Financieel perspectief 2023-2027

Financieel perspectief 2023-2027 17

Structurele subsidies: € 90.500. Naast de indexeringen van de subsidies, is er ook een vraag om structurele subsidie vanuit de volgende organisaties: 1. Theater de Schelleboom (€ 15.000); De Schelleboom heeft tot aan 2023 kunnen draaien en groeien zonder structurele subsidie. Hiermee hebben ze kunnen laten zien dat ze zelfstandig kunnen draaien, maar het geeft tegelijkertijd ook beperkte groeimogelijkheden. De komende jaren willen ze investeren en verder professionaliseren. Mede door de garantiestelling van de gemeente kunnen ze een deel van het theater vernieuwen en uitbreiden. Maar inmiddels is de rente fors gestegen, waardoor ook de exploitatielasten zullen stijgen. Ze hebben een beleidsplan opgesteld met daarin hun ambities en plannen. Om deze plannen te kunnen realiseren vragen ze de gemeente een tijdelijke (3 jaar) financiële ondersteuning. Wij stellen voor om deze te dekken uit de gereserveerde Coronamiddelen voor de cultuursector (binnen de vrije reserve). Met deze subsidie zijn ze in staat om: a. De Schelleboom als uniek theater verder te positioneren en professionaliseren. b. Lokale samenwerkingen en initiatieven te ondersteunen c. Educatieve uitingen en samenwerkingen met scholen op te zetten d. Het erfgoed te behouden & onderhouden en verder uit te dragen 2. Oranjecomité t.b.v.

Koningsdag (€ 5.000); Tot 2022 ontving het Oranjecomité Oosterhout een subsidie voor haar activiteiten, waaronder het organiseren van Koningsdag. Het Oranjecomité heeft aangegeven vanwege het beperkte aantal vrijwilligers niet meer in staat te zijn om Koningsdag geheel te organiseren. Om die reden is het subsidiebedrag van het Oranjecomité verlaagd met € 5.000. Deze middelen worden toegevoegd aan het budget evenementen (zie programma 2). 3. MOYA (€ 30.000); MOYA is een creatieve en culturele voorziening die past bij de ambitie die we als Oosterhout hebben. Ze willen huidige en toekomstige bewoners prikkelen met creatief aanbod. MOYA toont als cross-over tussen een museum en gallery dat het die functie al weet te vervullen. Wisselende hoogwaardige exposities van kunst van internationaal bekende kunstenaars worden versterkt met de werken van talentvolle jonge kunstenaars. Van het jaarlijks stijgend aantal bezoekers, ca. 12.000 het laatste jaar, zien we dat een groot gedeelte van buiten Oosterhout komt.

Maar MOYA is meer dan enkel een gallery/museum, het is ook een plekwaar nieuwe (jonge) ideeën ontstaan, zoals; a. Artist in residence, waarbij op locatie een kunstenaar nieuwe werken realiseert in het zicht van het publiek en hier uitleg over geeft. Vooral aan jongeren. b. Evenementen waarbij muziek van bekende dj’s wordt vermengd met de verhalen van videokunstenaars. c. Een expositie waarmee de jeugd wordt uitgedaagd een verhaal te vertellen middels eigen AI kunst. Steeds met wisselende thema’s. De locatie vormt ook een inspirerende plek waar bedrijven en instellingen uit de regio graag hun evenementen organiseren. MOYA werkt veel samen met andere partijen en investeert in een sterkere lokale en regionale samenwerking. Naast de reeds bestaande samenwerking met partijen als H19, gaat MOYA dit jaar de samenwerking aan met de Biënnale, Living Museum Tilburg en Kunstpodium T. MOYA vindt het belangrijk om ook een sterke sociaal maatschappelijke bijdrage te leveren. Vanuit dat streven worden er jaarlijks tal van activiteiten georganiseerd: d. Rondleidingen voor scholieren en studenten (1800 leerlingen/studenten in 2022); e. Gratis toegang voor jongeren onder de 17; f. Ontwikkeling en uitvoering van maatschappelijke projecten, zoals het Oekraïne project; g. Etc.

Hoewel MOYA in de basis draait op haar eigen commerciële programma, maken de bredere maatschappelijke ambitie en de uitdagende rauwe locatie vol technische uitdagingen dat men de gemeente heeft gevraagd om een structurele ondersteuning. Met deze steun blijft MOYA zich verder ontwikkelen als culturele/creatieve ‘hotspot’ en zich in samenwerking met de gemeente en het Oosterhoutse culturele en educatieve netwerk inzetten op zowel het educatieve programma voor de jeugd, als de diverse sociaal maatschappelijke activiteiten. Voor deze ontwikkeling stellen wij voor de komende 2 jaar een bijdrage beschikbaar van € 30.000. 4. Stichting Ludens (€ 8.000); In 2023 is 0,2 FTE formatie opgenomen voor een stadsorganist. Dit initiatief kwam van stichting Ludens. Naast de aangestelde organist, is er echter ook een werkbudget benodigd voor het uitvoeren van werkzaamheden die binnen de functieomschrijving zijn vastgesteld. Denk hierbij aan kosten voor het organiseren van de

Financieel perspectief 2023-2027 18

marktconcerten, educatieve programma’s, activiteiten op open monumentendag, etc. De stichting heeft hiervoor een jaarlijkse subsidie van € 8.000 aangevraagd. 5. Speelgoedmuseum (€ 20.000); Speelgoedmuseum is met jaarlijks 12.000 bezoekers voor de collectie en specifieke projecten van waarde voor de gemeente. Het museum blinkt uit in maatschappelijke projecten voor kinderen en kwetsbare ouderen, haar functie in de wijk én biedt aan ongeveer 55 vrijwilligers een waardevolle dagbesteding. Het museum is ook aangesloten bij de Museumvereniging en dient uitvoering te geven aan de regels die de museumvereniging stelt. Samen met de bestuur en directeur wordt er een bedrijf gerund met alle taken en wettelijke vereisten. Een belangrijke opdracht binnen het takenpakket is de opdracht die de raad in 2020 heeft gesteld, verder professionaliseren en een interactief museum worden. Dit pakt het museum voortvarend aan maar is kwetsbaar omdat het allemaal vrijwilligers zijn. De directeur is een vrijwilliger maar heeft de dagelijkse leiding en coördineert de vernieuwing, transformatie en verbouwing. Er is meerdere malen aangegeven dat een professionele kracht alle ambities beter zou kunnen gaan ondersteunen.

Er wordt veel van de vrijwilligers verwacht, een voorlopige (5 jaar) structurele bijdrage van € 20.000 waarmee een professionele kracht zou kunnen worden aangetrokken, zorgt voor ondersteuning en verlichting van de taken van de vrijwilligers.

AANPASSINGEN INVESTERINGEN SPORT In de jaarlijkse meerjarenbegroting geven wij een doorkijk van de grootste investeringen per beleidsterrein voor de komende jaren. Ten opzichte van de meerjarenbegroting 2023-2027 hebben zich op gebied van sport enkele wijzigingen voorgedaan. Onderstaand worden de jaartallen van uitvoering van deze projecten aangegeven. De wijzigingen zijn onder de tabel toegelicht.

AANPASSINGEN EXPLOITATIE Bedragen x € 1.000 Omschrijving

Sport Onderhoudscontract Vaessen de Warande Indexatie diverse contracten sport Indexatie gas en electra sport Cultuur Tijdelijke uitbreiding cultuur (0,5 fte) H19 naar Galvanitas Stadshistorische informatie Structurele subsidies Totaal

Begr 2023

Begr 2024

Raming 2025

Raming 2026

Raming 2027

A P

39

55

39

238

151

P

25

25

25

25

25

P

766

766

766

766

766

N N N N

831

44 pm 10 53 953

44 pm 10 53 937

pm 10 23 1.062

pm 10 23 975

Financieel perspectief 2023-2027 19

Nr. Omschrijving

Toelichting

2023

2024

1.497.000

1

1 2 2

3

4 5 6 6 7 1

Scorpio renovatie toplaag Atletiekbaan Warande vervangen speeltoestellen/speeleiland Klimparcours de Warande nieuwbouw kleedaccommodatie Irene Renovatie grasvelden TSC Voorbereidingskrediet Arkendonk Tijdelijke blaashal t.b.v. verbouwing Arkendonk Vernieuwbouw sporthal Arkendonk met aandacht voor verduurzamen Verplaatsing tijdelijk hal/ aansluiten Voorbereidingskrediet Oosterheidehal Vernieuwbouw sporthal Oosterheidehal met aandacht voor verduurzamen Renovatie glijbaan/toestel Recreatieoord De Warande Nieuwbouw + tijdelijke kleedaccommodatie OVV Vervangen vloer (kleedkamers/gang) gymzaal Dorst automatisering sportparken beregening alg kassareserveringssysteem alg Sportkleding alg beheersprogramma sportparken renovatie grasvelden + kunstgras SCO Padelbanen en ledverlichting (TC Tendo) Renovatie B veld Neerlandia Renovatie grasvelden VVO Sloop zwembad Arkendonk Sportakkoord Kleedaccommodatie OVV'67 Sportaccommodatiebeleid Kleedaccommodaties sportverenigingen Verplaatsing Irene hoofdveld Gasloos de Warande Hybridveld SCO Uitbreiding speeltoestellen de Warande Toekomstvisie de Warande Verplaatsen tijdelijke blaashal

11.914.207

2025

2026

2027

805.280

847.000

847.000

X X X X X -

X X

X X -

X

X X X X X X X X X

X X X X

pm

Financieel perspectief 2023-2027 20

pm

pm -

X X pm

Toelichting op de wijzigingen: 1. Investeringen in blaashal en kosten voor aansluiting/ verplaatsing uit de UVP verwijderd. Momenteel wordt onderzocht hoe de tijd dat de sporthal niet in gebruik is zo minimaal mogelijk te houden, zodat de tijdelijke voorziening niet nodig is. Hierbij wordt ook gedacht aan doorverwijzen naar andere sportaccommodaties. 2. Voorbereidingskrediet Oosterheidehal (UVP 2026) verwijderd. 3. Vervangen vloer gymzaal Dorst verwijderd uit UVP 2025, omdat hier momenteel geen technische noodzaak toe bestaat. 4. Verplaatsing Hoofdveld Irene toegevoegd in UVP 2024. In de uitvoeringsplanning 2024 is hiervoor € 3,2 miljoen gereserveerd. Deze investering maakt onderdeel uit van een totale grex die hier opgesteld wordt voor de nieuwbouw op locatie van VV Irene. Hier staan ook inkomsten tegenover. De lasten uit deze investering zullen t.z.t. gedekt worden uit de opbrengsten van de GREX woningbouw VV Irene. Echter hier gaat de kost (een aantal jaren) voor de baat uit. Per saldo levert dit momenteel een verwacht tekort op van zo’n € 200.000. Zie hiervoor ook het onderdeel wonen. 5. Energiebesparing Warande toegevoegd in UVP 2024. Er wordt een businesscase opgesteld voor het verduurzamen van de Warande. Hierin worden twee sporen uitgewerkt.

Dit is het gasloos maken van het gebouw en het opwekken van duurzame energie door het toepassen van zonnepanelen en een solarcarport. De businesscase maakt inzichtelijk wat de financiële consequenties zijn qua investeringskosten en energielasten. Gedeeltelijke dekking van de investering is mogelijk in de huidige energielasten. De diverse investeringen komen naar verwachting uit op ongeveer € 1,6 miljoen. 6. Betreft investeringen nieuw toegevoegde jaarschijf 2027. 7. Toekomstvisie de Warande: hiervoor zijn nog geen verdere investeringen opgenomen in de begroting. Afhankelijk van de besluitvorming zijn hier nog wel investeringen te verwachten. Hoe hoog deze investeringen zullen zijn is nog niet te zeggen. Dit is afhankelijk van nadere uitwerking (wat kan er exact gerealiseerd worden) en fasering. Investeringen kunnen betrekking hebben op: a.

Invulling van het bouwvlak;

b. Uitrol Athletic Skills Model binnen het sportpark; c. Duurzaamheidsmaatregelen (Warmtepomp en zonnepanelen); d. Verkeersmaatregelen (aanleg wandelpaden, fietskluis, verlichting); e. Verbetering van de toegankelijkheid (fysieke aanpassingen n.a.v. onderzoeken KOO).

3.4

DUURZAAMHEID EN KLIMAAT

A C C E N T E N 2024 3.4.1

Duurzaam

De opgave Duurzaamheid & Klimaat omvat 3 thema’s: • • •

energietransitie (isoleren, windmolens, zonnepalen, aardgasloos) klimaatadaptatie (regenwateroverlast, droogte, hittestress, veilige dijken) circulariteit (geen afval, geen CO2 uitstoot)

Energietransitie Onder de Energietransitie vallen de vastgestelde beleidsdocumenten Regionale Energie Strategie, Transitie Visie Warmte en nog te ontwikkelen Energievisie. In de Energievisie zal worden ingegaan op de kansen die er zijn binnen Oosterhout als het gaat om duurzame opwek elektriciteit (zon op dak, windmolens, zon op veld), duurzame warmte (geothermiebron, aquathermie, groen gas/biovergister Rodenburg) en duurzame brandstoffen (waterstof/Delta Rhine Corridor) voor de industrie en logistieke sector. Ook worden er kaders gesteld voor participatie en inspraak. Bij de duurzame warmte zullen we ingaan op de maatschappelijke kosten en de betaalbaarheid van de eventuele aanleg van een warmtenet in Oosterhout. Daarnaast spelen de projecten Energiepark A59, zonneweide Dorst, Zon op Bedrijfsdaken en Zon op geluidswal Dorst. Ambtelijk zijn in voorbereiding de Verduurzaming Amernet, Wijk Uitvoerings Plannen, aanpak Kantoren Label C, positionering Deltacorridor. Daarvoor zetten we diverse soorten duurzaamheidsleningen in. Vanuit het Klimaatakkoord zijn er nog zogenaamde SPUK projecten: Energiearmoede en Nationaal Isolatie Programma.

Financieel perspectief 2023-2027 21

Voor bovengenoemde activiteiten is reguliere ambtelijke inzet nodig, die is verwerkt in PBS. Daarnaast is extra inzet nodig, zoals hieronder weergegeven. Deze extra inzet wordt gefinancierd uit het dossier Uitvoeringskosten klimaatakkoord en SPUK gelden. Als de Wijk Uitvoerings Plannen zijn uitgewerkt worden de eerste woningen aardgasvrij gemaakt. Dat zijn voor 80-90 % woningen van Thuisvester. De overige 10-20% zijn particuliere woningen. Daarbij kunnen huishoudens zitten die financiële ondersteuning in de vorm van een duurzaamheidslening warmtenet kunnen gebruiken. Als besloten wordt deze lening beschikbaar te stellen zal een voorstel worden uitgewerkt, waarbij binnen de bestaande kredietfaciliteit bij SvN aangesloten wordt. Klimaatadaptatie Onder Klimaatadaptatie valt het beleidsdocument Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie. In het Bestuursakkoord 2022-2026 is opgenomen dat de gemeenteraad een kopgroep zal instellen om dit onderwerp te behandelen. Ambtelijk is de uitvoeringsagenda uitgewerkt. Onderwerpen in deze agenda zijn de subsidie klimaatvriendelijke tuinen, verdiepende onderzoeken stresstesten hittestress, vergroening schoolpleinen, klimaat adaptieve maatregelen Openbare Ruimte en Waterader centrumgebied. Voor de eerste 3 posten is ruimte aanwezig in het exploitatiebudget Duurzaamheid.

Voor adaptieve maatregelen Openbare Ruimte wordt bij Wonen en Ruimte voorgesteld om het investeringsplafond Openbare ruimte met 10% (€ 375.000 per jaar) te verhogen. Voor het project Waterader is hieronder bij Water en Riolering een toelichting opgenomen. Circulariteit Onder Circulariteit vallen het CO2 reductieplan, verduurzaming zwembad Warande, beleid laadinfrastructuur, duurzaam GWW, duurzaam MJOP Vastgoed, Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen, Circulair Ambachtscentrum, verduurzaming eigen wagenpark en project Grote Oogst Vijf Eiken/Heihoef. Voor het project verduurzaming zwembad Warande is bij Sport & Cultuur de invloed op kapitaallasten en exploitatie opgenomen. Voor het project Circulair Ambachtscentrum en verduurzaming eigen wagenpark is hieronder een toelichting opgenomen. Bij het project Grote Oogst Vijf Eiken/Heihoef wordt een provinciale subsidie van € 250.000 ontvangen. De eigen bijdrage van € 250.000 voor de komende 4 jaar wordt gedekt uit het exploitatiebudget van Duurzaamheid. Klimaatakkoord: € 250.000 Met ingang van 2023 ontvangt de gemeente Oosterhout tot en met 2025 voor de uitvoering van het klimaatakkoord ongeveer € 1 miljoen op jaarbasis. Wij hadden al rekening gehouden met een uitkering van ongeveer € 750.000 per jaar, welke reeds in de begroting 2023 meerjarig is meegenomen. Wij

willen de aanvullend te ontvangen € 250.000 plus nog € 134.000 aan bestaande exploitatiemiddelen inzetten om 4,5 FTE aan formatieplaatsen te creëren, op het gebied van vastgoed, groen, kabels & leidingen en stedenbouw. Deze middelen zijn geoormerkt om de capaciteit (bemensing) te vergroten bij gemeenten voor de uitvoering van klimaat- en energiebeleid. In de regeling is klimaat- en energiebeleid gedefinieerd als beleid gericht op het behalen van de doelstellingen genoemd in artikel 2, eerste en tweede lid, van de Klimaatwet. De middelen zijn bedoeld om gemeenten in staat te stellen voldoende arbeidskrachten in te huren zodat zij het klimaat- en energiebeleid kunnen uitvoeren. De meest efficiënte en effectieve manier om dit te doen, is als gemeenten en provincies hun ambtelijke capaciteit vergroten met ambtenaren die voor langere tijd in dienst worden genomen. Op die manier wordt namelijk expertise en ervaring in de organisatie opgebouwd. Gemeenten kunnen er echter ook voor kiezen externe capaciteit in te zetten in de vorm van tijdelijke inhuur.

3.4.2

Water & Riolering

Project Waterader Oosterhout De dekking van water— en rioleringsprojecten vindt doorgaans plaats uit de rioolheffing. Ook de financiering van het project waterader Oosterhout zullen we uit deze heffing bekostiging. Verspreidt over de komende 10 jaar zal hiervoor naar schatting zo’n € 2,5 tot € 3 miljoen aan kosten voor gemaakt worden. We zullen het waterschap Brabantse Delta vragen om hierin ook een deel te financieren, aangezien deze waterader ook een oplossing biedt voor de

Financieel perspectief 2023-2027 22

steeds moeilijkere aan- en afvoer van water die zij moeten waarborgen. Dit project zal meelopen in het nieuw op te stellen Water & Rioleringsplan. Nieuw Water & Rioleringsplan: PM Het nieuw gemeentelijk rioleringsplan (dat wordt opgepakt in 2023) moet meer inzicht verschaffen in de benodigde vervangingsgolf voor riolering, inclusief de financiële consequenties. De afgelopen jaren is vooral ingezet op kwalitatieve vervangingen en niet op vervanging door leeftijd van het riool. Met reparaties hebben we de levensduur van riolen opgerekt om vervangingen uit te stellen. Riolen hebben echter niet het eeuwige leven en moeten wel een keer vervangen worden. Landelijk is een vervangingscyclus van 60 tot 80 jaar normaal. De financiële afschrijvingstermijn van 50 jaar is daardoor ook acceptabel. Met het huidige vervangingstempo (ca. 1,2 km per jaar) zitten we echter op een vervangingscyclus van 300 jaar. Dit betekent dat we jaarlijks meer riolen moeten gaan vervangen om de kwaliteit van de riolen niet door een ondergrens te laten zakken met mogelijke instortingen of bodemverontreinigingen ten gevolg. We hebben inmiddels ruim 120 km riool ouder dan 60 jaar. Als we dat voor 2040 willen vervangen betekent dit 7 km riool vervangen per jaar, 5 keer meer dan nu het geval is. Daarnaast lopen we tegen de maximum afvoercapaciteit van riolering in het buitengebied aan.

Ook moeten we vanuit steeds innovatievere en complexere oplossingen verzinnen om water te bergen, infiltreren of te transporteren. Al deze extra investeringen kunnen bekostigd worden uit de rioolheffing. Dat betekent dus wel dat de rioolheffing de komende jaren (fors) zal gaan stijgen. Formatie water & riolering: € 179.000 Deze opgaven en ambities leiden tot het herzien van de doelen voor water en riolering en dus wijziging van beleid. In 2023 wordt gewerkt aan het opstellen van een nieuw WRP. Dit vraagt echter capaciteit van de senior specialist water. Het op korte termijn (2023) uitbreiden van de formatie met één fte adviseur water is daardoor noodzakelijk om de advisering binnen de lopende projecten te borgen. In voorliggend financieel perspectief en straks in de begroting 2024 wordt gevraagd structureel de gevraagde 2,00 FTE schaal 10 te formaliseren. Voorgesteld wordt deze formatie-uitbreidingen te bekostigen uit de rioolheffing. Verbreding rioolheffing De verbreding van de gemeentelijke watertaken, vraagt om steeds meer maatregelen in de publieke ruimte. Denk hierbij aan maatregelen tegen wateroverlast en verdroging. Van de maatregelen in de publieke ruimte heeft iedereen profijt, daarom wordt vanuit landelijke wetgeving, richtlijnen en verordeningen de mogelijkheid geboden om zoveel mogelijk percelen in de heffing te betrekken.

Bijvoorbeeld cultuurgronden en natuurterreinen dragen nu veelal nog niet bij in de kosten van de gemeentelijke watertaken. De modelverordening kent een differentiatie in de tariefstelling om rekening te houden met de verschillen tussen percelen. Hiermee hebben gemeenten de mogelijkheid gekregen om het hebben van profijt of het veroorzaken van kosten door percelen bij het inrichten van de heffing mee te wegen. De

gemeente Oosterhout zal hierin nog keuzes moeten maken. Hierin kijken we naar de algemene belastingprincipes, maar ook naar de praktische uitvoerbaarheid (dat laatste doen we samen met de BWB). De keuzes die hierin gemaakt kunnen worden, zullen wij voorleggen aan de gemeenteraad.

3.4.3

Afval

Circulair ambachtscentrum: PM Doel is om via circulair ambachtscentrum hergebruik, reparatie en levensduurverlenging te stimuleren. In het bestuursakkoord is opgenomen om te onderzoeken wat de mogelijkheden zijn van een circulair ambachtscentrum. Dit initiatief biedt niet alleen kansen op duurzaamheid, het zou ook werkgelegenheid kunnen bieden aan mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Ook wil de gemeente Oosterhout de mogelijkheden bekijken om de bedrijven die gevestigd zijn in Oosterhout en/of in de regio van Oosterhout hierbij te betrekken. Hiervoor is onderzoek nodig en middels een subsidieaanvraag hebben wij al een subsidie gekregen van € 50.000. Momenteel is het onderzoek aan de gang. Dit onderzoek geeft inzichten in kansen, adviezen qua mogelijke samenwerkingen met diverse soorten stakeholders maar ook wat de meest kansrijke locatie(s) is. We willen op de huidige locatie in 2024 voorbereidingen treffen voor een voorportaal voor het circulair ambachtscentrum. De kapitaalslasten voor de voorbereidingen worden meegenomen als PM post. Deze zullen naar verwachting laag zijn. Verduurzaming wagenpark en uitloop naar toekomstige begrotingen Als onderdeel van de mobiliteitstransitie heeft de gemeente Oosterhout als ambitie uitgesproken om het eigen wagenpark te verduurzamen.

In deze transitie zijn al een aantal concrete stappen gezet zoals het neerzetten van een goede laadinfrastructuur. Ook zijn de eerste elektrische vuilniswagens al aangeschaft alsmede meerdere kleiner voertuigen. De levertijden van vooral de grotere voertuigen zijn lang. Dit heeft als gevolg dat er verplichtingen aangegaan moeten worden die impact hebben op een nog niet vastgestelde begroting. Gezien belangen en ambitie zal het college ervoor moeten kiezen om vooruit te lopen op de begroting.

Financieel perspectief 2023-2027 23

Bedragen x € 1.000 Omschrijving

Duurzaamheid Klimaat: 1fte projectmed vastgoed N Klimaat: 1 fte adviseur groen N Klimaat: 1 fte adviseur wegen / verkeer N Klimaat: 1 fte adviseur kabels en leidingen N Klimaat: 0,5 fte adviseur stedenbouw N Klimaat: Afdelingskosten nieuwe Fte’s N Klimaat: Fte’s dekking uit extra te ontvangen SPUK klimaatakkoord N Klimaat: Fte’s dekking exploitatiebudget duurzaamheid N Water & riolering Water & Rioleringsplan – investeringen Klimaat: 2 fte adviseur water & riolering N Klimaat: 2 fte water dekking rioolheffing N Energielasten pompen & gemalen A Afvalverwijdering Circulair ambachtscentrum Verduurzaming wagenpark Afvalinzameling( Egalisatie via voorziening Totaal

Afvalinzameling (€ 210.000 voordelig, gesloten systeem) De kosten van € 84.500 voor het optimaliseren milieustraat en € 45.000 voor het verplaatsen van PGG (puin-, grond- en groenafval) naar de uitbreiding van de loswal worden niet uitgegeven in 2023. In het 4e kwartaal 2023 zal er meer duidelijkheid zijn over de in te zetten middelen (€ 130.000 voordelig). De kosten voor de milieustraat zullen naar verwachting € 200.000 lager zijn. Door een nieuwe aanbesteding van de afvalstromen van de milieustraat is een aantal tarieven gunstiger vanaf 2023. Voor de afvalstroom B-hout hoeven geen stortkosten meer betaald te worden a € 50 per ton, dit levert een voordeel op van € 150.000 ten opzichte van de begroting. Tevens zijn de kosten de stortkosten na de aanbesteding van de fractie milieustraat lager voor C-hout (€ 20.000 voordeel) en betalen we geen stortkosten meer voor harde kunststoffen (€ 30.000 voordelig). De inkomsten voor papier zullen op basis van de huidige marktprijzen naar verwachting € 150.000 lager zijn dan begroot (prijs per ton van € 125 naar € 80). Deze prijzen kunnen gedurende het jaar fluctueren. De inkomsten voor metaal zijn naar verwachting € 30.000 hoger doordat de vergoeding per ton hoger is in 2023.

AANPASSINGEN EXPLOITATIE

Begr 2023

Begr 2024

Raming 2025

Raming 2026

Raming 2027

76 85

76 85

76 85

76 85

76 85

85

85

85

85

85

85

85

85

85

85

42

42

42

42

42

11

11

11

11

11

-250

-250

-250

-250

-250

-134

-134

-134

-134

-134

pm

pm

pm

pm

pm

85

179

179

179

179

-85

-179

-179

-179

-179

50

50

50

50

50

-230 230 50

pm pm 50

pm pm 50

pm pm 50

pm pm 50

AANPASSINGEN INVESTERINGEN AFVALVERWIJDERING EN RIOLERING

Op deze beleidsterreinen worden momenteel geen noemenswaardige afwijkingen verwacht ten opzichte van de begroting 2023. Met dien verstande dat het nieuwe WRP in de begroting 2025 zal worden uitgewerkt en daar tot extra investeringen zal leiden.

Financieel perspectief 2023-2027 24

3.5

Het is te overwegen om te gaan differentiëren in onderhoudsniveau: in stedelijk gebied huidige kwaliteitsniveau B (woonwijken en toegangswegen), in het buitengebied kwaliteitsniveau C. Met dat laatste loopt de gemeente dan wel risico’s voor wat betreft aansprakelijkheid.

WONEN EN MOBILITEIT

A C C E N T E N 2024 3.5.1

Openbare ruimte

Algemeen Er is een meer dan forse financiële druk op de budgetten meerjarige programmering en de personele inzet voor mobiliteit en openbare ruimte. Tevens is de beschikbare ambtelijke capaciteit beperkt: • De uitvoeringsplanning van de vastgestelde uitvoeringsagenda voor de Mobiliteitsvisie is nog niet realistisch; er zijn projecten waarvoor geen geld gereserveerd is en ook de personele inzet schiet tekort. • Projecten die voortvloeien uit de Mobiliteitsvisie worden nu gefinancierd vanuit het Jaarplan Openbare Ruimte (JOR), maar die budgetten zijn eigenlijk al niet genoeg om het onderhoud op het gewenste niveau te houden. • De personele workload wordt verder vergroot door projecten op het gebied van woningbouw en onderwijshuisvesting, omdat ook daarin een aanzienlijke ‘openbare-ruimte’-component zit. Hierdoor neemt de werkdruk toe. • In diverse projecten die nu worden uitgevoerd is sprake van een forse kostenstijging (zie bijvoorbeeld de Burg. Holtroplaan). De gemeente heeft de afgelopen jaren aan forse areaaluitbreiding gedaan (met name Vrachelen), maar dat is niet vertaald in een evenredige verhoging van de onderhouds- en reconstructiebudgetten. Daarnaast willen wij de regulier geplande renovatie en onderhoud van onze openbare ruimte aangrijpen om onze leefomgeving klimaatbestendig in te richten. Ook dat brengt extra kosten met zich mee.

Kwaliteitsniveau / IMBK Het Integraal Maatschappelijk Beheerkader Openbare Ruimte (IMBK) beschrijft de bestuurlijke ambities en toekomstige opgaven voor het beheer van de openbare ruimte. Ter uitwerking van dit IMBK is een eerste slag gemaakt met het wegenbeheerplan. Daaruit blijkt dat meer dan 20 procent van de beheerobjecten op een te laag onderhoudsniveau zit (niveau C en D i.p.v. kwaliteitsniveau B). Hier is een inhaalslag nodig. Momenteel is er sprake van een tekort van € 1 miljoen op het JOR. Maar zelfs als dat tekort er niet zou zijn, is er onvoldoende personeel om dat tekort in te lopen.

Verder zal dit ook niet de oplossing zijn, immers dat betekent enkel een verschuiving in de planning en uiteindelijk tot hogere kosten. Deze wegen zullen alsnog onderhouden moeten worden. Uitstellen van noodzakelijke onderhoudsmaatregelen moet zoveel mogelijk worden voorkomen. Gevolgschade leidt tot duurdere reparatiemaatregelen en daarmee tot kapitaalvernietiging. Er ligt een opgave in (delen van) Dommelbergen en Oosterheide voor wat betreft een kwaliteitsslag in de openbare ruimte. Onderhoud kunstwerken (bruggen, etc.) Als het om onderhoud van kunstwerken gaat, zijn er geen grote uitdagingen. Een aantal kunstwerken vragen wel om onderhoudsmaatregelen om zo de levensduur van deze kunstwerken te verlengen. Deze onderhoudsmaatregelen gaan we in de meerjarenplanning opnemen waarbij het wel verstandig is om een en ander in de tijd te gaan wegzetten. Dit drukt overigens wel weer op het JOR. Enige uitzondering hierop is het onderhoud van de vervanging van de tunnelbak (incl. hellingbanen) van de Bovensteweg; hiervoor is reeds 2 keer € 600.000 opgenomen in het JOR. Openbare verlichting: € 100.000 De kosten van openbare verlichting stijgen met € 100.000 als gevolg van de gestegen energiekosten. 3.5.2

Wonen

Strategische woningbouwprojecten Er is een meer dan forse druk op de financiële haalbaarheid van gebiedsontwikkelingen. Naast significante kostenstijgingen van lonen en materialen, is de bereikbaarheid van diverse nieuwe ontwikkellocaties nog niet gegarandeerd. Het koppelen van investeringen in mobiliteit/openbare ruimte én de woningbouwambities is meer dan ooit noodzakelijk om invulling te geven aan de woningbouwopgave. Ook cofinancieringsmogelijkheden voor infrastructuur/netwerkoptimalisatie zijn anno 2023 veelal gekoppeld aan woningbouwopgaves. Dit vraagt om nieuwe, strategische keuzes in de meerjarige programmering.

Financieel perspectief 2023-2027 25

Woningbouw Den Hout / Verplaatsen VV Irene: € 200.000 In Den Hout leeft al geruime tijd de wens om een woningbouwproject voor de eigen inwoners te realiseren. Al geruime tijd is hiervoor de locatie van VV Irene in beeld, deze zou hiervoor naar de zuidkant van Den Hout moeten verhuizen. Hierbij zal voor de verhuizing van VV Irene een reeds bestaande reservering in worden gezet evenals de winst van de woningbouwlocatie (28 woningen). Dit project is onderzocht op de haalbaarheid. Technisch, juridisch en qua draagvlak is er sprake van een haalbaar plan, echter er is op basis van de huidige prijzen en uitgangspunten een verwacht tekort van € 200.000 op het gehele project. Gebiedsontwikkeling aan de oostzijde van de A27 Met de door de gemeenteraad onderschreven Oosterhoutse woningbouwstrategie zetten wij in op een versnelling van onze woningbouwambities. Dat krijgt in eerste instantie vorm door het bouwen van circa 2400 woningen in bestaand stedelijk gebied in de periode tot en met 2030. Wij willen daarmee een aanzienlijke bijdrage leveren aan het terugdringen van het woningtekort. Tegelijkertijd constateren we dat het grootste deel van het aantal woningen – zo’n zeventig procent – appartementen betreft, met name in trek bij de oudere doelgroep (binnen en buiten onze gemeente).

We kunnen op deze manier onvoldoende tegemoet komen aan de (kwalitatieve) behoefte die bij inwoners van onze gemeente en vanuit de regio bestaat aan grondgebonden woningen. Om die reden hebben wij een ambitieus programma vastgesteld voor gebiedsontwikkeling aan de oostzijde van de A27, waar het wel mogelijk is tegemoet te komen aan de (lokale en regionale) vraag om grondgebonden woningen. Bovendien is de verwachting dat de door het rijk gewenste versnelling van de woningbouwproductie minder moeilijk te realiseren is op uitbreidingslocaties dan in bestaand stedelijk gebied.

Het is de bedoeling dat onze plannen voor Oosterhout-Oost een plek krijgen (en daarmee een regionale verankering) in de verdere uitwerking van de ontwikkelstrategie voor de Stedelijke Regio Breda-Tilburg. Daarin maken negentien gemeenten, de provincie en vier waterschappen afspraken over de integrale ruimtelijke ontwikkeling van deze regio. In de ontwikkelstrategie heeft weliswaar ‘inbreiding’ de voorkeur, maar blijft ‘uitbreiding’ onder een aantal voorwaarden in principe mogelijk. Die voorwaarden hebben o.a. betrekking op verbetering van het landschap, versterking van natuurwaarden (water en bodem), maar ook de onmiddellijke nabijheid van (hoogschalig) openbaar vervoer. Wij zijn van de overtuiging toegedaan dat ‘OosterhoutOost’ aan die voorwaarden voldoet. De ontwikkeling van het gebied Oosterhout-Oost vergt een aanzienlijke investering. Voor de planvorming zijn middelen gevoteerd. Voor de realisatie van Oosterhout-Oost zijn nog geen gelden beschikbaar. Op dit moment wordt gewerkt aan een doorvertaling in een propositie, waarbij de financiële consequenties nader in beeld zullen worden gebracht. Flexwoningen Ter Horst Flexwoningen in het gebied Ter Horst: hiervoor wordt subsidie van het Rijk van € 1,75 miljoen ontvangen. Er wordt nog een businesscase opgesteld met de verder kosten en opbrengsten van bovengenoemde flexwoningen.

Woningbouwonderzoeken In 2023 wordt verder gewerkt aan de Visie Slotjesveld (i.r.t. vertrek Stadhuis).

Financieel perspectief 2023-2027 26

Overig Vanuit diverse beleidsvelden (wonen, bedrijvigheid, mobiliteit en duurzaamheid) wordt een beroep gedaan op ruimte. Binnen het beleidsveld wonen neemt de vraag om nieuwe en vooral betaalbare woningen fors toe. Diverse aandachtgroepen van beleid dreigen ‘buiten de boot’ te vallen op de woningmarkt. Dit heeft geleid tot ingrijpen vanuit het Rijk. Het Rijk neemt, via nieuwe weten regelgeving, de regie en sturing op de ruimtelijke invulling over. Lagere overheden gaan, onder aanvoering van de provincie samen aan de slag om de ‘ruimtelijke puzzel’ in te vullen en vorm te geven. In onze regio doen we dat door een nieuwe samenwerking in de stedelijke regio Breda-Tilburg (SRBT). Vanuit wonen heeft dit geleid tot het sluiten van de regionale Woondeal SRBT. In deze woondeal maken we bindende afspraken om woningbouw aan te jagen, te versnellen en de te zorgen voor meer betaalbare (huur- en koop)woningen. Onderdeel van deze afspraken is het beginsel “30-40-30”. Dit betekent dat elke nieuwe woningbouwontwikkeling uitgaat van 30% sociale huurwoningen, 40% overig betaalbaar (huur en/of koop) en 30% dure (huur/koop)woningen. Dit uitgangspunt leidt tot druk op de exploitaties van (nieuw)bouwprojecten. In combinatie met de hogere bouwkosten kan dat leiden tot (aanzienlijk) lagere opbrengsten in de grondexploitatie dan wel vertraging in woningbouwprojecten.

Mede in opdracht van het Rijk wordt gewerkt aan het opstellen van een nieuwe Woon-zorg visie, waarin de huidige richtlijnen van het ministerie en de regionale afspraken vanuit de Woondeal SRBT, worden verwerkt. Op gemeentelijk niveau hebben we, om betaalbaarheid te bevorderen, de starters- en duurzaamheidsleningen. De (inhoudelijke en financiële kant van deze) leningen wordt in de loop van 2023 geëvalueerd. Dit mede in het licht van de financiële positie van de gemeente. Bouwvergunningen: PM. In de begroting 2023 is financieel rekening gehouden dat de Omgevingswet op 1 juli 2023 in werking zou gaan treden. Inmiddels is bekend geworden dat de inwerkingtredingsdatum van de Omgevingswet 1 januari 2024 betreft. Dit betekent dat de opbrengst aan bouwvergunningen in 2023 waarschijnlijk hoger gaat zijn dan momenteel geraamd. De projecten die gerealiseerd gaan worden in 2023 zullen nader in kaart worden gebracht. In de tweede concernrapportage is hier meer inzicht over, en zal een inschatting worden gemaakt op de hogere opbrengsten op deze post.

3.5.3

Verkeer en mobiliteit

Mobiliteit Gezien de enorme ambities (soms ook nieuw) in relatie tot de beschikbare financiële en personele capaciteit is een herijking van de uitvoeringsagenda van de Mobiliteitsvisie onafwendbaar. Belangrijkste criterium daarbij zou moeten zijn in hoeverre de voorgenomen maatregelen effect hebben op de gemeente in haar totaliteit. Meer concreet spelen dan de vragen in hoeverre deze investeringen / maatregelen bijdragen aan: • • • •

de woningbouwambities van de gemeente Oosterhout (Toekomstvisie 2030 / bestuursakkoord 2026-2030) een verbeterd netwerk voor langzaam verkeer (Toekomstvisie 2030); hub-ontwikkeling en het bereikbaar maken van nieuwe knooppunten (bestuursakkoord)) passen binnen een mobiliteitstransitie (bestuursakkoord).

Deze afweging leidt tot een aantal nieuwe prioriteiten. OV-hub A27 Onderzoek naar OV-hub langs A27. Deze OV-hub is van strategisch belang voor de aanhaking van Oosterhout op het nationale ov-netwerk en de bereikbaarheid van Oosterhout-Oost. Het onderzoek wordt dit jaar uitgevoerd. Realisatie zal een financiële bijdrage van de gemeente vergen. De hiervoor benodigde gronden vallen onder de grondverwerving benodigd voor de bouw van 250 flexwoningen op Ter Horst. Ontsluiting Dorst-West Voor de aansluiting van de Baarschotsestraat op de N282 wordt najaar 2023 een bestemmingsplanprocedure opgestart. De raad heeft in april 2016 € 700.000 aan krediet beschikbaar gesteld hiervoor. De uitvoering is gedelegeerd aan het college. In 2016 heeft het college € 70.000 krediet gevoteerd en in 2017 een tweede krediet van € 70.000. Deze middelen zijn volledig ingezet voor aanpassing VRI kruising N282 en Spoorstraat en advieskosten. Het restant de nog te voteren krediet ad € 560.000 wordt ingezet voor de reconstructie en ontsluiting.

Financieel perspectief 2023-2027 27

In 2018 is de bestuursovereenkomst Snelfietsroute Tilburg – Breda ondertekend. De financiële bijdrage van de gemeente Oosterhout is € 250.000. In de begroting van 2019 en 2020 is in totaal € 250.000 gereserveerd. Doordat de huidige prijzen gestegen zijn is de verwachting dat de totale kosten van zowel de snelfietsroute als die van de aansluiting van de Baarschotsestraat zullen stijgen. Zodra alle kosten inzichtelijk zijn, wordt aan de gemeenteraad een voorstel gedaan om extra krediet beschikbaar te stellen. Verkeersafwikkeling langs kanaal Studie naar verbeteren verkeersafwikkeling in de zone langs het kanaal. Uitkomsten van het onderzoek zullen leiden tot nieuwe financiële claims. Masterplan Dorst Onderzoek naar verkeersmaatregelen voortvloeiend uit het Masterplan Dorst. Voor dit onderzoek is geld gereserveerd. Voor eventuele maatregelen is geen geld gereserveerd.

Het klimaat adaptief uitvoeren hiervan brengt extra kosten met zich mee. Voorgesteld wordt om het jaarlijkse investeringsplafond openbare ruimte met 10% te verhogen naar € 4.415.000 zodat deze extra maatregelen binnen de projecten bekostigd kunnen worden. Verhogen we het plafond niet, dan zullen we de uitvoering van projecten moeten temporiseren tot het beschikbare financiële plafond. Uitvoeringsagenda mobiliteitsvisie In de raadsvergadering van 27 september 2022 heeft u de Uitvoeringsagenda mobiliteitsvisie 2022-2027 vastgesteld. Er is opnieuw gekeken naar de hierin geplande projecten en er heeft een verschuiving in de uitvoering plaatsgevonden en enkele projecten zijn voorlopig vervallen. Onderstaand worden de jaartallen van uitvoering van deze projecten aangegeven. De wijzigingen zijn onder de tabel toegelicht.

Snelfietsroutes Overeenkomstig de ambitie om het netwerk voor langzaam verkeer te verbeteren. Dit netwerk verbetert de concurrentiepositie van langzaam verkeer t.o.v. auto en draagt daarmee bij aan mobiliteitstransitie. Regionale projecten: A27/Hooipolder – Doortrekken Statendamweg – N282 Deze projecten waren reeds vergund en staan niet on hold vanwege stikstof.

AANPASSINGEN EXPLOITATIE Bedragen x € 1.000 Omschrijving

Openbare ruimte Openbare verlichting; energielasten IMBK / kwaliteitsniveau Totaal

Begr 2023

P U

100 100

Begr 2024

100 pm 100

Raming 2025

Raming 2026

Raming 2027

100 pm 100

100 pm 100

100 pm 100

AANPASSINGEN INVESTERINGEN AFVALVERWIJDERING EN RIOLERING

Ophogen investeringsplafond Openbare ruimte voor klimaatadaptieve maatregelen: € 375.000 Wij willen de regulier geplande renovatie en onderhoud van onze openbare ruimte aangrijpen om onze leefomgeving klimaatbestendig in te richten. Deze projecten worden opgenomen in de meerjarenplanning van het JOR. Financieel perspectief 2023-2027 28

Nr. Omschrijving

1 2 3 4 5 5 6

Aandachtsbuurten Arkendonk Beheer kruidige beplanting Beneluxweg: snelheidsremmende maatregelen (4) Burgemeester van Oerslaan (hsnr. 6 - vijver school) (wijken en buurten) Civieltechnische kunstwerken en havens Ganzendonk (PRIO buurt) Herontwikkeling Arendsplein (bankenlokatie) Hoofdwegenstructuur en verkeersveiligheid Hoofseweg t.h.v. Sirius (hoofdwegen) Kometenlaan en Poolster (Sterrenlaan - Effentweg) (wijken en buurten) Leijweg rafeling, scheurvorming en randschades asfalt.(hoofdwegen) Natuurkundigenbuurt (PRIO buurt) Ontsluiting Dorst West (10) Oud-West Noord (PRIO buurt) Programma Groen Programma Maaibeleid Programma Openbare verlichting Programma Speeltoestellen Programma Voetpaden (wijken en buurten) Programma VRI Reconstructie Heijligerweg/ Vrachelsestraat (19) Snelfietsroute Oosterhout- Dongen- Tilburg (5) Statendamweg: verbeteren fietsvoorzieningen (20) Tunnelbak Bovenste weg (reparatie voegen) Voetgangersvoorzieningen spoorwegovergang Dorst (26) Wilhelminakanaal (wijken en buurten) Bewonersinitiatieven Programma verbetering openbaar vervoer Herinrichting Hoogstraat (Heilige Driehoek) (2) Herinrichting Heistraat / Ekelstraat (afwaarderen huidige N629) (3) 30 km/zone Kruidenlaan (21) 30 km/zone Kruidenlaan (21) 30 km/zone Zeislaan (29) Gedeeltelijke reconstructie Trommelen (eenrichtingsverkeer centrumdeel Bredaseweg) (13)

Toelichting

2023

2024

2025

7.079.800

10.020.000

X

X X

€ 1mln vrije reserve

2026

2027

6.185.000

18.315.000

25.590.000

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

mobiliteitsplan X deel wegen! X X vrije reserve

X X X X X X

mobiliteitsplan

X X X X X X X X

X X X X X

X X X X

X X X X

X X X X

X X

X X

X X

mobiliteitsplan mobiliteitsplan X

X X

mobiliteitsplan X X X X mobiliteitsplan mobiliteitsplan

mobiliteitsplan mobiliteitsplan mobiliteitsplan

X

X

-

X

-

X X

X

-

Financieel perspectief 2023-2027 29

X

Nr. 7 8 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 17 18 19 20 21

Omschrijving Toelichting Reconstructie Provincialeweg Oosteind (6) mobiliteitsplan Reconstructie Provincialeweg Oosteind (6) mobiliteitsplan opwaarderen fietsroute Vissersweg-Beeljaarsweg mobiliteitsplan en verbreden Kromgat (24) Voetgangersoversteek Europaweg t.h.v. Meermobiliteitsplan paal en verlengen voetpad Meerpaal (28) aanpassing kruispunten Vijf Eikenweg (44) mobiliteitsplan 30 km/zone Den Hout (9) mobiliteitsplan Ontsluitingsweg Dorst Oost (43) mobiliteitsplan Reconstructie kruispunt Statendamweg - Strijen- mobiliteitsplan straat (11) OV hub Amphia terrein (45) en doorstroming OV mobiliteitsplan Abdis van Thornlaan (12) Doorstroming OV Abdis van Thornstraat (12) mobiliteitsplan Burg. Holtroplaan &Slotlaan re constructie fietsas (hoofdwegen) Reconstructie Burg. Holtroplaan (1) mobiliteitsplan Ontsluiting Lievenshove (7) [inclusief aanleg 2 ro- mobiliteitsplan tondes] verplaatsen fietsoversteek LMP-weg (25) mobiliteitsplan Fietsbrug Zwaaikom (35) mobiliteitsplan Kwaliteitsverbetering tussengebied Leeuwenmobiliteitsplan straat/Mathildastraat (31) Grex Arendsplein Grex

Financieel perspectief 2023-2027 30

2023

2024

2025

2026

2027

-X

-

X X -

X X X

X X X

X

X X X

Toelichting op de wijzigingen 1. Wijziging financieringsmethode bewonersinitiatieven (exploitatie en UVP 2024-27), investeringsbudget wordt verlaagd van € 300.000 naar € 100.000 per jaar. Exploitatiebudget wordt gelijktijdig verhoogd van € 50.000 naar € 100.000. 2. Inzetten dekking programma verbetering openbaar vervoer voor uitvoeringsplan mobiliteitsvisie (UVP 2024-25). 3. Herinrichting Hoogstraat en Heistraat / Ekelstraat (afwaarderen huidige N629) verschoven van UVP 2024 naar 2027. Dit naar aanleiding van vertraging in het project N629 als gevolg van de stikstofproblematiek. 4. Alleen noodzakelijk onderhoud aan 30 km/zone Kruidenlaan (van UVP 2024 naar UVP 2025). 5. Alleen de schoolzone bij de 30 km/zone Zeislaan wordt uitgevoerd (van UVP 2024 naar UVP 2025). 6. Gedeeltelijke reconstructie Trommelen (eenrichtingsverkeer centrumdeel Bredaseweg) prioriteit 13 van het mobiliteitsplan is verschoven naar UVP 2027 dit naar aanleiding van de ontwikkeling Arendshof/Arendsplein. 7. Temporiseren van de reconstructie Provincialeweg Oosteind prioriteit 6 van het mobiliteitsplan waarbij in de eerste instantie alleen wordt gestart met het dorpshart (UVP 2025). 8. Vervallen van onderhoud Fietsroute Vissersweg-Beeljaarsweg en verbreden Kromgat prioriteit 24 van het mobiliteitsplan. 9. Voetgangersoversteek Europaweg t.h.v.

Meerpaal en verlengen voetpad Meerpaal prioriteit 3 van het mobiliteitsplan is met twee jaren naar achteren verschoven van UVP 2023 naar UVP 2025. 10. Keuze voor een goedkopere doch functionele en doelmatige variant van aanpassing kruispunten Vijf Eikenweg, waarmee de capaciteit wordt vergroot. Prioriteit 44 van het mobiliteitsplan. Het project wordt een jaar naar voren gehaald (UVP 2026). Randvoorwaardelijk hierbij is dat ook de provincie en bedrijfsleven meefinancieren. 11. Alleen de schoolzone en noodzakelijk onderhoud bij de 30 km/zone Den Hout wordt uitgevoerd en met een jaar verschoven (van UVP 2026 naar UVP 2027). 12. Ontsluitingsweg Dorst Oost. Prioriteit 43 van het mobiliteitsplan is met één jaar naar achteren geschoven van UVP 2026 naar UVP 2027 en verlaagd met € 400.000. De gemeenteraad heeft expliciet gevraagd om een ontsluiting voor Dorst-Oost. Deze ontsluiting wordt ook genoemd in het Masterplan Dorst. Het college trekt hiervoor maximaal € 400.000 uit. Het restant dient gefinancierd te worden door ontwikkelaars en een bijdrage uit ruimte-voor-ruimte. 13. Reconstructie kruispunt Statendamweg – Strijenstraat prioriteit 11 van het mobiliteitsplan wordt uit de begroting gehaald. 14. Amphiaterrein toevoegen aan UVP. Prioriteit 45 van het mobiliteitsplan (UVP 2027).

Voor (o.a.) de ontwikkeling van het Amphiaterrein (woningbouw en ov-hub) heeft het Rijk een financiële bijdrage van € 6 miljoen in

het vooruitzicht gesteld. Hieraan is wel een voorwaarde van medefinanciering (€ 12 miljoen) verbonden. Enerzijds is dit voor de OV-hub zelf, maar ook voor de reconstructie van de kruispunten A. v Thornstraat / Strijenstraat / Pasteurlaan / Amphiaterrein. Hoewel de verwachting bestaat dat de provincie hieraan ook haar bijdrage zal leveren, betekent dit ook een forse investering van de gemeente. Deze investering is voor 2027 opgenomen in de investeringsagenda, maar is nog niet financieel gedekt. Wij gaan ervan uit dat de eigen bijdrage van de gemeente Oosterhout in dit project maximaal € 7 miljoen gaat zijn en dat de rest middels subsidie en bijdragen gedekt zal gaan worden. Strategisch is deze ontwikkeling voor Oosterhout gemeentebreed van eminent belang: faciliteren van woningbouwontwikkeling, ondersteunen van de mobiliteitstransitie, behoud zorgfunctie. Bovendien geldt: als deze ontwikkeling niet doorgaat, zullen nog steeds kosten moeten worden gemaakt voor o.a. de aanpassing van het busstation op de huidige locatie en de aanpassing van de kruising Leijsenhoek-Abdis van Thornstraat. Datzelfde geldt voor de capaciteitsvergroting van de kruising bij het Amphiaterrein. 15. Doorstroming OV Abdis van Thornstraat prioriteit 12 van het mobiliteitsplan (inclusief ombouw rotonde Strijenstraat) stond in UVP 2025.

Deze is vervallen, omdat het onderdeel is van bovengenoemd project Amphiaterrein. 16. Ophogen van het krediet voor de reconstructie Burgemeester Holtroplaan prioriteit 1 van het mobiliteitsplan met € 1.200.000 (UVP 2024). 17. Ontsluiting Lievenshove verschuiven van UVP 2025 naar UVP 2026. Van strategisch belang voor woningbouwambities in de bestaande stad (Tricorp, Galvanitas). 18. Verschuiven van het verplaatsen fietsoversteek LMP-weg van UVP 2025 naar UVP 2026. 19. Fietsbrug Zwaaikom verschuiven van UVP 2025 naar UVP 2026. Overeenkomstig het Bestuursakkoord 2022-2026 wordt (in 2023) een finaal onderzoek gestart naar de meerwaarde en realisatiekosten van deze fietsverbinding. 20. Verschuiven kwaliteitsverbetering tussengebied Leeuwenstraat/Mathildastraat – van UVP 2023 naar UVP 2024. 21. Arendsplein: € 1.200.000 t.l.v. ABR. In de recent opgestelde Grex Arendsplein wordt een tekort van € 1,2 miljoen voorzien. Deze Grex zal binnenkort aan de gemeenteraad worden voorgelegd. Voor dit tekort zal een voorziening worden getroffen, welke gefinancierd wordt uit de Algemene Bedrijfsreserve (ABR) van het grondbedrijf.

Financieel perspectief 2023-2027 31

3.6

VEILIGHEID

3.7

MEER VOOR ELKAAR

A C C E N T E N 2024

A C C E N T E N 2024

3.6.1

3.7.1

Veiligheid

Aanpak recreatieterreinen / scheefwonen: € 44.000 (0,5 fte) De afgelopen jaren is veel geïnvesteerd op revitalisering van de recreatieparken. Hiervoor is recentelijk een collegenota vastgesteld met als doel de borging van de integrale inzet van medewerkers en taken voor de komende jaren. Een belangrijke taak is die van de consulent recreatieparken. Voor deze taak is momenteel een tijdelijke oplossing gevonden, maar voor 2024 en verder is structurele capaciteit voor deze cruciale taak nodig. De taak bestaat uit het op de parken aanwezig zijn als eerste integrale aanspreekpunt voor bewoners van de parken. Op uitvoeringsniveau zorgt hij voor de smeerolie tussen gebruikers van de parken, de eigenaren van de parken en de gemeente. Hiermee signaleren we eventuele knelpunten en problemen vroegtijdig. De voornaamste taken zijn onder andere het voeren van gesprekken en opvolgen van inschrijving van parkgebruikers in de gemeentelijke basisadministratie, feitelijke aanwezigheid op de parken en de primaire oog- en oorfunctie op de parken. De benodigde omvang is 0,5 fte structureel. Cameratoezicht: € 40.000 Het cameratoezicht in de binnenstad wordt uitgebreid. Dit wordt deels ingevuld door flexibele camera’s. Om meer camera’s te realiseren is eenmalig een extra bedrag van € 40.000 benodigd. Dit betreft: • •

extra flexibele camera’s in het centrum (kruising Kerkstraat/Arendstraat/Keiweg én extra posities op de Leijsenhoek/Leeuwenstraat en Leijsenhoek/Donkerstraat). 1 extra 4G-camera op het Bouwlingplein.

AANPASSINGEN EXPLOITATIE Bedragen x € 1.000 Omschrijving

Veiligheid Aanpak recreatieterreinen (0,5 fte) Cameratoezicht Totaal

Begrting Begrting Raming 2023 2024 2025

N N

-

44 40 84

44 44

Raming 2026

Raming 2027

44 44

44 44

Dienstverlening

Landelijke Aanpak Adreskwaliteit: € 55.000 De landelijke aanpak adreskwaliteit (LAA) is in het leven geroepen om de kwaliteit van de adresgegevens in de basisregistratie personen (BRP) te verhogen en te waarborgen. Iemand die verkeerd op een adres geregistreerd staat, kan dit gebruiken om bijvoorbeeld (belasting)schulden en boetes te ontwijken of te frauderen, maar kan ook ‘onzichtbaar’ zijn waardoor hulp niet geboden kan worden. Daarnaast is ook lang niet iedere burger zich bewust van de noodzaak van een goede inschrijving waardoor er onbedoeld fouten in de registratie ontstaan. Met LAA – ondergebracht bij de Rijksdienst voor Identiteitsgegevens – worden (risico)signalen gesignaleerd en uitgewisseld. Deze signalen wijzen op adressen waar er mogelijk iets niet klopt met de inschrijving in de BRP, denk bijvoorbeeld aan overbewoning. De gemeente onderzoekt deze signalen bijvoorbeeld via een huisbezoek en treedt persoonlijk in contact met de burger. Doordat binnen de gemeente Burgerzaken en Bouw- en woningtoezicht samenwerken, kan bijvoorbeeld illegale onderverhuur worden tegengegaan. En in de samenwerking met het sociaal team kan signalering van problemen achter de voordeur leiden tot concrete hulp aan inwoners.

De LAA en daarmee de aanpak van ondermijning, het project recreatieparken, en vroegsignalering en outreachend werken binnen het sociaal domein vragen nog meer inzet en aandacht vanuit Burgerzaken om tot een integrale aanpak te komen die leidt tot nog betere adreskwaliteit. Om deze ontwikkeling vanuit Burgerzaken op een goede wijze integraal in te zetten is vooralsnog voor de duur van één jaar extra capaciteit nodig ter grootte van 0.78 fte schaal 8 (28 uur per week). In die periode kan onderzocht worden of deze extra capaciteit structureel benodigd is.

Financieel perspectief 2023-2027 32

Uitvoering dienstverleningsvisie 1,00 fte adviseur dienstverlening: € 88.000 Binnen onze organisatie is anders dan bij veel andere gemeenten het dienstverleningsbeleid niet belegd bij een als zodanig aangewezen functie. Om de slagen te maken die de gemeente wil maken op het gebied van dienstverlening is het daarom reëel om een functie in het leven te roepen waarmee het ontwikkelen en uitvoeren van beleid wordt geborgd. Benodigd: 1 fte adviseur dienstverlening schaal 10. Uitvoeringsbudget Dienstverlening: € 50.000 Daarnaast is momenteel voor 2023 incidenteel geld beschikbaar voor het ‘dienstverleningsconcept’. Om het dienstverleningsbeleid uit te kunnen voeren en een continue aandacht en verbetering van dienstverlening te kunnen bewerkstelligen wordt € 50.000 structureel gevraagd. Doorontwikkeling website 1,50 fte webmedewerker: € 120.000 Er is een onderzoek gestart naar de website (analyse, schrapadvies, optimalisatie, treetesting). Daarbij komt ook aan de orde hoe we alle maatregelen gaan borgen en of dat onze huidige structuur met een decentrale webredactie (en 0,8 fte webadviseur) nog volstaat. De verwachting is dat er meer deskundigheid en werkzaamheid centraal vanuit Communicatie zal moeten worden ingebracht om in deze tijd de kwaliteit van de website te kunnen borgen. Een inschatting: 1,5 fte communicatie-/webmedewerker schaal 9 extra benodigd.

Dat levert enigszins een besparing bij de teams zelf op; maar gelet op de input die de teams inhoudelijk moeten blijven leveren en de relatief geringe inzet die er op dit moment is, zal de besparing daar niet noemenswaardig zijn. E-formulieren: € 95.000 Doel van de organisatie is dat de e-formulieren voldoen aan de toegankelijkheidseisen. De inschatting is dat hier een investering van 95.000 nodig kan zijn. 3.7.2

Stadhuis

Project nieuw stadhuis In onze meerjarenbegroting 2023-2026 hadden we reeds rekening gehouden met hogere lasten voor het nieuwe gemeentehuis vanaf het jaar 2022. Gezien de planvorming voor de realisatie van het gemeentehuis in Arendshof II, waarbij we voorlopig uitgaan van realisatie in 2025, zullen de lasten hiervoor niet eerder dan 2026 in de begroting terug te vinden zijn. Dit betekent dat deze lasten in de jaarschijven 2024 en 2025 kunnen vrijvallen. Voorgesteld wordt om deze lasten (2 keer € 450.000) toe te voegen aan de reservering voor het stadhuis.

3.7.3

Relatie burger en bestuur

Aanbesteding accountant: € 41.000 De nieuwe aanbesteding voor de accountantsdienstverlening laat een prijsstijging van € 41.000 zien met ingang van de controle 2023. Upgrade hardware vergadermanagementsysteem gemeenteraad: € 70.000 Er is een upgrade noodzakelijk van het vergadermanagementsysteem in de raadszaal. Enerzijds bestaat dit uit de kosten voor de vervanging van apparatuur, het inregelen, testen, trainen en het eerste jaar licenties (€ 49.000). Daarnaast wordt ook het daaraan gekoppelde raadsinformatiesysteem integraal herzien. De incidentele implementatiekosten belopen € 20.900. Voorgesteld wordt om hier een krediet voor beschikbaar te stellen van € 70.000 ten laste van de vrije reserve. Vergadermanagementsysteem gemeenteraad: € 32.800 Naast de incidentele kosten brengen deze upgrades hogere structurele kosten met zich mee. De structurele jaarlijkse kosten betreffen de abonnementen, de softwarelicenties en het onderhoud van de hardware in de raadszaal. Voor de structurele jaarlijkse kosten zal een nieuw bedrag van € 32.800 in de begroting moeten worden opgenomen. Het eindresultaat is een oplossing voor de hardwarematige problemen in de raadszaal waarbij ermee rekening is gehouden dat de nieuwe apparatuur meegaat naar de raadszaal in het nieuwe gemeentehuis.

Qua gebruik is alles na implementatie ook weer volledig bij de tijd, inclusief hybride vergadermogelijkheden, een oplossing voor schriftelijke verslaglegging, een oplossingsrichting voor archivering van de videotulen en een verbetering van de gebruikservaring; alles binnen de gebruikelijke randvoorwaarden van o.a. informatiebeveiliging.

Financieel perspectief 2023-2027 33

3.7.4

Wijkgericht werken

Wijkgericht werken: € 50.000 Momenteel is er binnen wijkgericht werken jaarlijks €300.000 beschikbaar voor investeringen (> € 25.000), en een exploitatiebudget van €50.000 welke voor verschillende zaken inzetbaar is. Wij merken dat deze verdeling niet goed past binnen de huidige praktijk. Wij stellen daarom voor om het exploitatiebudget te verhogen naar € 100.000.Het jaarlijks beschikbare krediet kan dan gelijktijdig verlaagd worden naar € 100.000. Hieruit kunnen dan nog de investeringsprojecten bekostigd worden.

AANPASSINGEN EXPLOITATIE Bedragen x € 1.000 Omschrijving

Begr 2023

Dienstverlening Landelijke Aanpak Adreskwaliteit N Dienstverleningsvisie N Dienstverleningsconcept N Doorontwikkelen website N E-formulieren N Stadhuis Vrijval reservering stadhuis N Storting vrijval stadhuis in reserve N Relatie burger en bestuur Accountantskosten (aanbesteding) A Vergadersysteem en raadsinformatiesysteem N Wijkgericht werken Wijkgericht werken N Totaal

41

41

Begr 2024

Raming 2025

Raming 2026

Raming 2027

55 88 50 120 95

0 88 50 120 0

0 88 50 120 0

0 88 50 120 0

-450

-450

0

0

450

450

0

0

41

41

41

41

36

36

36

36

50 535

50 385

50 385

50 385

AANPASSINGEN INVESTERINGEN INCIDENTEEL In de jaarlijkse meerjarenbegroting geven wij een doorkijk van de grootste investeringen per beleidsterrein voor de komende jaren. Ten opzichte van de meerjarenbegroting 2023-2027 hebben zich binnen de incidentele investeringen enkele wijzigingen voorgedaan. Onderstaand worden de jaartallen van uitvoering van deze projecten aangegeven. De wijzigingen zijn onder de tabel toegelicht. Financieel perspectief 2023-2027 34

Nr. Omschrijving 1

Toelichting

Nieuwbouw gemeentehuis Nieuwbouw gemeentehuis - aanvulling PPN 24 E-portaal website Doorontwikkeling informatiebeheer Investeringen binnenstad Doorontwikkeling datafundament Dienstverleningsconcept Inventarisatie verkeersborden Vervangen trakakasten (sleutelbeheerssysteem) Laadinfrastructuur gemeentewerf ten behoeve van elektrische wagens Dak Ridderstraat 34 Vervanging camera's binnenstad

2024

2025

2026

2027

27.006.000

2023

5.195.000

385.000

385.000

385.000

x x x x x x x x x

x x x x x

x x x -

x x x

x x x

Financieel perspectief 2023-2027 35

x x x x

Toelichting op wijzigingen 1. Stadhuis. Ramen aanvullend tekort stadhuis van € 3.200.000. De huidige raming behorende bij het Voorlopig Ontwerp gaat, inclusief de besloten aanpassingen, uit van een investeringsbedrag van circa € 38,7 miljoen excl. BTW. Naast de investeringskosten voor de realisatie (van het gebouw), is ook een eerste inschatting gemaakt voor de kosten van de inrichting en de aanpassingen van de openbare ruimte gelegen rondom het nieuwe gebouw. Voorgesteld wordt om hiervoor aanvullend rekening te houden in de begroting met een maximale investering van € 8,0 miljoen. Dekking van de totale investering is voorzien in: a.

Vrije Reserve € 17,82 miljoen. Stelpost exploitatie € 9,75 miljoen.

A C C E N T E N 2024 3.8.1

Stelposten (alleen begroting)

Inzet stelpost prijscompensatie: € 713.000 Op diverse plaatsen wordt extra geld gevraagd voor de indexatie van bestaande contracten. In de begroting 2023 is een stelpost prijscompensatie gevormd voor dit doel. Met het toekennen van de gevraagde prijscompensatie, kan deze stelpost komen te vervallen. Dat levert een structureel voordeel op van ruim € 7 ton.

Bedragen x € 1.000 Omschrijving

d. Vrijval energie € 4,0 miljoen e. Huur Equalit € 6,5 miljoen. f.

FINANCIEEL SOLIDE

AANPASSINGEN EXPLOITATIE

b. Vrijval exploitatie € 0,9 miljoen. c.

3.8

Parkeerinkomsten € 4,0 miljoen.

g. Huur H&M € 5,4 miljoen. Dat maakt dat op basis van de huidige uitgangspunten de totale dekking op dit moment circa € 48,4 miljoen bedraagt en dus ruim afdoende is om zowel bouw als inrichting mee te kunnen financieren. Echter bij het kapitaliseren van een aantal dekkingsposten, te weten de ‘Stelpost exploitatie’, ‘Vrijval energie’, ‘Huur Equalit’, ‘Parkeerinkomsten’ en ‘Huur H&M’, is uitgegaan van een rente van 1,3%. Aangezien de rente de afgelopen periode is gestegen en nog steeds doorstijgt, zal de dekking van deze vijf posten tezamen uiteindelijk lager zijn dan de € 29,65 miljoen hierboven. Ter illustratie: Als we uitgaan van een rente van 2,2% gemiddeld (en dat is op basis van de huidige investeringsplanning en renteontwikkeling de verwachting), dan daalt de dekking uit deze posten naar € 24,75 miljoen. Dat is dus € 4,9 miljoen minder aan beschikbare dekking. Derhalve wordt voorgesteld om voor het project nieuw stadhuis aanvullend € 3,2 miljoen te ramen om dit risico op te vangen.

Stelposten Inzet stelpost prijscompensatie Totaal

3.9

Financieel perspectief 2023-2027 36

Begr 2023

Begr 2024

Raming 2025

Raming 2026

Raming 2027

-713

-709

-709

-709

-709

-713

-709

-709

-709

-709

AANPASSINGEN EXPLOITATIE

GEMEENTELIJKE ORGANISATIE

A C C E N T E N 2024 3.9.1

Bedragen x € 1.000 Omschrijving

Gemeentelijke organisatie

Energielasten: € 287.000 Door de stijgende energieprijzen zijn ook de energielasten voor het gemeentelijk vastgoed toegenomen met € 287.000. Pand Ridderstraat 34: € 47.000 Het pand Ridderstraat 34 wordt overgedragen aan Delta Onderwijs (dislocatie Westhoek). De huuropbrengsten van dit pand ad € 83.000 komen dan te vervallen. Door het afstoten van het pand vervallen ook de onderhoudslasten van € 35.000.Dit levert een nadeel op van € 47.000. Indexering contracten gebouwenonderhoud: € 48.000 De prijsstijgingen voor elektra- en bouwkundig onderhoud voor de lopende contracten zijn doorgerekend op basis van de uitgaven van 2022. Dit komt neer op een stijging van € 48.000 totaal voor alle gebouwen. Meerjarig onderhoudsprogramma accommodaties: € 20.000 De objecten Park Floralia en de Jonge Renner zijn overgedragen aan de gemeente. Deze dienen opgenomen te worden in het MJOP. Dit betekent dat het budget jaarlijks opgehoogd moet worden met € 20.000 in de exploitatie. Automatisering: € 200.000 Het aandeel kosten gemeente Oosterhout in Equalit kent naar verwachting een tekort van € 200.000. De oorzaken zijn prijsindexering, stijging kosten leveranciers, toename aantal accounts medewerkers en nieuwe projecten. De raming voor 2023 op de post automatisering bedraagt zo’n € 3,8 miljoen.