijft de preventie binnen de TBC-zorg een belangrijke en drukke taak. Hierdoor hebben we in Fryslân nog steeds te maken met tuberculosepatiënten en besmettingen. Dankzij preventieve maatregelen zien we echter een dalende incidentie van TBC. In 2024 hadden we binnen de TBC-zorg te maken met personeelstekort en dat leidde tot langere wachttijden in Fryslân. De samenwerking met GGD Groningen bleek essentieel om wachttijden te normaliseren en de continuïteit van zorg te waarborgen. We hebben een plan van aanpak opgesteld voor de verdere samenwerking tussen GGD Fryslân en Groningen. Groningen verzorgt ook al de TBC-zorg voor GGD Drenthe. Deze samenwerking is cruciaal voor de toekomstbestendigheid en voortzetting van de TBC-zorg. Vaccinatievoorziening Voor de vaccinatievoorziening werkten we ook samen met GGD Groningen en Drenthe. In 2024 hebben we minder aandacht besteed aan het vaccinatieprogramma voor volwassenen (18+). Landelijk is de ontwikkeling van een vaccinatievoorziening voor volwassenen, na de uitvoeringstoets door de GGD'en, ook vertraagd. Mentale gezondheid In 2024 schreven we aan een document waarin onze positie en visie staat als het gaat om mentale gezondheid. Dit onderwerp houdt ons namelijk in de volle breedte bezig.

Samen met onze ketenpartners en met de Friese gemeenten zetten wij ons daarom in voor ‘Mentale gezondheid: van ons allemaal’. Hierbij staan collectieve verantwoordelijkheid en samenwerking centraal. In 2025 delen en bespreken we onze visie op mentale gezondheid en onze positie daarin met de Friese gemeenten. Binnen het FrIZA zijn wij bestuurlijk trekker van het FrIZA-regioplan ‘Mentale Gezondheid en Veerkracht - bouwsteen 1’. Ook zijn wij vertegenwoordigd binnen de coalitie ‘Mentale Gezondheid’. Deze heeft zich in 2024 voornamelijk gericht op het inhoud geven aan het transformatieplan ‘Mentale Gezondheid en Veerkracht’.

15

Jaarverslag en Jaarrekening 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

Suïcidepreventie In 2024 begonnen we met het opstellen van een meerjarenbeleidsplan voor suïcidepreventie, in samenwerking met GGZ Friesland. Samen organiseerden wij het evenement 'Walk into the Light’. Dit was een publiekscampagne om meer aandacht te vragen voor suïcide. Via sociale media gaven we bijvoorbeeld meer bekendheid aan onze suïcidepreventieinitiatieven. We publiceerden onder andere een artikel over STORM en de rol van een jeugdverpleegkundige. In voorbereiding op de Wet integrale suïcidepreventie werkte de GGD daarnaast mee aan de uitvoeringstoets van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Nieuwe samenwerkingsverbanden met ketenpartners zoals GGZ Friesland, Prorial, Stjoer en Taboer zijn gestart. In samenwerking met GGZ Friesland functioneerde een ondersteuningsgroep voor nazorg aan suïcide nabestaanden Seksuele gezondheid Soa-zorg In 2024 steeg de incidentie van soa's zoals gonorroe. Het gebruik van condooms en anticonceptie, vooral onder jongeren, nam af. Dit benadrukt het belang van samenwerking met ketenpartners zoals onderwijsinstellingen, gemeenten, huisartsen en medisch specialisten om de doelgroep beter te bereiken. Een voorbeeld hiervan is het studentenspreekuur op de NHL Stenden. Dit bieden we vanaf 2024 aan in samenwerking met het team Reizigersvaccinaties.

PrEP-zorg In 2024 werd de PrEP-pilot beëindigd en onderdeel van de regeling ‘Aanvullende Seksuele Gezondheidszorg (ASG)’. Mensen kunnen nu een recept voor PrEP krijgen bij de GGD en de medicatie aanschaffen bij een apotheek. Onze focus ligt nu op het ondersteunen van kwetsbare groepen. Mensen met een lager hiv-risico ontvangen hun PrEP-zorg ergens anders. Deze veranderingen maken de zorg efficiënter en doelgerichter. Keuzehulp en nazorg bij abortus In 2024 zag de GGD een toename in de aanvragen voor keuzehulpgesprekken bij abortus. Deze ontwikkeling benadrukt de noodzaak van toegankelijke en betrouwbare informatie. Vanaf 2024 bieden wij, naast keuzehulp bij zwangerschapsafbreking, ook abortusnazorg aan in samenwerking met expertisecentrum FIOM. Deze samenwerking zorgt voor een holistische benadering van abortuszorg. Publieke Gezondheidszorg Asielzoekers In 2024 zijn, naast de zes AZC-locaties, ook de vijf tijdelijke noodopvanglocaties gecontinueerd. Doordat er minder instroom was dan de prognose aangaf, maar ook minder uitstroom van statushouders, blijven asielzoekerskinderen langer op de COA-locaties. Voor de JGZ betekent dit dat wij de kinderen goed en langer kunnen volgen.

Bewaken van publieke gezondheid bij rampen en crisis Forensische geneeskunde In 2024 stond de forensische geneeskunde vooral in het teken van: • werken in een nieuwe dienstenstructuur; • de doorontwikkeling van de samenwerking met alle artsen, verpleegkundigen en ondersteuners in één forensisch team 3Noord. Naast de arrestantenzorg en de reguliere dienstverlening aan de politie en het OM, vonden er verschillende werkgroepen, overleggen en bijeenkomsten plaats. Met als doel om processen, communicatie, differentiatie en taakdelegatie vorm te geven en te implementeren. Hierbij zochten en vonden we de samenwerking met Drenthe en Groningen. We werkten aan een basis waarop we verder kunnen bouwen. 16