Gemeente Oosterhout - Programmarekening 2022
Tekst van het document
Score 2020
Score 2021
Prognose 2022
Score 2022
Niet van toepassing * L(andelijk), G(emeentelijk), B(urger)
Beleidskader Beleidsnota
Niet van toepassing
* L(andelijk), G(emeentelijk), B(urger)
Programmarekening 2022 35
Jaar
*
6.7.3
voor verkeersmaatregelen ten behoeve van onder andere de locatie Amphia ziekenhuis (woningen in combinatie met een ov-hub).
Regionale samenwerking
Begrotingswijzigingen
- Toelichting financiële afwijking
Door bepaalde gemeentelijke taken in gezamenlijkheid op te pakken, kunnen deze taken efficiënter en/of effectiever worden uitgevoerd. Daarnaast is regionale samenwerking een middel om het belang van Oosterhout bij andere overheden beter over het voetlicht te krijgen.
Beleidsindicatoren
Verbonden partijen
* L(andelijk), G(emeentelijk), B(urger)
De Regio West-Brabant (RWB) gevestigd te Etten-Leur is betrokken bij dit thema. Voor de verbonden partijen vindt uitwerking plaats in de paragraaf Verbonden partijen.
Beleidskader
Wat hebben we hiervoor gedaan in 2022 Gemeenschappelijke regelingen Middels de zienswijzen op de begrotingen 2023 en de richtlijnen voor de begrotingen 2024 hebben de raden richting kunnen geven aan de te voeren koers van de gemeenschappelijke regelingen. In de M50 is Oosterhout met name bestuurlijk vertegenwoordigd in de pijler “ruimte” en “financiën. Vanuit die pijler is eind 2022 een initiatief gestart om in gesprek te komen met minister De Jonge over de verantwoordelijkheid die middelgrote gemeenten willen nemen in het vraagstuk van het nationale woningtekort. De middelgrote gemeenten in Brabant – verenigd in de M7 – zijn een lobbytraject gestart richting Provinciale Statenverkiezingen van maart 2023. Doel op de korte termijn is om in het nieuwe bestuursakkoord aandacht te krijgen voor de positie en de betekenis van de middelgrote gemeenten in Brabant. Op de langere termijn is het doel de positie van ‘middelgroot’ als gesprekspartner van de provincie te versterken. Samenwerking Stedelijke Regio Breda-Tilburg (SRBT) De verwachte financiële bijdrage aan de SRBT-organisatie is tot op heden niet nodig gebleken, omdat besluitvorming samenhangt met de governance structuur die voor deze samenwerking gekozen gaat worden. Dit onderwerp heeft in 2022 binnen de SRBT geen prioriteit gehad; besluitvorming hierover wordt in 2023 verwacht.
De gemeente Oosterhout heeft een actieve rol in de ontwikkelingen binnen de SBRT zowel op de woonopgave als het nieuwe economische kader. Inhoudelijk zijn er intussen wel aanzienlijke stappen gezet. Zo zijn de ontwikkelprincipes voor de verstedelijkingsstrategie vastgesteld. Ook zijn er afspraken gemaakt met het Rijk over een financiële bijdrage die de realisatie van een aantal binnenstedelijke woningbouwlocaties moet ondersteunen. Voor Oosterhout heeft dat geresulteerd in een rijkssubsidie van € 6 miljoen
Indicator
Score 2020
Score 2021
Prognose 2022
Score 2022
*
Niet van toepassing
Beleidsnota
Jaar
Nota verbonden partijen
2015
6.7.4
Relatie burger en bestuur
Begrotingswijzigingen
- Toelichting financiële afwijking
Wij willen de vorming en uitvoering van gemeentelijk beleid zoveel als mogelijk in samenspraak met burgers, ondernemers, organisaties en verenigingen vormgeven. Daarbij willen wij optimaal gebruik maken van de kennis en kunde die in de Oosterhoutse samenleving aanwezig is. Ook willen we ruim baan bieden voor initiatieven vanuit de samenleving. Het doel: vergroting van draagvlak voor (uitvoering van) gemeentelijk beleid en meer ruimte voor nieuwe plannen en ideeën. Met de Toekomstvisie Oosterhout 2030 hebben wij de beschikking over een werkend en inspirerend toekomstperspectief. De Opgave Strategie en Externe Oriëntatie heeft, tegen die achtergrond, als doel het realiseren van de uitvoeringsagenda van de Toekomstvisie en het vergroten van het strategisch vermogen van de organisatie. Onderdelen zijn onder andere het verder versterken van samenwerking met maatschappelijke partners, het door ontwikkelen van de regionale samenwerking en het verstevigen van het externe netwerk (lobby). Verbonden partijen Er zijn geen verbonden partijen betrokken bij dit thema. Wat hebben we hiervoor gedaan in 2022 Continu maatschappelijk gesprek over ontwikkelingen en kansen voor Oosterhout Hierover zijn in 2022 verkennende gesprekken gevoerd met Theek5. Een voorstel hiertoe zal in 2023 verder worden uitgewerkt, waarna gestart kan worden met het project.
Programmarekening 2022 36
Strategisch (ambtelijk) overdrachtsdocument Het overdrachtsdocument is in maart 2022 aangeboden aan de gemeenteraad. De aanbevelingen uit het overdrachtsdocument zijn vervolgens mede input geweest voor de gesprekken die geleid hebben tot het bestuursakkoord ‘De stap vooruit’. Versterking van de verbinding tussen inwoners van Oosterhout Over dit onderwerp zijn in 2022 oriënterende gesprekken gevoerd; tot uitvoering is het, als gevolg van een andere prioriteitsstelling (extra aandacht voor de samenwerking binnen met name SRBT-verband) nog niet gekomen. Beleidsindicatoren Indicator
Score 2020
Vertrouwen in de manier waarop de gemeente wordt bestuurd (in %)
80%
Score 2021
Prognose 2022
-
-
Score 2022
*
85% B
* L(andelijk), G(emeentelijk), B(urger)
Beleidskader Beleidsnota
Jaar
Nota voorzieningen politieke ambtsdragers Nota representatiebeleid gemeente Oosterhout Verordening onderscheidingen gemeente Oosterhout 2012 Beleidsnota Verbindend bestuur “Van meedenken tot meedoen” Toekomstvisie Oosterhout 2030 Visie wijkgericht werken
2010 2010 2011 2016 2018 2020
6.7.5
In 2022 weten de wijkpartners binnen de verschillende wijken elkaar te vinden. Naast overleggen zijn er buurtbakkies in Dommelbergen, buurtsoep in Oosterheide en wijkspreekuren in Strijen en Slotjes geweest. Bovendien is een aanzet gemaakt voor wijkwandelingen. Hierbij haken diverse wijkpartners aan. Inwoners zijn actief in buurtgroepen, soms per straat, soms vanuit een thema (duurzaamheid In 2022 zijn twintig buurtinitiatieven gerealiseerd. Variërend van groot tot klein, voor je jeugd of voor ouderen, of een combinatie, van spelen tot groen, van verkeer tot bewegen. Verspreid over de stad. Alle initiatieven zijn samen met inwoners bedacht en/of (deels) uitgevoerd. Er lopen nog 33 initiatieven (deels uit 2021 en deels uit 2022), waarvan er 25 kansrijk zijn. Sommige processen hebben tijd nodig om tot wasdom te komen. Hoewel we veel aan inwoners zelf vragen, is er ook inzet van de ambtelijke organisatie nodig. Een mooi voorbeeld van een integrale aanpak van de Natuurkundigenbuurt, waarbij op voortouw van de wijkmakelaar ook het sociaal domein betrokken is. Met de Veiligheidsregio MWB is een in de Dammenbuurt een pilot ‘gezonde & veilige wijkaanpak’ gestart. In samenwerking met de inwoners van Dorst is in 2022 het Masterplan Dorst 2030 opgesteld, dat in juli 2022 door de raad is omarmd.
In 2022 is ook een traject doorlopen voor de locatiekeuze van het multifunctioneel Sportveld in Zuid. . Door het Dorpsbelang Den Hout en bureau Zet is in 2021/2022 gewerkt aan een dorpsvisie. Deze visie is in 2022 door de raad vastgesteld. Beleidsindicatoren Indicator
Wijkgericht werken
Begrotingswijzigingen
Wat hebben we hiervoor gedaan in 2022
- Toelichting financiële afwijking
Met de invoering van wijk- en buurtgericht maken wij in belangrijke mate de verbinding met de Oosterhoutse samenleving. Iedere wijk en ieder dorp in Oosterhout heeft een eigen wijkmakelaar, een eigen wijkwethouder en een of meerdere wijkboa’s. Wijkmakelaars gaan actief het gesprek aan met de buurten, de wijken en de kerkdorpen. Ze stimuleren nieuwe initiatieven, verbinden organisaties met elkaar en – wellicht nog het allerbelangrijkste –halen “de stad” (en uiteraard ook de kerkdorpen) “het stadhuis” binnen. Buurt- en wijkgericht werken weet inwoners van onze gemeente ervan te overtuigen dat hun eigen inbreng ertoe doet en dat die wordt gewaardeerd.
Score 2020
Score 2021
Prognose 2022
Score 2022
Niet van toepassing * L(andelijk), G(emeentelijk), B(urger)
Beleidskader Beleidsnota
Jaar
Visie Wijkgericht Werken
2020
Verbonden partijen Er zijn geen verbonden partijen betrokken bij dit thema.
Programmarekening 2022 37
*
PROGRAMMA KOSTEN Bedragen x € 1.000 Thema
bgw
6.8 FINANCIEEL SOLIDE Portefeuillehouder(s) D. Melsen
fin
Rekening Begroting Rekening Afwijking 2021 2022 2022
Dienstverlening Stadhuis Regionale samenwerking Relatie burger en bestuur Wijkgericht werken Resultaat voor bestemming Storting reserves Onttrekking reserves Resultaat na bestemming
1.583 463 2.174 4.220 4.220
1.904 489 2.231 4.624 4.624
1.699 58 441 2.413 4.611 4.611
BELEIDSTHEMA’S
-205 V 58 N -48 V 182 N -13 V
Begrotingswijzigingen
- Toelichting financiële afwijking
Binnen de algemene baten en lasten zijn stelposten en overige posten opgenomen die nog niet nader toegedeeld kunnen worden naar de programma’s. Indien toekenning hiervan gedaan wordt, zullen hiervoor begrotingswijzigingen voorgelegd worden aan de gemeenteraad. Er zijn geen verbonden partijen betrokken bij dit thema. Wat hebben we hiervoor gedaan in 2022
Bedragen x € 1.000 Taakveld
Rekening Begroting Rekening Afwijking 2021 2022 2022
0.0 - Bestuur en ondersteuning Resultaat voor bestemming
4.220 4.220
4.624 4.624
4.611 4.611
-13 V -13 V
INVESTERINGEN
Relatie burger en bestuur Totaal
Algemene baten en lasten
Verbonden partijen
`
TAAKVELDEN
Bedragen x € 1.000 Thema
6.8.1
In 2022 is vanuit het Coronaherstelfonds zo’n € 260.000 uitgegeven aan diverse corona gerelateerde doelen. Het restant van het Coronaherstelfonds is in 2022 opgegaan in het Crisisfonds. Dit is een breed fonds die naast de gevolgen van Corona ook wordt ingezet ter bestrijding van de negatieve gevolgen van hoge inflatie en energielasten. Beleidsindicatoren
Beschikbaar ‘22
Dekking Netto be- Werkelijk Dekking reserves schikuitg/ink reserves baar ‘22 ‘22
Indicator
Restant 31-12
-25 -25
-
25 25
25 25
Score 2021
Prognose 2022
Score 2022
*
Niet van toepassing
25 25
Score 2020
-
* L(andelijk), G(emeentelijk), B(urger)
Beleidskader Beleidsnota
Jaar
Niet van toepassing
2020
6.8.2
Beleggingen
Begrotingswijzigingen
- Toelichting financiële afwijking
Onder de beleggingen wordt de bespaarde rente verantwoord. Dit betreft de intern aan de financiering toegerekende rente over het eigen vermogen. Dit is de rente die bespaard wordt door het inzetten van eigen vermogen ter financiering van de activa. Het rentepercentage wordt berekend door de gemiddeld verwachte rente op de externe financiering te delen door het totaal van de verwachte financieringsmiddelen. Om op korte- en middellange termijn het eigen vermogen “vrij” besteedbaar te houden wordt niet de totale bespaarde rente meegenomen als voordeel binnen de exploitatie. Programmarekening 2022 38
Verbonden partijen
Beleidskader
Er zijn geen verbonden partijen betrokken bij dit thema.
Beleidsnota
Jaar
Gemeentelijke belastingverordeningen 2023
2022
Wat hebben we hiervoor gedaan in 2022
6.8.4
Niet van toepassing. Beleidsindicatoren Indicator
Score 2020
Score 2021
Prognose 2022
Score 2022
*
Niet van toepassing * L(andelijk), G(emeentelijk), B(urger)
Beleidskader Beleidsnota
Jaar
Nota Investerings- en afschrijvingsbeleid 2021-2024 Nota reserves en voorzieningen 2020 – 2023 Treasurystatuut 2020 – 2023
2020 2019 2019
6.8.3
In 2022 zijn middelen toegekend vanuit de post onvoorzien voor de upgrade van de toegangscontrole van het stadhuis.
Verbonden partijen De Belastingsamenwerking West-Brabant (BWB) gevestigd te Etten-Leur is betrokken bij dit thema. Voor de verbonden partijen vindt uitwerking plaats in de paragraaf Verbonden partijen. Wat hebben we hiervoor gedaan in 2022 Niet van toepassing. Beleidsindicatoren Gemiddelde WOZ –waarde (x € 1.000) Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuis-houdens (€) Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishoudens (€)
- Toelichting financiële afwijking
Het budget wordt ingezet voor uitgaven die als onvoorzien, onuitstelbaar en onvermijdbaar worden aangemerkt en waarvoor in de begroting verder geen raming is opgenomen.
Hieronder worden belastingen en lokale heffingen verantwoord. Voor een uitgebreide toelichting wordt verwezen naar de paragraaf lokale heffingen.
Score 2020
Onvoorzien
Begrotingswijzigingen
- Toelichting financiële afwijking
Indicator
- Toelichting financiële afwijking
De algemene uitkering is de uitkering die de gemeente ontvangt uit het gemeentefonds, het betreft hier met name het algemene deel, de specifieke uitkeringen worden opgenomen binnen de programma’s waarvoor deze uitkeringen worden verstrekt. Voor een nadere toelichting en specificatie wordt verwezen naar paragraaf 6.11 Algemene uitkering. 6.8.5
Belastingen en heffingen
Begrotingswijzigingen
Algemene uitkering
Begrotingswijzigingen
Score 2021
Prognose 2022
Score 2022
*
262
285
-
306 L
690
692
-
776 L
769
770
-
868 L
PROGRAMMA KOSTEN Bedragen x € 1.000 Thema
Algemene baten en lasten Beleggingen Belastingen en heffingen Algemene uitkering Onvoorzien Resultaat voor bestemming Storting reserves Onttrekking reserves Resultaat na bestemming
* L(andelijk), G(emeentelijk), B(urger)
Programmarekening 2022 39
bgw Rekening 2021
-944 -1.835 -23.552 -95.434 -121.765 -121.765
Begroting 2022
fin Rekening Afwijking 2022
-394 -1.103 -638 -1.116 -23.814 -24.756 -107.335 -111.324 39 -132.142 -138.299 9.500 10.075 -356 -12 -122.998 -128.236
-709 V -478 V -942 V -3.989 V -39 V -6.157 V
`
TAAKVELDEN
6.9 GEMEENTELIJKE ORGANISATIE Portefeuillehouder(s) M. Buijs, C. Piena, A. Kastelijns,D. Melsen
Bedragen x € 1.000 Taakveld
0.0 - Bestuur en ondersteuning 3.0 - Economie 7.0 - Volksgezondheid en milieu Resultaat voor bestemming
Rekening 2021
Begroting 2022
Rekening 2022
Afwijking
-110.239 -403 -11.123 -121.765
-119.766 -400 -11.976 -132.142
-125.608 -493 -12.198 -138.299
-5.842 V -93 V -222 N -6.157 V
INVESTERINGEN Bedragen x € 1.000 Thema
Niet van toepassing
Beschikbaar ‘22
Dekking Netto be- Werkelijk Dekking reserves schikuitg/ink reserves baar ‘22 ‘22
Restant 31-12
BELEIDSTHEMA’S 6.9.1
Gemeentelijke organisatie
Begrotingswijzigingen
- Toelichting financiële afwijking
In de toekomstvisie 2030 wordt een beeld geschetst van Oosterhout in 2030. Dat beeld is niet bedacht in het stadhuis, maar samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners ontwikkeld door het voeren van gesprekken, ontmoetingen en workshops, door het invullen van enquêtes en door te reageren op de gemeentelijke website. De maatschappij is steeds meer netwerk georiënteerd en vraagt van ons dat ook te zijn. Netwerken en participeren bepalen steeds meer het bestaansrecht van de gemeente. Het creëren van breed draagvlak is van groot belang. Want in de komende jaren staat de gemeente Oosterhout nog voor grote opgaven op gebied van bijvoorbeeld duurzaamheid, woningbouw, arbeidsmarkt en onderwijs. Voor deze opgaven staat de gemeente niet alleen aan de lat, maar moet zij samen optrekken met inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. Een goede informatievoorziening is ondersteunend aan het succesvol uitvoeren van deze opgaven. Samen met inwoners en ondernemers werken we aan de realisatie van de Toekomstvisie Oosterhout 2030. Dat doen we door de ‘klant’ als uitgangspunt te nemen, open te staan voor ideeën en initiatieven van inwoners en ondernemers en mensen met elkaar te verbinden binnen en buiten de organisatie. Onze medewerkers hebben de ruimte om vanuit hun professionaliteit, deskundigheid en betrokkenheid kansen te pakken.
Dat doen ze met vertrouwen in elkaar en waardering voor elkaar. Als organisatie ondersteunen we onze medewerkers om zich daarin te blijven ontwikkelen in balans met hun privéleven. Zo krijgen we meer voor elkaar. Het gemeentelijk vastgoed zetten we in als strategisch middel om beleidsdoelstellingen te bereiken en (ruimtelijke) opgaven in te vullen. Het hebben van vastgoed is hierbij geen doel op zich. De voorzieningen zijn toekomstbestendig en duurzaam, passen bij wensen en behoeften van inwoners, en voldoen aan de eisen van deze tijd. De gemeente Oosterhout wil graag haar voorbeeldrol pakken bij het verduurzamen van vastgoed. De gemeente Oosterhout groeit qua omvang maar ook met haar ambities. Door haar groei in omvang is meerjarig meer uitvoerend personeel en materieel nodig. Denk bijvoorbeeld aan de reguliere onderhoudswerkzaamheden, de afvalinzameling/milieustraat, calamiteitendienst, evenementen en de gladheidsbestrijding. De ondersteuning zal mee moeten groeien met de stad.
Programmarekening 2022 40
Verbonden partijen De Regio West-Brabant (RWB) gevestigd te Etten-Leur is betrokken bij dit thema. Voor de verbonden partijen vindt uitwerking plaats in de paragraaf Verbonden partijen. Wat hebben we hiervoor gedaan in 2022 Privacy officer In februari 2022 is een privacy-officer (PO) voor de gemeente Oosterhout aangesteld en in juni 2022 een nieuwe functionaris gegevensbescherming (FG) .De FG, PO en privacybeheerders van de teams zorgen gezamenlijk voor de borging van de bescherming van persoonsgegevens en adviseren over de toepassing van de AVG. In 2022 is een duidelijke taakverdeling opgesteld, waardoor de verbinding met elkaar beter wordt opgezocht. Dit zorgt ervoor dat de privacy organisatie zich verder professionaliseert. Hiermee wordt volwassenheidsniveau 3 (aantoonbaarheid dat aan AVG wordt voldaan) geborgd en neemt de gemeente Oosterhout stappen ter voorbereiding om door te groeien naar niveau 4 (anticiperen op wijzigingen door meten van kwaliteit). In totaal zijn er 5 volwassenheidsniveaus. Centrale ontsluiting geodata In 2022 is samen met Equalit een begin gemaakt met het opbouwen van een datacatalogus en een themagewijs GIS (geografisch informatiesysteem) portaal. De gegevens worden (bij wijze van pilot) als webadres aangeboden waarbij de datacatalogus vooral gebruik wordt binnen de organisatie en ketenpartners als referentiedata.
Het GIS portaal bevat specifieke thema’s die vooral worden ingezet voor het beheer van de openbare ruimte en als informatieportaal richting burgers en bedrijven zoals laadpalen en evenementen. Asbestinventarisatie gebouwen Van alle panden is een asbestinventarisatierapport gemaakt in 2022. Toegankelijkheid gebouwen In 2022 zijn er enkele aanpassingen gedaan voor de toegankelijkheid in de activiteitencentra, buurthuizen en het theater de Bussel volgens de ontvangen lijst van Klankbord Ongehinderd Oosterhout (KOO). Oosterhout ontwikkelt In 2022 gaf de organisatie steeds concreter invulling aan de organisatieontwikkeling. De nadruk lag daarbij op leiderschapsontwikkeling en medewerker ontwikkeling. Zo hebben team- en opgaveleiders en directie een start gemaakt met het integraal plannen van de jaartaken. Een tweede groep medewerkers is gestart met de interne opleiding Urban Professional, waarin samenwerking met inwoners, partners, bestuurders en collega’s centraal staat. De voorbereidingen zijn getroffen voor een modulair programma
rondom werken in een bestuurlijke omgeving. Ook zijn keuzes gemaakt voor een leiderschapstraject rondom zelforganisatie. Met de Oosterhout-dag zijn medewerkers ondergedompeld in de Oosterhoutse samenleving, door vrijwilligersklussen en bedrijfsbezoeken te doen. In 2022 is een eerste aanzet gegeven voor de uitvoering van het strategisch HR-plan en is een betrokkenheidsonderzoek uitgevoerd. Informatie gestuurd werken In 2022 zijn twee conferentie Informatie gestuurd Werken georganiseerd voor geïnteresseerde ambtenaren en ketenpartner. Deze stonden in het teken van ontmoeten, kennis delen en relaties leggen. Door middel van een aantal interactieve workshops aandacht gegeven is aan het Datafundament, databewustzijn en informatiebeveiliging en privacy. Daarnaast is in 2022 is het Datafundament uitgebreid met data van o.a. Politie, Jeugdzorg, Duurzaamheid en verschillende gemeentelijke enquêtes. En de KPI’s die gebruikt worden in de P&C cyclus zijn in kaart gebracht en waar nodig herzien. Dashboards om informatie te delen met de stad zijn in 2022 ontwikkeld en worden in 2023, als de technische randvoorwaarden gereed zijn, gepubliceerd op de gemeentelijke website. Beleidsindicatoren Indicator
Formatie (aantal fte per 1.000 inwoners) Bezetting (aantal fte per 1.000 inwoners) Apparaatskosten (kosten per inwoner) Externe inhuur (%loonsom+ kosten inhuur externen/kosten per inwoner)
Overhead (% van de totale kosten) Ziekteverzuim gemeente Oosterhout Percentage bezwaarschriften dat binnen 18 weken na afloop van de termijn voor het indienen van bezwaar is afgedaan (binnen wettelijke termijn)* % gegronde bezwaar- en beroepschriften Awb: - het aantal zaken dat echt dit dictum heeft gekregen - het aantal zaken dat in bezwaar en beroep vóór het eindoordeel ‘gegrond’ door het college is hersteld (gereviseerd, maar waarin de bezwaarmaker dus wel gewoon gelijk had) wordt meegeteld.
Programmarekening 2022 41
Score 2020
Score 2021
Prognose 2022
Score 2022
*
7,1 6,7 € 526
7,8 7,1 € 862
€ 982
7,9 L 7,4 L € 937 L
19,7% 11,2% 5,9%
18,5% 13,2% 4,3%
7,9% 12,0% 5,5%
19,9% L 12,0% L 5,2% G
60,4%
51,2%
90,0%
88,0% G G
8,8%
10,4%
10,0%
9,6%
25,2%
25,6%
20%
22%
Indicator
Toetsen en evalueren kwaliteitssysteem voor het bewaren van archiefbescheiden, voor het laatst uitgevoerd in het jaar (verantwoording wordt tweejaarlijks opgesteld). % van de te bewaren archiefbescheiden dat is opgenomen in het overzicht: - Papier - Digitaal % archiefbescheiden dat is geregistreerd op basis van het metadatasysteem: - Papier - Digitaal Aanwezigheid veilige opslag: - Papier - Digitaal % van alle archiefbescheiden waarvan de bewaartermijn is geregistreerd obv Selectielijst gemeentelijke en intergemeentelijke organen Toepassing van vervangingsbesluit van papieren door digitale archiefbescheiden: is het besluit (college) aanwezig is de werkwijze conform besluit % van archiefbescheiden dat tijdig is overgebracht naar de archiefdienst Aanwijzing archief bewaarplaats die aan de eisen voldoet van de Archiefbesluit- en regeling In hoeverre voldoet de aangewezen archief bewaarplaats aan de eisen van Archiefbesluit- en regeling (%) Correcte toepassing van openbaarheidsbeperkingen door gemeentearchivaris
Score 2020
2021
Score 2021
2022
Prognose 2022
2022
Score 2022
*
2022 G G
100% 100%
100% 80%
100% 80%
100% 80% G
100% 90%
90% 80%
90% 90%
100% 100%
100% 90%
100% 80%
100% 90%
100% 90%
G
Beleidskader Beleidsnota
Jaar
Beleidsnota risicomanagement 2020 – 2023 Verordeningen 212 / 213 / 213a Organisatievisie Dienstverleningsvisie
2019 2020 2019 2020
PROGRAMMA KOSTEN Bedragen x € 1.000 Thema
bgw
fin
Rekening Begroting Rekening Afwijking 2021 2022 2022
Gemeentelijke organisatie Resultaat voor bestemming Storting reserves Onttrekking reserves Resultaat na bestemming
21.302 21.302 21.302
21.885 21.885 -651 21.234
21.558 21.558 405 -1.439 20.524
-327 V -327 V
`
TAAKVELDEN Bedragen x € 1.000 Taakveld
100%
90%
98%
98% G
Ja Deels
Ja Ja
Ja Ja
Ja Ja
100%
100%
100%
100% G
Ja
Ja
Ja
Ja G
100%
100%
100%
100% G
Ja
Ja
Ja
Ja G
G
Rekening Begroting Rekening Afwijking 2021 2022 2022
0.0 - Bestuur en ondersteuning 1.0 - Veiligheid Resultaat voor bestemming
21.118 184 21.302
21.710 175 21.885
21.377 181 21.558
-333 V 6 N -327 V
INVESTERINGEN Bedragen x € 1.000 Thema
Overhead Totaal
* L(andelijk), G(emeentelijk), B(urger)
Programmarekening 2022 42
Beschikbaar ‘22
4.187 4.187
Dekking Netto be- Werkelijk Dekking reserves schikuitg/ink reserves baar ‘22 ‘22
-1.859 -1.859
2.328 2.328
2.035 .2.035
444 444
Restant 31-12
737 737
7 PARAGRAFEN
Bedragen x € 1.000 Omschrijving
De paragrafen geven een dwarsdoorsnede van de begroting bezien vanuit een bepaald perspectief. Het gaat hierbij om onderdelen van de financiële functie die betrekking hebben op de beleidslijnen van beheersmatige aspecten. Gezien het belang van de betrokken onderwerpen en vanwege het feit dat de raad in het duale stelsel kaders stelt en controleert, is het van belang dat de raad een overzicht heeft van de betrokken onderwerpen en voor die onderwerpen een instrument heeft om de kader stellende en controlerende taak uit te voeren.
Leges naturalisaties Baten beheer GEO-basisbestanden Baten kabels en leidingen Leges bouwvergunningen Marktgelden Parkeeropbrengsten Totaal
7.1 LOKALE HEFFINGEN Beleidskader Over de onroerendezaakbelasting en overige belastingen en heffingen is het volgende opgenomen in het bestuursakkoord 2022-2026. Dit betreffen de beleidsmatige uitgangspunten voor de komende periode. Als de tarieven voor de onroerendezaakbelasting worden verhoogd, dan gebeurt dit met maximaal het inflatiepercentage. Met het oog op de lastendruk van onze inwoners en bedrijven zullen wij terughoudend zijn in het toepassen van dit instrument. Het algemene uitgangspunt is dat alle overige belastingen en heffingen kostendekkend zijn. Voor de afvalstoffen- en rioolheffing worden te veel of te weinig berekenden heffingen verrekend via een egalisatie voorziening. 7.1.1
Overzicht gemeentelijke heffingen
Bedragen x € 1.000 Omschrijving
Onroerendezaakbelasting eigendom woningen Onroerendezaakbelasting eigendom niet-woningen Onroerendezaakbelasting gebruik niet-woningen Afvalstoffenheffing Rioolheffing Hondenbelasting Toeristenbelasting Precario Leges vergunningen openbare orde Baten gemeentelijke basisadministratie Leges verklaring omtrent gedrag Leges burgerlijke stand Leges paspoorten Leges identiteitskaarten Leges rijbewijzen
Rekening Begroting Rekening 2021 2022 2022
6.727 3.269 2.631 6.171 5.606 192 403 141 12 23 11 92 137 116 269
6.886 3.190 2.285 6.770 5.479 182 400 51 19 31 14 78 80 61 255
7.087 3.386 2.496 6.765 5.565 195 492 -9 20 31 9 118 215 123 212
7.1.2
Rekening Begroting Rekening 2021 2022 2022
86 324 2.051 34 1.598 29.893
57 7 290 1.763 47 1.882 29.827
68 234 1.238 38 1.788 30.071
Afvalstoffenheffing
De afvalstoffenheffing wordt berekend op basis van gedifferentieerde tarieven (diftar). Het gesloten systeem afvalstoffenheffing sloot in 2022 met een nadeel van € 341.000, dit is onttrokken uit de voorziening. In de voorziening is ultimo 2022 € 182.000 beschikbaar voor toekomstige tekorten dan wel matiging van de tarieven. Hierbij moet in acht worden genomen dat voor de afwikkeling van Attero een voorziening is gevormd van € 802.000 ten laste van afvalstoffenheffing aangezien de oorspronkelijke kosten hier ook op verantwoord hadden moeten worden. Bedragen x € 1.000 Omschrijving
(Meer) jarenplan afvalverwijdering Inzamelen Huisvuil Inzameling via Milieustraat Inkomsten milieustraat en bedrijfsafval Subtotaal beïnvloedbare kosten Kapitaallasten Tractie Veegkosten Kosten van aanslagoplegging en -inning Kwijtschelding Subtotaal kosten activiteiten Concernoverhead Kosten van oninbaarheid Omzetbelasting Totale kosten te verhalen via tarieven Netto opbrengst Mutatie voorziening (-=onttrekking) Dekkingspercentage
Programmarekening 2022 43
Rekening Begroting Rekening 2021 2022 2022
40 2.341 1.103 -1.660 1.824 398 845 280 154 332 3.833 1.630 1 384 5.848 -6.171 323 105,5%
42 2.444 1.148 -1.086 2.548 344 868 294 154 304 4.512 1.477 25 747 6.761 -6.770 9 100,1%
842 2.460 1.051 -1.650 2.703 353 965 331 113 370 4.835 1.573 50 648 7.106 -6.765 -341 95,2%
7.1.3
Rioolheffing
De Wet gemeentelijke watertaken voorziet in de mogelijkheid om gemeentelijke rioolheffing te heffen en regelt ook 3 gemeentelijke zorgplichten ten aanzien van hemelwater, afvalwater en grondwater.
heffingen. Heffingen van inwoners die bekend zijn bij het team Sociaal Domein Uitvoering via de uitkeringsadministratie worden automatisch kwijtgescholden, zij ontvangen dan ook geen aanslagbiljet. Bedragen x € 1.000 Omschrijving
In 2022 sloot het gesloten systeem voor rioolheffing met en positief resultaat van € 168.000. Dit voordeel is in de voorziening gestort, waarmee het voordeel niet binnen de algemene middelen is opgenomen. In de voorziening is ultimo 2022 € 1.528.000 beschikbaar voor toekomstige tekorten dan wel matiging van de tarieven. Bedragen x € 1.000 Omschrijving
Jaarplan riolering en water Verzamelen rioolbeheergegevens Monitoring en telemetrie Onderhoud pompen en gemalen Onderhoud riolering Reiniging riolering Zakelijke lasten CWA Subtotaal beïnvloedbare kosten Kapitaallasten Tractie Veegkosten Kosten van water Kosten van aanslagoplegging en -inning Kosten van kwijtschelding Subtotaal kosten activiteiten Concernoverhead Kosten van oninbaarheid Compensabele BTW Totale kosten te verhalen via tarieven Netto opbrengst Mutatie voorziening (- = onttrekking) Dekkingspercentage
7.1.4
Rekening Begroting Rekening 2021 2022 2022
503 27 17 333 200 123 21 1.224 1.951 11 280 296 66 303 4.131 801 1 565 5.498 -5.606 108 102,0%
198 37 30 220 608 199 20 1.312 1.725 12 294 330 72 375 4.120 797 25 498 5.440 -5.479 39 100,7%
225 37 5 343 592 176 22 1.400 1.703 13 331 266 99 297 4.109 724 44 520 5.397 -5.565 168 103,1%
Afvalstoffenheffing Rioolheffing Hondenbelasting Totaal
7.1.5
Rekening Begroting Rekening 2021 2022 2022
332 303 7 642
304 375 6 685
370 297 7 674
Gemeentelijke belastingcapaciteit in %
In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing zijn een aantal kengetallen opgenomen om inzicht te krijgen in de financiële positie van de gemeente. Eén van deze kengetallen betreft de belastingcapaciteit van de gemeente. Onderstaande berekening hiervan is gebaseerd op de in de begroting opgenomen bedragen en huidige aantallen. . Omschrijving
A OZB-lasten voor gezin bij gemiddelde WOZwaarde B Rioolheffing voor gezin bij gemiddelde WOZwaarde C Afvalstoffenheffing voor een gezin D Eventuele heffingskorting voor een gezin E Totale woonlasten voor gezin bij gemiddelde WOZ-waarde (A+B+C-D) F Woonlasten landelijk gemiddelde gezin in T-1 Belastingcapaciteit (E/F) x 100%
Kwijtschelding
Voor mensen uit de lagere inkomensgroepen, die te maken hebben met bijzondere omstandigheden, bestaat de mogelijkheid om gehele of gedeeltelijke kwijtschelding aan te vragen van riool- en afvalstoffenheffing. De gemeenteraad heeft besloten dat bij de beoordeling de 100%-bijstandsnorm wordt gehanteerd. Dit in afwijking van de landelijke norm van 90%. Hierdoor kan iemand met nagenoeg geen vermogen en een inkomen op bijstandsniveau volledige kwijtschelding krijgen van de gemeentelijke Programmarekening 2022 44
Rekening Begroting Rekening 2021 2022 2022
268,47
262,74
258,21
203,00 259,00 -
202,00 277,00 -
202,00 277,00 -
730,47 777,00 94,0%
741,74 811,00 91,5%
737,21 811,00 90,9%
7.1.6
Titel 3 Dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlijn
Kostendekking leges
Bedragen x € 1.000 Hfdst Omschijving
In de onderstaande paragrafen is de kostendekking van de leges opgenomen per titel opgenomen. Titel 1 Algemene dienstverlening Bedragen x € 1.000 Hfd Omschijving st
Netto taak- Overhead veld
1 Burgerlijke stand 199.799 153.300 2 Reisdocumenten 304.677 17.147 3 Rijbewijzen 291.032 43.512 4 Verstrekkingen basisregistratie personen 69.205 34.684 8 Vastgoedinformatie 41.830 2.010 9 Overige publiekszaken 152.978 13.045 10 Gemeentearchief 53.301 11 Huisvestingswet 1.758 12 Leegstandswet 2.344 16 Kansspelen 17 Telecommunicatie 41.878 13.055 19 Verkeer en vervoer 4.150 Totaal titel 1 1.158.850 280.855
Totale lasten
Baten leges
% dekking
353.099 321.824 334.544
118.328 33,5% 338.046 105,0% 212.359 63,5%
103.889 43.840
30.527 2.688
29,4% 6,1%
166.023 76.243 45,9% 53.301 0,0% 1.758 0,0% 2.344 0,0% 54.933 234.303 426,5% 4.150 35.849 863,8% 1.439.705 1.048.344 72,8%
1 Horeca 2 Organiseren evenementen 3 Prostitutiebedrijven 7 Archeologie 8 Diversen Totaal titel 3
2 Vooroverleg, beoordelen conceptaanvraag 3 Omgevingsvergunning 5 Afwijkende tarieven 7 Wijziging omgevingsvergunning 8 Bestemmingswijziging zonder activiteit 10 In deze titel niet benoemde beschikking Totaal titel 2
Netto taak- Overhead veld
Totale lasten
Baten leges
Bedragen x € 1.000 Hfdst Omschijving
Marktgelden
% dekking
708.162 516.325 1.224.487 1.239.172 101,2% -
-
-
-
-
13.655
43.941
57.596
17.410
30,2%
2.958 2.958 343 724.775 560.266 1.285.041 1.256.926
97,8%
15.226 166.420
Overhead
Totale lasten
Baten leges
% dekking
37.279 52.505 97.023 263.443
1.617
0,0% 0,6%
27.489 11.718 39.207 13.540 13.540 209.135 159.560 368.695
11.377 12.994
29,0% 0,0% 3,5%
Netto Overhead taakveld
Totale lasten
Baten leges
44.995
38.372
Marktgelden
Titel 2 Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning Bedragen x € 1.000 Hfd Omschijving st
Netto taakveld
Programmarekening 2022 45
44.987
8
% dekking
85,3%
7.2 WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING In de paragraaf weerstandsvermogen wordt de financiële robuustheid weergegeven. Onder weerstandsvermogen wordt in algemene zin verstaan de mogelijkheid om tegenvallers op te vangen. De paragraaf weerstandsvermogen dient volgens artikel 11 van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) ten minste de volgende inhoud te bevatten: • • • 7.2.1
Een inventarisatie van de weerstandscapaciteit, zijnde de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken; Een inventarisatie van risico’s, waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis zijn in relatie tot de financiële positie; Het beleid betreffende de weerstandscapaciteit en de risico’s en de realisatie daarvan. Weerstandscapaciteit
Met de weerstandscapaciteit wordt bedoeld de aanwezige middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt om niet begrote kosten, die onverwachts en substantieel zijn, te dekken. De beleidslijn voor het bepalen van de weerstandscapaciteit is vastgelegd in de nota risicomanagementbeleid. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele weerstandscapaciteit. Met het eerste worden de middelen bedoeld die permanent kunnen worden ingezet om tegenvallers in de lopende exploitatie op te vangen, zonder dat dit ten koste gaat van de uitvoering van de programma’s. Met de incidentele weerstandscapaciteit wordt bedoeld het vermogen om calamiteiten en andere eenmalige tegenvallers op te kunnen vangen zonder dat dit invloed heeft op de voortzetting van taken op het geldende niveau.
Onbenutte belastingcapaciteit De onbenutte belastingcapaciteit geeft een indicatie van de mogelijkheden, die een gemeente heeft om haar inkomsten via extra belastingopbrengsten te verhogen. De belangrijkste inkomstenbronnen van de gemeente Oosterhout zijn OZB-inkomsten, afvalstoffenheffing en rioolheffing. De afvalstoffenheffing en de rioolheffing zijn beiden begroot op een kostendekkend niveau. Dit betekent dat hierin geen onbenutte capaciteit aanwezig is. De onbenutte belastingcapaciteit wordt berekend door de verwachte taxatiewaarde van het totale areaal woningen te vermenigvuldigen met het verschil tussen het gemiddeld OZB-tarief woningen en niet-woningen in Oosterhout en het landelijk normtarief OZB voor beroep op artikel 12 van de Financiële verhoudingswet. Het normtarief is door het Rijk in de meicirculaire 2022, voor het jaar 2023, bepaald op 0,1729%. Dit tarief is hoger dan ons gemiddeld tarief. Onderstaand is berekend dat er een onbenutte belastingcapaciteit is van circa € 4,8 miljoen. Dit is de ruimte ten opzichte van de tarieven die landelijk vastgesteld zijn om te kunnen worden toegelaten als artikel 12 gemeente. Bedragen x € 1.000 Omschrijving
Waarde 2022
Tarief 2022
Tarief ar- Bruto op- Bruto op- Onbetikel 12 brengst brengst nutte (2023) 2023 artikel 12 capaciteit
Eigendom woning 7.265.128 0,0906% 0,1729% Eigendom nietwoning 1.501.917 0,2124% 0,1729% Gebruik niet-woning 1.276.630 0,1790% 0,1729% Totaal
6.939
12.561
5.622
3.295 2.361 12.595
2.597 2.207 17.365
-698 -154 4.770
Structurele weerstandscapaciteit De structurele weerstandscapaciteit bestaat uit: • post onvoorzien. Deze bedraagt € 100.000; • onbenutte belastingcapaciteit.
Uiteraard is het goed om te beseffen dat het gebruiken van de onbenutte belastingcapaciteit echt een noodmaatregel is in geval de gemeente in financieel zwaar weer terecht komt. Het gebruik van deze onbenutte belastingcapaciteit betekent namelijk een zeer forse verhoging van de huidige OZB voor woningen.
Incidentele weerstandscapaciteit De Incidentele weerstandscapaciteit bestaat uit de volgende onderdelen:
Algemene reserve De doelstelling van de algemene reserve is:
• •
vrije deel van de algemene reserve, de vrije reserve en de bestemmingsreserves; eventuele stille reserves.
•
De post onvoorzien In de begroting is jaarlijks een post onvoorzien opgenomen van € 100.000. •
Tijdelijk opvangen van negatieve exploitatieresultaten. De benodigde omvang is sterk afhankelijk van de interne beheersing van de bedrijfsprocessen. Als de planning- en controlcyclus goed functioneert dan zullen via bijsturing tekorten/overschotten in de uitvoering van de begroting met behulp van een aanpassingsproces in uiterlijk 2 à 3 jaar weer worden gecorrigeerd. Onvoorzienbare externe ontwikkelingen op te vangen.
Programmarekening 2022 46
Vrije reserve / bestemmingsreserves De vrije reserves en bestemmingsreserves - met uitzondering van de reserve investeringsprojecten en de reserve Equalit - zijn vrij te besteden voor de diverse doeleinden. In berekening van de weerstandscapaciteit worden vrijwel alle reserves meegenomen. Dit is ook toegestaan bij het bepalen van het weerstandsvermogen; de raad kan immers bepalen de reserves voor een ander doel in te zetten. Het is echter zo dat er reeds bestedingsdoelen aan de bestemmingsreserves hangen en dat geldt ook voor een groot deel van de vrije reserve.
aannames. De globale inschatting van kans en omvang is tijdsgebonden, waarbij het (voortschrijdend) inzicht sterk afhankelijk is van vele onzekere toekomstige factoren. Onder dergelijke risico’s verstaan wij derhalve: alle redelijk voorzienbare onzekerheden die niet direct vooraf kwantificeerbaar zijn. Daarom kunnen er geen voorzieningen voor worden gevormd.
In het onderstaande overzicht wordt de weerstandscapaciteit weergegeven en gezuiverd van deze ‘claims’ de incidentele weerstandscapaciteit.
Impact
Bedragen x € 1.000 Omschrijving
Algemene reserves Vrije reserve Reserves grondexploitatie Overige bestemmingsreserves Totaal
Rekening Begroting Rekening 2021 2022 2022
5.283 38.749 14.777 3.245 62.054
5.283 42.931 17.226 2.598 68.038
5.283 49.682 17.314 3.387 75.666
Zonder claims
5.283 6.071 9.944 21.298
Conclusie De gemeente Oosterhout beschikt hiermee over een weerstandscapaciteit van € 21,3 miljoen. Bedragen x € 1.000 Omschrijving
Onbenutte belastingcapaciteit Incidentele weerstandscapaciteit Totaal
7.2.2
Rekening Begroting Rekening 2021 2022 2022
4.174 21.624 25.798
5.519 25.561 31.080
4.770 21.298 26.068
Risico’s
Tegenover de hierboven geïnventariseerde weerstandscapaciteit staan de risico’s die de gemeente loopt. Reguliere risico’s – risico’s die zich regelmatig voordoen en die veelal vrij goed meetbaar zijn – maken geen deel uit van deze paragraaf. Hiervoor zijn immers verzekeringen afgesloten of voorzieningen gevormd. De risicoparagraaf geeft een inventarisatie van de risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie.
Oekraïnecrisis / Vluchtelingenopvang De grote toename in 2022 van vluchtelingen die asiel aanvragen in Nederland, zorgen voor een grotere vraag naar opvangplekken in alle gemeenten in Nederland. Voor Oosterhout betekent dit dat er locaties worden gezocht/ aangeboden voor opvang. Het uitgangspunt is dat het kabinet van rijkswege de kosten die gemaakt zullen worden door gemeenten zal vergoeden en dat gemeenten er financieel niet op achteruit mogen gaan.
Financiële impact De extra opvangplekken die worden gerealiseerd in Oosterhout zijn voor rekening van het COA. De gemeente Oosterhout wil dat deze mensen direct kunnen integreren in de Oosterhoutse samenleving. Dat betekent dat er ambtelijk capaciteit beschikbaar wordt gesteld om dit mogelijk te maken. Maatregelen
Het COA betaalt de opvangplekken. De extra ambtelijke capaciteit die nodig is om alle processen goed te begeleiden worden niet (volledig) vergoed.
Energiecrisis De fors gestegen energieprijzen, de hoge inflatie, het zwakke ondernemersen consumentenvertrouwen zorgt voor een situatie van grote onzekerheid en een financieel krappere positie voor onze inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en onze eigen begroting. Impact
De hoge inflatie en de gestegen energieprijzen kunnen een groot effect op de begroting van de gemeente Oosterhout hebben. Niet alleen in onze eigen directe kosten, maar ook subsidierelaties, uitvoeringspartners en inwoners krijgen hiermee te maken, wat weer een indirect effect op onze begroting heeft.
Financiële impact De inflatie (voor huishoudens) is in 2022 opgelopen tot 10%. Dit effect kan niet één-op-één worden doorvertaald naar het effect op onze eigen begroting. Wel is duidelijk dat we op tal van punten de effecten hiervan kunnen gaan merken (CAO, subsidies, minima, aanbestedingen, etc). Maatregelen
Mogelijke voor- of nadelen op exploitatieposten worden hier niet als risico gedefinieerd. De onderstaande risico-inschatting is gestoeld op diverse Programmarekening 2022 47
Diverse budgetten en ramingen binnen de begroting zijn reeds verhoogd. Daarnaast is een crisisfonds opgericht waarin zo’n € 920.000 is gestort. Tot slot is in de begroting ook nog een stelpost prijscompensatie aanwezig van bijna € 750.000 welke gedurende 2023 ingezet kan worden om prijsstijgingen op te vangen.
Algemene uitkering De berekeningen van het gemeentefonds zijn voor een groot deel gebaseerd op prognoses en inschattingen. Ondanks het feit dat de berekeningen zo zorgvuldig mogelijk worden gedaan met medewerking van verschillende disciplines in de organisatie, bestaat er altijd een risico op afwijkingen ten opzichte van de werkelijke cijfers. Ook de uitgaven van het Rijk kunnen anders verlopen dan begroot, hetgeen ook direct gevolgen heeft voor de gelden uit het gemeentefonds voor de gemeente Oosterhout. De Rijksuitgaven zijn in 2022 gestegen waardoor het aandeel in het accres door de gemeenten ook zijn gestegen. Het accres was voor onze gemeente in 2022 gestegen met € 5 mln. Naast dit accres is het BCF-plafond voordelig afgerekend met € 1,3 mln. Tot slot is de uitkeringsfactor gestegen met € 175.000. In gemeenteraad van september 2022 is besloten om de extra ontvangen accressen te storten in de vrije reserve. Impact
Over alle jaren is een hogere bijdrage zichtbaar ten opzichte van de begroting 2023. De hogere algemene uitkering wordt veroorzaakt door de hoge inflatie, welke wordt gecompenseerd door het Rijk. Dat betekent echter dat wij ook geconfronteerd zullen worden met hogere inflatie op onze eigen bestaande uitgaven en deze middelen daar dus ook (deels) voor moeten gaan inzetten. Daarnaast compenseert het Rijk niet alle eerdere kortingen op het Gemeentefonds. Vanaf het jaar 2026 wordt een bedrag van € 1 miljard (landelijk) beschikbaar gesteld (€ 2,7 miljoen voor Oosterhout). Omdat gemiste inkomsten niet structureel beschikbaar worden gesteld, verschuift het ‘ravijnjaar’ naar 2027.
Financiële impact De daling in 2027 is berekend op € 4 miljoen voor Oosterhout Maatregelen
De beheersing rondom de algemene uitkering is een onderdeel van onze P&C- cyclus. Hiervoor maken we periodiek (na elke circulaire) een analyse op van de gevolgen voor de gemeente Oosterhout. Eventuele tekorten of overschotten als gevolg van een lagere of hogere algemene uitkering worden in het financiële beeld van het eerstvolgend P&C-product meegenomen.
Kostenontwikkeling jeugdzorg Voor de kosten voor jeugdzorg is sinds de begroting 2019 het uitgangspunt van budgetteren op basis van het Rijksbudget losgelaten en is er op basis van de verwachte kosten gebudgetteerd. Het geld wat we van het Rijk ontvangen voor jeugdzorg is niet voldoende voor uitvoering van deze taken, dit in combinatie met oplopende kosten.
Per 1 januari 2015 zijn er taken op het gebied van jeugdzorg, AWBZ en de participatiewet overgeheveld van het Rijk naar de gemeenten. Deze overheveling zijn gepaard gegaan met gelijktijdige budgetverlagingen vanuit het Rijk. In 2017 zijn grote tekorten op gebied van jeugd en Wmo zichtbaar geworden. Deze lijn zet zich door naar toekomstige jaren. Sinds de begroting 2019 is het uitgangspunt van budgetteren op basis van het Rijksbudget losgelaten en is er op basis van de verwachte kosten gebudgetteerd. Impact
Ondanks dat we realistisch begroten zijn de kosten Jeugdzorg moeilijk te voorspellen en te beheersen. Ook in 2022 zien we hierdoor de kosten verder oplopen. De hoge inflatie in combinatie met de tekorten en de hoge werkdruk bij het personeel van de aanbieders leiden tot veel hogere indexeringen van de tarieven dan begroot. Daarnaast zien we een verdere stijging van het aantal, met name jongere, cliënten. Dit kan duiden op de ingezette beweging naar de voorkant (problemen worden eerder aangepakt, waardoor later zwaardere zorg wordt voorkomen), maar zorgt op de korte / middellange termijn voor hogere kosten. Zonder maatregelen staat de houdbaarheid van ons jeugdhulpstelsel onder druk en komt onze financiële positie als gemeente in het gedrang. Om die reden zijn we lokaal en regionaal een andere koers aan het uitzetten. Actuele weten regelgeving (actueel: Hervormingsagenda Jeugd), inflatie, de ontwikkelingen in de samenleving en de vraag/noodzaak naar inzet van hulp maken deze hervorming noodzakelijk.
Financiële impact € 1.000.000 Maatregelen
Om te voorkomen dat de kosten nog verder zullen stijgen sturen we op de transformatie en het nemen van beheersmaatregelen bij de nieuwe inkoop van jeugdhulp en de toegang. Zo voeren we de taakgerichte uitvoeringsvariant consequent door met een focus op de beweging naar de voorkant. De Visie Sociaal Domein, de Regiovisie WBO en de monitor van het Sociale domein bieden hiervoor de basis.
Liquidatie Juzt De laatste resterende vastgoedlocatie van Juzt, zijnde Krabbebossen, is in 2022 verkocht. In 2022 is de eindbalans opgemaakt en de resterende schuld verevend worden tussen de deelnemers. Impact
De resterende voorziening was € 358.000. Na verrekening van de resterende schuld is het restant van de voorziening (ruim € 38.000) vrijgevallen ten gunste van de algemene middelen.
Financiële impact € 0 Maatregelen
Programmarekening 2022 48
De liquidatie is afgerond. Het restantrisico is nihil.
Verbonden partijen en gemeenschappelijke regelingen In de paragraaf verbonden partijen wordt inzicht gegeven in de aard, omvang en betekenis van de privaatrechtelijke en publiekrechtelijke organisaties waarin de gemeente Oosterhout een bestuurlijk en/of financieel belang heeft en daarmee ook risico’s loopt. Impact
Verbonden partijen zijn verplicht om in hun begroting en jaarstukken een risicoparagraaf op te nemen waarin de door de verbonden partij onderkende risico’s zijn opgenomen. Over het algemeen is de afspraak gemaakt dat verbonden partijen er geen eigen reserves op na houden, maar dat men zich, in geval een risico zich daadwerkelijk voor doet, wendt tot de deelnemende gemeenten om dit op te vangen. Hiermee loopt de gemeente Oosterhout een direct financieel risico.
Financiële impact Voor een overzicht van de verbonden partij wordt verwezen naar de paragraaf verbonden partijen (paragraaf 6.6). De verbonden partijen hebben in hun begroting weliswaar risico’s benoemd, maar deze zijn veelal niet gekwantificeerd. Hierdoor is het niet mogelijk voor de gemeente Oosterhout om te bepalen hoe hoog het financiële risico is dat wij vanuit de verbonden partijen lopen. De totale bijdrage van de gemeente Oosterhout in 2023 aan de verbonden partijen bedraagt zo’n € 10,5 miljoen. Omdat de gemeenschappelijke regelingen de risico’s veelal nog niet hebben gekwantificeerd wordt nu 5% (€ 525.000) van dit begrotingstotaal als risicopost opgenomen. Maatregelen
De ontwikkeling van de risicoparagraaf van alle verbonden partijen zal worden gemonitord via vertegenwoordiging in het AB/DB. Gedurende het kalenderjaar zijn er verschillende momenten (bestuursrapportage) om (bij) te sturen op een verbonden partij.
Risicoaansprakelijkheid brand Moerdijk Gemeente Moerdijk en de Veiligheidsregio MWB worden door omliggende bedrijven van Chemie Pack in Moerdijk verantwoordelijk gehouden voor de schade die ze zeggen te hebben geleden als gevolg van de brand op 5 januari 2011.Er is nog steeds geen dagvaarding inzake aansprakelijkstelling uitgebracht, maar de mogelijkheid is nog steeds aanwezig; er is nog geen sprake van de verjaringstermijn. Het kan hier gaan om een claim die in de (tientallen) miljoenen loopt. Impact
Het risico van de brand in Moerdijk is niet financieel vertaald in het weerstandsvermogen van de veiligheidsregio. Daarom worden de deelnemers van de gemeenschappelijke regeling geadviseerd met dit risico zelf rekening te houden.
Financiële impact Voor Oosterhout kan dit neerkomen op een risico van ruim € 300.000. (aandeel 4,8 %). Maatregelen
Niet van toepassing.
Ontwikkeling WSW bedrijf WAVA/MidZuid Het budget dat wij van het Rijk ontvangen voor de uitvoering van de Wet sociale werkvoorziening (Wsw) maakt vanaf 2015 onderdeel uit van de integratie-uitkering sociaal domein. De middelen die hierin zitten voor uitvoering van de Wsw zijn onvoldoende om de uitvoering hiervan door WAVA te dekken. Dit betekent dat er sprake is van een aanvullende gemeentelijke bijdrage. We hebben enkele jaren gehad waarbij er sprake was van een lichte daling van de gemeentelijke bijdrage. Op dit moment zijn de vooruitzichten echter minder gunstig en zien we een ontwikkeling waarin de gemeentelijke bijdrage weer toeneemt. De in WAVA deelnemende gemeenten hebben zich het afgelopen jaar beraden op de toekomstige rol en positie van WAVA. Een van de onderdelen die hierbij aan de orde komt is de huisvestingssituatie. Bij de huisvestingssituatie speelt ook een rol dat er eisen worden gesteld aan het minimale energielabel waaraan voldaan moet worden. In de loop van 2023 zal over de toekomst van WAVA inclusief de huisvesting besluitvorming plaatsvinden. De keuzes die hierin gemaakt moeten worden hebben invloed op de gemeentelijke bijdrage. De Participatiewet kent de participatievoorziening beschut werk. Op dit moment is WAVA hiervoor onze belangrijkste uitvoerder.
Via het BUIG-budget en het participatiebudget ontvangen wij hiervoor middelen van het Rijk die voor de uitvoering aan WAVA beschikbaar gesteld worden. Het Rijk bepaalt jaarlijks een aantal plaatsen beschut werk dat de gemeente moet realiseren voor zover er personen een indicatie hebben. Het ministerie van SZW heeft opdracht gegeven voor een landelijk onderzoek plaats naar de situatie van de sociale ontwikkelbedrijven. Belangrijk onderdeel hiervan is de financiele situatie van deze bedrijven. Het is nog niet duidelijk wat de uitkomsten van dit onderzoek betekent voor de middelen die het Rijk beschikbaar stelt. Er staan de nodige wijzigingen van de Participatiewet op stapel. Enkele van de wijzigingen zullen ook van invloed zijn op taken die MidZuid voor de gemeente uitvoert. Op dit moment is echter nog niet duidelijk welke financiële consequenties dit zal hebben. In het verleden is de WAVA leningen aangegaan. Het huidige leningsniveau is € 5,6 miljoen. Daarop kan volgens de huidige richtlijnen niet op worden afgelost; eventuele positieve resultaten worden uitbetaald aan de gemeenten. Voor 2023 staan grote uitgaven gepland voor groot onderhoud, waardoor de schuldpositie van de WAVA zal stijgen naar € 6,6 miljoen.
Programmarekening 2022 49
Tegenover deze schulden staan slechts beperkte activa op de balans van de WAVA (+/- € 4,6 miljoen aan vastgoed). Impact
Groot.
Financiële impact Definitieve gemeentelijke bijdrage 2021 € 458.048 (inclusief verrekening 2020) Maatregelen
Gemeentelijke bijdrage 2023 volgens herziene begroting WAVA: € 878.855
Afvalinzameling en -verwijdering algemeen De afvalbegroting is geen statische begroting. Veel is afhankelijk van niet of moeilijk beïnvloedbare factoren zoals de afvalverbrandingsbelasting, kwantitatieve en kwalitatieve afvalscheiding door bewoners (afvalgedrag), marktwerking van verwerkingstarieven of prijzen voor de inname van waardevolle recyclebare producten (papier, blik, textiel, etc.). Doorlopend zullen nieuwe contracten afgesloten moeten worden voor de verwerking van verschillende afvalstromen. De verwerkingstarieven zijn aan marktwerking onderhevig. Er kan dus moeilijk een betrouwbare inschatting worden gegeven over de daadwerkelijke toekomstige tarieven. De huidige tendens is dat de marktwerking erg grillig verloopt. De inkomsten uit grondstoffen fluctueren en de kosten voor afvoer/verwerking zullen fors stijgen. Impact
Het risico is interen op de egalisatievoorziening en een hogere afvalstoffenheffing. Onverwachtse prijswijzigingen zetten de egalisatievoorziening verder onder druk. De voorziening mag niet negatief zijn, in dat geval moet worden bijgestort uit de algemene middelen.
Financiële impact Aan inkomsten uit recyclebare stromen is in de begroting 2022 zo’n € 1,044 miljoen opgenomen. Het totale risico van deze post wordt ingeschat op zo’n 10% hiervan. Daarnaast zijn de afgelopen jaren de kosten voor kwijtschelding en oninbaar fors gestegen, en kunnen ook niet alle ledigingen daadwerkelijk opgelegd worden bij inwoners. Hierin bestaat echter momenteel nog weinig inzicht, maar de inschatting is dat het percentage oninbaar stijgt. Deze effecten worden totaal ingeschat op zo’n € 200.000 per jaar. Maatregelen
• • • • •
Attero De gewesten in de provincie Noord-Brabant hadden met Attero Zuid B.V. aanbiedingscontracten afgesloten die liepen tot 1 februari 2017 voor wat betreft het brandbaar huishoudelijk restafval. Attero dient aan de verwerker een minimale hoeveelheid restafval van 510 kTon aan te leveren. Vanaf 2011 is deze hoeveelheid niet meer in totaal aangeleverd door de gewesten. De rekeningen over de jaren 2011 tot en met 2014 zijn na gerechtelijke uitspraken definitief van tafel. Attero heeft in 2016 een nieuwe arbitrageaanvraag opgestart. Het geschil dat Attero aan arbiters heeft voorgelegd, is opnieuw de vraag of Attero aan de gewesten en gemeenten een (suppletie)vergoeding in rekening mag brengen voor het verwerven van extra brandbaar afval, dit keer met betrekking tot de jaren 2015, 2016 en januari 2017. Uit het eindvonnis blijkt dat Attero in het gelijk is gesteld en zijn de gewesten en gemeenten tot betaling overgegaan. Tevens is een vernietigingsprocedure opgestart. Deze procedure is onlangs geëindigd. Het arrest luidt dat het eerdere arbitrale vonnis wordt vernietigd. Attero heeft de eerder ontvangen bedragen inmiddels teruggestort op de rekening van de gewesten en via de gewesten teruggestort op de rekening van de gemeenten. Attero heeft tegen de uitspraak van het Gerechtshof cassatie ingesteld bij de Hoge Raad.
De Hoge Raad heeft één van de cassatieklachten, die Attero tegen de uitspraak van het Gerechtshof had ingesteld, gegrond verklaard en heeft daarom de uitspraak van het gerechtshof Den Haag vernietigd. Door vernietiging van de arbitrale vonnissen van het tweede scheidsgerecht (cassatieprocedure) moet er dus weer uitgegaan worden van de eerdere arbitrale vonnissen (het beginsel van gezag van gewijsde). In deze vonnissen is bepaald dat de gewesten en gemeenten gezamenlijk ongeveer 15 miljoen moeten betalen met daar boven op de wettelijke rente en de proceskosten. Met deze uitspraak van de Hoge Raad is er een definitief einde gekomen aan de juridische procedures. Impact
Meedoen aan grote (regionale) aanbestedingen om gunstige tarieven in contracten vast te leggen Geen eenmalige tarief matiging Blijven investeren voor verdere reductie van restafval en het voorkomen van afval Afvalscheiding zowel kwalitatief als kwantitatief bevorderen Grip op bedrijfsvoering houden (efficiencyverbetering continue opgave)
Programmarekening 2022 50
Voor de gemeente Oosterhout betekent de uitspraak in de Cassatieprocedure dat er ca. € 802.000 inclusief BTW maar exclusief wettelijke rente en proceskosten per direct betaald moet worden. De exacte hoogte van de vorderingen, inclusief de wettelijke rente en proceskosten, zal met de advocaten van Attero binnenkort worden afgestemd. Uiteindelijk kan pas na afwachting van de geparkeerde discussies over de verdeling tussen de gewesten en verdeling binnen de gewesten bepaald worden wat de exacte kosten voor de gemeente Oosterhout zijn.
Financiële impact Het risico van deze procedure is de afgelopen jaren opgenomen geweest in onze risicoparagraaf en nu dus waarheid geworden. Hoewel deze uitspraak pas in 2023 gedaan is, heeft deze uitspraak een financieel effect in de jaarstukken 2022. Deze uitspraak valt in het kader van de verantwoording onder ‘gebeurtenissen na balansdatum’. Dat houdt in dat gebeurtenissen met een grote financiële impact, die zich na afsluiting van het jaar, maar voor de controle van de accountant voordoen, alsnog een plekje moeten krijgen in de jaarstukken. Dit zodat de financiële positie van de gemeente een zo reëel mogelijk beeld geeft. In de jaarrekening 2022 zal daarom reeds rekening gehouden worden met een nabetaling € 802.000. Hiervoor is in de jaarrekening 2022 een voorziening gevormd worden. Maatregelen
Na de discussie over de verdeling tussen de Brabantse gewesten wordt ook regionaal het gesprek gevoerd over de verdeling. Voor de verdeling zijn een aantal scenario’s opgesteld. In het meest ongunstigste geval scenario zal de gemeente Oosterhout ca. € 802.000 inclusief BTW maar exclusief wettelijke rente en proceskosten moeten betalen. In de nieuwe contracten per 1 februari 2017 is geen aanleverof volumeplicht opgenomen.
Rente en financiering De gemeente Oosterhout heeft geld vanuit de markt aangetrokken om de gewenste investeringen te kunnen realiseren. Momenteel stijgt de rente snel. Deze stijgende rente heeft een negatief effect op de financiële ruimte binnen de exploitatie. Per 31 december 2022 is er totaal € 65,4 miljoen aan vreemd vermogen aanwezig. Een rentestijging van 1% betekent dus al een extra rentebetaling van € 654.000 op jaarbasis. Impact
Jaarlijks wordt in de begroting een inschatting gemaakt van het budgettair effect van de rente. Voor de beeldvorming: een rentewijziging van 0,1% heeft al direct een budgettair effect van € 65.400. Onlangs zijn er is door de Europees Centrale Bank (ECB) een aantal renteverhogingen doorgevoerd. Het is niet uitgesloten daar er nog meer verhogingen volgen. Omdat de gemeente Oosterhout de komende jaren veel extra investeringen gepland heeft, betekent dit dat het totaal aan vreemd vermogen met de daarbij behorende rentekosten mogelijk fors zullen gaan oplopen, waardoor er nadelen ontstaat in de exploitatie.
Financiële impact € 650.000
Maatregelen
Er zijn intern maatregelen genomen om deze risico’s te beheersen en te mitigeren. Deze zijn veelal vastgelegd in het treasurystatuut. Deze risico’s worden beperkt door de renteontwikkeling voortdurend te volgen en verschillende rentevisies naast elkaar te leggen. Daarnaast zorgen we in de leningenportefeuille voor een goede spreiding in looptijd van de leningen.
Achtervang gewaarborgde geldleningen De gemeente staat – via een achtervangconstructie – samen met het rijk borg /garant voor de betaling van rente en aflossing van een afgesloten geldlening voor woningbouw die aan corporaties zijn verstrekt via het waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW). Daarnaast staan gemeente en Rijk garant voor hypotheken die aan particulieren zijn verstrekt via het Nationaal Hypotheken Garantiefonds (NHG). Het primaire risico ligt bij de betreffende corporaties c.q. de particulieren zelf. Met betrekking tot de WSW betreft het een getrapt systeem waarbij de eerste lijn is: als een corporatie niet langer beschikt over voldoende geld, en dus niet meer aan rente- en aflossingsverplichting kan voldoen, kan deze een beroep doen op het saneringsfonds van Autoriteit Woningcorporaties al dan niet met extra geborgde financiering via WSW. Daarna (tweede lijn) kan de corporatie een beroep doen op aanvullende steun vanuit de buffers van het WSW en de gezamenlijke corporaties. Als deze tweede lijn ook niet toereikend is, kunnen rijk en de gezamenlijke gemeenten worden aangesproken op hun achtervangfunctie (derde lijn). Deze achtervangfunctie bestaat uit het verstrekken van renteloze leningen aan het WSW. Het WSW zal deze leningen te zijner tijd terugbetalen.
Daarbij geldt de volgende verdeelsleutel: 50% voor rekening van het rijk, 25% voor rekening van de schadegemeenten en 25% voor rekening van de gezamenlijke Nederlandse Gemeenten. Het verlies blijft door deze constructie beperkt tot een klein aandeel in de rente van de extra geldleningen. Ten aanzien van per 1 januari 2011 afgegeven borgtochten wordt de volledige achtervangfunctie door het Rijk vervuld. Bij dreigende liquiditeitstekorten in verband met tot en met 31 december 2010 afgegeven borgtochten kan het WEW een beroep doen op achtergestelde, renteloze leningen van het Rijk (50%) en van de gemeenten (50%). Impact