programmabegroting 2026-2029
Tekst van het document
50
Ontstenen in kernen van Oost Gelre
100
Rehabilitatie verhardingen buiten de bebouwde kom
1.200
Renovatie gemalen en drukunits
200
12
Rioolrenovatie obv beheerprogramma
100
6
Onderzoeken en plannen uit WRP Uitvoeringsagenda energietransitie - werkstroom gemeentelijk vastgoed- versneld vervangen openbare verlichting
Budgettaire lasten
-78
50
500
-32
38
Omschrijving
Investeringen
Dekking uit riolering
Dekking uit reserves
Budgettaire lasten
Reconstructie Pastoor Zanderinkstraat en de Haare te Zieuwent
1.066
Aanleg en verbetering riolering Pastoor Zanderinkstraat en de Haare te Zieuwent
1.006
Herinrichting Richterslaan te Lichtenvoorde
2.500
DPRA maatregel realiseren bovengronds afstromen hemelwater ivm wateroverlast Richterslaan
150
Visie Bewegen, Ontmoeten en Spelen (gezonde leefomgeving)
238
-15
Herstel vestingwal Ziekenhuisstraat Groenlo
680
-51
Oplossing knelpunten hemelwaterafvoer diverse kernen
80
4
Duurzame omvorming openbare ruimte tbv klimaatdoelstellingen en wateroverlast
100
6
Herinrichting kruispunt Kievitstraat-Varsseveldseweg te Lichtenvoorde
263
Maatregel DPRA, afvoeren hemelwater Schatbergstraat via Kievitstraat naar Roerdomp te Lichtenvoorde
200
-69
58
-163
9
-17
12
39
Omschrijving
Investeringen
(Voorbereidingskrediet) Herinrichting Lichtenvoordseweg (Oude Aaltenseweg Mattelierstraat) te Groenlo
50
Herinrichting Kerkhoflaan, gedeelte Richterslaan-einde weg te Lichtenvoorde
420
(Voorbereidingskrediet) Reconstructie Rembrandtplein, Oude Aaltenseweg(gedeelte Bronckhorststraat-Dr. Schaepmanstraat), Hugo de Grootstraat, Dr. Schaepmanstraat en Vondelstraat te Lichtenvoorde
110
(Voorbereidingskrediet) reconstructie Het Blik te Groenlo
110
Dekking uit riolering
Dekking uit reserves
Budgettaire lasten
-27
Programma stad Groenlo doorontwikkeling pijler 3 en 4
100
2027: Groenlo 750 jaar stadsrechten / 400 jaar na Slag om Grolle
100
Klimaatmaatregelen voor alle kernen
40
Huisvesting bijzondere doelgroepen
95
Duurzame vervanging van (laan)bomen als gevolg van uitval vanwege klimatologische omstandigheden
100
Uitbreiding van taken met de komst van de Omgevingswet en
150
40
Omschrijving
Investeringen
Dekking uit riolering
Dekking uit reserves
Budgettaire lasten
de Wet Kwaliteitsborging Versnelling woningbouwopgave
Totaal
350
9.573
157
1.230
-507
41
Programma 2 - Welzijn Leeswijzer Programma 2 omvat veel verschillende elementen die allemaal betrekking hebben op het sociaal domein in de breedste zin, dus inclusief onderwijs, cultuur en sport. Daarbinnen richten we ons o.a. op de volgende speerpunten: •
We zetten in op het bevorderen van een gezonde leefstijl voor zowel volwassenen als kinderen/jongeren.
•
We blijven inzetten op het terugdringen van alcohol- en drugsgebruik.
•
We faciliteren dat iedereen kan meedoen in de maatschappij passend bij de mogelijkheden van de inwoner. Dit geldt voor wonen, werk, maar ook voor ontmoeten, dus participeren in de brede zin.
•
Onderwijsontwikkelingen en in het bijzonder de ontwikkeling van 3 onderwijslocaties in Groenlo.
•
We blijven inzetten op bijdragen naar vermogen. Daar waar het (even) niet lukt, geven we een steuntje in de rug.
•
De nieuwe sporthal in Groenlo biedt een mooie plek en kansen voor de binnensportverenigingen en het onderwijs samen.
•
We ondersteunen vrijwilligers door inzet van onze vrijwilligerscoördinator en onze website www.vrijetijdsmakelaar.nl.
•
We ondersteunen inwoners met dementie en hun netwerk.
•
We ondersteunen (jonge) mantelzorgers.
•
We zetten maximaal in op vroegsignalering om problematische schulden bij inwoners te voorkomen.
•
We ontwikkelen samen met de kunst- en cultuursector een kunst- en cultuurbeleid.
•
Onze gemeente zet sterk in op preventieve zorg en blijft dat ook de komende jaren doen.
•
We ondersteunen overlastgevende jongeren om weer vooruit te komen.
•
We blijven inzetten op een goed functionerende veiligheidsketen.
Dit is slechts een deel van onze inzet, in dit programma leest u alle doelstellingen en wat wij ervoor gaan doen om deze te behalen. Dit programma is opgebouwd van preventieve inzet tot de inzet van maatwerk: •
Gezonde leefstijl
•
Iedereen doet mee
•
Een duwtje in de rug
•
Zorg voor wie dat nodig heeft
42
Thema1 - Gezonde leefstijl
Ambitie Het grootste goed van de gemeente zijn onze inwoners. We vinden het belangrijk dat inwoners gezond zijn, gelijke kansen hebben op een gezonde leefstijl en zo lang mogelijk mee kunnen doen. De leefbaarheid, de fysieke en sociale leefomgeving spelen ook een belangrijke rol bij de mentale en fysieke gezondheid van onze inwoners. Onderdeel van een gezonde leefstijl is vrijetijdsbesteding. Voor sportstimulering doen we een beroep op de sport- en cultuurcoaches. Zij leveren in Oost Gelre hier een bijdrage aan en we sluiten aan bij ontwikkelingen zoals het lokaal beweeg- en sportakkoord ‘Heel Oost Gelre Beweegt’. Dit willen we koesteren en verder versterken. Onze sport- en cultuurverenigingen zijn hierbij van belang. We willen ervoor zorgen dat de cultuur- en sportbeoefening in de gemeente verder toeneemt, omdat dit ook kan bijdragen aan een gezonde leefstijl van onze inwoners. Het drugs- en alcoholgebruik willen we daarentegen terugdringen, onder meer door daarbij een voortrekkersrol te vervullen in de communicatie richting de jeugd (en hun ouders) rondom de gevaren van alcohol en drugs. Wij zetten in op een gezonde leefstijl samen met onze netwerkpartners. In deze begroting worden belangrijke pijlers ter bevordering van de gezonde leefstijl benoemd.
In de nota Gezondheid, Bewegen en Sport gaan we verder in op preventie, gezondheid en sport (als middel) en het bevorderen, beschermen en stimuleren van een gezonde leefstijl. Dit sluit aan bij de landelijke ontwikkelingen waarin gewerkt wordt aan Gezond Actief Leven Akkoorden (GALA). Gezonde leefstijl is de norm!
Doelstellingen Doel 1.1: Inwoners hebben (kennis van) een gezonde leefstijl We maken inwoners bewust van een gezonde leefstijl en stimuleren een gezonde leefstijl door preventief aanbod. We dragen daarmee bij aan het gezond opgroeien en het vitaal oud(er) worden van inwoners van Oost Gelre.
Doelstellingen Doel 1.2: Het alcohol- en drugsgebruik neemt af en inwoners gaan verantwoord om met alcoholgebruik We zetten in op een preventieve aanpak tegen alcohol- en drugsgebruik. Hierbij spreken we inwoners aan op hun eigen verantwoordelijkheid. Het is de verantwoordelijkheid van iedereen, niet alleen van de gemeente.
Doelstellingen Doel 1.3: Kinderen en jongeren voldoen aan de beweegnorm Het stimuleren van een gezonde leefstijl staat in Oost Gelre hoog in het vaandel. De beweegnorm is daar een onderdeel van. Kinderen en jongeren worden dagelijks in staat gesteld om te sporten en te bewegen. Op school, tijdens de gymles en in de pauze, maar ook bij de naschoolse opvang, bij sportverenigingen en in de vrije tijd. Het aantal jeugdigen (t/m 12 jaar) in Oost Gelre beweegt meer dan in onze regio. Ook spelen kinderen vaker (dagelijks) buiten. Toch is er ook een groep kinderen die minder beweegt dan gemiddeld. Deze groep willen we bereiken en meer in beweging brengen.
43
Doelstellingen Doel 1.4: Jeugd en jongvolwassenen ervaren minder prestatiedruk We zetten (preventief) in op bevordering van de mentale gezondheid van jeugd en jongvolwassenen en maken het onderwerp bespreekbaar. Thema 2 - Iedereen doet mee
Ambitie In Oost Gelre is het aantal inwoners dat meedoet in de samenleving al jaren op een hoog niveau. Hier zetten we in het verleden al op in en dit willen we verder versterken. In Oost Gelre moet er altijd plaats en ruimte zijn voor iedereen om mee te doen en om zijn/haar talenten ten volle te kunnen ontplooien. Ongeacht iemands herkomst, geaardheid, lichamelijke of verstandelijke beperking of vermogen. We willen daarmee blijven zorgen voor een gezonde, sociale, hechte, productieve en duurzame toekomst voor al onze inwoners.
1. Kinderen en jongeren groeien veilig en gezond op
Ambitie Wij dragen eraan bij dat kinderen en jongeren in Oost Gelre veilig en gezond opgroeien.
Doelstellingen Doel 1.1: Informatie over opvoeden en opgroeien is vrij toegankelijk beschikbaar voor ouders en jongeren We bieden opvoed- en opgroei-informatie aan via diverse kanalen.
Doelstellingen Doel 1.2: Waar mogelijk en wenselijk, streven naar minder inzet van maatwerkvoorzieningen voor jeugdigen We zetten preventieve, voorliggende voorzieningen in voordat we over gaan tot inzet van maatwerkvoorzieningen daar waar dit passend en gewenst is. Voorbeelden hiervan zijn de inzet van gezinsondersteuning door Yunio, de eerstelijns ondersteuning van het ondersteuningsteam en de inzet van de POH jeugd bij de huisarts. Daarnaast werken we vanuit de methode Verklarend (gezinsgericht) analyseren, waarin alle uitvoerend werkers op jeugd zijn getraind. Hiermee hopen we nog meer de beweging naar preventieve en voorliggende voorzieningen te kunnen maken, evenals dat we de invloed van problemen op ouderniveau meteen aan de voorkant helder in beeld krijgen en bespreekbaar maken in de weg naar wat een passende maatwerkvoorziening is.
2. Goed onderwijs voor iedereen
Ambitie Goed onderwijs biedt iedereen de kans om talenten te ontwikkelen en uit te groeien tot volwaardige en betrokken inwoners.
44
Doelstellingen Doel 2.1: Elke leerling krijgt een goede onderwijsplek met ondersteuning waar nodig Kinderen worden thuis en op school voorbereid op hun rol en plek in de samenleving. Voor veel ouders is het belangrijk dat de identiteit van de school aansluit bij de opvoeding die zij hun kind geven. De school kijkt samen met ouders of de school passend is. Een school biedt elke leerling een zo passend mogelijke vorm van onderwijs (zorgplicht). Kan de school dat niet zelf, dan moet zij de ouders een voorstel doen voor een ander, wél passend aanbod. Wij werken met het onderwijs samen als kinderen in de school extra ondersteuning nodig hebben in een vorm van (preventieve) jeugdhulp. Hoewel de invloed van de gemeenten op de inhoud van het onderwijs beperkt is (dit is het terrein van het schoolbestuur), is er op lokaal niveau aandacht voor (inclusiever) onderwijs. De gemeente is verantwoordelijk voor het regelen van vervoer naar een passende onderwijsplek indien deze niet thuisnabij is.
Doelstellingen Doel 2.2: Faciliteren van adequate onderwijshuisvesting We faciliteren adequate onderwijshuisvesting aan de hand van het Integraal Huisvestings Plan (IHP). Het IHP geeft helderheid over de staat van huisvesting, de noodzakelijke investeringen en de prioritering van verbouw en nieuwbouw. Dit met als doel dat er een integrale afweging plaatsvindt, rekening houdend met alle scholen en de beschikbare financiële middelen van de gemeente.
Doelstellingen Doel 2.3: Voorkomen van voortijdig schoolverlaten Het doel is dat alle jongeren het onderwijs verlaten met een toekomstperspectief in de vorm van een startkwalificatie (een diploma havo, vwo, mbo-niveau 2 of hoger), arbeidsplaats of dagbesteding.
3. Iedereen draagt bij naar vermogen
Ambitie Iedereen draagt bij naar vermogen en krijgt een steuntje in de rug waar nodig. Arbeidsparticipatie is naast maatschappelijke participatie van groot belang voor onze gemeente. We vinden het belangrijk dat onze inwoners werken en meedoen in de samenleving: dit zijn immers de beste sociale voorzieningen. We willen onze inwoners zoveel mogelijk motiveren om te participeren, opdat ze minder afhankelijk hoeven te zijn van het sociale vangnet waar we in Fijnder-verband in voorzien. We willen dat ook onze ondernemers daaraan bijdragen en meer werkplekken aanbieden aan inwoners met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt.
45
Doelstellingen Doel 3.1: Werk moet lonen Als inwoners een baan vinden, moeten ze er ook daadwerkelijk op vooruit gaan en geen armoedeval ervaren. Als gemeente is onze invloed beperkt, maar met de werkaanvaardingspremie hebben we een instrument om de armoedeval te dempen.
Doelstellingen Doel 3.2: Inwoners tussen de 18 en 67 jaar verrichten arbeid die past bij hun mogelijkheden Inwoners vanaf 18 jaar gaan naar school, werken of maken gebruik van passende dagbesteding/daginvulling. Sommige inwoners hebben hierbij ondersteuning nodig. Het werk of activiteiten moet(en) aangepast worden aan de mogelijkheden van de inwoner. Denk hierbij aan de doorgaande lijn van arbeidsmatige dagbesteding tot regulier werk.
Doelstellingen Doel 3.3: Werk is de sleutel tot integratie Integreren gaat het snelst als nieuwkomers zoveel mogelijk meedoen in de samenleving. Voor alle nieuwkomers wordt inburgering op maat mogelijk gemaakt, zodat zij de meest passende leerroute kunnen volgen met als doel de inburgering op eigen niveau te behalen.
Doelstellingen Doel 3.4: Mensen met een arbeidsbeperking hebben de mogelijkheid te werken in het reguliere bedrijfsleven Ook inwoners met een arbeidsbeperking kunnen in veel gevallen met ondersteuning goed functioneren in het reguliere bedrijfsleven. We zetten hiervoor langdurige loonkostensubsidie, jobcoaching en inclusieve technologie in.
Doelstellingen Doel 3.5: Er zijn beschutte werkplekken beschikbaar Samen met het bedrijfsleven en Fijnder creëren we voldoende beschutte werkplekken zodat iedereen binnen onze gemeente met een indicatie beschut werk een geschikte werkplek heeft. De groep inwoners die de grootste begeleidingsbehoefte heeft, kan met het beëindigen van de instroom in de Wsw een indicatie aanvragen voor beschut werk. Gemeenten bieden geïndiceerde inwoners Nieuw Beschut Werk een dienstverband aan en plaatsen hen op een zo regulier mogelijke werkplek op een passende functie, zolang het maximum van de taakstelling niet is bereikt. De taakstelling voor 2026 is nog niet bekend.
46
4. Thuis wonen en participeren als het kan
Ambitie Inwoners kunnen zo lang mogelijk thuis blijven wonen en deelnemen aan het dagelijks leven.
Doelstellingen Doel 4.1: Inwoners goed voorlichten over alle mogelijkheden om zo lang mogelijk thuis te blijven wonen en deel te nemen aan het dagelijks leven We zetten actief in op voorlichting, zodat inwoners goed op de hoogte zijn van de mogelijkheden. We participeren in de regionale campagne Denk vandaag aan morgen.
Doelstellingen Doel 4.2: Behouden van voorzieningen en verbindingen die bijdragen aan het in stand houden van Oost Gelre als dementievriendelijke gemeente Dementie is in de gemeente Oost Gelre geen taboe. Inwoners die (in hun omgeving) te maken krijgen met dementie weten tijdig ondersteuning te regelen om de zorg voor inwoners met dementie uit te voeren. We streven ernaar dat inwoners met dementie zo lang mogelijk kunnen participeren in de samenleving.
Doelstellingen Doel 4.3: Inwoners ervaren een fysiek veilige omgeving Het betreft hier veiligheid in de brede zin: veiligheid rondom wonen, vervoer en de fysieke leefomgeving.
5. Ontmoeten voor iedereen
Ambitie Inwoners hebben de mogelijkheid elkaar te ontmoeten en kunnen deelnemen aan activiteiten gericht op ontmoeting, cultuur en ontspanning, ook om eenzaamheid te voorkomen.
Doelstellingen Doel 5.1: Er zijn laagdrempelige mobiliteitsvoorzieningen aanwezig om participatie mogelijk te maken Wij ondersteunen door vrijwilligers mogelijk gemaakte lokale mobiliteitsvoorzieningen. Deze zijn gratis of via een kleine (vrijwillige) bijdrage beschikbaar voor inwoners.
47
Doelstellingen Doel 5.2: Inwoners kennen het vrijetijdsaanbod en worden ondersteund bij het doen van vrijwilligerswerk We maken het vrijwilligersaanbod inzichtelijk op het vrijwilligersprikbord op www.sameninoostgelre.nl en via www.vrijetijdsmakelaar.nl. Het platform vrijetijdsmakelaar.nl geeft een overzicht van alles wat er voor inwoners te doen is in hun vrije tijd. Inwoners kunnen met hun vragen terecht bij de vrijwilligerscoördinator. Komend jaar evalueren we de werking van het platform en onderzoeken we alternatieven/aanvullingen om het vrijwilligersaanbod nog beter bij onze inwoners onder de aandacht te brengen.
Doelstellingen Doel 5.3: In elke kern zijn ontmoetingsmogelijkheden voor inwoners Ontmoeting is belangrijk om de sociale samenhang in de dorpen te behouden en belangrijk om eenzaamheid te verminderen. In elke kern is een ontmoetingsmogelijkheid beschikbaar.
Doelstellingen Doel 5.4: Voor inwoners ouder dan 67 jaar zijn er mogelijkheden voor ontmoeting Inwoners van 67 jaar en ouder krijgen de gelegenheid contacten te onderhouden met anderen en ontvangen daarbij ondersteuning van vrijwilligers(organisaties). In elke kern is een ontmoetingsmogelijkheid geleid door vrijwilligers.
Doelstellingen Doel 5.5: Voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid zijn er mogelijkheden voor ontmoeting Inwoners met een psychische kwetsbaarheid krijgen de gelegenheid contacten te onderhouden met anderen en ontvangen daarbij ondersteuning van vrijwilligers(organisaties). In Lichtenvoorde en Groenlo is een inloopvoorziening beschikbaar onder professionele leiding.
6. Oost Gelre is een inclusieve gemeente
Ambitie Oost Gelre is een inclusieve samenleving waar iedereen zich veilig en gezien voelt en kan participeren ongeacht herkomst, geaardheid, lichamelijke of geestelijke beperking. Ook vormt de fysieke omgeving geen belemmering.
48
Doelstellingen Doel 6.1: De openbare ruimte is voor alle inwoners fysiek toegankelijk Daar waar mogelijk lossen we fysieke beperkingen in de openbare ruimte op, zodat iedereen kan participeren. Voorjaar 2025 is de lokale woonzorgvisie vastgesteld. Onderdeel hiervan is extra uitwerking van het thema openbare ruimte en inclusie. Hier wordt in 2026 uitvoering aan gegeven.
Doelstellingen Doel 6.2: Inwoners ervaren een sociaal veilige omgeving Inwoners voelen zich veilig en weten om te gaan met digitale veiligheid, babbeltrucs aan de voordeur, veiligheid op het gebied van het kunnen melden van zorg om anderen.
Doelstellingen Doel 6.3: Vooroordelen die er bestaan naar inwoners met een andere achtergrond of geaardheid moeten worden geslecht Alle inwoners van Oost Gelre zijn gelijk. We gaan proactief aan de slag met het slechten van vooroordelen.
7. Oost Gelre staat voor kunst en cultuur
Ambitie Oost Gelre is een evenementengemeente. Kunst en cultuur vervullen hierbij een belangrijke rol. Door het opstellen van een Cultuurnota onderkennen wij als gemeente dit belang. We mogen trots zijn op onze rijke culturele sector. Daarnaast ontstaat er landelijk steeds meer aandacht voor kunst en cultuur als middel binnen het sociaal domein. Zo draagt het bij aan de persoonlijke ontwikkeling, vergroot het het cultureel en historisch besef, wordt het ingezet voor de ontwikkeling van creativiteit, speelt het een grote rol in de positieve gezondheid en draagt het bij aan het aspect dat iedereen (langer) mee kan doen in de samenleving.
Doelstellingen Doel 7.1: Het kunst- en cultuuraanbod is meer zichtbaar Oost Gelre kenmerkt zich door een breed aanbod aan kunst en cultuur. We willen niet voor niets 'evenementengemeente' zijn. Het is onze ambitie om het culturele aanbod meer zichtbaar te maken. Daarnaast is het van belang dat culturele organisaties elkaar beter weten te vinden, waardoor bestaande verbindingen worden versterkt en nieuwe samenwerkingen ontstaan. Zichtbaarheid, verbinding en samenwerking zijn de kernbegrippen. In 2026 komt er extra budget beschikbaar middels het Cultuurfonds voor innovatieve ideeën op het gebied van kunst en cultuur. Samen met de Cultuurraad wordt bekeken op welke manier deze ideeën opgehaald en gehonoreerd gaan worden.
49
Doelstellingen Doel 7.2: Realiseren en faciliteren van een breed aanbod van kunst en cultuur in het (basis)onderwijs In samenwerking met de scholen komen we tot een breed gedragen aanbod van kunst en cultuur (jaarprogramma kunst- en cultuureducatie in Oost Gelre aan de hand van het Lokaal Cultuurconvenant).
Doelstellingen Doel 7.3: Realiseren van een passende huisvesting voor ons culturele aanbod We vinden het belangrijk dat culturele organisaties en verenigingen passend en toekomstbestendig zijn gehuisvest. Daarnaast kijken we samen met de culturele centra hoe we deze zo optimaal mogelijk kunnen inrichten. Om evenementen en muzikale uitingen een permanente plek te kunnen bieden, jongeren te trekken en te behouden binnen onze gemeente, willen we een poppodium (locatie voor evenementen) creëren in Lichtenvoorde. Dit podium dient ook als tentoonstellingsruimte en creatieve plek voor kunstenaars. De eerste stappen zijn gezet door de aankoop van de St. Bonifatiuskerk en pastorie. Samen met de bevolking wil de gemeente invulling geven aan dit pand waarbij het realiseren van een evenementenlocatie de wens is van het college. Dit gebeurt middels een marktconsultatie en een tender. Thema 3 - Een duwtje in de rug
Ambitie De leefbaarheid en sociale cohesie van de gemeente is voor een belangrijk deel te danken aan de zelfredzaamheid van onze inwoners. Dit kenmerkt onze inwoners en hier zijn we trots op. Deze zelfredzaamheid is echter niet altijd een vanzelfsprekendheid. Daarom willen we er de komende periode voor zorgen dat echt iedereen kan meedoen en ook mee kan blijven doen in onze gemeente.
1. Opgroeien en ontwikkelen met een beetje hulp
Ambitie Kinderen en jongeren in Oost Gelre kunnen door een duwtje in de rug veilig en gezond opgroeien en ontwikkelen zich zo goed mogelijk.
Doelstellingen Doel 1.1: Kinderen stromen, waar mogelijk, zonder achterstand in het basisonderwijs in Wij vergroten de onderwijskansen van kinderen die dit nodig hebben door inzet van Voor- en Vroegschoolse Educatie.
50
Doelstellingen Doel 1.2: Ondersteunen van jongeren en ouders bij lichte opgroei- en opvoedingsvragen met een structureel beschikbaar aanbod Wij behandelen het probleem van jeugdigen en ouders laagdrempelig en proberen in eerste instantie eerstelijns zorg/passende hulp in te zetten (inzet van de praktijkondersteuner huisarts (POH) of het ondersteuningsteam (OT). We willen door normalisatie problematisering voorkomen.
Doelstellingen Doel 1.3: Zicht hebben op kwetsbare en/of overlastgevende groepen/individuen en een plan maken om deze jongeren vooruit te helpen Ons plan van aanpak moet voorkomen dat jongeren (verder) afglijden. We helpen hen het leven weer op te pakken. We werken daarbij intensief samen met buurtgemeenten en netwerkpartners, zoals politie, scholen en Mazzel (jongerenwerk). Ook de realisatie van JOP's (Jongeren OntmoetingsPlekken) draagt bij om overlast te voorkomen.
2. Thuiswonen met een beetje hulp
Ambitie Inwoners krijgen een steuntje in de rug om zo lang mogelijk thuis te kunnen blijven wonen en deel te nemen aan het dagelijks leven.
Doelstellingen Doel 2.1: Inwoners anticiperen tijdig op het ouder worden en nemen maatregelen om zo lang mogelijk thuis te kunnen blijven wonen Inwoners nemen op tijd maatregelen, ondersteund door gemeentelijke maatregelen, informatie en subsidie.
Doelstellingen Doel 2.2: Inwoners die hun huishouding (weer) zelfstandig willen kunnen uitvoeren, kunnen gebruik maken van reablement-ondersteuning We leren inwoners hoe ze met nieuwe technieken/manieren langer het huishouden zelf kunnen doen, waardoor professionele hulp bij het huishouden wordt beperkt of later nodig is.
Doelstellingen Doel 2.3: Mantelzorgers worden goed ondersteund Mantelzorgers zorgen ervoor dat hun naaste zo lang mogelijk zelfstandig kan blijven wonen. Dit zorgt vaak voor een grote belasting van deze mantelzorger. Door ondersteuning beschikbaar te stellen, die aansluit bij de vraag van de mantelzorger, kan overbelasting van mantelzorgers worden voorkomen.
51
3. Meedoen met een beetje hulp
Ambitie Met een (klein) beetje hulp kan iedereen in Oost Gelre (weer blijven) meedoen.
Doelstellingen Doel 3.1: Inwoners die beperkingen ervaren in hun dagelijks functioneren ontvangen handvatten om weer te kunnen participeren (preventie is het uitgangspunt) Om te kunnen participeren moeten basisvoorwaarden op orde zijn. Zorgen om schulden, werkloosheid, de weg niet weten in de bureaucratie kunnen participatie in de weg staan. Ondersteuning bij het wegnemen van deze drempels is dan nodig, maar ook inzet om het voorkomen van het (weer) ontstaan van deze drempels (inzet op preventie). We ondersteunen inwoners die soms even hulp nodig hebben, zodat ze daarna zelf de draad weer op kunnen pakken.
Doelstellingen Doel 3.2: Nieuwkomers vinden snel hun weg in de samenleving Nieuwkomers kunnen een beroep doen maatschappelijke begeleiding en ondersteuning. Vluchtelingenwerk begeleidt hen de eerste 9 maanden om de praktische zaken te regelen. Daarnaast heeft Vluchtelingenwerk een grote rol in het aanvragen van de gezinsherenigingen; de juridische begeleiding is van groot belang. Voor statushouders die na 9 maanden nog niet zelfstandig genoeg zijn, kunnen wij verlenging aanvragen. Doel is wel dat statushouders na 9 maanden zo veel mogelijk gebruik maken van onze reguliere hulpverlening, denk hierbij o.a. de formulierenbrigade.
Doelstellingen Doel 3.3: Voorkomen van problematische schulden Problematische schulden drukken zwaar op huishoudens en zorgen voor veel stress. We willen voorkomen dat schulden ontstaan door al in een vroeg stadium contact op te nemen met inwoners. Dit doen wij aan de hand van signalen over betalingsachterstanden die via de vroegsignalering binnenkomen. Indien inwoners schulden hebben, ondersteunen wij hen bij het oplossen van hun schulden. Daarnaast zetten we mensen weer in hun kracht door budgetteringscursussen aan te bieden. Ook ondersteunen wij gedupeerden in de toeslagenaffaire in hun (financiële) herstel.
Doelstellingen Doel 3.4: Voorkomen van uitsluiting door een laag inkomen Een laag inkomen kan ook uitsluiting en een sociaal isolement tot gevolg hebben. Om dit zoveel mogelijk te beperken, kennen we verschillende ondersteuningsmogelijkheden voor jeugdigen (kindregelingen Fijnder, Jeugdfonds voor sport & cultuur) en volwassenen (Volwassenenfonds voor sport & cultuur).
52
Doelstellingen Doel 3.5: Jongeren die mantelzorgtaken verrichten kunnen blijven meedoen met hun leeftijdsgenoten Mantelzorg op jonge leeftijd maakt dat jongeren onvoldoende 'jong' kunnen zijn en dezelfde dingen kunnen doen als hun leeftijdsgenoten. Dit belemmert hun ontwikkeling. Wij willen deze belemmering wegnemen door ons ondersteuningsaanbod aan te laten sluiten op de leefwereld van de jongeren.
Doelstellingen Doel 3.6: Elke inwoner is voldoende digitaal vaardig en taalvaardig Niet kunnen lezen en schrijven of niet digitaal vaardig zijn brengt schaamte met zich mee bij inwoners. Hulp vragen is vaak moeilijk. We ondersteunen inwoners bij hun digitale vaardigheid en taalvaardigheid. Hierbij sluiten we aan bij de mogelijkheden van de inwoner. Voor iedere laaggeletterde inwoner zijn er plekken/projecten in de buurt bereikbaar waar zij hun vaardigheden kunnen verbeteren. Thema 4 - Zorg wie dat nodig heeft
Ambitie De gemeente heeft de afgelopen jaren op het gebied van sociale voorzieningen een stevig fundament gebouwd voor onze inwoners. Inwoners die dat nodig hebben ontvangen ondersteuning. Tegelijkertijd moeten we constateren dat de wereld in beweging is en er veel onzekerheden op ons afkomen. Juist daarom hebben we de ambitie om het solide fundament van onze sociale voorzieningen intact te laten. We willen er zo voor zorgen dat zorg voor iedereen bereikbaar en op een hoog peil blijft, zodat onze inwoners thuis kunnen blijven wonen als zij dat willen en zodat onze kinderen een veilige omgeving hebben om in op te groeien.
1. Goede zorg voor iedereen
Ambitie Iedere inwoner heeft recht op passende en goede zorg.
Doelstellingen Doel 1.1: Iedere inwoner ontvangt de voorziening/zorg die noodzakelijk is Wij zijn (regionaal) verantwoordelijk voor een dekkend zorglandschap, zodat elke inwoner (zowel jeugdigen als volwassenen) de zorg of voorziening ontvangt die noodzakelijk is. Deze hulp of voorziening verstrekken wij via een geschikte (gecontracteerde) zorgaanbieder. Inwoners kunnen gebruikmaken van een Persoonsgebonden budget (pgb) om de ondersteuning in te kopen, indien dat gewenst en mogelijk is. Bij ondersteuning mag wet- en regelgeving niet in de weg staan en kijken we over de grenzen heen van de Participatiewet, Wmo en de Jeugdwet. Om nog beter maatwerk te kunnen bieden, hebben de uitvoerend werkers van de afdeling Mens en Samenleving de training Omgekeerde Toets gevolgd.
53
Doelstellingen Doel 1.2: Inwoners ontvangen kwalitatief goede zorg of een goede voorziening Wij monitoren de zorg die onze inwoners ontvangen en grijpen in bij zorg die onder de maat is. Denk hierbij bijvoorbeeld aan goede hulp bij het huishouden of een goed functionerende rolstoel. Vanzelfsprekend werken we hierbij datagedreven.
Doelstellingen Doel 1.3: Zorggeld wordt rechtmatig besteed Wij zien lokaal en regionaal toe op rechtmatige besteding van zorggelden. Bij vermoedens van misbruik, grijpen wij in. Door het aanstellen van twee extra toezichthouders in de regio komt hier meer aandacht voor.
2. Zorg bij veilig en gezond opgroeien
Ambitie Kinderen en jongeren in Oost Gelre, die dat nodig hebben, ontvangen ondersteuning met als doel dat ze veilig en gezond opgroeien. Waar de mate van veiligheid in het geding komt, kan het ondersteuningsteam en de jeugdconsulenten terecht bij de interne aandachtsfunctionaris huiselijk geweld en kindermishandeling.
Doelstellingen Doel 2.1: Kinderen (en ouders) ontvangen ondersteuning die nodig is om gezond en veilig op te groeien Door inzet van noodzakelijke ondersteuning gericht op het kind dan wel op ouders, kun je je als kind veilig en zo goed mogelijk ontwikkelen en deelnemen aan het dagelijks leven op weg naar volwassenheid. De benodigde ondersteuning wordt ingezet na een zorgvuldige verklarende analyse op het hele gezin. Deze verklarende analyse maken de jeugdconsulenten of Ondersteuningsteam medewerkers altijd samen met een gedragsdeskundige om opgehaalde informatie zorgvuldig te kunnen duiden.
Doelstellingen Doel 2.2: Bij onveilig opgroeien is er sprake van een goed functionerende veiligheidsketen Een goed functionerende veiligheidsketen moet voorkomen dat kinderen en jongeren onveilig opgroeien. Betrokken organisaties uit deze veiligheidsketen trekken steeds meer en eerder samen op met de jeugdconsulenten en het Ondersteuningsteam (OT). Kinderen (en ouders) ervaren de veiligheidsketen als een helder en logisch traject, zonder dat zij met veel overdrachten tussen de organisaties te maken krijgen. Daarbij is er voldoende oog voor het signalen van (on)veiligheid en het vervolgens ook concreet vastleggen van de mate van (on)veiligheid. Dit wordt verstevigd door inzet vanuit onze interne aandachtsfunctionarissen veiligheid.
54
Doelstellingen Doel 2.3: Het belang van het kind staat altijd voorop bij complexe gebeurtenissen in het leven van een kind De jeugdconsulenten en medewerkers van het Ondersteuningsteam (OT) voldoen aan de beroepscode en kwaliteitsregister jeugd. Bij tegenstrijdige belangen en/of veiligheidsvraagstukken handelt een jeugdconsulent in het belang van het kind volgens de beroepscode jeugd. Om veiligheidsvraagstukken goed te kunnen beoordelen en concretiseren, wordt er een beroep gedaan op de aanwezige aandachtsfunctionarissen veiligheid en wordt een kind ook alleen gezien en gesproken.
3. Zorg bij thuiswonen en participeren
Ambitie Inwoners kunnen met ondersteuning/zorg zo lang mogelijk thuis blijven wonen en deelnemen aan het dagelijks leven.
Doelstellingen Doel 3.1: Er is een vangnet voor inwoners die ondersteuning nodig hebben om zelfstandig thuis te kunnen blijven wonen en te participeren We passen maatwerkvoorzieningen toe op het gebied van de Wmo om mogelijk te maken dat inwoners langer zelfstandig kunnen blijven wonen en participeren. Denk hierbij aan ondersteuning op het gebied van huishoudelijke taken, daginvulling, begeleiding, woningaanpassing, laagdrempelig voorliggend openbaar vervoer (ZOOV, elektrocar, etc.) en beschermd wonen. Zo kunnen inwoners blijven participeren zonder hun netwerk te overbelasten.
Doelstellingen Doel 3.2: Het aanbod van wonen met zorg sluit aan op de lokale vraag Op basis van de lokale woonzorgvisie werken wij aan een jaarlijkse uitvoeringsagenda. Vier werkgroepen werken aan uitwerking van de thema's.
Doelstellingen Doel 3.3: Overbelasting van mantelzorgers voorkomen Mantelzorgers zorgen ervoor dat hun naaste zo lang mogelijk zelfstandig kan blijven wonen. Dit zorgt vaak voor een grote belasting van deze mantelzorger. Door ondersteuning beschikbaar te stellen, die aansluit bij de vraag van de mantelzorger, kan overbelasting worden voorkomen.
55
Doelstellingen Doel 3.4: Als dementievriendelijke gemeente ondersteunen we inwoners met dementie en hun netwerk We ondersteunen inwoners met dementie en hun huisgenoten en netwerk met hulp op maat.
Doelstellingen Doel 3.5: Voor inwoners die niet (zelfstandig) kunnen wonen is passende woonruimte beschikbaar Maatwerkvoorzieningen gericht op beschut en beschermd wonen zijn voor inwoners beschikbaar.
Doelstellingen Doel 3.6: Inwoners die beschermd wonen in onze gemeente kunnen doorstromen naar zelfstandig wonen Door een gebrek aan geschikte sociale huurwoningen blijven deze inwoners onnodig lang in de zorg. Jaarlijks inventariseren we de behoefte bij deze doelgroep. We zetten de regionale afspraken voort met de woningcorporaties met betrekking tot het beschikbaar stellen van woningen ten behoeve van de uitstroom.
Doelstellingen Doel 3.7: Onze preventiestructuur draagt eraan bij dat inwoners met onbegrepen gedrag, psychische en/of multiproblematiek met ondersteuning toch zelfstandig kunnen wonen. We willen opname in de maatschappelijke opvang voorkomen Diverse interventies kunnen er gezamenlijk voor zorgen dat inwoners met vaak grote psychische en/verslavingsproblemen toch hun huis kunnen behouden en zelfstandig kunnen blijven wonen. Onderdeel van deze interventies is de lokale aanwezigheid van woningen voor tijdelijke huisvesting. Zo kunnen we voorkomen dat mensen hun eigen woonplek verliezen en dat ze opgenomen worden in maatschappelijke opvang buiten de gemeente. In deze woningen worden geen inwoners opgevangen met forse verslavingsproblematiek, zij blijven onder de hoede van de centrumgemeente Doetinchem. Wij monitoren de inzet van de twee woningen voor tijdelijke huisvesting. Regionaal werken wij aan afstemming van het benodigde aantal plekken in de (Oost) Achterhoek.
Doelstellingen Doel 3.8: Bij onveiligheid is er sprake van een goed functionerende veiligheidsketen Bij onveilige situaties, huiselijk geweld en verwarde personen is er sprake van een goed sluitende veiligheidsketen. Twee medewerkers van de ketenpartner Veilig Thuis zijn een dag per week aanwezig in het gemeentehuis om kennis over hun werkwijze met ons sociaal team te delen en de samenwerking te intensiveren. Twee casusregisseurs maken onderdeel uit van het Sociaal Team.
56
Beleidsindicatoren
Beleidsindicatoren Taakveld
Naam indicator
Eenheid
Bron
Oost Gelre
Gemeentegrootte 25.000-50.000 inw.
Jaar
Onderwijs
Absoluut verzuim
aantal per 1.000 inwoners 5-18 jr
Igrado
7,7
6,0
2023
Onderwijs
Relatief verzuim
aantal per 1.000 inwoners 5-18 jr
Igrado
11
23
2023
Onderwijs
Voortijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie
% deelnemers aan het vo en mbo onderwijs
DUO
2,1%
2,0%
2023
Sport en recreatie
Niet sporters
%
RIVM
39,3%
44,7%
2024
Banen
aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 74 jaar
LISA
994,2
738,4
2023
Sociaal domein
Netto arbeidsparticipatie
% van de werkzame beroepsbevolking t.o.v. de beroepsbevolking
CBS
75,6%
73,5%
2024
Sociaal domein
Personen met een bijstandsuitkering
aantal per 1.000 inwoners
CBS
154,6
232,1
2024
Sociaal domein
Lopende reintegratievoorzieningen
aantal per 1.000 inwoners van 1574 jaar
CBS
469,0
207,1
2024
Sociaal domein
Jongeren met jeugdhulp
% van alle jongeren tot 18 jaar
CBS
16,9%
13,9%
2024
Sociaal domein
Jongeren met jeugdbescherming
% van alle jongeren tot 18 jaar
CBS
1,4%
1,0%
2024
Sociaal domein
Jongeren met jeugdreclassering
% van alle jongeren van 12 tot
CBS
0,5%
0,3%
2024
Sociaal domein
57
23 jaar
Sociaal domein
Cliënten met een maatwerk-arrangement Wmo
aantal per 1.000 inwoners
GMSD
610
711
2024
Sociaal domein
Jongeren met een delict voor de rechter
% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar
CBS
1%
1%
2023
Sociaal domein
Kinderen in uitkeringsgezin
% van alle jongeren tot 18 jaar
CBS
3%
4%
2023
Sociaal domein
Werkloze jongeren
% van alle jongeren van 16 t/m 22 jaar
CBS
1%
1%
2023
Bron: waarstaatjegemeente.nl, cijfers worden regelmatig geactualiseerd en kunnen afwijken Middelen: wat mag het kosten? x € 1.000 Meerjarenbegroting 2025
2026
2027
2028
2029
-58.494
-57.894
-57.894
-57.894
-57.894
Lasten Ongewijzigd beleid Structurele wijziging Incidentele wijziging Nieuwe raming lasten
-100 -58.494
-57.994
-57.894
-57.894
-57.894
11.123
11.651
11.651
11.651
11.651
Baten Ongewijzigd beleid Structurele wijziging
58
Incidentele wijziging Nieuwe raming baten
11.123
11.651
11.651
11.651
11.651
Saldo
-47.371
-46.343
-46.243
-46.243
-46.243
Voorstel nieuw beleid structureel
-105
-135
-135
-135
Voorstel nieuw beleid incidenteel
-944
-814
-421
-343
Dekking bestaand krediet
43
43
43
43
Dekking reserve
901
771
378
300
Saldo nieuw beleid
-105
-135
-135
-135
-46.448
-46.348
-46.348
-46.348
Totaal saldo programma 2
-47.371
Samenstelling van de ramingen van het jaar 2026 op taakniveau Bedragen x €1.000 Exploitatie
Primitieve begroting 2026
Lasten TV4.2
4.2 Onderwijshuisvesting
2.551
TV4.3
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
1.593
TV5.1
5.1 Sportbeleid en activering
TV5.2
5.2 Sportaccommodaties
TV5.3
5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie
325
TV5.4
5.4 Musea
346
TV5.6
5.6 Media
TV6.1
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
TV6.21
6.21 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO
TV6.22
6.22 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd
614
TV6.23
6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal
2.031
TV6.3
6.3 Inkomensregelingen
9.153
542 2.441
816 6.148 211
59
Exploitatie
Primitieve begroting 2026
TV6.4
6.4 WSW en beschut werk
6.350
TV6.5
6.5 Arbeidsparticipatie
3.179
TV6.60
6.60 Hulpmiddelen en diensten (WMO)
1.543
TV6.711
6.711 Huishoudelijke hulp (WMO)
3.018
TV6.712
6.712 Begeleiding (WMO)
3.477
TV6.713
6.713 Dagbesteding (WMO)
TV6.751
6.751 Jeugdhulp ambulant lokaal
TV6.752
6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal
TV6.753
6.753 Jeugdhulp ambulant landelijk
69
TV6.761
6.761 Jeugdhulp met verblijf lokaal
770
TV6.762
6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal
2.326
TV6.763
6.763 Jeugdhulp met verblijf landelijk
174
TV6.791
6.791 PGB WMO
255
TV6.792
6.792 PGB Jeugd
190
TV6.811
6.811 Beschermd wonen (WMO)
7
TV6.812
6.812 Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO)
36
TV6.821
6.821 Jeugdbescherming
549
TV6.822
6.822 Jeugdreclassering
110
TV6.91
6.91 Coördinatie en beleid WMO
370
TV6.92
6.92 Coördinatie en beleid Jeugd
TV7.1
7.1 Volksgezondheid
Totaal Lasten
100 6.210 308
308 1.873 57.994
Baten TV4.3
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
-233
TV5.1
5.1 Sportbeleid en activering
-160
TV5.2
5.2 Sportaccommodaties
-159
TV5.3
5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie
-4
TV5.6
5.6 Media
-29
TV6.1
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
TV6.23
6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal
TV6.3
6.3 Inkomensregelingen
-5.695
TV6.4
6.4 WSW en beschut werk
-1.135
TV6.60
6.60 Hulpmiddelen en diensten (WMO)
-96
TV6.711
6.711 Huishoudelijke hulp (WMO)
-208
TV7.1
7.1 Volksgezondheid
-3.484 -300
-148
Totaal Baten
-11.651
Gerealiseerd saldo van baten en lasten
46.343
Gerealiseerd resultaat
46.343
60
Voorstellen nieuw beleid voor het jaar 2026
Voorstellen van nieuw beleid voor het jaar 2026 x € 1.000
Omschrijving
Investeringen
Dekking uit reserves
Dekking uit bestaand krediet
Budgettaire lasten
P2 Kadernota 2026: Klankbordgroep inclusie en toegankelijkheid
25
Pilots indicatieloze dagbesteding
200
Landelijke en regionale plannen vertalen naar lokaal gezondheidsbeleid
115
Methodiek Verklarende Analyse
28
Zomerschool nieuwkomers kinderen
-25
Onderwijshuisvesting
-30
Inloop kwetsbare jongeren Den Diek (Een tegen eenzaamheid)
18
Gezondheidsmakelaar
-50
Onderwijshuisvesting
30
Cultuurfonds
25
Cultuurraad
25
Preventie en gezondheid (exclusief POH en PPJ) (incidenteel)
100
61
Omschrijving
Investeringen
Dekking uit reserves
Lokale uitvoering voorkomen gebruik maatschappelijke opvang
100
Inzet vakleerkrachten bewegingsonderwijs op basisscholen in Oost Gelre
100
Extra ondersteuning voor inwoners die de regie over hun leven niet meer hebben
160
Streekomroep
17
Totaal
900
Dekking uit bestaand krediet
43
Budgettaire lasten
-105
62
Programma 3 - Werken Leeswijzer Programma 3 behelst alles wat we doen in het belang van een goed ondernemersklimaat, een goede werkgelegenheid en een goede bereikbaarheid. Dit zijn immers belangrijke ingrediënten en belangrijke motoren voor onze lokale economie. Binnen dit programma zijn er drie speerpunten voor de komende periode: •
Ondersteuning op maat aan de agrarische sector, met het oog op de ontwikkelingen waar agrarische ondernemers mee te maken hebben of nog krijgen.
•
De verdubbeling van de N18 om zo de bereikbaarheid van de hele Achterhoek te verbeteren en de regio beter te kunnen positioneren als regio met een aantrekkelijk vestigingsklimaat.
•
Een volwaardige laadinfrastructuur in de openbare ruimte zodat Oost Gelre voorbereid is op een toename van elektrische voertuigen, die bovendien een bijdrage leveren aan onze klimaatdoelstellingen.
Ondernemend Oost Gelre
Ambitie De komende periode heeft de gemeente de ambitie om het woon- en werkklimaat van de gemeente verder te verstevigen en uit te bouwen. We willen meer banen en diversiteit van banen, goede voorzieningen, een goede bereikbaarheid en een prettige omgeving voor de bewoners en voldoende vestigingsmogelijkheden voor bedrijven. We kijken daarbij nadrukkelijk naar zowel de bedrijventerreinen als naar ons buitengebied, dat ook een grote stempel drukt op onze lokale economie. We benutten de optimale ligging van onze gemeente aan de N18.
Doelstellingen Compacte en vitale winkelcentra We werken aan de doelstellingen die in de programma's Stad Groenlo en Lichtenvoorde staan genoemd. Dit doen we onder meer door extra inzet van centrummanagement. We zetten in op leegstandsbestrijding en intensiveren van de marketing om meer en nieuwe bezoekers naar de centra te trekken. Dit doen we in nauw overleg met de centrumondernemers uit Groenlo en Lichtenvoorde. Voor Groenlo wordt in de 2e helft van 2025 met een doorloop naar 2026 gestart met een actualisatie van het centrumplan.
Doelstellingen Een accounthouder buitengebied zorgt voor verbinding tussen de gemeente en agrarisch ondernemers. De transitie in de landbouw zorgt voor vragen bij agrarisch ondernemers. Sommige beëindigen hun agrarisch bedrijf en onderzoeken de mogelijkheden wat te doen met hun leegkomende stallen. Degene die doorgaan verkennen de mogelijkheden voor aanvullende mogelijkheden in inkomen. Dit kan deels gaan om verbreding en deels ook door uitbreiding van activiteiten. Dit kan leiden tot vragen richting de gemeente. De accounthouder/gebiedsregisseur weet wat er speelt in het buitengebied, legt verbinding tussen belanghebbende partijen en helpt/ondersteunt inwoners in het buitengebied waar nodig.
63
Doelstellingen Stimuleren en faciliteren van toerisme en recreatie In 2026 wordt een vernieuwde beleidsagenda Toerisme en Recreatie geschreven met aandacht voor de cross overs met cultuurhistorie, cultuur, natuur en landschap, Achterhoek Food en sport. De bestaande beleidsvisie Toerisme en Recreatie 2021-2025 voeren we uit. We anticiperen op de toeristische trends en we zijn pro-actief in ons relatiebeheer naar het toeristisch bedrijfsleven. We stimuleren evenementen en sluiten goed aan bij regionale netwerken. Voor het buitengebied richten we ons op het faciliteren en adviseren bij omschakelingskansen naar toeristisch recreatieve activiteiten voor agrarische ondernemers.
Doelstellingen Versterken van het vestigingsklimaat in Oost Gelre We werken aan het ontwikkelen van voldoende en kwalitatief hoogwaardige nieuwe lokale bedrijventerreinen. Dat doen we door te starten het ontwikkelen van een nieuw lokaal bedrijventerrein in Lichtenvoorde. Daarnaast worden plannen / visie geconcretiseerd in een uitvoeringsprogramma voor een toekomstbestendig bedrijventerrein De Kamp met aandacht voor duurzaamheid, energiebesparing, opwek van duurzame energie en realisatie van energyhubs. Ook onze oudere terreinen in Groenlo worden onderzocht op kansen voor een gezamenlijke aanpak met ondernemers. Hiermee direct verbonden gaan we aan de slag met het vergroten van de collectiviteit op bedrijfsterrein niveau. Verder onderzoeken we de mogelijkheden voor het de uitbreiding van het regionale bedrijventerrein de Laarberg. Om bij te dragen aan voldoende en gekwalificeerd personeel faciliteren we huisvesting voor arbeidsmigranten en zetten we in op huisvesting in algemene zin. Om onze gemeente extra aantrekkelijk te maken als woon-en werkplaats te versterken we en maken gebruik van cultuurhistorische kwaliteiten en het aantrekkelijk buitengebied .
Nabij en bereikbaar
Ambitie Het is voor de gemeente van groot belang om alle kernen bedrijvig en leefbaar te houden. De bereikbaarheid binnen en naar de gemeente krijgt daarom alle aandacht. De gemeente zet zich voortdurend in om een goede basismobiliteit te verzekeren, waarbij openbaar vervoer hand in hand gaat met een fijnmazig netwerk. Verder heeft de gemeente de ambitie dat er op termijn een opgewaardeerde N18 komt, waarbij de doorstroming voor de toekomst wordt gewaarborgd en de veiligheid wordt vergroot. Dat moet ervoor zorgen dat de gemeente sneller bereikbaar is voor bedrijven, en de gemeente aantrekkelijker wordt om in te werken en in te wonen.
64
Doelstellingen De bereikbaarheid binnen de gemeente is goed Door uitvoering te geven aan het nieuwe Mobiliteitsplan 2040 wordt er gewerkt aan een goede en veilige bereikbaarheid van de gemeente. •
Er is proactieve aandacht voor verkeersveiligheid volgens het Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV);
•
Voor de snelheid binnen de bebouwde kom geldt 30km/u als uitgangspunt, alleen waar nodig geldt 50 of 70km/u;
•
We zetten in op het STOMP-principe, waarbij de auto niet langer centraal staat bij de inrichting van de openbare ruimte, maar de mens en daarmee de leefbaarheid. Hierbij wordt eerst uitgegaan van de voetganger (Stappen) en daarna de fietser (Trappen), Openbaar Vervoer en Mobility as a Service (MaaS), deelmobiliteit valt hier ook onder. Als laatste wordt de privéauto meegenomen in de inrichting;
•
De gemeente is actief in het stimuleren van veilig rijgedrag en bewustwording (campagnes).
Doelstellingen De regionale bereikbaarheid van onze gemeente is goed We blijven streven naar een 2x2-baans 100 km/uur N18 met ongelijkvloerse kruisingen, waarbij we ons richten op een realistische oplossing op het huidige tracé van de N18 in de vorm van een 2x2 80km/uur wegprofiel. Dit in samenwerking met Rijkswaterstaat, provincie en de regio Achterhoek; We zetten ons samen met de EUREGIO in voor een verbetering van de oost-west verbinding A1, A15 met het Duitse achterland; We blijven inzetten op ZOOV, buurtbussen en op innovatieve mobiliteitsconcepten met mobiliteitshubs, deelauto's & deel(elektrische)fietsen, Gaon en (Smart) Mobility as a Service; We willen de mobiliteit tussen toeristisch-recreatieve attracties in de Achterhoek optimaliseren van laagdrempelig en bijzonder vervoer.
Doelstellingen Versterken openbaar vervoer in en naar de Achterhoek •
We zetten ons in om betrouwbare bus- en spoorverbindingen in de regio te behouden en te verbeteren (zowel Doetinchem-Arnhem als Winterswijk-Apeldoorn); We zetten ons in voor een efficiënt en fijnmazig lokaal openbaar vervoer, waarbij wij openstaan voor nieuwe initiatieven ((Smart) Mobility as a Service);
•
We zetten in op Hoogwaardig Openbaar Vervoer (HOV) op buslijnen 73 (Winterswijk - Enschede) & 74 (Doetinchem - Enschede) en passen samen de provincie Gelderland onze busstations daar op aan;
•
We waarborgen dat lijn 72 (Lichtenvoorde - Neede) op een veilige en efficiënte wijze door de gemeente kan blijven rijden met goede haltevoorzieningen;
•
Met de start van de nieuwe concessie van Arriva wordt samen met hun ontwikkelteam verder gewerkt aan de bereikbaarheid per openbaar vervoer in onze gemeente, om te beginnen worden enkele nieuwe bushaltes gerealiseerd.
65
Beleidsindicatoren
Beleidsindicatoren Taakveld
Naam indicator
Eenheid
Bron
Oost Gelre
Gemeentegrootte 20.000-50.000 inw.
Economie
Functiemenging
%
LISA
58,3%
50,6%
2023
Economie
Vestigingen (van bedrijven)
aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar
LISA
153,5
174,2
2023
Jaar
Bron: waarstaatjegemeente.nl, cijfers worden regelmatig geactualiseerd en kunnen afwijken Middelen: wat mag het kosten? x € 1.000
Meerjarenbegroting 2025
2026
2027
2028
2029
-3.098
-2.511
-2.511
-2.511
-2.511
-3.098
-2.511
-2.511
-2.511
-2.511
1.894
2.047
2.047
2.047
2.047
Lasten Ongewijzigd beleid Structurele wijziging Incidentele wijziging Nieuwe raming lasten
Baten Ongewijzigd beleid Structurele wijziging Incidentele wijziging
66
Meerjarenbegroting 2025
2026
2027
2028
2029
Nieuwe raming baten
1.894
2.047
2.047
2.047
2.047
Saldo
-1.204
-464
-464
-464
-464
Voorstel nieuw beleid structureel
0
0
0
0
Voorstel nieuw beleid incidenteel
-163
-163
0
0
Dekking reserve
163
163
0
0
Saldo nieuw beleid
0
0
0
0
-464
-464
-464
-464
Totaal saldo programma 3
-1.204
Samenstelling van de ramingen van het jaar 2026 op taakniveau Bedragen x €1.000 Exploitatie
Primitieve begroting 2026
Lasten TV3.1
3.1 Economische ontwikkeling
265
TV3.2
3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur
715
TV3.3
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
158
TV3.4
3.4 Economische promotie
745
TV8.2
8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)
Totaal Lasten
628 2.511
Baten TV3.2
3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur
-924
TV3.3
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
-20
TV3.4
3.4 Economische promotie
TV8.2
8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)
Totaal Baten
-1.094 -9 -2.047
Gerealiseerd saldo van baten en lasten
464
Gerealiseerd resultaat
464
67
Voorstellen van nieuw beleid voor het jaar 2026.
Voorstellen van nieuw beleid voor het jaar 2026 x € 1.000 Omschrijving
Investeringen
Dekking uit reserves
Budgettaire lasten
P3 Kadernota 2026: Revitalisering van bedrijventerrein de Kamp
pm
Revitalisering van bedrijventerrein de Kamp (cofinanciering)
pm
Leader projecten
97
Vitaal Platteland
50
Achterhoek Food Platform
16
Totaal
pm
163
68
Programma 4 - Dienstverlening Leeswijzer Programma 4 hebben we zo veel mogelijk laten aansluiten op de indeling van de huidige organisatie. Hierbij gaat het voornamelijk om externe dienstverlening en integrale veiligheid en ondermijning.
Inleiding Vanuit de ambitie van de raad (raadsplamflet) en het college (college-uitvoeringsprogramma) vinden we het belangrijk dat we inspelen op een voortdurend veranderende samenleving. Daarnaast streven we ernaar dat onze dienstverlening aansluit op wat de buiten- en binnenwereld van ons vraagt. We sluiten maximaal aan op behoeften van inwoners, ondernemers en organisaties. Tegelijkertijd zijn we realistisch in wat haalbaar is. Onze organisatie is volop in ontwikkeling om deze bestuurlijke ambities te realiseren. We richten ons daarbij op drie pijlers. 1. Het verbeteren van het bestuurlijke ambtelijke samenspel; 2. Buiten met binnen verbinden; 3. Aandacht voor groei en ontwikkeling. Daarbij staan voor veel grote opgaven en uitdagingen. Daarom zorgen we voor overzicht en moeten we keuzes maken. We werken doelgericht een aan concreet resultaat. We communiceren tijdig en transparant door heldere verwachtingen te scheppen.
Dienstverlening
Ambitie Onze samenleving vormt de basis van ons bestaansrecht. Het is onze verantwoordelijkheid om onze dienstverlening af te stemmen op de behoeften van zowel de buiten- als binnenwereld. Daarom zijn wij er voor al onze inwoners, ondernemers en partners die op ons als gemeentelijke organisatie rekenen. Dienstverlening draait om mensen en verbindt mensen. Met Hart voor Oost Gelre zorgen we ervoor dat we een brug slaan tussen de buitenwereld en de interne organisatie.
Ontwikkelingen Digitale dienstverlening en digitale transformatie en de noodzaak tot verbetering Bij alle gemeenten in Nederland speelt digitale dienstverlening en de daarbij horende digitale transformatie, als gevolg van Europese en landelijke wetgeving, een steeds grotere rol. Zo ook in onze gemeente. Zonder structurele verbeteringen ontstaan knelpunten in de dienstverlening aan onze inwoners en ondernemers, zoals inefficiënte processen en beperkte toegankelijkheid. Ook lopen we het risico niet te voldoen aan wettelijke verplichtingen. Om deze uitdagingen het hoofd te bieden, is het noodzakelijk om bestaande systemen en kanalen slimmer te benutten, processen te optimaliseren en de gebruiksvriendelijkheid te verhogen. Het goed borgen en toegankelijk maken van deze informatie op onze digitale kanalen vereist goede ondersteuning zoals een informatiearchitect en een strategisch informatieadviseur. Door de vlucht naar voren op het gebied van digitale dienstverlening is het noodzakelijk om ook deze expertise in de organisatie te versterken. De inhoudelijke informatie voor onze inwoners en ondernemers wordt vanzelfsprekend geleverd door de specialisten van de vakafdelingen, ondersteund door specialisten online dienstverlening. Digitale transformatie De digitale transformatie is hierin een essentiële factor.
Door digitalisering en ICT op een slimme manier met elkaar te verbinden, versterken we de uitvoeringskracht van onze gemeente. De opkomst van kunstmatige intelligentie (AI) en veranderende werkprocessen vereisen een toekomstbestendige aanpak, waarin de groei van digitale applicaties en processen beheersbaar blijft. Dit vraagt om afstemming, analyse en het 69
vereenvoudigen van digitale processen, zodat onze diensten 24/7 toegankelijk zijn en blijven. Actieve betrokkenheid van onze inwoners en ondernemers en het delen van informatie dragen bij aan een efficiëntere en klantgerichte dienstverlening. Wetgeving en digitale strategie Bovenstaande wordt niet alleen ingegeven door onze ambities, maar (Europese) wetgeving dwingt ons ook maatregelen te nemen. Onze digitale strategie sluit aan bij de doelen van het Digital Decade-initiatief van de Europese Commissie. Dit programma richt zich op vier pijlers: 1. Digitale vaardigheden verbeteren bij burgers en bedrijven. 2. Digitalisering van bedrijven versnellen door innovatie en technologie. 3. Duurzame digitale infrastructuren opbouwen, waaronder breedband en 5G. 4. Digitalisering van overheidsdiensten bevorderen voor betere toegankelijkheid en transparantie. De EU streeft ernaar om tegen 2030 een digitale samenleving te realiseren waarin technologie breed toegankelijk, veilig en inclusief is. Dit betekent dat gemeenten als de onze efficiënter opereren, innovatieve technologieën zoals AI en cloudoplossingen breder worden ingezet en digitale processen verder worden gestroomlijnd. Cybersecurity en regelgeving De toenemende digitalisering brengt ook strengere cyberwetgeving met zich mee.
Wij zijn verplicht te voldoen aan nationale en Europese regelgeving op het gebied van gegevensbescherming en cybersecurity, zoals de NIS2-richtlijn en de AVG. Indien niet wordt voldaan aan deze regelgeving, kunnen aanzienlijke boetes worden opgelegd en kan reputatieschade ontstaan. Daarnaast kan inadequate beveiliging leiden tot datalekken en cyberaanvallen, wat niet alleen financiële gevolgen heeft, maar ook het vertrouwen van inwoners en ondernemers in de digitale overheid kan ondermijnen. Goede informatiestructuren zijn essentieel Het is daarom essentieel om ook te investeren in veilige en toekomstbestendige digitale infrastructuren en een adequate informatiearchitectuur. De architectuur van onze informatie is voor de digitale transformatie essentieel. Hoe deze gestructureerd, beheerd en geoptimaliseerd wordt is cruciaal voor de informatiehuishouding binnen de gemeente. Dit draagt bij aan: • Efficiëntere en transparantere dienstverlening aan inwoners en bedrijven; • Betere samenwerking tussen afdelingen en ketenpartners; • Verbeterde naleving van wet- en regelgeving, zoals de Archiefwet en de Wet open overheid (Woo); • Versterking van de digitale weerbaarheid en gegevensbescherming; • Effectieve implementatie van nieuwe technologische ontwikkelingen.
Om de kwaliteit, samenhang en veiligheid van onze informatievoorziening te waarborgen, is de inzet van een informatiearchitect essentieel. Deze kennis en kunde is op dit moment onvoldoende aanwezig.
Wat willen we bereiken? We stellen de inwoner en ondernemer centraal Kenmerkend voor onze dienstverlening is dat wij ons verantwoordelijk voelen, doen wat we beloven en duidelijk en eerlijk zijn in onze communicatie. Wij hebben aandacht voor onze inwoners en ondernemers. Zo zetten wij graag een stapje extra. Ook als we geen directe oplossing kunnen bieden. Door aandachtig te luisteren en door te vragen kunnen we - binnen de wettelijke kaders - meedenken in oplossingen die aansluiten op de wensen en behoeften.
70
Wat willen we bereiken? We leveren resultaatgericht maatwerk Onze inwoners en ondernemers krijgen met de komst van de Omgevingswet steeds meer verantwoordelijkheden. Daarom sturen wij aan op zelfredzaamheid, versterking van eigen kracht en initiatieven uit de samenleving. De gemeente heeft een faciliterende rol. Wij denken proactief mee aan een oplossing waardoor wij resultaatgericht maatwerk kunnen leveren aan onze inwoners en ondernemers. Daartoe werken we zoveel mogelijk intern en extern op integrale wijze samen.
Wat willen we bereiken? Versterken van de relatie tussen samenleving en gemeentelijke organisatie Participatie: de sleutel tot sterk, inclusief en gedragen gemeentelijk beleid en besluiten!" De wereld is veranderd. Daar waar een gemeente voorheen, vanuit gevoel, ervaring en een verordening, een participatietraject met inwoners en andere belanghebbenden kon aangaan, is voorbij. Onze inwoners zijn betrokken en mondiger worden en de verwachtingen over overheidsparticipatie zijn toegenomen. Dat participatie tot nu toe goed is verlopen, biedt geen garantie op succes in deze veranderde samenleving waarin ook onze gemeente onderhevig is. Het is daarom belangrijk dat we op een gestructureerde en effectieve manier met onze inwoners (en andere belanghebbenden) communiceren en dat we het participatieproces zorgvuldig inrichten én alle processtappen goed vastleggen. Een participatieadviseur is bij veel gemeenten inmiddels een aanvullende discipline geworden én niet meer weg te denken uit de organisatie. Participatie draagt bij aan het onderlinge vertrouwen Hoewel wij een goede relatie onderhouden met onze inwoners, zijn er ook inwoners die een kloof ervaren tussen hen en de gemeente. Ze voelen zich onvoldoende gehoord en hebben het idee dat besluiten zonder hun inspraak worden genomen. Dit kan leiden tot frustratie, wantrouwen en zelfs afnemende betrokkenheid bij de gemeenschap.
Een goed doorlopen participatietraject zorgt ervoor dat inwoners – bewust- actief worden betrokken bij beleid en besluitvorming, waardoor het vertrouwen in de overheid wordt hersteld en versterkt. We nemen betere besluiten door betrokken inwoners De kennis en ervaring van onze inwoners zijn waardevol bij het maken van beleid en het nemen van beslissingen. Wanneer inwoners (en andere belanghebbenden) de kans krijgen om mee te denken, ontstaan er vaak innovatieve en goed doordachte oplossingen die beter aansluiten bij de behoeften van de gemeenschap. Een participatieadviseur faciliteert en structureert dit proces, zodat de gemeente optimaal profiteert van de inbreng van haar inwoners. Mooie voorbeelden hiervan zijn de N18, woningbouwplan Eefscheleres en de komst van nieuwkomers naar onze gemeente. Intern is ook beweging nodig Wij participeren natuurlijk al jaren met de samenleving, voornamelijk vanuit het fysieke domein en vanuit de Participatiewet. Participatie gaat echter over alle domeinen en vraagstukken en heeft ook betrekking op beleid. Daarnaast gaan onze inwoners steeds vaker gebruik maken van het Uitdaagrecht. Dat is nieuw voor veel gemeenten, ook voor Oost Gelre, en behoeft blijvende aandacht. Ook zal de gemeente hierin keuzes moeten maken: over welke thema’s kan de gemeente worden uitgedaagd? Dit betekent dat we een beweging moeten maken (gedragsverandering).
Die beweging heeft tijd nodig en vereist continue aandacht bij bestuurders en medewerkers in de ambtelijke organisatie. De inrichting van participatie in onze organisatie is het begin van de beweging die moet worden gemaakt. Participatie is daarmee niet klaar maar eigenlijk het begin. Het is namelijk een randvoorwaarde voor de beweging die moet worden gemaakt, zowel intern als extern.
71
Participatie versnelt! Een van de uitdagingen voor gemeenten is het omgaan met weerstand tegen nieuwe plannen of beleid. Wanneer inwoners pas laat of onvolledig in het proces worden geïnformeerd of betrokken, leidt dit vaak tot frustratie en oppositie. Dit kan juridische procedures, vertragingen en extra kosten met zich meebrengen. Het is dus van belang dat inwoners tijdig en op de juiste manier worden betrokken, waardoor conflicten en weerstand aanzienlijk worden verminderd. Goed georganiseerde participatie bespaart juist tijd en geld. Door inwoners vroegtijdig te betrekken en hen serieus te nemen, worden plannen sneller en soepeler uitgevoerd. Participatie zorgt aan het begin van het proces wellicht voor een vertraging, maar zet verder in het proces een versnelling in gang. Participatie draagt bij aan onze inclusieve samenleving Participatie moet voor álle inwoners toegankelijk zijn, niet alleen voor degenen die het makkelijk vinden om hun stem te laten horen. Kwetsbare groepen, zoals ouderen, mensen met een beperking of inwoners die de taal niet goed beheersen, worden vaak over het hoofd gezien, evenals jongeren. We werken actief aan een zo’n inclusief mogelijk participatieproces, zodat iedereen een eerlijke kans krijgt om mee te praten en invloed uit te oefenen.