Document · PDF

Gemeente Oosterhout - Programmarekening 2022

Raadsvergadering 4 juli 2023, gemeente OosterhoutBij agendapunt: 1015830 Jaarstukken 202254.593 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 7

Het totaal aan gewaarborgde geldleningen met achtervangconstructie bedraagt € 552,9 miljoen (per 31 december 2022). Dit bestaat uit leningen geborgd door Waarborgfonds Sociale Woningbouw en waarbij de gemeente een achtervangfunctie vervuld. Over dit bedrag staat de gemeente voor 50% (€ 276,45 miljoen) borg.

Financiële impact € 2.764.500

Programmarekening 2022 51

Maatregelen

Het WSW heeft ten doel woningbouwcorporaties tegen een zo laag mogelijke rente geld te laten lenen op de kapitaalmarkt, om zo de kosten van sociale woningbouw te kunnen drukken. Door het risico met andere gemeenten te delen, wordt hierbij het risico van individuele gemeenten beperkt. Bij opzegging van de overeenkomst met WSW zal de gemeente Oosterhout of zelf leningen moeten gaan verstrekken of zelf direct garant moeten gaan staan in de richting van (vooral) Thuisvester dat het risico vergroot. De claim op WSW dient nauwlettend te worden gemonitord. Gezien het feit dat er sprake is van een getrapt systeem is het risico niet theoretisch, maar ook niet groot.

Starters-, blijvers-, duurzaamheids- en stimuleringsleningen via SVn Wanneer de partij die een starters-, blijvers- en duurzaamheidslening via de SVn (stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten) heeft opgenomen niet in staat is om deze terug te betalen, dan zal deze direct afgeboekt moeten worden van de vordering. Hierdoor treedt er een direct verlies op voor Oosterhout. Bij de starterslening kan men na drie jaar een hertoetsing aanvragen indien men op basis van het inkomen na de maandelijkse aflossing niet kan voldoen. Bij de stimuleringsregeling is de gemeente drager van het risico als een vereniging/stichting niet aan terugbetaling kan voldoen. Impact

Garantstellingen De gemeente staat garant voor de betaling van rente en aflossing van geldleningen aan instellingen, stichtingen of verenigingen die een doel nastreven met een maatschappelijk belang. In alle gevallen geldt dat er sprake moet zijn van bijzondere omstandigheden. Die bijzondere omstandigheid bestaat veelal daarin dat de instelling geen of onvoldoende zekerheid aan de bank kan verstrekken. Daar waar mogelijk vestigt de gemeente zekerheidsrechten. Veel van onze gerantstellingen betreft sportinstellingen. Zij missen door de Coronacrisis een groot deel van hun inkomsten. De kans dat de gemeente wordt aangesproken op haar rol als borgsteller is daardoor groter geworden. Impact

Samenstelling van de gewaarborgde geldleningen bestaat uit de volgende hoofdposten: • zorgsector: • volkshuisvesting particulieren (door langdurige aflossing op geldleningen en stijging huizenprijzen risico nagenoeg nihil) • volkshuisvesting Thuisvester; • milieu; • sport en welzijn. Tezamen vertegenwoordigen deze (31 december 2022) een waarde van € 7,6 miljoen.

Financiële impact € 76.000 Maatregelen

Aan elke garantstelling gaat een draagkrachttoets vooraf en worden waar mogelijk zekerheidsrechten gevestigd. Voorts wordt bedongen dat op leningen wordt afgelost waardoor het risico voor de gemeente geleidelijk afneemt.

De totale omvang van de door Oosterhout weggezette leningen bedraagt € 10,7 miljoen. Dit bedrag is uitgesplitst over de volgende vijf leningen: • starterslening: €5.170.000; • duurzaamheidslening: €4.000.000; • blijvers lening: € 30.000; • stimuleringslening zakelijk gemeente Oosterhout – maatschappelijk vastgoed: €500.000 • stimuleringslening MKB gemeente Oosterhout - MKB bedrijven: €1.000.000; De leningen zijn revolverend, dat wil zeggen dat terugbetaalde leningen opnieuw worden ingezet om nieuwe leningen van te verstrekken.

Financiële impact De startersleningen zijn NHG geborgd. De overige leningen zijn dat niet. De omvang van deze laatste leningen bedraagt momenteel € 5.530.000 Maatregelen

Door SVn wordt bij de starters-, duurzaamheids- en blijverslening een toets naar kredietwaardigheid uitgevoerd op de gevraagde lening. Daarnaast liggen er voor de starters- en blijversleningen veelal hypothecaire zekerheden aan ten grondslag. De starterslening wordt met NHG (Nationale hypotheek garantie) verstrekt.

Informatiebeveiliging en privacy Als gemeente werken we veel met waardevolle en privacygevoelige informatie. Informatiebeveiliging en dus ook het nemen van allerlei beveiligingsmaatregelen om de risico’s te beperken, wordt daarom steeds belangrijker. Per 1 januari 2020 zijn de normenkaders van het rijk, de waterschappen, de gemeenten en de provincies gebundeld in de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO). De baseline is het normenkader voor alle overheden geworden en dus ook voor de gemeente Oosterhout. Naast beschikbaarheid en integriteit speelt ook de vertrouwelijkheid van gegevens een rol. Binnen de gemeente Oosterhout maken we veelvuldig gebruik van gewone en bijzondere persoonsgegevens. Het zorgvuldig omgaan met deze

Programmarekening 2022 52

persoonsgegevens staat hoog in het vaandel bij zowel de organisatie als de medewerkers. In de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) en de Wet politiegegevens (Wpg) is beschreven welke plichten wij hebben als gemeente en welke rechten onze burgers hebben. Daarnaast biedt de AVG en de Wpg een omschrijving van een set aan maatregelen om onrechtmatig verwerken van persoonsgegevens te voorkomen, of in ieder geval te verkleinen. Impact

Het neerzetten van een betrouwbare informatievoorziening is noodzakelijk voor het goed functioneren van de gemeente en is de basis voor het beschermen van rechten van burgers en bedrijven. Als er inbreuk plaatsvindt op de beschikbaarheid, integriteit of vertrouwelijkheid van informatie kan de continuïteit van de bedrijfsvoering in gevaar komen en bedrijfsprocessen kunnen uitvallen. Zo kan een beveiligingsincident grote impact hebben op de diensten die de gemeente levert aan inwoners en bedrijven. Ook kan de veiligheid en privacy van burgers in gevaar komen op het moment dat de gemeente geen betrouwbare informatievoorziening kan neerzetten. Als gemeente verwerken wij veelal gevoelige informatie (zoals de verwerkingen in het kader van het Sociaal Domein en/of Veiligheid). Als zich een incident voordoet waarbij (persoons)gegevens onrechtmatig worden verwerkt (bv gelekt of verloren) kan dit lijden tot imago schade van de gemeente. Een incident kan ook leiden tot meer inzage verzoeken, schadevergoeding claims door betrokkenen of een boete door de Autoriteit Persoonsgegevens. Daarnaast kan een incident ernstige nadelige gevolgen hebben voor de privacy van een inwoner.

Financiële impact Wanneer de gemeente aantoonbaar onvoldoende oog heeft voor informatieveiligheid en privacy kan de Autoriteit Persoonsgegevens een maximale boete opleggen van € 10.000.000 bij een inbreuk op de privacy van een betrokkenen (bv bij een datalek). Bij aanwijsbaar niet naleven van de eisen uit de AVG kan de boete zelfs oplopen tot € 20.000.000. Hiernaast kan de gemeente aansprakelijk worden gesteld voor schade die is opgelopen door individuen als gegevens onrechtmatig verwerkt worden. Tevens kunnen technische en organisatorische beveiligingsmaatregelen, die nodig zijn om risico af te dekken of incidenten op te lossen, onverwachte kosten met zich meebrengen. Tenslotte zijn er ook structurele kosten zoals personeelskosten voor beveiligingsbeheerders, kosten voor bewustwording en concernbrede technische en fysieke maatregelen.

Maatregelen

Het risico op een cyberincident is helaas niet helemaal uit te sluiten. De financiële gevolgen van een dergelijk incident kunnen heel groot zijn. De kosten voor schade en herstel bij een grootschalig incident zoals bij de gemeente Hof van Twente, kunnen tot in de miljoenen oplopen.

Conjuncturele ontwikkelingen bouwkosten De bouwkosten voor wegen-, woning-, en utiliteitsbouwers zijn vorig jaar historisch hard gestegen. Door onrust binnen de (bouw)wereld, die nauwelijks bekomen zijn van corona, kampt de wereld nog met een gebrek aan materialen. Door de oorlog in Oekraïne explodeerde de energieprijs en ook de algehele inflatie liep hoog op. En dan waren er natuurlijk nog de stikstofcrisis en het tekort aan vakmensen. De bouwkosten waren 10% hoger dan eind 2021. Impact

De onrust heeft veelal geleid tot vertraging van projecten. De prijsstijgingen zijn zoveel mogelijk opgevangen binnen de onderhoudsbudgetten en de uitvoeringsplanning.

Financiële impact De prijsstijgingen konden worden opgevangen binnen de uitvoeringsplanning en onderhoudsbudgetten. Maatregelen

De kostenontwikkelingen scherp blijven monitoren aan de hand van aanbestedingen in het land. Aan de hand daarvan zullen de komende jaren inhoudelijke keuzes gemaakt moeten worden qua fasering en temporisering van de geplande en gewenst ontwikkelingen.

Omgevingswet Doordat de invoeringstermijn opnieuw is uitgesteld, zou de omgevingswet op het vroegst 1 januari 2024 intreding werken. De Omgevingswet heeft gevolgen voor de heffing van de leges voor omgevingsvergunningen. De huidige omgevingsvergunning voor bouwactiviteiten wordt gesplitst in een ‘technisch deel en een ‘ruimtelijk deel’ en gemeenten mogen milieuleges gaan heffen. Gelijktijdig met de Omgevingswet treedt de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen in werking. Deze wet bewaakt de kwaliteit van ontwerp en uitvoering van bouwplannen. Een groot deel van het werk dat gemeenten nu uitvoeren, moet na inwerkingtreding van deze wet door kwaliteitsborgers die door de opdrachtgevers worden ingeschakeld worden gedaan. Impact

Programmarekening 2022 53

Om te kunnen voldoen aan de Omgevingswet zal de legesverordening zal anders worden opgebouwd. De mutaties zijn beperkt, veel van de huidige producten komen terug, een enkeling vervalt. Omdat de procedures nagenoeg gelijk zijn aan de huidige procedures, zal de hoogte van de leges onderhevig zijn inflatiecorrecties. De extra uren die gepaard gaan met het wennen aan de aangepaste procedures en problemen met de ICT.

Financiële impact In de meerjarenbegroting (vanaf 2023) is momenteel € 1.248.750 aan legesinkomsten bouwvergunningen meegenomen. Het betreft ten opzichte van 2022 een verlaging van €514.500. Maatregelen

De financiële gevolgen voor de te ontvangen leges zijn in beeld gebracht en deze zijn genomen in de begroting 2023. Ook kan een nieuwe legesverordening worden voorbereid die rekening houdt met de Omgevingswet.

Grondexploitaties algemeen Via scenarioanalyses en het periodiek doorrekenen van alle grondexploitaties projecten ontstaat er goed inzicht in de risico’s. Daarnaast wordt in het MPG per project en totaal specifieke berekeningen gemaakt inzake risico’s en weerstandsvermogen. Everdenberg Oost is financieel het grootste project binnen onze gemeente met een boekwaarde (geïnvesteerd bedrag per 31-12-2022) van € 11,33 miljoen. Van de overige projecten zijn de risico’s in de projecten Santrijn, de Contreie en Zwaaikom fors afgenomen door de verkoop van de gronden. Wel zijn de stijgende kosten voor de infrastructuur een groter risico geworden, en dit is met name bij het project de Contreie nog een aanzienlijk risico. Tenslotte is er ook voor Slotjes Midden een toelichting opgenomen. In dit project zijn alle inkomsten ontvangen maar moeten de komende jaren nog grote investeringen worden gedaan in het openbaar gebied. Het risico dat de inkomsten uit grondverkopen onder druk komen te staan is nu met name voor het project Everdenberg Oost relevant. De schrikbarende stijging van de kosten voor de aanleg van infrastructuur zoals civiele werken, groen- en speelvoorzieningen, openbare verlichting, nutsvoorzieningen, is binnen alle projecten een zorg. Alle projecten worden hieronder specifiek toegelicht. Impact

Het benodigde weerstandsvermogen is berekend op basis van zowel de zogenoemde IFLO-methode als de risicokaartmethode.

Financiële impact Op basis van de actualisatie ten behoeve van de jaarrekening blijkt de volgende marges van het benodigde weerstandsvermogen ruim € 2,1 miljoen. Maatregelen

omgevingsvergunning worden verleend en kan worden gestart met de bouw van deze woningen. De grond is nog niet bouwrijp. In 2023 worden ter afronding een aantal werken woonrijp gemaakt (Zuidwest locatie, Vrachelsplein, Bronstijd). Nog niet alles is aanbesteed. Al in 2022 werd duidelijk dat er sprake is van enorme prijsstijgingen in de uitvoering. Dit zal zich doorvertalen in de werkzaamheden die nog moeten worden uitgevoerd in 2023 (en verder). Impact

Financiële impact Onderdeel van de impact grondexploitaties totaal Maatregelen

De gemeente heeft geen invloed op de kostenstijging van materialen. Gekeken wordt waar eventueel kostenbesparing mogelijk is, maar aangezien het in het geval van de Contreie gaat om een afronding van werkzaamheden, is dit in de praktijk lastig aangezien ook eenheid in de wijk wordt nagestreefd.

Everdenberg Oost De aansluiting van Everdenberg Oost op N629 zal plaatsvinden via het PIP traject van de provincie door middel van een rotonde in plaats van een kruising zoals eerder de bedoeling was. Het realiseren van een rotonde voldoet aan alle eisen (zowel bestemmingsplan als milieucriteria). Omwonenden willen geen rotonde. Tegen het besluit op de ontheffing Wet natuurbescherming, wat de provincie Noord-Brabant heeft afgegeven, is beroep ingesteld door de milieuvereniging Oosterhout. Iets wat zich ook voordoet is het aansluiten van bedrijven op het energienetwerk. TenneT en Enexis hebben aangegeven voorlopig geen grote zakelijke aansluitingen te realiseren en op het net aan te sluiten. Ondanks dat er meerdere keren is verzocht om capaciteit voor Everdenberg Oost te reserveren, is hierin niet meegegaan. Dit houdt in dat er tot een nog onbekend moment geen aansluitingen met een netcapaciteit groter dan 3 x 80 ampère worden verstrekt. Impact

€ 2,13 miljoen (risico grondexploitaties totaal)

De Contreie De bouw van woningen in de Contreie is zo goed als afgerond. Het appartementencomplex Vrachelsplein wordt zomer 2023 opgeleverd. Alleen aan de Lanspunt worden nog 11 woningen gerealiseerd. Hiervoor is een wijziging van het bestemmingsplan noodzakelijk. Naar verwachting zal de wijziging in de loop van 2023 in procedure worden gebracht. Pas daarna kan een

Het risico is groot dat prijzen als gevolg van de algehele stijging in de bouwkosten verder stijgen ten opzichte van wat eerder is geraamd in de grondexploitatie.

Uit gesprekken met omwonenden is gebleken dat ze tegen een rotonde zijn in de tijdelijke situatie. Voor de aanleg ervan dient nog een verkeersbesluit genomen te worden waartegen bezwaar en beroep ingesteld kan worden. Dit kan tot vertraging leiden wat betreft de uitvoering wat ook weer consequenties kan hebben voor het operationeel worden van het bedrijventerrein.

Financiële impact De Rechtbank heeft het beroep van de milieuvereniging Oosterhout gehonoreerd en aangegeven dat het ingediende bezwaarschrift binnen de gestelde termijn is ingediend en dus

Programmarekening 2022 54

ontvankelijk is. Dit betekent dat de provincie inhoudelijk nog een besluit op bezwaar moet nemen. Wat dit de consequenties zijn, is niet in te schatten. Aan de hand hiervan heeft de vereniging een voorlopige voorziening ingediend bij de voorzieningenrechter. Tijdens de behandeling hiervan door de rechter heeft deze de voorlopige voorziening afgewezen. Dit betekent dat er werkzaamheden uitgevoerd mogen worden in het kader van de afgeven ontheffing Wet natuurbescherming. Maatregelen

Tennet heeft in de loop van 2022 aangegeven dat grote bedrijven weer wel aangesloten zullen worden op het elektriciteitsnet. Om te zorgen dat de bedrijven die zich willen gaan vestigen op Everdenberg Oost een aansluiting aan kunnen vragen is eind 2022 gestart met de voorbereidende werkzaamheden voor het leggen van kabels en leidingen. Het opzetten van een lokaal energienetwerk op Everdenberg Oost is hierdoor niet meer noodzakelijk.

Ontwikkeling Santrijngebied exclusief parkeergarage Gronden voor bebouwing zijn geleverd. De woningen zijn allemaal opgeleverd in het Santrijnpark. Voor het openbaar gebied geldt, verwachte risico kan met name zijn de hogere kosten voor aanleg openbaar gebied. Impact

Impact

•

• • •

Maatregelen

Financiële impact Daarnaast wordt vanuit omwonenden gevraagd om het ontwerp op een aantal onderdelen aan te passen. Deze aanpassingen kunnen kostenverhogend zijn. Maatregelen

Onderdeel van de impact grondexploitaties totaal.

•

verkoop woningen;

•

looptijd totale project;

•

voor diverse onderdelen dient nader onderzoek plaats te vinden, hetgeen afhankelijk van de bevindingen kan leiden tot andere kosten.

•

Mogelijke planschadeclaims en vertragingsprocedures. Indien de handboog geen lening kan aangaan, duurt het langer voordat de gemeente het geld terugbetaald krijgt. Binnen het project de Laverie (vaste wal) ging de verkoop minder snel dan in eerste instantie verwacht. Naar aanleiding hiervan is het stedenbouwkundig plan per fase opnieuw bekeken of het voldoende aansluit bij de huidige vraag en zo nodig aangepast. De totale looptijd van het project loopt langer door, waardoor de totale kosten hoger zullen zijn. Er dienen extra onderzoeken plaats te vinden voor de Pfas, dit werkt vertragend en kostenverhogend. De kosten van het verrekenbeding worden volgens de anterieure overeenkomst voor 50% doorberekend aan de ontwikkelaars van het eiland Zwaaikom.

Financiële impact Onderdeel van de impact grondexploitaties totaal.

Voor het openbaar gebied geldt dat onder andere door bodemverontreiniging, extra werkzaamheden (bijv. tijdelijke weg voordat het Santrijnpark is ingericht) en stijgende kosten voor aanleg van openbaar gebied hoger zullen kunnen worden.

Zwaaikom De belangrijkste risico’s binnen het project Zwaaikom zijn: • verplaatsen handboogvereniging. De handboogvereniging is verplaatst. Hiervoor dient het bestemmingsplan nog aangepast te worden en de geldlening terugbetaald aan de gemeente.;

• •

Algemeen: Intensief overleg met alle betrokken partijen (onder meer ontwikkelaars, provincie, organisaties, belanghebbenden, verenigingen en bewoners). De voorziening is verhoogd, gezien feit dat de eindwaarde negatiever is geworden, doordat er enkele nieuwe onderdelen zijn opgenomen. • De Handboog is verhuisd. Het bestemmingsplan wordt opgesteld en de Handboog heeft een aanvraag gedaan voor een lening en een borgstelling. • De verkoop van de woningen ging goed. • Er worden gesprekken gevoerd met het Waterschap en de Staat om alleen de kosten te betalen voor dat deel van het openbaar gebied dat wordt overgedragen aan de ontwikkelaars.

Herontwikkeling Slotjes Midden De herontwikkeling van Slotjes Midden is in volle gang. Er wordt een deel van het bestaande woningbestand gesloopt, er worden nieuwe woningen gebouwd en het openbaar gebied wordt heringericht en gerevitaliseerd. Met de herstructurering, die in nauwe samenwerking met woningbouwcorporatie Thuisvester wordt vormgegeven, wordt de toekomstwaarde van het gebied voor de (toekomstige) bewoners veiliggesteld. Impact

De Staat is van mening dat er vanuit het verrekenbeding (naar aanleiding van de overname gronden van het Waterschap) een bedrag van ongeveer € 300.000 betaald dient te worden. Programmarekening 2022 55

• • •

Hogere prijzen inrichting kanaalzone door te kiezen voor invulling hiervan met projecten rondom klimaatadaptatie. Hogere prijzen bouwproducten door toenemende vraag en tekorten aan aanbodkant. Dit kan de planning van het bouwproces vertragen. Inrichten openbare ruimte is voor deelplan 7 nog niet concreet. De kostenraming hiervan is nog redelijk abstract

•

door stijging van de bouwkosten is nog te bezien of het uitgevoerd kan worden binnen de kostenraming. Door de oorlog in Oekraïne, de energiecrisis, leverproblemen materialen en personeelstekorten hebben we te maken met prijsstijgingen voor het inrichten van de openbare ruimte.

Financiële impact Onderdeel van de impact grondexploitaties totaal. Maatregelen

• • •

Regelmatig overleg en afstemming met Thuisvester en ontwikkelaar ten aanzien van de planning en de gemaakte afspraken vastleggen. Goed inzicht in en zo nodig bijstellen van hoogte en moment van uitgaven voor herinrichting openbaar gebied. Zoeken naar subsidiemogelijkheden, bijvoorbeeld via de provincie, om de kosten van projecten rondom klimaatadaptatie te verlagen.

Totaaloverzicht van onderkende risico’s: Het risico wordt bepaald door de risico’s te kwantificeren op basis van de kans dat het risico zich voordoet. Voor de beoordeling is de onderstaande schaalindeling gehanteerd. Kans

Omschreven als

Zeer klein Klein Gemiddeld Groot

Zeer onwaarschijnlijk Onwaarschijnlijk Aannemelijk Waarschijnlijk

Geschatte kan dat het risico zich werkelijk zal voordoen

1% 10% 50% 80%

In onderstaande tabel zijn de onderkende risico’s zoveel mogelijk gekwantificeerd en ingedeeld per type risico. Bedragen x € 1.000 Omschrijving

Oekraïnecrisis Energiecrisis Algemene uitkering Jeugdzorg Liquidatie Juzt Verbonden partijen Brand Moerdijk MidZuid Afvalverwijdering Attero Rente / treasury Achtervang gewaarborgde geldleningen

Maximaal risico

500 3.000 4.000 1.000 -

Kans

Klein Groot Groot Groot Gemid525 deld 300 Klein 1.000 Groot 200 Groot 650 Groot 276.450 Zeer klein

I/S

I S S S I/S I I/S S S I

Impact

50 2.400 3.200 800 263 30 800 160 520 276

Garantstellingen Starters-, blijvers- en duurzaamheidsleningen Informatiebeveiliging & privacy Conjuncturele ontwikkelingen bouwkosten Omgevingswet

7.600

Klein

5.530

Klein Gemiddeld Groot Gemiddeld

500 6.000 500

I I

760 553

I I S

250 4.800 250

Benodigde weerstandscapaciteit exclusief grondexploitaties Risico grondexploitaties Totaal benodigde weerstandscapaciteit

15.112 2.130 17.242

Wanneer de risico’s maal de kans berekend wordt ontstaat er een benodigd weerstandsvermogen van € 17,2 miljoen om de onderkende risico’s af te dekken. 7.2.3

Confrontatie weerstandsvermogen en risico’s

Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is, leggen we de relatie tussen de financieel gekwantificeerde risico’s en de daarbij benodigde weerstandscapaciteit enerzijds en de beschikbare weerstandscapaciteit anderzijds. De relatie wordt weergegeven in onderstaand figuur. De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risico-inventarisatie voortkomt, zetten we af tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt het weerstandsvermogen. Bij de vaststelling van de beleidsnota risicomanagement 2020 – 2023 is vastgesteld dat deze zogenoemde ratio weerstandsvermogen minimaal 1,5 moet zijn. Bedragen x € 1.000 Omschrijving

Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit Netto weerstandsvermogen Weerstandsratio

Rekening Begroting Rekening 2021 2022 2022

28.639 15.791 12.848 1,8

31.100 15.800 15.300 1,9

26.068 17.242 8.826 1,5

We kunnen concluderen dat we momenteel met dit ratio over voldoende weerstandscapaciteit beschikken. Het is echter wel zo dat er een aantal risico’s benoemd zijn welke een structurele doorwerking hebben en ook is er sprake van risico welke nog niet is doorgerekend in financiële zin. Wanneer we er, indien deze risico’s zich voordoen, niet in slagen deze snel genoeg door te vertalen in beleid drukken de structurele risico’s langer op het weerstandsvermogen.

Programmarekening 2022 56

Het moge ook duidelijk zijn dat de keuze om geld vanuit de reserves in te zetten om te investeren in de stad op termijn leidt tot een kleinere reservepositie en dus een lagere weerstandscapaciteit.

Omschrijving

Netto schuldquote Solvabiliteit Structurele exploitatieruimte Grondexploitatie Belastingcapaciteit

•

• 7.2.4

Kengetallen

Onderstaande kengetallen behoren tot een set die landelijk verplicht is gesteld in het BBV. Deze set maakt het de leden van de gemeenteraad gemakkelijker om inzicht te krijgen in de financiële positie van hun gemeente (zowel in ontwikkeling over de tijd, alsook – zij het beperkter – in vergelijk met andere gemeenten). In de tabel is tevens aangegeven in welke paragraaf een nadere berekening van deze kengetallen is opgenomen.

•

• Omschrijving

Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte Grondexploitatie Belastingcapaciteit

Paragraaf Rekening Begroting Rekening 2021 2022 2022

36,20% 34,10%

34,40% 36,00%

24,60% 26,00%

59,60% 0,11% 5,40% 94,00%

59,20% 2,35% 7,50% 91,5%

61,20% 3,43% 5,10% 90,9%

Aan de kengetallen zijn geen normen verbonden door de toezichthouder, maar ze hebben wel een signaleringswaarde. Deze zijn als volgt:

Laag

<90% >50% >0% <20% <95%

Gemiddeld

90%-130% 20%-50% 0% 20%-35% 95%-105%

Hoog

>130% <20% <0% >35% >105%

De netto schuldquote wordt berekend door het vreemd vermogen te delen door het begrotingstotaal. In de VNG-publicatie ‘Houdbare gemeentefinanciën’ is aangegeven dat wanneer een schuld lager is dan het begrotingstotaal (<100%) dit als ‘normaal’ kan worden beschouwd en boven de 100% is voorzichtigheid geboden. De solvabiliteitsratio wordt berekend door het eigen vermogen te delen door het balanstotaal. Dit geeft de mate aan waarmee het bezit van de gemeente is gefinancierd met eigen vermogen. In de VNG-publicatie ‘Houdbare gemeentefinanciën’ is aangegeven dat wanneer een solvabiliteitsratio tussen 20 en 50% ligt wordt dit als normaal beschouwd. Bij een ratio onder de 20% is voorzichtigheid geboden. De structurele exploitatieruimte is een maatstaf voor het verschil tussen structurele baten en lasten met inachtneming de dotaties aan de reserves. Dit kengetal geeft aan hoeveel structurele ruimte de gemeente heeft om de eigen lasten te dragen. Dit kengetal dient idealiter groter van 0% te zijn. Het percentage grondexploitatie geeft informatie over de boekwaarde van de GREX in verhouding tot de totale gemeentelijke inkomsten. Er is geen norm voor de hoogte van deze ratio. Hoe lager de ratio hoe minder de relevantie van negatieve waardeontwikkeling van de GREX voor de begroting en daarmee een lager risico voor de gemeente.

De belastingcapaciteit geeft de gemiddelde lasten uit hoofde van de onroerendezaakbelastingen, rioolheffing en afvalstoffenheffing weer ten opzichte van het landelijke gemiddelde. Hier is geen norm voor. Een ratio hoger dan 100% betekent dat de lasten hoger zijn dan landelijk gemiddeld.

De financiële kengetallen met betrekking tot de schuldquote en de solvabiliteit liggen binnen de norm van het GTK. De komende jaren zal er, vanwege de geplande investeringen, meer vreemd vermogen aangetrokken moeten worden. Hierdoor zie je wel een verslechtering (stijging van de netto schuldquote en daling van de solvabiliteit) van deze kengetallen optreden. De beoordeling van de structurele exploitatieruimte heeft vooral waarde in meerjarig perspectief. Hier is nadat dit kengetal enkele jaren een negatief was, nu (ook in meerjarenperspectief) een positief percentage zichtbaar. Voorzichtigheid hier blijft echter geboden.

Programmarekening 2022 57

Het kengetal grondexploitatie kent in meerjarenperspectief een dalende trend. Dit is een positieve ontwikkeling, omdat dit betekent dat de totale boekwaarde van de grondexploitatie verder afneemt, waardoor de risico’s voor de gemeente lager worden. Nieuwe grondexploitaties zullen echter weer voor een stijgende lijn gaan zorgen. Op basis van de huidige cijfers kan geconcludeerd worden dat de gemeente Oosterhout een robuuste financiële positie heeft. Echter kengetallen kunnen vooral in onderlinge samenhang waardevolle informatie geven. Van belang is om te kijken naar de ontwikkelingen van deze kengetallen onderling en over de jaren heen.

7.3 ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN Deze paragraaf gaat in op de onderhoudstoestand en de kosten van groen, wegen, riolering, gebouwen, kunstwerken, etc. Onderhoud van kapitaalgoederen beslaat een substantieel deel van de begroting. Een goed overzicht is daarom van belang voor een juist inzicht in de financiële consequenties ervan. De hieronder genoemde bedragen zijn de in de exploitatie opgenomen bedragen exclusief investeringen. 7.3.1

Groen De doelstelling is zorgen voor een aantrekkelijke en overzichtelijke, groene leefomgeving en het bieden van recreatieve gebruiksmogelijkheden.

Beleidskader Het beleidskader voor het onderhoud groen is opgenomen in de onderstaande documenten. Beleidsnota

Kwaliteitsimpuls Openbare Ruimte Kwaliteitsvisie Openbare Ruimte Groenbeheerplan c.q. groenbeheersysteem Groenstructuurplan Ecologische visies GroenBlauw en GroenGoud Landschapsbeleidsplan Richtlijn Bomencompensatie Prioriteit voor de Renovatie van de Inrichting van de Openbare ruimte in de directe woonomgeving (PRIO) Rapport “Bezuinigingsmogelijkheden door verlaging onderhoudsniveau” Meerjarenperspectief Openbare Ruimte 2016-2026 Nota ‘beheer kruidachtige beplanting’ (raadsbesluit januari 2021).

Financien De financiële consequenties van het beleidskader bestaan zijn opgenomen in de begroting. De nieuwe werkwijze van het maaien van bermen en kruidenrijke terreinen is financieel verwerkt door het ophogen van de investeringsplafond beleidsterrein Openbare Ruimte met € 100.000 en het onderhoudsbudget met € 121.000. Het vastgestelde beleid “beheer kruidachtige beplanting” is hiermee verankerd. In de begroting was € 2.497.000 opgenomen voor onderhoud. Dat budget is in 2022 opgehoogd met € 121.000 om de ambitie te realiseren tot het leveren een bijdrage aan de verbetering van de biodiversiteit. Het budget is daardoor opgehoogd naar € 2.620.000. In loop van 2022 is het onderhoudsbestek groen/wegen geactualiseerd en verdeeld volgens de huidige inzet. Dit heeft geleid tot een bijstelling van het budget naar € 2.420.000. De werkelijke kosten waren € 2.424.000. Programmarekening 2022 58

Stand van zaken Het onderhoud van nieuwe groenvoorzieningen is ondergebracht bij een aannemer en valt buiten het reguliere groenonderhoud zoals dat door MID Zuid voor ons wordt verzorgd. De slagingskans van de nieuwe aanplant is daardoor merkbaar toegenomen. In bijzondere kwetsbare gevallen wordt ook onderhoud in het tweede jaar na aanleg door deze aannemer verzorgd. Vanwege de sterk toegenomen kosten was de betreffende aannemer niet geïnteresseerd in verlenging tegen onveranderde vergoeding. Het werk is mede daarom opnieuw aanbesteed.

7.3.2

In het buitengebied was oorspronkelijk voorzien een aanzienlijk aantal bermen te klepelen, maar met de extra financiële ruimte die de gemeenteraad heeft geboden, zijn ook daar vrijwel alle bermen gemaaid en geruimd. De resultaten zijn overwegend positief. Het aantal en de aard van klachten zijn niet noemenswaardig veranderd. Bij de kwaliteitsverbetering landschap Everdenberg, zonnepark Dorst en het ontwerp voor de EVZ langs de Contreie speelden vraagstukken met betrekking tot de inzet van ecologie. De ecologen van de gemeente Breda hebben ons hierin geadviseerd. De vraagstukken waren niet zo complex dat een beroep moest worden gedaan op externe adviseurs. De lasten voor de inzet van ecologie die direct zijn gerelateerd aan projecten, zijn verantwoord op die betreffende projectbudgetten.

Beheerplan Wegen Gladheidbestrijdingsplan Kwaliteitsvisie Openbare Ruimte Prioriteit voor de Renovatie van de Inrichting van de Openbare ruimte in de directe woonomgeving (PRIO) Meerjarenperspectief Openbare Ruimte 2016-2026

Kengetallen Omschrijving

Binnen de kom Beplanting Gras Buiten de kom Beplanting Gras Cultuurlijke beplanting Natuurlijke beplanting Hagen Gazon (met bollen) Bermen en natuurlijke gras Dierenweide Hondenuitlaatplaats Bomen

2021

2022

2023

117 ha 204 ha

122 ha 71 ha -

30.700

297.344 m2 803.648 m2 74.873 m2 735.982 m2 1.889.131 m2 10.916 m2 29.066 m2 32.676

Wegen Een duurzame ontwikkeling en instandhouding van wegen, paden en pleinen voor een veilige en comfortabele bereikbaarheid van woningen en voorzieningen.

Beleidskader Het beleidskader voor het onderhoud wegen is opgenomen in de onderstaande documenten. Beleidsnota

Financiën Uit het Integraal Maatschappelijk Beheerkader (IMBK) blijkt dat het beschikbaar en benodigd budget niet in evenwicht is. In de begroting was € 1.593.000 opgenomen voor onderhoud. In loop van 2022 is het onderhoudsbestek groen/wegen geactualiseerd en verdeeld volgens de huidige inzet. Dit heeft geleid tot een bijstelling van het budget naar € 1.793.000. De werkelijke kosten waren € 1.619.000. De onder uitputting van het onderhoudsbudget is grotendeels veroorzaakt door lagere kosten voor machinale straatreiniging en de vertraging van project Keizersdam door bewonersparticipatie. Stand van zaken In 2021 is de gemeente Oosterhout gestart met het proces om te komen tot een Integraal Maatschappelijk Beheerkader (IMBK), de bouwsteen voor het Omgevingsprogramma Fysieke Leefomgeving. Dit IMBK beschrijft de bestuurlijke ambities en toekomstige opgaven voor het beheer van de openbare ruimte. Bestuurlijke ambities en maatschappelijke thema’s als bruisende binnenstad, klimaatadaptatie, duurzaamheid en circulariteit, sociale wijkgerichte leefomgeving en woningbouwstrategie worden vertaald naar concrete beheeropgaven. Dit IMBK legt de verbinding tussen het reguliere beheer van de assets in de openbare ruimte en de strategische opgaven en ambities.

In juli 2022 is de gemeenteraad geïnformeerd over de voortgang van het IMBK en in november 2022 was een debatbijeenkomst van de gemeenteraad over het IMBK. Het IMBK wordt ter vaststelling aangeboden in de raad van april 2023. Met het IMBK hebben we meer grip en sturing op het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. In het bestek voor de bestrijding van onkruid op verhardingen zijn een aanpassing doorgevoerd. Zo is onder andere de onderhoudsfrequentie verhoogd. Daarmee is een verbetering van het beeld ontstaan, waarbij

Programmarekening 2022 59

aanvullende maatregelen bij langzaam-verkeersroutes vooralsnog niet zijn ingezet. De meerkosten van het borstelen zijn verwerkt in de totaalbegroting van het bestek onderhoud openbaar groen. MidZuid verzorgt de uitvoering van deze onderhoudswerken.

prijsstijgingen - veroorzaakt door schaarste van grondstoffen (tekort aan chips, metaal en kunststoffen) – is het onderhoudsbudget overschreden.

Kengetallen

Omschrijving

Verharde rijbanen Fietspaden Andere verharde oppervlakken zoals pleinen, bus havens, voetpaden et cetera

7.3.3

zijn.

2021

2022

2023

361 km 104 km

394.841 m2

Riolering De gemeente Oosterhout streeft een duurzame, doelmatige en toekomstgerichte invulling van de rioleringszorg na, waarin bescherming van de volksgezondheid, behoud van droge voeten en goede kwaliteit van grond- en oppervlaktewater gewaarborgd

Beleidskader In oktober 2016 is het water- en rioleringsplan 2017-2021 (WRP) vastgesteld. Daarin is de ambitie vastgesteld waarmee de wettelijke gemeentelijke zorgplichten wordt ingevuld. Betrof het voorheen slechts de zorg voor afvalwater (afvalwaterzorgplicht), tegenwoordig dient de gemeente, vanwege de verbrede watertaken, tevens zorg te dragen voor afvloeiend hemelwater (hemelwaterzorgplicht) en grondwater (grondwaterzorgplicht). In het WRP wordt per waterstroom aandacht gegeven aan thema’s als techniek, overlast, veiligheid en imago. Een toekomstgerichte aanpak bij de verwerking van regenwater blijft de belangrijkste ambitie binnen dit WRP. In verband met de invoering van de Omgevingswet is de termijn van het water en rioleringsplan 2017-2021 door de raad in oktober 2021 verlengd tot en met eind 2023. In het jaar 2023 wordt een nieuw water en rioleringsplan aan de raad voorgelegd waarin de uitkomsten van de lokale klimaatadaptiestrategie zijn verwerkt. Financiën Het verlengde WRP is financieel vertaald (geactualiseerd) naar de budgetten 2022 en 2023. In de begroting was € 522.000 opgenomen voor onderhoud. De werkelijke kosten bedroegen € 592.900. Stand van zaken In 2022 is het niet gelukt om de vacatureruimte bij discipline riolering in te vullen. Dat is een knelpunt geworden op het gebied van pompen en gemalen.

Noodzakelijke inspecties aan de pompen en gemalen zijn uitbesteed. Uit die inspecties waren noodzakelijke vervangingen gebleken. Door

Kengetallen Vrijvervalriolering Gemengde riolering Vuilwaterriool Regenwaterriool Infiltratieriool Vuilwater overstorten naar oppervlaktewater Regenwater overstorten naar oppervlaktewater Bergbezinkbassins Bergingsbak Mechanische riolering Drukrioleringspompen Gemalen vuilwater Gemalen hemelwater Drukriolering Persleiding Overige voorzieningen Hydraulische schuiven Straat- en trottoirkolken – kolkenzuiger Straat- en trottoirkolken – handmatig

7.3.4

2021

2022

2023

206 km 59 km 93 km 9 km 19 71

6 -

6 1

223 53 km 22 km

223 32 26 53 km 20 km

3 20.674 1.274

Water

Gemeente Oosterhout beschouwt oppervlaktewater als belangrijke pijler om de klimaatsverandering te kunnen ondergaan. Het waarborgen van een goede afwatering en doorstroming en het handhaven van een minimum waterkwaliteit is van groot belang. Daarnaast is water een drager van de kwaliteit van de openbare ruimte omdat water bijdraagt aan de identiteit en sfeer van parken, straten en wijken. Samen met de waterpartners wordt gewerkt aan schoon en veilig oppervlaktewater met genoeg bergend vermogen voor de toenemende regenval. Beleidskader Water(management) heeft op de verschillende bestuursniveaus de laatste jaren steeds meer aandacht gekregen. Het taakveld is op alle niveaus nog volop in ontwikkeling. De gemeente Oosterhout benadert het watersysteem en de waterketen vanuit Europese en nationale wet- en regelgeving steeds meer integraal. Gemeente Oosterhout beschikt over een water- en rioleringsplan 2017-2021 (WRP) waarin de gemeentelijke wettelijke zorgplichten zijn uitgewerkt.

Programmarekening 2022 60

Oppervlaktewater is hieraan toegevoegd omdat dit een belangrijke rol speelt in de gehele waterhuishouding. In het WRP is de wijze waarop de gemeente Oosterhout met water om zou willen gaan aangegeven. Hierin speelt ook “waterkwaliteit” een belangrijke rol. Door de bezuinigingsopgave is de ambitie van de afvalwaterzorgplicht en het beheer van oppervlaktewater bijgesteld naar de minimale variant waarin de wettelijke verplichtingen grotendeels leidend zijn. Binnen de gemeentegrenzen van Oosterhout liggen twee grondwaterwinningen ten behoeve van de drinkwaterproductie. Hier omheen zijn grondwater-beschermingsgebieden aangewezen waarvoor regels zijn vastgelegd in de Interim Omgevingsverordening (IOV). Ten aanzien van de klimaatverandering en de daaraan gekoppelde Deltawet zijn de eerste denkrichtingen geformuleerd om klimaatadaptatie vorm te geven. Water speelt een belangrijke rol bij de bestrijding van droogte, hittestress en regenwateroverlast en overstroming. Financiën Het verlengde WRP is financieel vertaald (geactualiseerd) naar de budgetten 2022 en 2023. In de begroting was € 222.000 opgenomen voor onderhoud. De werkelijke kosten bedroegen € 190.000 Stand van zaken In 2022 zijn de watergangen onderhouden conform planning en nieuw beleid “beheer kruidachtige beplanting”. Kengetallen Omschrijving

Watergangen stedelijk gebied Watergangen buitengebied Waterlopen (niet watervoerend) in gemeentelijk beheer Waterlopen in beheer Waterschap Waterlopen (watervoerend) in gemeentelijke beheer

7.3.5

2021

2022

2023

22 km 53 km 76,5 ha

22 km 53 km 77,5 ha

83,3 ha 7,8 km

Beleidskader In september 2016 is de beleidsnota Buiten spelen in Oosterhout, actualisatie 2016 vastgesteld. Gestreefd wordt overal in de stad een voldoende gevarieerd en gespreid aanbod in stand te houden. Daarnaast worden verbeteringen en kwaliteitsimpulsen doorgevoerd. Financiën De budgetten die gekoppeld zijn aan de beleidsnota komen meer onder druk te staan doordat de burgers minder behoefte hebben aan informele speelplekken zoals die zijn vastgelegd in de beleidsnota. In de begroting was € 192.623 opgenomen voor onderhoud. De werkelijke kosten bedroegen € 153.500 Kengetallen Omschrijving

Speel- en sportplekken Speeltoestellen Spel – en speelaanleiding objecten Sporttoestellen Ballenvangers Ondergronden

7.3.6

2021

2022

139 -

140 502 82 138 22 32.867

Buitenspelen is goed voor de ontwikkeling van kinderen en jongeren. Maar een voldoende en aantrekkelijke speelruimte draagt ook bij aan de positieve beleving en leefbaarheid van een wijk en de sociale integratie van haar bewoners. Hiermee krijgen sport- en speelplekken ook een belangrijke ontmoetingsfunctie. Hoe beter deze ontmoetingsfunctie wordt gefaciliteerd en gestimuleerd, hoe beter de sport- en speelplekken worden gebruikt. Het beheer en onderhoud aan deze ontmoetingsplekken draagt hieraan bij.

142 502 82 138 22 32.867m2

Openbare verlichting

Openbare verlichting heeft als belangrijkste doel het openbare leven bij duisternis zo goed mogelijk te laten functioneren. Het moet bijdragen aan de algehele veiligheid, verkeersveiligheid, sociale veiligheid en de leefbaarheid. Daarnaast kan openbare verlichting sfeer verhogend werken door het bijzondere karakter van een gebouw of plek te benadrukken. Beleidskader Het beleidskader voor het onderhoud van verkeerstechnische installaties is opgenomen in de onderstaande documenten. Beleidsnota

Speelvoorzieningen

2023

NPR13201-A1 Openbare verlichting- Kwaliteitscriteria (opgesteld door Nederlandse Stichting Voor Verlichtingskunde Beleidsplan Veilige Elektrotechnische Bedrijfsvoering gemeente Oosterhout Doelstellingen van het SER- energieakkoord van 2013 om tot een besparing van energie te komen van 50% in 2030 ten opzichte van 2013. Beleidsplan Openbare Verlichting 2023-2026 (vastgesteld door het college in oktober 2022).

Programmarekening 2022 61

Financiën De budgetten zijn een financiële uitwerking van het beleidsplan Openbare Verlichting. In de begroting was € 291.276 opgenomen voor onderhoud, inclusief het verhaal van schade bij verzekeringsmaatschappijen. De werkelijk kosten bedroegen € 284.600. Stand van zaken In oktober 2022 heeft het college het beleidsplan van de openbare verlichting 2023-2026 vastgesteld. Dit plan heeft twee doelen. Het primaire doel is het leggen van een bestuurlijke, beheersmatige en financiële basis voor de zorg voor de openbare verlichting voor de komende vier jaren met een doorkijk naar de daaropvolgende jaren. Het secundaire doel is invulling geven aan de taakstelling uit het Energieakkoord dat in 2013 is vastgesteld door ruim veertig organisaties, waaronder Rijksoverheid, IPO, VNG en Unie van Waterschappen. Onderhoud en vervanging heeft in 2022 plaatsgevonden volgens het beleidsplan. Kengetallen Omschrijving

Masten

7.3.7

2021

12.700

2022

13.057

2023

13.500

Verkeerstechnische installaties Een duurzame ontwikkeling en instandhouding van verkeerstechnische installaties voor een veilige en comfortabele bereikbaarheid van woningen en voorzieningen.

Beleidskader Het beleidskader voor het onderhoud van verkeerstechnische installaties is opgenomen in de onderstaande documenten. Beleidsnota

Mobiliteitsvisie “Oosterhout Vooruit” Sturingsstrategie Oosterhout Kwaliteitsslag openbaar vervoer (Provinciaal beleid) Parkeerverordening en bijbehorende aanwijzingsbesluiten 2021

Financiën Voor de ontwikkeling van het industrieterrein Vijf Eiken en woningbouwplannen Oosterheide zijn verkeers- en parkeeronderzoeken uitgevoerd die gefinancierd zijn uit de onderhoudsbudgetten verkeer. In de begroting was € 282.000 opgenomen voor onderhoud. De werkelijke kosten bedroegen € 249.000. Stand van zaken In 2022 zijn twee verkeersregelinstallaties (Ridderstraat-Slotlaan) en (Van Oldeneellaan – Hertogenlaan) vervangen door intelligente VRI’s en deze zijn gekoppeld aan het beheerssysteem.

Kengetallen Omschrijving

Parkeerautomaten n de openbare ruimte Parkeerautomaten op voorraad Verkeersregelinstallaties in eigendom en beheer van de gemeente Verkeersregelinstallaties in beheer van de provincie waaraan de gemeente een financiële bijdrage levert voor verbruiks-en onderhoudskosten Geregelde oversteekplaatsen (GOP) waarvan 1 in beheer is bij de provincie Dynamische markering bij fietsoversteken Dynamische markering bij rotonde Dynamische Route Informatie Displays (DRIS) bij de bushaltes Dynamische Route Informatie Displays ten behoeve van routevewijzing als de sluizen open staan Dynamisch parkeerverwijssysteem Camera’s voor kentekenregistratie

7.3.8

2021

2022

2023

47 3 24

33 3 21

2 1 14

1 -

1 9

Civieltechnische kunstwerken Doel Een duurzame ontwikkeling en instandhouding van civieltechnische kunstwerken voor een veilige en comfortabele bereikbaarheid van woningen en voorzieningen.

Beleidskader De openbare ruimte van Oosterhout moet voldoen aan beeldkwaliteit B. Deze ambitie geldt ook voor het verzorgend onderhoud aan civieltechnische kunstwerken. Financiën Onderhoud wordt uitgevoerd aan de hand van inspecties. In de begroting was € 73.500 opgenomen voor onderhoud. De werkelijke kosten bedroegen € 23.500. Stand van zaken Uit de tunnelinspectie in het voorjaar van 2022 is gebleken dat reparatie en schilderonderhoud moest worden gepleegd aan de Tunnel Slotlaan. Door de drukte en hoge prijzen op de markt is pas eind 2022 de offerte ontvangen en konden de werkzaamheden niet meer worden ingepland voor 2022. De werkzaamheden zijn verschoven naar 2023 en passen naast het geplande onderhoud niet binnen het onderhoudsbudget van 2023. Het restant van het exploitatiebudget wordt als resultaatbestemming opgenomen.

Programmarekening 2022 62

Kengetallen Omschrijving

Tunnels Kleine bruggen Bruggen Viaducten Geluidschermen

7.3.9

2021

2022

3 39 8 2 3

2023

3 39 8 2 3

Gebouwen

Het beheren en onderhouden van accommodaties gemeentelijk vastgoed. Het hier genoemde areaal en de onderhoudsbegroting hebben betrekking op de panden die onder de centrale budgetten vallen. Dit betreft zo’n 200 objecten met een verzekerde waarde van € 300 miljoen. De gebouwen van buitensport, grondexploitatie, onderwijs en asielwoningen zijn separaat begroot op betreffende programma’s, zo’n 112 objecten. Beleidskader Sinds 2010 wordt gewerkt volgens het plan van aanpak “Vastgoed ge(re)organiseerd”. Het beleidskader is uitgewerkt in een stappenplan. Onder regie van de stuurgroep is met de invulling van het stappenplan begonnen. Onder het gemeentelijk vastgoed vallen de gebouwen voor de eigen dienst, kunsten cultuur, monumenten, binnen- en buitensport, zwembaden en kunstwerken. Financiën De gebouwen zijn zowel op bouwkundig als installatietechnisch gebied onderhouden op basis van meerjaren onderhoudsplanningen. Hieronder vallen ook vervangingen en renovatie van gebouwonderdelen en/of installatiecomponenten. Duurzaamheid was een speerpunt in 2022. In de begroting was € 843.000 opgenomen voor onderhoud. De werkelijke kosten bedroegen € 865.000. Stand van zaken Tot juni 2022 zijn op acht verschillende locaties in de gemeente Oosterhout werkzaamheden uitgevoerd om deze panden om te bouwen tot opvanglocaties voor vluchtelingen uit Oekraïne.

Door inspanningen van de gemeentelijke organisaties zijn kookfaciliteiten, sanitaire voorzieningen, gedeelde kamers en kamers voor gezinnen gecreëerd en ingericht. In 2022 is blok E en vervolgens een gedeelte van blok D van het gemeentehuis omgebouwd en gereed gemaakt voor opvang van vluchtelingen. Ook bij Lievenshove zijn verbouwingslasten gemaakt voor de opvang van vluchtelingen.

7.4 FINANCIERING De uitgaven en de inkomsten van de gemeente lopen niet in synchroon in de tijd. De gemeente leent soms geld om tijdig betalingen te kunnen verrichten en soms heeft ze (tijdelijk) overtollige liquide middelen. De treasury functie voert de taken financiering, cashmanagement en renterisicobeheer uit. Het doel is de organisatie te voorzien in vreemd vermogen tegen zo laag mogelijke kosten en te beschermen tegen ongewenste financiële risico’s. De Gemeente Oosterhout maakt maximaal gebruik wordt gemaakt van de mogelijkheid financieringsmiddelen met een korte looptijd aan te trekken. Het rentetarief op kortlopende leningen (geldmarkt) is normaal veel lager dan bij langlopende leningen (kapitaalmarkt). Daarbij worden de wettelijke kaders voor renterisico beheer (kasgeldlimiet en renterisico norm) in acht genomen. Omslagrente De gemeente Oosterhout hanteert een systeem van centrale financiering. In dit systeem bestaat er geen direct verband tussen een bepaalde investering en het aantrekken van financieringsmiddelen. Alle rentelasten en rentebaten worden verzameld en daarna toegekend aan de gemeentelijke producten op basis van een zogenoemde omslagrente. In de begroting 2022 is gerekend met een omslagrente van 0,7%. Alle geldstromen van de gemeente lopen via de centrale treasuryfunctie.

Deze werkwijze zorgt ervoor dat de gemeentelijke rentelasten zo laag mogelijk blijven. Rentebeeld 2022 Bij aanvang van 2022 was er nog sprake van zeer lage rentestanden, met negatieve rentepercentages voor leningen met een periode tot circa 5 jaar. Gedurende het jaar zijn de rentepercentages echter fors gestegen. Afhankelijk van de looptijd van de lening bedraagt de stijging van de rente tussen de 2,5% en 3%. Looptijd

01-01-‘21 01-01-‘22 31-12-‘22

één maand drie maanden zes maanden vijf jaar tien jaar vijftien jaar

-/- 0,50% -/- 0,50% -/- 0,50% -/- 0,50% -/- 0,50% -/- 0,50% -/- 0,20% -/- 0,10% 0,00% 0,20% 0,10% 0,40%

1,90% 2,10% 2,70% 3,20% 3,30% 3,30%

Rentetoerekening In de paragraaf financiering (treasury) dient inzicht gegeven te worden in de rentelasten, het renteresultaat, de financieringsbehoefte en de wijze waarop rente aan investeringen, grondexploitaties en taakvelden wordt toegerekend. Door onderstaand schema in de begroting op te nemen wordt invulling gegeven aan dit inzicht.

Een ander speerpunt in 2022 was het opstellen van het Huisvestingsplan Onderwijs 2022-2042. Programmarekening 2022 63

Bedragen x € 1.000 Omschrijving

a. Externe rentelasten over de korte en lange financiering b. Externe rentebaten Totaal door te rekenen externe rente c. Rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend Rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden doorberekend Saldo door te rekenen rente d.1 Rente over eigen vermogen . d.2 Rente over voorzieningen (gewaardeerd op . contante waarde) De aan taakvelden toe te rekenen rente e. Werkelijk aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag) Resultaat Rekenrente

Bedragen x € 1.000.000 Omschrijving

Rekening Begroting Rekening 2021 2022 2022

920 -414 506

684 -208 476

605 -251 355

-87

-32

-50

419

444

305

1.836

1.025

1.116

2.255

1.469

1.421

-2.498 -243 1,06%

-1.569 -100 0,70%

-1.478 -57 0,65%

Financieringsrisico’s Bij het risicobeheer op de gemeentelijke financiering wordt onderscheid gemaakt in kortlopende financiering en langlopende financiering. Kortlopende financiering (ook wel vlottende schuld genoemd) heeft betrekking op leningen met een looptijd korter dan één jaar. Leningen met een looptijd van langer dan één jaar vallen onder de langlopende financiering. Renterisico’s op korte financiering (kasgeldlimiet) Het renterisico op kortlopende financiering wordt beperkt door de kasgeldlimiet. De totale omvang van de kortlopende schuld mag maximaal 8,5% van het begrotingstotaal bedragen. De kasgeldlimiet voor Oosterhout bedroeg voor 2022 € 13,9 miljoen (8,5% van € 163,9 miljoen miljoen). Gemiddeld per kwartaal mag de gemeente geen grotere kortlopende schuld hebben dan deze kasgeldlimiet. Artikel 4.2. van de wet Fido schrijft voor dat bij het derde achtereenvolgende kwartaal overschrijding van de kasgeldlimiet de toezichthouder op de hoogte wordt gesteld. Bij overschrijding van de kasgeldlimiet dient de kortlopende schuld omgezet te worden in een langlopende financiering. In onderstaan overzicht wordt de stand van de korte schuld weergegeven ten opzichte van de kasgeldlimiet.

1 2 3 4 5

Vlottende schuld Vlottende middelen Netto vlottende schuld (1 -/- 2) Kasgeldlimiet Onder- of overschrijding

1e kwartaal

2e kwartaal

3e kwartaal

4e kwartaal

3,3 3,2 0,1 13,9 -/- 13,8

11,7 -11,7 13,9 -25,6

18,9 -18,9 13,9 -32,8

10,4 -10,4 13,9 -24,3

Renterisico’s op lange financiering (renterisiconorm) De maximale toegestane omvang van langlopende financiering is gekoppeld aan de renterisiconorm. De renterisiconorm geeft het maximale geleende bedrag aan dat per jaar onderhevig mag zijn aan rentewijzigingen. De renterisiconorm bevordert de spreiding van de afloop van aangegane leningen en daarmee de renterisico’s over de jaren. De renterisiconorm is 20% van het begrotingstotaal. Voor 2022 bedroeg de renterisiconorm voor Oosterhout € 32,8 miljoen. Bedragen x € 1.000.000 Omschrijving

1 Begrotingstotaal 2 Percentage 3 Renterisiconorm (1 x 2 /100) 4 Renteherziening 5 Aflossing 6 Bedrag waarover renterisico wordt gelopen (4+5) 7 Ruimte onder de renterisiconorm (3 -/- 6)

Rekening Begroting Rekening 2021 2022 2022

164,1 20% 32,8 12,0 12,0

163,9 20% 32,8 8,0 8,0

163,9 20% 32,8 8,3 8,3

20,8

24,8

24,5

Lening portefeuille Onderstaand overzicht laat het verloop zien van de aangetrokken lange financieringen en de daarbij behorende rentelast per eind jaar. Bedragen x € 1.000.000 Omschrijving

Saldo 1 januari Aflossing Nieuwe leningen Saldo 31 december

Rekening Begroting Rekening 2021 2022 2022

70,6 -12,0 15,0 73,6

73,6 -8,0 15,0 80,6

73,6 -8,3 65,3

De lening portefeuille is in 2022 wederom gedaald. De verwachting is wel dat deze het komend jaar en de jaren daarna fors zal stijgen. Dit vanwege een groot aantal grote investeringen die gepland staat voor komende jaren. Om deze investeringen te kunnen realiseren zullen er nieuwe langlopende leningen afgesloten moeten worden, tevens dienen de te betalen aflossingsbedragen te worden geherfinancierd.

Programmarekening 2022 64

Verantwoord schuldenniveau Om te sturen op een verantwoord schuldenniveau kan het kengetal schuldratio gehanteerd worden. Dit kengetal geeft de netto schuld weer als aandeel van de exploitatie. Bij het bepalen van de exploitatie zijn de baten exclusief de inzet van reserves het uitgangspunt. Een schuldratio kleiner dan 100% is wenselijk. Bedragen x € 1.000.000 Omschrijving

B C D

Vaste schulden Vlottende schulden Overlopende passiva Passiva Financiële vaste activa Kortlopende uitzettingen Liquide middelen Overlopende activa Activa exclusief kapitaalverstrekkingen Kapitaalverstrekkingen Activa Saldo baten Netto schuldquote (A -/- C) / D x 100% Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte geldleningen (A -/- B) / D * 100%

Rekening Begroting Rekening 2021 2022 2022

73,7 14,7 13,3 101,7 9,3 14,9 1,7 17,2 43,2 2,5 45,7 164,1 32,4% 34,1%

102,2 22 11,5 135,7 17,4 12,0 0,5 10 39,9 2,5 42,4 164,1 56,9% 58,4%

65,4 12,4 22 99,8 14 11,5 2,3 23,8 51,6 2,6 54,2 185,5 24,6% 26,0%

Solvabiliteitsratio Een ander verplicht kengetal betreft de solvabiliteitsratio. Dit kengetal geeft de mate aan waarin het bezit van de gemeente gefinancierd is met eigen vermogen. In de VNG-publicatie ‘Houdbare gemeentefinanciën’ is aangegeven wanneer deze ratio hoger is dan 30% dit als voldoende kan worden bestempeld. Lager dan 20% is onvoldoende. De gemeente Oosterhout scoort voldoende op dit vlak. Bedragen x € 1.000.000 Omschrijving

A Eigen vermogen B Passiva (balanstotaal) C Solvabiliteitsratio A / B x 100%

Rekening Begroting Rekening 2021 2022 2022

162.557 154.975 172.787 272.791 272.833 281.033 59,6% 56,8% 61,5%

Verstrekte leningen Het saldo aan verstrekte leningen bestaat uit nog één enkele lening verstrekt aan woningbouwcorporatie Thuisvester. Het saldo van deze lening is in 2022 afgenomen met de jaarlijks door Thuisvester te betalen aflossing. De overige langlopende leningen zijn leningen verstrekt via Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten (SVn), dit betreft onder andere Duurzaamheidsleningen en startersleningen. Doordat in 2022 een groot aantal nieuwe starters- en duurzaamheidsleningen zijn aangevraagd en toegekend is het saldo van deze leningen met ruim € 2 miljoen gestegen. Bedragen x € 1.000.000 Omschrijving

Woningbouwcorporaties Overige langlopende leningen 1/3 regeling Overig Totaal

Rekening Begroting Rekening 2021 2022 2022

5.600 3.623 20 9.243

5.400 4.000 20 9.420

5.400 6.019 11.419

Gegarandeerde leningen De gemeente heeft in het verleden – onder voorwaarden – geldleningen gegarandeerd van derden, met name voor woningbouw door corporaties of het kopen van woningen door particulieren. De leningen van woningcorporaties worden gegarandeerd door het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW). De leningen van particulieren worden gegarandeerd door het Waarborgfonds Eigen Woningen (WEW). Samen met het Rijk en andere gemeenten zit Oosterhout in de zogenoemde achtervang. Dit betekent dat de gemeente pas wordt aangesproken als de genoemde waarborgfondsen hun verplichtingen niet kunnen nakomen. In de praktijk is dit nog niet voorgekomen. Een overzicht van de gewaarborgde geldleningen is opgenomen in de toelichting op de balans. Schatkistbankieren Tijdelijke overschoten aan liquide middelen worden verplicht gestort op een rekening bij de Nederlandse schatkist. Het positieve saldo zal gebruikt gaan worden voor het opvangen van schommelingen in liquiditeit behoefte en het voldoen van lopende aflossingsverplichtingen op onze lening portefeuille.

Kredietrisico’s De gemeente heeft in het verleden leningen en garanties aan derden verstrekt.

Programmarekening 2022 65

7.5 EMU-SALDO Het EMU-saldo is het saldo van de inkomsten en uitgaven van de totale overheid; de Rijksoverheid, provincies, gemeenten, waterschappen en de sociale fondsen. In het Besluit Begroting en Verantwoording is de verplichting vastgesteld dat de gemeenten ramingen van het EMU-saldo dienen te verstrekken. De begroting van gemeenten is opgesteld conform een stelsel van baten en lasten. Het EMU saldo gaat niet uit van baten en lasten, maar gaat uit van ontvangsten en uitgaven van de gemeente. Het verschil tussen het exploitatiesaldo en het EMU-saldo is bijvoorbeeld dat in het EMU-saldo de investeringsbedragen zijn opgenomen en geen afschrijvingen. Daardoor kan het voorkomen dat de gemeente bij een sluitende begroting toch een negatief EMU-saldo kan hebben. Als gevolg van Europese regelgeving mogen EU-lidstaten een begrotingstekort (EMU-saldo) hebben van maximaal 3% van het bruto binnenlands product (BBP). Aan dit maximale tekort van 3% hebben, naast de Rijksoverheid, ook de decentrale overheden een aandeel. De onderstaande tabel geeft aan op welke wijze vanuit het exploitatieresultaat het EMU-saldo wordt berekend. Bedragen x € 1.000.000 Rekening Begroting Rekening 2021 2022 2022

Resultaat na mutaties in reserves - (Per saldo) onttrekkingen aan reserves Resultaat voor mutaties in reserves - Onttrekkingen aan voorzieningen + Toevoegingen aan voorzieningen + Afschrijvingen op activa - Investeringen in activa via investeringsplafond - Investeringen in activa via reserves + Bijdragen Rijk, provincie, EU t.b.v. investeringen + Opbrengsten uit desinvesteringen in activa - Boekwinst op desinvesteringen in activa - Aankoop gronden, bouw- en woonrijp maken e.d. + Opbrengsten uit verkopen - Boekwinst op grondverkopen - Betalingen GREX ten laste van voorzieningen - Betalingen GREX direct ten laste van reserves Berekend EMU-saldo

-11.536 3.443 -8.093 256 1.251 13.250 13.783 1.156 97 0 0 716

-633 -4.936 -5.569 1.855 0 14.947 10.648 4.084 0 0 0 3.220

-6.314 3.147 -10.045 1.278 2.025 13.809 8.784 4.742 345 0 0 0

5.200 250 0 0 -4.456

6.463 -600 0 0 -3.366

908 -100 425 500 -4.856

Hieruit volgt voor de jaarrekening 2022 een EMU-tekort van zo’n € 4,8 miljoen. In de (bijgestelde) begroting 2022 werd een tekort verwacht. In meerjarig perspectief wordt ook een structureel EMU-tekort verwacht. Dit

meerjarige tekort wordt vooral veroorzaakt door de geplande investeringen op het gebied van mobiliteit, onderwijshuisvesting en het nieuwe stadhuis. Hoe dit tekort te interpreteren: De bedoeling is dat het gezamenlijke tekort van de gemeenten onder het plafond voor het EMU-tekort blijft. Iedere gemeente heeft een individuele EMU-referentiewaarde, die is afgeleid van dat plafond. Voor de gemeente Oosterhout is deze referentiewaarde in 2022 € 6.119.000. De gemeente Oosterhout blijft in 2022 dus onder de individuele EMU-referentiewaarde. Het advies luidt echter: kijk niet naar de individuele EMU-referentiewaarde van de gemeente. Het ene jaar kan het EMU-saldo van een gemeente een tekort vertonen en het andere jaar een overschot. Dit komt door de schommelingen in de hoogte van de investeringen en het aan- en verkopen van bouwgronden. Alle plussen en minnen van gemeenten opgeteld geeft normaal geen probleem met het EMU-tekort. Pas als nationaal blijkt dat gemeenten het plafond van het EMU-tekort gaan overschrijden, kan van gemeenten worden gevraagd het individuele EMU-tekort van de lopende begroting te verminderen. Geprognosticeerde balans 2023-2026 Het BBV vereist ook dat er met een geprognosticeerde meerjarige balans van het betreffende begrotingsjaren wordt gegeven. Deze is hieronder weergegeven.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Oosterhout&id=097ce565-91a5-42d9-b7c9-9dfbbfca0940