Gemeente Oosterhout - Programmarekening 2022

De weergegeven balansen betreffen prognoses op basis van de bij het opstellen van de begroting 2023 bekende omstandigheden en uitgangspunten. Bedragen x € 1.000

ACTIVA Vaste activa Voorraden Uitzettingen Liquide middelen Overlopende activa Vlottende activa Totaal activa

31-12‘21

31-12‘22

31-12‘23

31-12‘24

31-12‘25

31-12‘26

229.442 233.879 241.278 285.718 298.354 318.998 9.474 9.522 16.500 18.000 19.000 21.000 14.940 11.538 13.500 13.500 13.500 13.500 1.707 2.302 1.000 1.000 1.000 1.000 17.228 23.879 15.500 15.500 15.500 15.500 43.349 47.241 46.500 48.000 49.000 51.000 272.791 281.186 287.778 333.718 347.354 369.998

Bedragen x € 1.000

PASSIVA

31-12‘21

31-12‘22

31-12‘23

31-12‘24

31-12‘25

31-12‘26

Algemene reserves 80.032 90.965 70.647 55.380 48.299 46.799 Reserves grondexploita- 14.777 17.314 22.156 16.731 10.914 10.914 tie Overige bestemmings56.212 57.717 63.185 79.046 90.092 88.833 reserves Gerealiseerd resultaat 11.536 6.314 *19 *318 *1.898 *-6.895 Eigen vermogen 162.557 172.310 155.988 151.157 149.305 146.546

Programmarekening 2022 66

Bedragen x € 1.000

PASSIVA Voorzieningen Vaste schulden kortlopende schulden Overlopende passiva Totaal passiva

31-12‘21

31-12‘22

31-12‘23

31-12‘24

31-12‘25

31-12‘26

8.458 8.523 5.798 4.738 3.814 3.192 73.660 65.377 98.492 150.323 166.735 192.760 14.728 15.438 14.000 14.000 14.000 14.000 13.388 19.538 13.500 13.500 13.500 13.500 272.791 281.186 287.778 333.718 347.354 369.998

7.6 BEDRIJFSVOERING In onze organisatievisie zitten bouwstenen die zijn door vertaald in onze HRvisie. Onze manier van werken is verschoven van werken en bepalen vóór inwoners en bedrijven naar samenwerken mét de inwoners, bedrijven en met elkaar. Dit is een proces wat continue de aandacht blijft vragen, immers, ‘zo buiten, zo binnen’. De pijlers die we hebben vastgesteld blijven voor deze ontwikkeling ook in 2023 het uitgangspunt, zoals: • • • •

ruimte voor de professional; onze houding is open en netwerkgericht; samen verbeteren; balans tussen sturing en ruimte.

In 2022 hebben we verder gebouwd op de infrastructuur die we in 2021 hebben opgezet om personeel binnen te halen, te houden en mee te nemen in de Oosterhoutse manier van werken. Met de terugkeer naar kantoor na COVID is er meer ruimte gekomen voor de fysieke leermogelijkheden. Dat onze manier van samenwerken met de stad en kerkdorpen zijn vruchten afwerpt is niet alleen in onze gemeente te zien, maar ook in het land. Onze gemeente is genomineerd voor de titel Beste overheidsorganisatie van het jaar, waarbij we tot de laatste twee gemeenten behoorden. Hier zijn we trots op, maar op het goede niveau blijven vraagt wel continu de aandacht, ook in 2023. Beleidsindicatoren Indicator

Ziekteverzuimpercentage Oosterhout Ziekteverzuimpercentage landelijk

7.6.1

Score 2020

5,9% 5,5%

Score 2021

5,5% 5,8%

Prognose 2022

5,5% n.b.

Score 2022

*

5,2% L n.b. L

Informatieveiligheid 2022

Als gemeente hebben we de wettelijke taak om een groot aantal diensten te leveren aan inwoners en bedrijven. Diensten die, waar mogelijk, steeds meer digitaal afgehandeld worden. Juiste, volledige en beschikbare informatie vormt een belangrijke randvoorwaarde van deze dienstverlening. Informatiebeveiliging is essentieel voor de beschikbaarheid en integriteit van deze gegevens en de systemen waarmee het werk wordt uitgevoerd. Naast beschikbaarheid en integriteit speelt ook de vertrouwelijkheid van gegevens een rol. Persoonlijke gegevens van inwoners over werk, inkomen, zorg en welzijn mogen niet zomaar op straat komen te liggen. Sinds 1 januari 2020 is de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) van toepassing. De BIO is het basisnormenkader voor informatiebeveiliging binnen alle overheidslagen (Rijk, gemeenten, provincies en waterschappen). Waar voorheen iedere overheidslaag zijn eigen normenkader had, geldt sinds 1 januari 2020 één BIO voor de gehele overheid. Om aan de BIO te voldoen zijn in 2022 beleidstukken waar nodig opgesteld of aangepast en Programmarekening 2022 67

zijn maatregelen geïmplementeerd. Het Beveiligingsbeleid (informatiebeveiliging en privacy) is vastgesteld. In het vierde kwartaal van 2022 is op basis van de BIO, een GAP-analyse gemaakt. Een GAP-analyse is een methode om een vergelijking te maken tussen een bestaande en een gewenste situatie. Voor de bevindingen die voortkomen uit deze analyse worden de risico’s bepaald en geprioriteerd. De maatregelen om de risico’s te beperken worden opgenomen in het jaarplan informatiebeveiliging 2023. Daarnaast is met behulp met het CIP-model het volwassenheidsniveau informatiebeveiliging bepaald. Het volwassenheidsniveau is bepaald op niveau 3, en de komende jaren willen we doorgroeien naar niveau 4. Bewustwording omtrent informatiebeveiliging heeft ook in 2022 veel aandacht gehad, met name de risico’s met betrekking tot phishing-mails en waaraan een phishing-mail herkenbaar is. De mens is namelijk de cruciale schakel in de informatiebeveiliging, zonder bewuste medewerkers zijn genomen maatregelen beperkt effectief. In het Ontwikkelplein -het online leerplatform van de gemeente Oosterhout- zijn diverse trainingen en e-learnings opgenomen voor (nieuwe) medewerkers. In 2022 zijn per team workshops rondom informatiebeveiliging en privacy georganiseerd en is 2 keer een test phishing-mail verstuurd, één keer aan de hele organisatie en één gericht op een specifieke afdeling. 7.6.2

Privacy 2022

Gemeenten verzamelen en gebruiken veel persoonsgegevens. Deze gegevens hebben we onder meer nodig om onze taken uit te voeren. Vaak zijn inwoners ook verplicht om hun persoonsgegevens aan de gemeente af te geven. Daarom moet iedereen erop kunnen vertrouwen dat gemeenten zorgvuldig met deze gegevens omgaan. De (U)AVG (Uitvoeringswet Algemene verordening gegevensbescherming), die in 2018 van kracht werd, stelt wettelijke eisen aan het verwerken van persoonsgegevens en het realiseren van waarborgen. De afgelopen jaren is gewerkt aan het opzetten en inrichten van een gedegen privacy governance binnen de gemeentelijke organisatie, o.a. door het opstellen van verwerkingsregisters; het realiseren van privacy bewustzijn onder medewerkers en privacy-beheerders; het opvolgen van verbeterpunten uit de gap-analyse (de volwassenheidsladder); en het uitvoeren van achterstallige DPIA/PIA’s (Data protection impact assessment). De jaren 2021 en 2022 stonden in het teken van het wegwerken van deze achterstand. Hierbij ging het om 100 DPIA/PIA’s die uitgevoerd zijn. Bij een DPIA wordt een privacy check uitgevoerd op alle processen, waarbij persoonsgegevens verwerkt worden om zo de risico’s in kaart te brengen en te mitigeren. In 2022 is volwassenheidsniveau 3 (volgens model Centrum Informatiebeveiliging en Privacy) bereikt. Dit biedt de mogelijkheid om te kijken naar de

thema’s van de toekomst op het gebied van privacy voor de gemeente Oosterhout. De gemeente heeft de ambitie uitgesproken om in ieder geval niveau drie van het volwassenheidsniveau 3 te borgen en de komende jaren door te groeien naar niveau 4. 2023 zal daarom mede in het teken staan van deze borging en doorgroei. In 2022 is een taakverdeling opgesteld van de Functionaris Gegevensbescherming (FG-er), Privacy Officer (PO-er) en van Privacy Beheerders (PB-ers), met een duidelijk werkproces. Ook het Privacy Management Systeem (PMS) is uitgerold. In 2023 zal de samenwerking tussen de FG-er, PO-er en PB-ers worden geïntensiveerd, waardoor kennis en ervaring sneller en gemakkelijker wordt gedeeld en privacyvraagstukken efficiënter en effectiever worden opgepakt. Eind 2022 heeft een 0-meting/externe audit Wet politiegegevens over de periode 2019-2021 plaatsgevonden. Gemeenten moeten bij het verwerken van persoonsgegevens door boa’s rekening houden met de verschillende privacyreglementen. Dit kan namelijk zowel de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) als de Wet politiegegevens (Wpg) zijn. De verbeterpunten zullen worden omgezet naar acties die in 2023 worden opgevolgd. 7.6.3

Fraude en onregelmatigheden

Het college van gemeente Oosterhout is zich bewust van het inherente risico van fraude dat zij, zowel intern als extern, loopt bij het uitvoeren van haar activiteiten. Het management heeft in 2022 een frauderisicoanalyse opgesteld waaruit naar voren kwam dat op enkele onderdelen in de bedrijfsvoering sprake is van een hoger dan normaal risico op non-compliance. Deze risico’s hebben in 2022 extra aandacht gekregen, waarbij aanvullende interne beheersingsmaatregelen zijn ingevoerd en periodiek (en onverwacht) additionele reviews plaatsvinden. Externe partijen moeten er op kunnen vertrouwen dat gemeente Oosterhout en haar medewerkers op een betrouwbare, eerlijke en zorgvuldige manier zaken doen. Daarom heeft gemeente Oosterhout een gedragscode opgesteld die door iedere medewerker bij indiensttreding wordt ondertekend. Het belang van de gedragscode en de naleving wordt periodiek benadrukt en is onderwerp van gesprek tussen leidinggevende en medewerker. Er is een vertrouwenspersoon en meldpunt ingesteld waarbij eventuele misstanden vertrouwelijk kunnen worden gemeld. De gedragscode is beschikbaar via onze website en wordt (daarmee) ook gedeeld met onze externe relaties. Onze (financiële) processen kenmerken zich door de aanwezigheid van functiescheiding.

Hiermee voorkomen we dat slechts één persoon ongecontroleerd transacties of verplichtingen kan aangaan, autoriseren, verwerken en afwikkelen en toegang heeft tot activa.

Programmarekening 2022 68

Ondanks alle beheersingsmaatregelen resteert het risico dat management of directie maatregelen doorbreekt en het risico van samenspanning tussen medewerkers. Transparante besluitvorming, de governance structuur, een open cultuur waarbij we elkaar durven aan te spreken, de aanwezigheid van een vertrouwenspersoon om niet-integer handelen (anoniem) te melden, periodieke interne en externe audits op de naleving van beheersingsmaatregelen moeten er toe bijdragen dat override of controls wordt gesignaleerd. Gezien de aard van de activiteiten van gemeente Oosterhout, onderkent de directie ook een extern risico op non-compliance. De in 2022 uitgevoerde risicoanalyse heeft ons goed inzicht gegeven in deze risico’s en het belang van het aanscherpen van een aantal procedures. De afgelopen jaren zijn er regelmatig berichten in de media over cyberaanvallen, gevallen van ransomware en datalekken. Gezien de activiteiten van gemeente Oosterhout heeft informatiebeveiliging vanuit de perspectieven continuïteit, fraude en privacy en daarmee samenhangende reputatie een hoge prioriteit. Tijdens de dagelijkse bedrijfsvoering vinden controles plaats om vast te stellen of gewerkt wordt volgens de daarover gemaakte afspraken, waaronder de diverse protocollen voor informatiebeveiliging. Daarnaast beoordelen de security en privacy officer de kwaliteit en naleving van de getroffen beheersingsmaatregelen.

Periodiek wordt de beheersing van informatiebeveiliging getoetst, zowel intern via interne audits, als extern via het ISAE 3402 onderzoek en ISO 27001 audit. Eventuele verbeterpunten vormen de input voor verdere aanscherping en/of naleving van het informatiebeveiligingsproces. Het college is van mening dat, met alle analyses en getroffen beheersingsmaatregelen, de risico’s met betrekking tot een beheerste en integere bedrijfsvoering inzichtelijk zijn en op een adequate wijze de aandacht krijgen.

7.7 VERBONDEN PARTIJEN De gemeente Oosterhout participeert in verschillende verbonden partijen. Een verbonden partij is een partij waarmee de gemeente een bestuurlijke relatie onderhoudt en/of waarin zij een financieel belang heeft. Het uitgangspunt hierbij is dat de samenwerking moet resulteren in het opstellen en/of uitvoeren van beleid wat voor een individuele gemeente als de gemeente Oosterhout niet zelfstandig mogelijk is (vanwege financiën, kwaliteitsniveau, expertise etc.). Hier staat tegenover dat bepaalde vormen van samenwerking ook risico’s met zich brengen. Over het algemeen betreft het hier financiële en/of bestuurlijk/politieke risico’s. In een samenvattend overzicht staan de bijdragen aan de samenwerkingsverbanden in de vorm van een rechtspersoon en gemeenschappelijke regelingen weergegeven, zodat in één oogopslag inzichtelijk is welke opbrengsten worden verkregen uit de deelnemingen (gemeente als aandeelhouder) en wat de jaarlijkse bijdragen zijn voor taken die door derden worden uitgevoerd (mede) namens de gemeente Oosterhout.

Doel (openbaar belang)

De levering van drinkwater van hoge kwaliteit, water op maat en watergerelateerde producten en diensten. Wijziging belang in begrotingsjaar n.v.t. Betrokkenen Vrijwel alle gemeenten in Noord-Brabant. Bestuurlijke betrokkenheid Medeaandeelhouder en woont in die hoedanigheid de jaarlijkse Algemene Vergadering van Aandeelhouders bij (portefeuillehouder financiën). Financieel belang De gemeente Oosterhout bezit 77.295 aandelen, wat overeenkomt met 2,78%. Dividend 2022 €0 Eigen vermogen 1 januari ‘21 € 674.183.000 31 december ‘21 € 684.676.000 Vreemd vermogen 1 januari ‘21 € 201.013.000 31 december ‘21 € 223.130.000 Risico’s Brabant Water is als drinkwaterbedrijf primair verantwoordelijk voor het waarborgen van de continuïteit en kwaliteit van de drinkwaterlevering in ons voorzieningsgebied. Deze zorgplicht van bron tot kraan is het kader voor onze belangrijkste risico’s. Ontwikkelingen 2021 (jaarrekening) Het verslagjaar 2021 wordt afgesloten met een positief resultaat van 10,5 miljoen euro,

Programmarekening 2022 69

dat conform het in 2018 door de aandeelhouders vastgestelde financieel beleid wordt toegevoegd aan de Algemene Reserve. Als gevolg van het positieve resultaat blijft de solvabiliteit boven het streefniveau van 50%. Dit robuuste weerstandsvermogen is noodzakelijk om de uitdagingen van de komende jaren het hoofd te kunnen bieden. Als gevolg van toenemende watervraag, veranderende klimatologische omstandigheden en veroudering van onze assets zal het investeringsvolume de komende jaren fors stijgen. Als gevolg van de stijgende energie en grondstofprijzen zullen ook de operationele kosten toenemen.

Financieel belang

Dividend 2022 Eigen vermogen

1 januari ‘22 31 december ‘22 Vreemd vermogen 1 januari ‘22 31 december ‘22 Risico’s

Ontwikkelingen 2022 (jaarrekening)

Doel (openbaar belang)

Wijziging belang in begrotingsjaar Betrokkenen

Bestuurlijke betrokkenheid

De BNG is de bank van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang. Met gespecificeerde financiële dienstverlening draagt de BNG bij aan zo laag mogelijke kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. De strategie van de bank is gericht op het behouden van substantiële marktaandelen in het Nederlands maatschappelijk domein en het handhaven van een excellente kredietwaardigheid (AAA). Daarnaast streeft zij naar een redelijk rendement voor haar aandeelhouders. n.v.t. Overheden en instellingen op het gebied van volkshuisvesting, gezondheidszorg, onderwijs, cultuur en openbaar nut (publieke sector). De gemeente Oosterhout heeft geen zetel in het bestuur of in de raad van commissarissen van de BNG. De gemeente heeft als aandeelhouder wel stemrecht in de algemene vergadering van aandeelhouders.

Doel (openbaar belang) Wijziging belang in begrotingsjaar Betrokkenen

Bestuurlijke betrokkenheid Financieel belang

Programmarekening 2022 70

De Nederlandse staat is houder van de helft van de aandelen, de andere helft is in handen van gemeenten, provincies en een waterschap. De gemeente Oosterhout heeft 35.100 aandelen. € 87.750 (€ 2,50 per aandeel) € 5.062 miljoen € 4.615 miljoen € 143.995 miljoen € 107.459 miljoen BNG Bank is een sterk gekapitaliseerde bank. De Common Equity Tier 1-ratio en Tier 1-ratio bedragen per einde 2022 35% respectievelijk 37%. Ratingbureaus Fitch, Moody’s en S&P waarderen BNG Bank opnieuw op het hoogste ratingniveau. Over 2022 realiseerde BNG Bank een nettowinst na belastingen van EUR 300 miljoen (2021: EUR 236 miljoen). De hoogte van de nettowinst is met onzekerheden omgeven, omdat de bank geen voorspelling kan doen over de ontwikkeling van de ongerealiseerde marktwaardeveranderingen. Een betrouwbare schatting van de nettowinst voor 2022 kan de bank daarom niet maken.

Versterken van de regionale economie door bedrijven te stimuleren in West-Brabant te investeren. n.v.t. De aandeelhouders zijn de 16 gemeenten in West-Brabant te weten: Altena, AlphenChaam, Baarle-Nassau, Bergen op Zoom, Breda, Drimmelen, Etten-Leur, Geertruidenberg, Halderberge, Moerdijk, Oosterhout, Roosendaal, Rucphen, Steenbergen, Woensdrecht en Zundert. Aandeelhouder Boekwaarde van de aandelen is € 9.000

Dividend 2022 Ontwikkelingen 2022 (jaarrekening)

n.v.t. De gemeentelijke bijdragen verlopen via de GR RWB.

Uittredingsbepalingen

Risico’s

Doel (openbaar belang)

Wijziging belang in begrotingsjaar Betrokkenen

Bestuurlijke betrokkenheid

Financieel belang Betaalde bijdrage 2022

Behaald resultaat GR in 2022 Eigen vermogen 1 januari ‘22 31 december ‘22 Vreemd vermogen 1 januari ‘22 31 december ‘22 Procedure begroting

Het doel van de West-Brabantse samenwerking is om bij bovengemeentelijke beleidsmatige en strategische vraagstukken een bijdrage te leveren aan het realiseren van gemeentelijke en regionale doelstellingen. Daarnaast heeft de RWB uitvoeringsgericht opgaven op gebied van Regionaal mobiliteitscentrum, Kleinschalig collectief vervoer, regioarcheologie en cultuurhistorie en Gebiedsgerichte aanpak verkeer & vervoer. Niet van toepassing Altena, Alphen-Chaam, Baarle-Nassau, Bergen op Zoom, Breda, Drimmelen, EttenLeur, Geertruidenberg, Halderberge, Moerdijk, Oosterhout, Roosendaal, Rucphen, Steenbergen, Woensdrecht en Zundert Portefeuillehoudersoverleggen op de genoemde (bestuurs)commissies. De Oosterhoutse vertegenwoordiging op de beleidsterreinen is gebaseerd op de portefeuilleverdeling. Niet van toepassing Bijdrage op basis van begroting € 1.586.723 Afrekening voorgaand jaar € -12.425 Overige bijdrage € 7.897 € 275.000 voordelig. € 1.312.000 € 1.128.000 € 5.381.000 € 6.399.000 Standaard procedure.

Ontwikkelingen 2022 (jaarrekening)

Doel (openbaar belang) Wijziging belang in begrotingsjaar Betrokkenen

Bestuurlijke betrokkenheid

Programmarekening 2022 71

De RWB regelt na overleg met de betrokken gemeenten, onder mededeling aan Gedeputeerde Staten, de financiële verplichtingen, alsmede de overige gevolgen van de uittreding De macro economische ontwikkelingen hebben gevolgen hebben voor de begroting voor de komende jaren. Met name twee ontwikkelingen zorgen voor grote uitdagingen: (1) loonkostenontwikkelingen en (2) de stijgende kosten door de prijsinflatie. In 2022 heeft RWB een start gemaakt met het opstellen van het Actieprogramma 2023-2027. Ten tijde van het opstellen van de jaarrekening was het Actieprogramma nog in ontwikkeling. Het programma is nog niet vastgesteld, omdat de deelnemende gemeenten de RWB hebben verzocht meer focus, concreetheid en prioritering aan te brengen in het programma rekening houdend met andere regionale ontwikkelingen (zoals de afstemming en samenwerking op het niveau van de SRBT).

Het verlenen of doen verlenen van ambulancezorg. Niet van toepassing Alphen-Chaam, Altena, Baarle-Nassau, Bergen op Zoom, Bernheze, Boekel, Boxmeer, Boxtel, Breda, Dongen, Drimmelen, EttenLeur, Geertruidenberg, Gilze en Rijen, Goirle, Halderberge, ’s Hertogenbosch, Heusden, Hilvarenbeek, Land van Cuijk, Loon op Zand, Maashorst, Meierijstad, Moerdijk, Oisterwijk, Oosterhout, Oss, Roosendaal, Rucphen, Sint-Michielsgestel, Steenbergen, Tilburg, Vught, Waalwijk, Woensdrecht en Zundert. Het Algemeen Bestuur bestaat uit zoveel leden als het aantal deelnemende

gemeenten. Ieder lid heeft een plaatsvervanger. Het college heeft als lid de portefeuillehouder gezondheidszorg aangewezen. Financieel belang De deelnemende gemeenten dragen bij in het nadelig saldo, vanaf 2012 is de jaarlijkse bijdrage komen te vervallen. Betaalde bijdrage 2022 Bijdrage op basis van begroting € n.v.t. De ambulance voorzienig wordt betaald vanuit de zorgverzekeringswet. De RAV ontvangt geen gemeentelijke financiële bijdrage. Behaald resultaat GR in 2022 € 220.797 voordelig Eigen vermogen 1 januari ‘22 € 14.180.000 31 december ‘22 € 14.293.000 Vreemd vermogen 1 januari ‘22 € 32.686.000 31 december ‘22 € 29.564.000 Procedure begroting Standaard procedure Uittredingsbepalingen Elke gemeente kan bij eensluidende besluiten van raad en college de deelname aan deze regeling opzeggen met ingang van twee kalenderjaren na het jaar waarin deze besluiten zijn genomen. De gemeente brengt deze besluiten terstond ter kennis van het dagelijks bestuur. Het Algemeen bestuur regelt de financiële verplichtingen en de overige gevolgen van de uittreding. Risico’s Jaarlijks worden tussen zorgverzekeraars en RAV afspraken gemaakt over een drietal prestatie-indicatoren: responstijd urgentie A1, responstijd urgentie A2 en de nalevingsscore op de protocollen van het meldkameruitvraagsysteem ProQA.

-Responstijd urgentie A1: De RAV behaalde een percentage van 89,2% en voldeed hiermee niet aan de prestatieafspraak. -Responstijd urgentie A2: De behaalde 97,1%. Hiermee werd de norm (95% binnen 30 minuten aangereden) ruim behaald. -ProQA nalevingsscore: de RAV behaalde een score van 97%. De prestatieafspraak van 94% werd behaald.

Ontwikkelingen 2022 (jaarrekening)

Als gevolg van het deels behalen van de prestatieafspraken kreeg de RAV een korting van 1,25% op het budget. In het afgelopen jaar is er een voorzichtige start gemaakt met ‘terug naar normaal’ na de COVID-pandemie. COVID is nog op de achtergrond, naar niet meer allesoverheersend aanwezig. Het ziekteverzuim nam af, maar zakte nog niet terug naar het niveau van vóór de COVID-crisis. Een van de grootste uitdagingen van de acute zorgsector in de komende jaren is te kunnen blijven beschikken over voldoende vakbekwaam personeel. Voor de ambulancesector is er schaarste met name bij ambulanceverpleegkundigen en verpleegkundig centralisten. De RAV zoekt al sinds een aantal jaren een oplossing in aanpassing van de instroomcriteria en functiedifferentiatie. Sinds 2019 worden BMH-afgestudeerden, na voltooiing van een intern traineeship, ingezet als ambulanceverpleegkundige.

Doel (openbaar belang)

Wijziging belang in begrotingsjaar Betrokkenen

Bestuurlijke betrokkenheid

Programmarekening 2022 72

Inhoud geven aan de voor de deelnemende gemeenten noodzakelijke en de door de deelnemende gemeenten gewenste samenwerking op het terrein van de openbare gezondheidszorg en de preventieve gezondheidszorg Niet van toepassing. Alphen-Chaam, Altena, Baarle-Nassau, Bergen op Zoom ,Breda, Drimmelen, EttenLeur, Geertruidenberg, Halderberge, Moerdijk, Oosterhout, Roosendaal, Rucphen, Steenbergen, Woensdrecht en Zundert De portefeuillehouder volksgezondheid is lid van het Algemeen bestuur.

Financieel belang

De deelnemende gemeenten dragen bij in het nadelig saldo naar rato van het aantal inwoners. Betaalde bijdrage 2022 Bijdrage 2022 € 1.983.242 BTW € - 22.507 Behaald resultaat GR in 2022 € 437.000 voordelig. Eigen vermogen 1 januari ‘22 € 6.017.000 31 december ‘22 € 6.704.000 Vreemd vermogen 1 januari ‘22 € 19.393.000 31 december ‘22 € 11.701.000 Procedure begroting Standaard procedure. Uittredingsbepalingen Voor uittreding geldt een opzegtermijn van een kalenderjaar. De uittredende gemeente is gedurende 3 achtereenvolgende jaren na afloop van het begrotingsjaar waarin de uittreding plaatsvindt een bijdrage ter grootte van resp. 100%, 66% en 33% verschuldigd. Risico’s Het invullen van vacatures blijft een enorme uitdaging. Met name bij een aantal specialistische vacatures zoals artsen en verpleegkundigen. De situatie binnen Forensische geneeskunde is zorgelijk. Het aanbod in casuïstiek stijgt, maar de beschikbare menskracht stijgt helaas niet. Er is hier sprake van serieuze personele krapte. De artsenpopulatie is relatief oud en soms zelfs ver boven de pensioengerechtigde leeftijd. De GGD kijkt of functiedifferentiatie kan bijdragen aan de oplossing van dit knelpunt. De macro economische ontwikkelingen hebben gevolgen hebben voor de begroting voor de komende jaren.

Met name twee ontwikkelingen zorgen voor grote uitdagingen: (1) de nieuwe CAO en (2) de stijgende kosten door de prijsinflatie. Ontwikkelingen 2022 (jaarrekening) In 2022 heeft GGD West- Brabant nog steeds een grote rol gehad in de bestrijding van het coronavirus. Daarnaast kregen de GGD een rol in de opvang van Oekraiense ontheemden en asielzoekers uit andere landen. In mei 2022 werd in Nederland het Monkeypox virus geconstateerd en kreeg de GGD de opdracht vanuit VWS om

het virus in West-Brabant op te sporen, te monitoren en te bestrijden. De GGD merkte dat de inzet in corona in combinatie met het reguliere werk, dat ook gewoon doorgaat, én vervolgens ook de extra werkzaamheden voor de vluchtelingen en het Monkeypox virus hun tol eisen van de GGD medewerkers. Daarnaast heeft de GGD bijgedragen om de impact van corona op de samenleving te verminderen en heeft de GGD alle reguliere taken weer volledig opgepakt. Dat was een hele klus, waaraan alle GGD-medewerkers een bijdrage hebben geleverd. De flexibiliteit van de organisatie is ook in 2022 groot gebleken. Tot slot ziet de GGD net als in voorgaande jaren helaas een negatieve trend rondom de formatie en bezetting. Het invullen van vacatures blijft een enorme uitdaging. Met name bij een aantal specialistische vacatures zoals artsen en verpleegkundigen en specifiek binnen het vakgebied van de Forensische Geneeskunde is er sprake van een zorgelijke situatie.

Doel (openbaar belang)

Wijziging belang in begrotingsjaar Betrokkenen Bestuurlijke betrokkenheid

Programmarekening 2022 73

MidZuid heeft tot doel in haar rechtsgebied de Wet sociale werkvoorziening uit te voeren door op zo doelmatige mogelijke wijze de taken en bevoegdheden op het terrein van de gesubsidieerde arbeid en arbeidsintegratie te behartigen. Niet van toepassing. Altena, Drimmelen, Geertruidenberg, Oosterhout Het Algemeen Bestuur vergadert gelijktijdig met het Dagelijks Bestuur en jaarlijks tenminste tweemaal. Voorts vergadert het Algemeen Bestuur zo dikwijls als de voorzitter of het Dagelijks Bestuur dit nodig oordeelt of tenminste drie leden dit

schriftelijk, onder opgave van de te behandelen onderwerpen, verzoeken. Gemeentelijke vertegenwoordiging door portefeuillehouder participatiewet (DB en AB) en de portefeuillehouder financiën (AB). Financieel belang De gemeente ontvangt als onderdeel van de integratie-uitkering sociaal domein een participatiebudget van het Rijk. Het participatiebudget bestaat uit een deel voor de uitvoering van re-integratietaken en een deel voor de uitvoering van de Wet sociale werkvoorziening (Wsw). Het deel voor de uitvoering van de Wsw wordt volledig doorbetaald aan MidZuid. Betaalde bijdrage 2022 Bijdrage op basis van begroting € 846.146 Afrekening voorgaand jaar € -24.351 Behaald resultaat GR in 2022 € 115.000 voordelig Eigen vermogen 1 januari ‘22 € 1.257.000 31 december ‘22 € 285.000 Vreemd vermogen 1 januari ‘22 € 2.876.000 31 december ‘22 € 3.485.000 Procedure begroting Standaard procedure Uittredingsbepalingen Elk van de gemeenten kan besluiten dat de deelneming aan deze regeling wordt opgezegd ingaande twee kalenderjaren na het verstrijken van het jaar waarin het besluit tot opzegging is genomen (termijn kan worden verkort). Bedoelde besluiten worden direct ter kennis gebracht van het Dagelijks Bestuur. Er worden door het Algemeen Bestuur financiële verplichtingen gesteld als gevolg van de uittreding.

Risico’s Van oorsprong is MidZuid de uitvoerder van de Wet sociale werkvoorziening. Sinds 2015 is er geen instroom in de Wsw meer mogelijk en neemt het aantal Wsw-medewerkers af. MidZuid is onze belangrijkste uitvoerder van de participatievoorziening beschut werk en daarnaast voert MidZuid voor ons banen in het kader van de Participatiewet uit. Als gevolg van de instroom in deze twee regelingen blijft het aantal doelgroepmedewerkers redelijk op hetzelfde niveau.

Ontwikkelingen 2022 (jaarrekening)

Doel (openbaar belang)

Programmarekening 2022 74

De middelen voor de Wsw ontvangt de gemeente via de integratie-uitkering sociaal domein. In de loop van het jaar vinden er hierop correcties plaats. Dit betekent dat meestal pas bij de septembercirculaire duidelijkheid is over het budget dat we ontvangen. Voor de participatievoorziening beschut werk en de Participatiewetbanen geldt dat een gedeelte van de bekostiging loopt via het Buig-budget en een gedeelte via de integratie-uitkering sociaal domein. Ook hiervoor geldt dat de definitieve budgetten pas in de loop van het jaar bekend worden. MidZuid heeft een aantal lening afgesloten. Jaarlijks moet een bedrag van € 1 miljoen van deze leningen worden overgesloten. De stijgende rente betekent dus een financieel risico. MidZuid heeft wijzigingen aangebracht in de organisatiestructuur. Een van deze wijziging is het terugbrengen van het MT van 9 naar 6 leden. Tevens zijn de verantwoordelijkheden lager in de organisatie gebracht. Deze maatregelen vergroten de wendbaarheid van de organisatie. In 2022 is onderzoek gedaan naar de huisvestingssituatie van MidZuid. Dit moet in 2023 leiden tot besluitvorming over de toekomstige huisvesting.

De Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant (Veiligheidsregio MWB) is een samenwerkingsverband tussen de 24 gemeenten in de regio en de hulpdiensten. Om de fysieke veiligheid in de regio Midden- en West- Brabant te vergroten en beter voorbereid te zijn op rampen en crises, werken de 24 gemeenten, de GHOR

(Geneeskundige Hulpverlening bij Ongevallen en Rampen), de brandweer en de politie intensief samen op het gebied van crisisbeheersing, rampenbestrijding, brandweerzorg, geneeskundige hulpverlening bij rampen en handhaving van openbare orde en veiligheid. Wijziging belang in begrotingsjaar Niet van toepassing. Betrokkenen Altena, Alphen-Chaam, Baarle-Nassau, Bergen op Zoom, Breda, Dongen, Drimmelen, Etten-Leur, Geertruidenberg, Gilze en Rijen, Goirle, Halderberge, Hilvarenbeek, Loon op Zand, Moerdijk, Oisterwijk, Oosterhout, Roosendaal, Rucphen, Steenbergen, Tilburg, Waalwijk, Woensdrecht en Zundert. Bestuurlijke betrokkenheid Het betreft regulier overleg in de vorm van AB vergaderingen met alle 26 burgemeesters. Burgemeester Buijs is lid van het AB en ph brandweerzaken. Financieel belang Bijdrage bestaat uit een bedrag per inwoner. Betaalde bijdrage 2022 Bijdrage 2022 € 3.259.866 Afrekening voorgaand jaar € 121.000 retour ontvangen. Behaald resultaat GR in 2022 € 941.000 voordelig. Eigen vermogen 1 januari ‘22 € 18.703.000 31 december ‘22 € 16.476.000 Vreemd vermogen 1 januari ‘22 € 47.802.000 31 december ‘22 € 50.475.000 Procedure begroting Standaard procedure Uittredingsbepalingen Toe- en uittreding van gemeenten tot deze regeling is slechts mogelijk na wijziging van de indeling van gemeenten in regio´s als bedoeld in artikel 8 van de Wet veiligheidsregio´s.

Het Algemeen Bestuur regelt de gevolgen van de toetreding of de uittreding en kan hieraan voorwaarden verbinden. Risico’s Op basis van gekwantificeerde actuele risico’s is de benodigde weerstandscapaciteit bepaald op € 6.102.500. De financiële risico’s worden in onderstaand diagram weergegeven.

Ontwikkelingen 2022 (jaarrekening)

In het beleidsplan 2019-2023 “Samenwerken aan Veiligheid en Veerkracht”, (de gemeenteraad heeft op 2 juli 2019 kennis genomen van dit beleidsplan) staan drie pijlers centraal. I. Het stimuleren van redzaamheid in de samenleving; II. Het leveren van bijdragen aan een veilige leefomgeving; III. Het leveren van een hulpvaardige en slagvaardige inzet. Deze pijlers vormen de rode draad voor de werkzaamheden van de VR MWB, ook voor 2022. Er zijn geen nieuwe voorstellen herijking beleid voorzien. Vanuit de takendiscussie is er gekozen voor profiel 4: ‘Een parate veiligheidsregio klaar voor actuele uitdagingen’. Dit profiel is als uitgangspunt genomen bij het schrijven van het Beleidsplan 2023 – 2027 en de plannen die daaraan ten grondslag liggen. Dit heeft niet voor wijzigingen gezorgd in het beleid in 2022.

Doel (openbaar belang)

Programmarekening 2022 75

De samenwerking tussen de West-Brabantse gemeenten in het RBL West-Brabant zal de kwaliteit van dienstverlening verbeteren. De bundeling van mensen en middelen zal leiden tot een verdere verhoging van de deskundigheid van leerplichtambtenaren en trajectbegeleiders

en tot meer continuïteit in de dienstverlening naar kinderen, jongeren, ouders en scholen. Het hogere doel is duidelijk: een impuls voor het voorkomen en terugdringen van verzuim en schooluitval; een ambitie waar gemeenten, onderwijs en andere ketenpartners samen voor staan. Wijziging belang in begrotingsjaar Niet van toepassing. Betrokkenen Altena, Alphen-Chaam, Baarle-Nassau, Bergen op Zoom, Breda, Drimmelen, EttenLeur, Geertruidenberg, Halderberge, Moerdijk, Oosterhout, Roosendaal, Rucphen, Steenbergen, Woensdrecht, en Zundert. Bestuurlijke betrokkenheid Wethouder Onderwijs is als portefeuillehouder lid van het AB. Financieel belang Voor niveau 1 samenwerking (16 gemeenten) 7,75%, voor niveau 2 samenwerking (7 gemeenten) 15,49% op basis van het aantal jongeren 5 t/m 22 jaar. Betaalde bijdrage 2022 B Bijdrage op basis van begroting € 206.015 Overige bijdrage € 7.172 Behaald resultaat GR in 2022 .€ -234.177 nadelig Eigen vermogen 1 januari ‘22 € 14.302 31 december ‘22 € - 234.177 Vreemd vermogen 1 januari ‘22 € 691.322 31 december ‘22 € 884.865 Procedure begroting Standaardprocedure. Uittredingsbepalingen Tussentijdse ontbinding kan uitsluitend als alle gemeenten daartoe instemmen. Risico’s Het negatieve resultaat is niet eerder aangekondigd aan de deelnemende gemeenten.

Omdat gelijktijdig met de jaarrekening een begrotingswijziging voor 2023 wordt gepresenteerd is duidelijk dat de kosten ook in 2023 fors zullen stijgen. In dee begrotingswijziging 2023 zijn de CAO ontwikkelingen nog niet verwerkt. Voor het behouden van het huidige dienstverleningsniveau zullen de samenwerkende gemeenten nog extra personeelskosten kwijt zijn voor 2 fte medewerkers waarvan de tijdelijke financiering (Corona) afloopt. Ook voor 2024 wordt een aanzienlijke begrotingswijzing verwacht omdat niet alle

Ontwikkelingen 2022 (jaarrekening)

Doel (openbaar belang)

Programmarekening 2022 76

effecten van de eerste begrotingswijziging 2023 zijn door vertaald naar de begroting 2024 omdat het RBL geen voorschot wil nemen op de keuzes van de opdracht gevende gemeenten in het proces van doorontwikkeling. Bovendien wordt nog een tweede begrotingswijziging 2023 verwacht mbt de gevolgen van de nieuwe gemeente CAO. Wanneer in het doorontwikkelingstraject wordt gekozen voor een hoger ambitie en uitvoeringsniveau zullen ook daarmee extra kosten gemoeid zijn. In het doorontwikkelingsproces van de GR is duidelijk geworden dat gemeente Breda voorgaande jaren een deel van de extra kosten van het RBL op zich heeft genomen. De extra kosten voor 2022 zitten in personeelskosten (vervanging zieke medewerkers, regelgeving Wet politiegegevens en gegevensverwerking), huisvesting en facilitaire zaken, verplaatsing beheer van JVS en overige kosten. Deze extra kosten zijn in de jaarrekening verdeeld over alle deelnemende gemeenten. Tevens is een begrotingswijziging voor 2023 ingediend. Ondertussen wordt in het doorontwikkelingstraject verder gepraat over het gewenste ambitieniveau- en uitvoeringsniveau van het RBL.

De Omgevingsdienst Midden- en West Brabant voert een deel van de VTH-taken (vergunningverlening, toezicht en handhaving) op het gebied van milieu uit. Het doel van de omgevingsdienst is het investeren in de kwaliteit van de processen die van belang zijn voor de veiligheid van de leefomgeving. Overige doelstellingen zijn:

- Verminderen van versnippering in de uitvoering van de VTH-taken om eenduidiger en effectiever op te kunnen treden tegen slecht naleefgedrag; - Versterken van de kritische massa, expertise en deskundigheid voor de taakuitvoering door het bundelen van personeel in één organisatie; - Creëren van een ‘level playing field’ voor burgers en bedrijven met een gelijke benadering en behandeling; -Een centraal punt met milieu-informatie die uitwisseling en afstemming verzorgt tussen bestuursrecht en strafrecht (politie, OM). Wijziging belang in begrotingsjaar Niet van toepassing. Betrokkenen Alphen-Chaam, Altena, Baarle-Nassau, Bergen op Zoom, Breda, Dongen, Drimmelen, Etten-Leur, Geertruidenberg, Gilze en Rijen, Goirle, Halderberge, Heusden, Hilvarenbeek, Loop op Zand, Moerdijk, Oisterwijk, Oosterhout, Roosendaal, Rucphen, Steenbergen, Tilburg, Waalwijk, Woensdrecht, Zundert en de provincie Noord-Brabant Bestuurlijke betrokkenheid Het betreft regulier overleg in de vorm van AB vergaderingen met alle 27 portefeuillehouders. De burgemeester van Oosterhout is lid van het AB. Financieel belang 1. De gemeenten hebben een Dienstverleningsovereenkomst met de OMWB, waarin een contractmaat met het aantal af te nemen uren is opgenomen en stellen jaarlijks een werkprogramma op voor de uit te voeren werkzaamheden. 2. De gemeenten hebben een startkapitaal gestort.

Betaalde bijdrage 2022 Bijdrage op basis van begroting € 996.800 Behaald resultaat GR in 2022 € 583.000 voordelig. Eigen vermogen 1 januari ‘22 € 2.918.000 31 december ‘22 € 3.614.000 Vreemd vermogen 1 januari ‘22 € 3.285.000 31 december ‘22 € 3.911.000 Procedure begroting Standaard procedure Uittredingsbepalingen Een deelnemer kan uit de regeling treden tenzij landelijke wetgeving of anderszins de

Risico’s

Ontwikkelingen 2022 (jaarrekening)

Programmarekening 2022 77

mogelijkheid tot uittreding beperkt. Als het gaat om het “Landelijk Basistakenpakket” kan een deelnemer de facto niet uittreden. 1. Invoering Midden West Brabant-norm (MWB-norm): Deze norm voor budget, wat een gemeente moet bijdragen aan de OMWB, wordt gebaseerd op een rekenmodule, die berekend is op het aantal bedrijven, boven een bepaalde categorie. De MWB-norm is vastgesteld en wordt in de begroting van 2023 opgenomen. 2. Transitie organisatie: Door de organisatie wordt nog steeds gewerkt aan efficiency en hier komen oplossingen uit die soms enige uitwerking tijd vergen voordat er resultaat zichtbaar en merkbaar is. 3. Problematiek arbeidsmarkt/inhuur personeel: De uitvoering van taken door externen is duurder dan de uitvoering door eigen personeel. Nieuw personeel wordt geworven. In toenemende mate werkt de OMWB ook met trainees en net afgestudeerden. De training “on the job” duurt twee jaar, nieuwe collega’s zijn in die periode niet volledig declarabel. Omdat de begeleiding plaatsvindt door een directe collega, ontstaat daar een productietekort. Het in werking treden van de nieuwe Omgevingswet is uitgesteld tot 1 januari 2024. Dit geeft, ook met de uitstelling van de wet Kwaliteit borging en de overdracht van de bodemtaken, voor 2022 meer tijd om de taken en ICT goed voor te bereiden. Ook is er ruimte om de afspraken over uitvoering met elkaar goed vast te leggen.

De grote hausse aan vergunningaanvragen voor veehouderijen ten gevolge van provinciaal beleid is opnieuw niet gekomen. Oorzaak is de onduidelijkheid over de toepasbaarheid van emissiearme stallen. De deadline is verschoven naar 1

januari 2024. De voorbereiding op de transitie is in gang gezet. In 2022 is binnen het project “Circulaire economie” een handreiking opgesteld voor “einde afval” en leaflets voor VTH-taken. Een eerste stap om een netwerk op te bouwen is gezet. Dit project krijgt een vervolg in 2023. In 2022 is het project ITv (Intensivering Toezicht veehouderij) doorontwikkeld binnen het informatiegestuurd werken. De investering in dataopbouw leidt ertoe dat de OMWB steeds beter in staat is om gemeente en provincie hierover te informeren. Dit heeft een direct invloed op de uitvoering van agrarische controles binnen de veehouderij. In 2022 (Q4) is gestart met een herziening van het GUK (gemeenschappelijk uitvoeringskader) en de risicomatrix. Deze zal gereed zijn in 2023. Hiermee wordt bepaald welke branches meer en welke minder gecontroleerd moeten worden om zo toezicht efficiënter te kunnen invullen.

Doel (openbaar belang)

Wijziging belang in begrotingsjaar Betrokkenen Bestuurlijke betrokkenheid Financieel belang

Betaalde bijdrage 2022 Behaald resultaat GR in 2022 Eigen vermogen 1 januari ‘22 31 december ‘22 Vreemd vermogen 1 januari ‘22 31 december ‘22 Procedure begroting Uittredingsbepalingen Risico’s

Ontwikkelingen 2022 (jaarrekening)

Deze gemeenschappelijke regeling (GR) betreft de nazorg van de gesloten stortplaatsen Bavel-Dorst en Zevenbergen. Niet van toepassing. Alphen Chaam, Altena, Baarle Nassau, Etten Leur, Geertruidenberg, Moerdijk, Zundert, Breda, Drimmelen, Oosterhout. De portefeuillehouder Afval neemt deel aan het AB. 11,85% (op basis van aantal inwoners)

Programmarekening 2022 78

Bijdrage op basis van begroting € 79.349. € 7.838 voordelig. € 995.159 € 1.002.998 € 26.596.927 € 26.126.480 Standaardprocedure Niet mogelijk. Risico voor gevolgen van verontreiniging grond- en oppervlaktewater en lucht, indien er bij een calamiteit gevaarlijke chemische stoffen vrij komen. Medio 2019 is er een convenant ondertekend, waarbij met de provincie overeengekomen is dat de overdracht van stortplaats Zevenbergen met minimaal 10 jaar is uitgesteld. Binnen deze periode zal de rekenrente gehandhaafd blijven op 5,06%. Het doel is om deze termijn te benutten om alternatieven te onderzoeken hoe met de stortplaats om te gaan en op welke manieren enerzijds kostenbesparingen gerealiseerd kunnen worden en anderzijds mogelijk inkomsten gegenereerd kunnen worden. Deze onderzoeken en gesprekken lopen. Voor stortplaats Bavel-Dorst zijn resultaten van dit onderzoek eerder gedeeld met de GR Nazorg. De conclusie van het onderzoek is dat de bovenafdichting op fase 1 van stortplaats Bavel-Dorst een levensduur van ten minste 100 jaar heeft, gerekend vanaf het aanlegmoment 1997. Voor fase 2 en 3 is de afgelopen periode dezelfde onderzoek uitgevoerd. Na uitvoering van het levensduuronderzoek in 2023, kan de afdichting van fase 2 en 3 mogelijk worden opgehoogd naar eveneens 100 jaar levensduur.

Wanneer de resultaten hiervan bekend zijn zal er een evaluatie volgen op de opbouw van het doelvermogen.

Doel (openbaar belang)

De BWB verzorgt voor burgers en deelnemers de heffing en inning van gemeentelijke en waterschapbelastingen en de uitvoering van de Wet WOZ. Tevens worden onder andere bezwaar- en beroepschriften behandeld en wordt de informatieverstrekking aan de betreffende burgers/bedrijven verzorgd. Wijziging belang in begrotingsjaar Niet van toepassing. Betrokkenen Bergen op Zoom, Breda, Dongen, EttenLeur, Halderberge, Moerdijk, Oosterhout, Roosendaal, Rucphen, Woensdrecht, Zundert en het waterschap Brabantse Delta. Bestuurlijke betrokkenheid Vertegenwoordiging in het Algemeen Bestuur (AB). Financieel belang Het algemeen bestuur stelt de berekeningswijze van de bijdrage van de deelnemers aan de begroting van de BWB vast met een versterkte meerderheid van tenminste tweederde van het maximaal aantal in dit bestuur uit te brengen stemmen. De deelnemers staan gezamenlijk garant voor de juiste betaling van rente, aflossing, boeten en kosten van de door het BWB af te sluiten langlopende leningen, kasgeldleningen en in rekening courant op te nemen gelden, naar verhouding van voornoemde bijdrage aan de begroting.

Betaalde bijdrage 2022 Bijdrage 2022 € 1.285.100 BTW correctie € -65.500 Afrekening 2021 € 125.500 Project waarderen gebruikersoppervlakte € 4.900 Kosten onderzoek administratie € 28.954 Behaald resultaat GR in 2022 € 436.000 voordelig Eigen vermogen 1 januari ‘22 € 155.400 31 december ‘22 € 436.400 Vreemd vermogen 1 januari ‘22 € 6.069.000

31 december ‘22 € 6.325.000 Procedure begroting Standaard procedure Uittredingsbepalingen Gedurende drie jaar na de datum van toetreding tot de regeling is het niet mogelijk om uit de regeling uit te treden. Voor uittreding wordt een opzegtermijn van tenminste één jaar in acht genomen. Een onafhankelijke deskundige stelt, na ontvangst van een aangetekend schrijven met hierin het –door de gemeenteraad goedgekeurde- besluit tot uittreding een liquidatieplan op met daarin de financiële en personele gevolgen van de uittreding. De kosten van het opstellen van dit liquidatieplan komen voor rekening van de deelnemer die het voornemen heeft om uit te treden. Risico’s Het aantal objecten onder waardebezwaren en de proceskosten zullen blijven stijgen vanwege de no-cure no-pay bedrijven als gevolg van toenemende (media) inspanningen. Dit zal leiden tot extra proceskosten voor beroepen in 2023. Door de krapte op de arbeidsmarkt is het moeilijker en vergt het meer tijd om cruciale functies ingevuld te krijgen. De interne en externe ontwikkelingen vragen om andersoortige functies dan wel voor een flexibele invulling. De uitvoering van de AVG is voor een data gestuurde organisatie als de BWB extra risicogevoelig. De beheersmaatregelen zijn in 2022 aangescherpt. Ontwikkelingen 2022 (jaarrekening) Binnen de waardebezwaren nemen de Nocure No-pay bureaus een steeds groter aandeel in.

Dit heeft geleid tot extra proceskosten voor beroepen. De implementatie van het nieuwe belastingsysteem is grotendeels in 2022 afgerond. In 2022 is een start gemaakt met de oplevering van managementinformatie. De werkdruk blijft zorgwekkend hoog. Door de overspannen arbeidsmarkt is het moeilijk om vacatures in te vullen door vaste krachten of voor het aantrekken van flexibele capaciteit.

Programmarekening 2022 79

7.8 GRONDBELEID De paragraaf betreffende het grondbeleid bevat op basis van artikel 16 van het BBV-besluit van 17 januari 2003 (nog steeds van toepassing zijnde) ten minste: • een visie op het grondbeleid in relatie tot de realisatie van de doelstellingen van de programma’s die zijn opgenomen in de begroting; • een aanduiding van de wijze waarop de gemeente het grondbeleid uitvoert; • een actuele prognose van de te verwachten resultaten van de totale grondexploitatie; • een onderbouwing van de geraamde winstneming; • de beleidsuitgangspunten omtrent de reserves voor grondzaken in relatie tot de risico’s van de grondzaken. 7.8.1

•

Het sterk toegenomen economisch vertrouwen en de lage rente zorgen ervoor dat druk op de woningmarkt steeds verder toeneemt. Was enkele jaren geleden nog sprake van een voorzichtig ingezet herstel, nu is een verhitte woningmarkt aan de orde. Bovendien kampt de bouwsector met capaciteitsgebrek vanwege de grote vraag naar nieuwbouwwoningen. Een dalend aanbod aan woningen betekent oplevende woningprijzen en korter verkooptijden. Dit leidt binnen de grondexploitatie voor een versnelling van de afzet. Kaders grondbeleid

Grond vormt de basis voor de ontwikkeling van ruimtelijke plannen en geeft zeggenschap. Grondbeleid is geen doel op zich, maar een middel om het ruimtelijk beleid op een bestuurlijk en economisch verantwoorde wijze te realiseren.

•

•

• •

•

• •

Samengevat zijn de doelen van het gemeentelijk grondbeleid de volgende: • •

het bevorderen van maatschappelijk gewenst ruimtegebruik; het verhogen van de kwaliteit van het ruimtegebruik, de zeggenschap van de burgers en de marktwerking op de grondmarkt;

het bevorderen van een rechtvaardige verdeling van kosten en opbrengsten van gebruikers, eigenaren, ontwikkelaars en de gemeente; het genereren van inkomsten ten algemeen nut.

De gemeenteraad heeft bij besluit van 26 maart 2013 de Nota Grondbeleid 2013-2017 vastgesteld. De nota is kader stellend. Dat wil zeggen, zij geeft de uitgangspunten voor het te voeren grondbeleid weer. Tevens biedt zij structuur bij de uitvoering van ruimtelijke ontwikkelingen. Met de invoering van de nieuwe Omgevingswet in 2023 zal er een nieuwe Nota Grondbeleid aan de raad ter besluitvorming worden vastgelegd. Belangrijke punten uit de huidige Nota Grondbeleid zijn:

Algemeen

Grondbeleid is in zowel juridisch als financieel opzicht instrumenteel van aard. Het grondbeleid is volgend ten aanzien van de doelstelling die de gemeente heeft gesteld met betrekking tot de beleidsvelden, zoals ruimtelijke ontwikkeling en wonen, verkeer en vervoer, werkgelegenheid en groen. Gezien ons dichtbevolkt land is grond in principe een kapitaalsintensief schaarste product. Gronden zijn onder andere bestemd voor woningbouw en bedrijfsterreinen.

7.8.2

•

•

Maatwerk; per project of plan wordt bekeken welke vorm van grondbeleid het meest passend of gewenst is. Voor de reeds lopende projecten blijft de gemeente actief grondbeleid voeren, bij nieuwe projecten wordt in beginsel faciliterend grondbeleid gehanteerd. Bij actief grondbeleid wordt er een verwervingsstrategie vastgesteld. Uitgangspunt is dat de gemeente altijd zal trachten om minnelijke overeenstemming te bereiken met als ultimum remedium een onteigening. De gemeente stelt zich terughoudend op ten aanzien van strategische en anticiperende grondverwerving vanwege de grote financiële risico’s die de gemeente daarbij kan lopen. Bij faciliterend grondbeleid verhaalt de gemeente haar kosten. Het heeft de voorkeur om een anterieure overeenkomst met de grondeigenaar te sluiten. Indien er geen zicht is op anterieur contracteren stelt de gemeente gelijktijdig met de vaststelling van het bestemmingsplan een exploitatieplan vast. De gemeente continueert het beleid van aanbesteden van een locatie, waarbij door marktpartijen een bod gedaan wordt op de grond en eventueel de aanleg van het openbaar gebied. Hierbij worden kwaliteit en duurzaamheid als sub-gunningscriteria opgenomen waarbij gegund wordt op basis van economisch meest voordelige inschrijving (EMVI).

Indien er geen aanbesteding plaatsvindt dan zal de verkoopprijs van gronden welke verkocht worden aan een onderneming door middel van taxatie worden bepaald. In geval van projectbouw hanteert de gemeente het grondquotesysteem voor de koopsector en huursector bij complex(woning)bouw. De gemeente heeft goede ervaringen met dit systeem en blijft dit hanteren. Het college stelt jaarlijks de gronduitgifteprijzen vast, uitgangspunt is dat deze prijzen marktconform zijn.

Programmarekening 2022 80

•

In het kader van het budgetrecht stelt de raad zolang er nog geen grondexploitatie is vastgesteld het krediet beschikbaar voor grondaankopen. Het college is bevoegd tot aankopen passend binnen een door de raad vastgestelde grondexploitatie.

Binnen de grondexploitatie is daarnaast een reserve infrastructurele werken opgenomen. Deze reserve is vanaf de jaren 90 gevormd voor de geraamde investeringen voor met name de aanpassingen aan de infrastructuur zoals opgenomen in de structuurvisie Vrachelen.

In 2017 is de “nota kostenverhaal” vastgesteld door de gemeenteraad. Hierin is het beleid ten aanzien van toepassing van kostenverhaal conform de wet ruimtelijke ordening vastgelegd. De gemeente heeft apart beleid ten aanzien van het kostenverhaal bij kleine plannen (faciliterend grondbeleid). In de praktijk is gebleken dat de kosten die op grond van de wet verhaald kunnen worden bij kleine plannen disproportioneel zijn. Het kostenverhaal bij kleine plannen ligt tussen de € 6.000 en € 9.500, afhankelijk van bestemming.

Deze reserve wordt gevoed door bij iedere positieve grondexploitatie een bedrag van € 10 per m2 uitgeefbare grond in deze reserve te storten. Afwijking hiervan is alleen mogelijk bij een negatieve exploitatie en separate besluitvorming door de Raad. Daarnaast wordt deze reserve gevoed door bijdragen vanuit het toepassen van het verplicht gestelde kostenverhaal, voor dat deel dat bovenwijkse voorzieningen in rekening wordt gebracht. De stand van deze reserve bedroeg per 31-12-2022 € 7,4 miljoen.

Tenslotte heeft de gemeente in 2016 de ‘Nota Uitgifte Snippergroen 20162021’ vastgesteld. Hierin is het beleid ten aanzien van de uitgifte van grondstroken met een oppervlakte van maximaal 150 m² vastgelegd.

Bij het vaststellen van de nota kostenverhaal zijn er twee nieuw te vormen reserves opgenomen die wettelijk verplicht zijn bij sommige methoden van kostenverhaal. Deze reserves zijn de reserve bovenwijkse voorzieningen en de reserve bijdrage ruimtelijke ontwikkelingen. In de nota kostenverhaal is opgenomen:

7.8.3

De gemeente heeft 3 methoden om haar kosten te verhalen, via:

Financieel beleid

Reserves De Algemene Bedrijfsreserve (ABR) is de belangrijkste gemeentelijke reserve in relatie tot het grondbeleid. Door het instellen van een aparte reserve voor het grondbedrijf worden de financiële resultaten en risico's van het grondbedrijf gescheiden van de financiële huishouding voor de overige gemeentelijke taken. De ABR vormt een buffer voor de financiële risico's die samenhangen met de grondexploitaties. Als onderdeel van het risicomanagement wordt een gewenste hoogte voor de ABR bepaald. Als een gemeentelijke grondexploitatie positief wordt afgesloten, wordt de winst vaak toegevoegd aan de ABR. Als op een gemeentelijke grondexploitatie een tekort wordt verwacht, wordt hiervoor een voorziening gecreëerd die van de ABR wordt afgeschreven. Ook worden uit de ABR de heffingen voor de vennootschapsbelastingen betaald. Voor de komende jaren is, door vaststelling van de nota reserves en voorzieningen 2020-2023 (raadsvergadering november 2019) de ABR verlaagd naar maximaal € 12,5 miljoen. Voor het project Zwaaikom is een voorziening van € 4 miljoen getroffen. Bij de opening van de grondexploitatie Zwaaikom is een voorziening ter hoogte van € 3 miljoen gevormd ten laste van de ABR. Deze is eind 2018 met 1 miljoen verhoogd naar 4 miljoen.

Sinds 2021 wordt deze voorziening benut om de boekwaarde van de Zwaaikom nihil te houden, deze werkwijze is conform de voorschriften binnen de BBV (besluit begroting en verantwoording). Voor zover het saldo van deze reserve uitstijgt boven het maximum zal het meerdere worden afgestort aan de Vrije reserve. De feitelijke hoogte van deze ABR-reserve bedroeg per 31-12-2022 € 9,9 miljoen.

1. sluiten van een anterieure overeenkomst; 2. verbinden van een financiële voorwaarde aan een omgevingsvergunning, gebaseerd op een exploitatieplan; 3. sluiten van een posterieure overeenkomst, gebaseerd op een exploitatieplan. Indien er op basis van een anterieure overeenkomst kosten worden verhaald, kunnen deze inkomsten naar de reguliere reserves worden overgeheveld. Indien methode 2 of 3 wordt toegepast kan het zijn dat er later een verrekening moet plaatsvinden, waardoor de ontvangen inkomsten separaat in beeld dienen te zijn. Om die reden kunnen bovengenoemde nieuwe reserves worden ingesteld. Rentebeleid Bij de toerekening van de rente maken we onderscheid in de rente die daadwerkelijk wordt toegerekend (nacalculatie) en de rente die ops basis van voorcalculatie bij herijkingen (looptijd van soms 8 tot 10 jaar vooruit) wordt toegepast. Voor 2022 en verder is binnen de functie grondexploitaties afgesproken dat bij voorcalculatie de rekenrente 1% bedraagt voor alle prognoses ongeacht de looptijd. De hoogte van de rente bij nacalculatie is gebaseerd op de feitelijke rente van het vreemd vermogen binnen de totale financieringsportefeuille. Deze bedroeg in 2022 0,53%.

Programmarekening 2022 81

7.8.4

Grondexploitaties verloop 2022

Algemeen Onderstaand is een toelichting gegeven op de grondexploitaties. Om de leesbaarheid te vergroten is hier getracht een totaalbeeld te scheppen, dus zowel inhoudelijk als financieel, waarbij naast een toelichting van de kosten en opbrengsten in 2022 een overzicht is opgenomen van de betreffende reserves en voorzieningen en het verwachte verloop (en mogelijke winstnemingen) van de geopende grondexploitaties. Daarnaast is zoals gebruikelijk in het bijlagenboek van de jaarrekening een overzicht van de gemaakte kosten en opbrengsten per project opgenomen voor de geopende grondexploitaties. Per 31 december 2022 zijn er in totaal 5 complexen waar een exploitatieberekening voor is opgesteld. Financieel verloop en toelichting 2022 De totale boekwaarde van de gronden in exploitatie (BIE) bedroeg op 31 december 2022 € 9.514.000 miljoen. Dit is een stijging van € 49.000 ten opzichte van 31 december 2021, en procentueel een stijging van circa 0,52% (dit is na correctie van de boekwaarde van het project Zwaaikom met de voorziening, zoals hierboven gememoreerd). De totale investering in grondexploitaties uitgedrukt in bedrag per inwoner bedraagt circa € 168.

In 2022 hebben de kosten van bouwrijp maken geheel betrekking op de herinrichting of afronding van het openbaar gebied binnen bijna alle projecten: •

•

•

Onderstaand wordt de toename samenvattend toegelicht en vervolgens per post een korte toelichting: Bedragen x € 1.000 Omschrijving

2022

Saldo voorraad (de boekwaarde) per 1 jan 2022 Verwerving grond Bouw- en woonrijp maken Planontwikkelingskosten (en overige vermeerderingen) Kapitaallasten Administratiekosten Beheer terreinen Mutatie saldo op basis van structurele kosten Correctie winstneming Storting ontvangsten naar reserve Groenfonds Derhalve in totaal kosten/vermeerderingen Verkopen Ontvangen huren en inschrijfgelden Overige inkomsten (m.n. subsidies en concern verrekeningen) Saldo voorraad (de boekwaarde) per 31 december 2022

9.465 0 1.266 555 50 315 56 11.707 -100 19 11.626 -908 -3 -1.201 9.514

Verwerving en sloopkosten grond In 2022 zijn er geen verwervings- of sloopkosten gemaakt binnen de grondexploitaties. Bouw- en woonrijp maken (BWRM)

•

In de Contreie zijn in 2022 in enkele deelgebieden onderdelen van het woonrijp maken verder uitgewerkt, zoals in de Zuidwest locatie en de inrichting nabij de Vrachelsestraat. Bij het Vrachelsplein zijn kosten gemaakt voor de start bouw en rondom de Bronstijd zijn enkele aanpassingen uitgevoerd. In deze post zijn ook de kosten voor voorbereiding en toezicht zijn gemaakt. In totaal bedroegen de kosten BWRM circa € 205.000. In het Santrijngebied is verder gewerkt aan de herinrichting rondom het Santrijnhof en Commanderij, wat nu is afgerond. Ook is na de oplevering van de parkappartementen gestart met het woonrijp maken van de omgeving, met name bestrating en openbare verlichting. Het resterend deel van het park en de woonomgeving van de appartementen zal in 2023 definitief worden ingericht, waarna dit deel van het project zal zijn afgerond. De totale kosten, dus inclusief openbare verlichting, ondergrondse containers etc. bedroegen circa € 157.000. De kosten in Slotjes Midden zijn voor het merendeel kosten voor het woonrijp maken van een gedeelte van de deelplannen 4 en 5, alsmede een laatste stuk van deelplan 3, alsmede het plaatsen van ondergrondse containers. Ook zijn er ten behoeve van bouwrijp maken meerdere kabels verlegd en is er een nieuw distributiestation aangelegd. De kosten voor de nutsvoorzieningen bedroegen bijna € 105.000.

De aanpassing van de openbare verlichting kostte € 40.000. De totale kosten BWRM binnen dit project bedroegen € 722.000. Voor het project Zwaaikom lopen de werkzaamheden nu gestaag door. Naast de werkzaamheden die de ontwikkelaars op beide deelgebieden moet uitvoeren heeft de gemeente hier met name kosten gemaakt voor de afronding van de aanpassingen aan de Korenbocht, inclusief aansluiting op Wilhelminalaan op dit moment. Er diende een niet voorziene asbestsanering te worden uitgevoerd nabij de Korenbocht, die voor de helft door de ontwikkelaar wordt betaald. De totale kosten hiervoor bedroegen € 46.000. In totaal bedroegen de kosten BWRM voor dit project circa € 181.000.

In totaal is in 2022 aan bouw- en woonrijp maken ruim € 1,2 miljoen uitgegeven. Planontwikkelingskosten De totaal benodigde plankosten in 2022 (€ 524.000) zijn voor 33 % aan het project Zwaaikom (€ 172.000) toe te schrijven, voor bijna 28% aan het project De Contreie (€ 147.000), voor ruim 18% aan het project Slotjes Midden (€ 98.000) en voor circa 13% aan het project Everdenberg Oost (€ 70.000). Het restant was voor het project Santrijn benodigd (€ 37.500). In de totale kosten

Programmarekening 2022 82

zitten de interne apparaatskosten voor de planontwikkeling voor in totaal € 426.000. Daarnaast zijn er kosten gemaakt voor onderzoeken en adviezen van derden, in totaal bijna € 99.000, waarin voor archeologisch onderzoek circa € 14.000, terwijl voor bodemonderzoeken de kosten circa € 5.500 bedroegen. Deze kosten zijn bijna geheel gemaakt voor het project Zwaaikom.

Winstneming Conform het door de Commissie BBV sinds 2017 verplichte POC-principe (percentage of completion methode) is bepaald of winst moet worden genomen. Ten gevolge van deze methode diende de eerder genomen winst voor het project de Contreie te worden verminderd.