programmabegroting 2026-2029
Tekst van het document
Programmabegroting 2026-2029
2
3
Inhoudsopgave Inhoudsopgave ....................................................................................................................................................4 Financiële programmabegroting 2026 .................................................................................................................6 Bestaand beleid 2026 versus 2025 .................................................................................................................6 Voorstellen van nieuw beleid ...........................................................................................................................7 Financieel begrotingsresultaat 2026 ...............................................................................................................9 Incidentele baten en lasten bestaand beleid ...................................................................................................9 Structurele toevoegingen en onttrekkingen reserves ................................................................................... 10 Arbeidskosten gerelateerde verplichtingen, financiering en investeringen .................................................. 10 Meerjarenbeeld .............................................................................................................................................
11 Meerjarenperspectief 2026-2029 ................................................................................................................. 12 Reservepositie .............................................................................................................................................. 14 Begroting 2026 versus begroting 2025 ........................................................................................................ 16 Verbonden partijen ....................................................................................................................................... 19 Beleidsbegroting – programmaplan ................................................................................................................. 27 Programma 1 - Wonen ................................................................................................................................. 28 Gezonde en veilige leefomgeving ............................................................................................................ 28 Hechte en leefbare kernen ....................................................................................................................... 30 Aantrekkelijk landelijk gebied ...................................................................................................................
32 Beleidsindicatoren .................................................................................................................................... 34 Middelen: wat mag het kosten? ................................................................................................................ 35 Voorstellen van nieuw beleid voor het jaar 2026...................................................................................... 37 Programma 2 - Welzijn ................................................................................................................................. 42 Thema1 - Gezonde leefstijl ....................................................................................................................... 43 Thema 2 - Iedereen doet mee .................................................................................................................. 44 1. Kinderen en jongeren groeien veilig en gezond op .......................................................................... 44 2. Goed onderwijs voor iedereen.......................................................................................................... 44 3. Iedereen draagt bij naar vermogen .................................................................................................. 45 4.
Thuis wonen en participeren als het kan .......................................................................................... 47 5. Ontmoeten voor iedereen ................................................................................................................. 47 6. Oost Gelre is een inclusieve gemeente ............................................................................................ 48 7. Oost Gelre staat voor kunst en cultuur ............................................................................................. 49 Thema 3 - Een duwtje in de rug ............................................................................................................... 50 1. Opgroeien en ontwikkelen met een beetje hulp ............................................................................... 50 2. Thuiswonen met een beetje hulp ..................................................................................................... 51 3. Meedoen met een beetje hulp .......................................................................................................... 52 Thema 4 - Zorg wie dat nodig heeft ......................................................................................................... 53 1. Goede zorg voor iedereen ................................................................................................................
53 2. Zorg bij veilig en gezond opgroeien ................................................................................................. 54
4
3. Zorg bij thuiswonen en participeren ................................................................................................. 55 Beleidsindicatoren .................................................................................................................................... 57 Middelen: wat mag het kosten? ................................................................................................................ 58 Voorstellen nieuw beleid voor het jaar 2026 ............................................................................................ 61 Programma 3 - Werken ................................................................................................................................ 63 Ondernemend Oost Gelre ........................................................................................................................ 63 Nabij en bereikbaar .................................................................................................................................. 64 Beleidsindicatoren .................................................................................................................................... 66 Middelen: wat mag het kosten? ................................................................................................................
66 Voorstellen van nieuw beleid voor het jaar 2026...................................................................................... 68 Programma 4 - Dienstverlening .................................................................................................................... 69 Dienstverlening ......................................................................................................................................... 69 Financieel gezond .................................................................................................................................... 72 Integrale veiligheid en ondermijning ......................................................................................................... 73 Beleidsindicatoren .................................................................................................................................... 75 Middelen: wat mag het kosten? ................................................................................................................ 76 Voorstellen voor nieuw beleid voor het jaar 2026 .................................................................................... 78 Algemene dekkingsmiddelen, overhead, heffing VPB en onvoorzien .............................................................
80 Paragrafen ........................................................................................................................................................ 82 Inleiding ........................................................................................................................................................ 82 Paragraaf 1: Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................................. 83 Paragraaf 2: Verbonden partijen en participaties ......................................................................................... 97 Paragraaf 3: Bedrijfsvoering ....................................................................................................................... 111 Paragraaf 4: Financiering ........................................................................................................................... 119 Paragraaf 5: Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................................ 124 Paragraaf 6: Grondbeleid ........................................................................................................................... 129 Paragraaf 7: Lokale heffingen ....................................................................................................................
132 Paragraaf 8 : Wet Open Overheid .............................................................................................................. 141 EMU-saldo ...................................................................................................................................................... 142 Geprognotiseerde balans ............................................................................................................................... 144 Bijlagen ........................................................................................................................................................... 147 Bijlage 1: Voorstellen van nieuw beleid voor de periode 2026-2029 ......................................................... 147 Bijlage 2: Bijlage bij paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................ 179 Bijlage 3: BBV Beleidsindicatoren .............................................................................................................. 180 Bijlage 4: Lijst met afkortingen ................................................................................................................... 185
5
Financiële programmabegroting 2026 Bestaand beleid 2026 versus 2025 In deze paragraaf geven we op hoofdlijnen de afwijkingen tussen de Programmabegroting 2026 en Programmabegroting 2025 weer. Bedragen x € 1.000 Jaarrekening 2024 Inkomste Saldo n
Begroting 2025
Begroting 2026
Uitgave Inkomsten Saldo n
Uitgave Inkomst Saldo n en
Programma
Uitgaven
1. Wonen
-19.601
9.213 -10.388 -21.825
9.623 -12.202 -20.289
9.828
-10.461
2. Welzijn
-54.556
13.606 -40.950 -58.493
11.123 -47.370 -57.994
11.651
-46.343
3. Werken
-1.338
1.641
303
-3.097
1.894
-1.203
-2.510
2.046
-464
4. Dienstverlening
-7.993
1.518
-6.475
-7.621
786
-6.835
-7.841
1.024
-6.817
Algemene dekkingsmiddelen
-703
74.923
74.220
1.158
76.090
77.248
1.044
77.327
78.371
69 -11.886 -14.377
44 -14.333 -14.352
204
-14.148
0
0
0
-67
0
-67
-68
0
-68
Heffing Vennootschapsbel asting (VPB)
-11
0
-11
-10
0
-10
-10
0
-10
Saldo van baten en lasten
-96.158
100.971
5.171 -104.333
99.560
-4.773 -102.020 102.080
60
Mutaties reserves programma 1
-524
409
-115
0
2.599
2.599
0
200
200
Mutaties reserves programma 2
-1.844
1.145
-699
0
1.697
1.697
0
115
115
Mutaties reserves programma 3
-142
170
28
0
627
627
0
0
0
Mutaties reserves programma 4
-5.359
6.755
1.396
-6.460
7.667
1.207
-943
976
33
-104.027
109.450
5.423 -109.266
109.877
1.357 -102.963 103.371
408
Overhead Onvoorzien
Geraamd resultaat
-11.955
6
Wat u in bovenstaande tabel kunt herleiden, is het structurele begrotingsresultaat voor 2026. In dit begrotingsresultaat is rekening gehouden met de verwachte inflatie voor 2026. Onderstaande vergelijking is gebaseerd op het structurele begrotingsresultaat 2026 en 2025. De Programmabegroting 2025, inclusief wijzigingen De Programmabegroting 2026 bestaand beleid
€ 1.357.000 € 408.000
T.o.v. 2025 is sprake van een verslechtering van het structurele resultaat met
€ 949.000
De afwijkingen ten opzichte van de programmabegroting 2025 vloeien voort uit het nieuw beleid 2025 en de wijzigingen van de bestuursrapportage.
Voorstellen van nieuw beleid De voorstellen voor nieuw beleid worden onderverdeeld in voorstellen die reeds met de kadernota aan u zijn voorgelegd en nieuw beleid. Beide leiden tot het volgende beslag op middelen. In bijlage 1 vindt u de uitwerking van de voorstellen van nieuw beleid per programma. Investeringsniveau (x € 1.000) Programma
2026
2027
2028
2029
1. Wonen - kadernota 2026
9.572
7.052
7.419
7.873
1. Wonen - nieuw beleid
0
0
0
0
2. Welzijn - kadernota 2026
0
0
0
0
2. Welzijn - nieuw beleid
0
0
0
0
3. Werken - kadernota 2026
0
0
0
0
3. Werken - nieuw beleid
0
0
0
0
4. Dienstverlening - kadernota 2026
0
35
0
0
4. Dienstverlening - nieuw beleid
0
0
0
0
9.572
7.087
7.419
7.873
Totaal investeringsniveau nieuw beleid
7
Budgettaire lasten (x € 1.000) Programma 1. Wonen - kadernota 2026
2026
2027
2028
2029
1.894
2.159
2.201
2.324
0
0
0
0
1.049
949
556
478
0
0
0
0
163
163
0
0
0
0
0
0
4. Dienstverlening - kadernota 2026
679
612
517
473
4. Dienstverlening - nieuw beleid
0
0
0
0
Totaal budgettaire lasten nieuw beleid
3.785
3.883
3.273
3.275
Dekking uit reserve
2.733
2.413
1.287
550
Dekking uit voorziening riolering
157
245
482
687
Dekking uit bestaand krediet
43
43
43
43
Totaal dekking t.l.v. reserves & voorzieningen
2.933
2.701
1.812
1.280
Netto budgettaire jaarlasten nieuw beleid
852
1.182
1.462
1.995
1. Wonen - nieuw beleid 2. Welzijn - kadernota 2026 2. Welzijn - nieuw beleid 3. Werken - kadernota 2026 3. Werken - nieuw beleid
Belangrijke items zijn onder andere reconstructies wegen, zorg en participatie in het bijzonder gericht op samenwerking, preventie en gezondheid, integrale veiligheid, digitale dienstverlening en optimaliseren bedrijfsvoering.
8
Financieel begrotingsresultaat 2026 Op basis van de Programmabegroting 2026, voorstellen van nieuw beleid (besluit en noodzakelijk) en het dekkingsplan ontstaat het volgende financiële beeld voor het jaar 2026 (x € 1.000).
Financieel resultaat bestaand beleid programmabegroting 2026
€ 408
Inflatoire verhoging ozb en leges
€ 175
BTW compensatiefonds
€ 400
Structureel resultaat bestaand beleid
€ 983
Voorstellen van nieuw beleid 2026
€ -852
Subtotaal
€ 131
Structureel dekkingsplan 2026 Voordelig begrotingsresultaat 2026
€0 € 131
Ten opzichte van de kadernota is het financieel rooskleuriger voor de jaren 2026 en 2027. Dit wordt veroorzaakt door de gunstige bijstelling van het gemeentefonds voor 2026 in de meicirculaire 2025. Echter vanaf 2028 zijn er nog steeds diverse onzekerheden over de hoogte van het gemeentefonds. Dit leidt ertoe dat het begrotingsresultaat voor 2028 en 2029 negatief is op basis van huidige gegevens.
Incidentele baten en lasten bestaand beleid De incidentele baten en lasten in bestaand beleid zijn gering. Voor 2026 is er een incidentele post opgenomen in programma 2 van €100.000. Tegenover deze incidentele lasten staat een decentralisatie uitkering van €100.000. Deze incidentele baat en last vervalt in 2027.
9
Structurele toevoegingen en onttrekkingen reserves Onderstaand overzicht geeft u inzicht in de structurele mutaties van de reserves. De belangrijkste mutatie betreft de bespaarde rente (x € 1.000).
Bespaarde rente reserves Kapitaallasten school Flierbeek en Hamalandschool, reserve onderwijshuisvesting (mutatie loopt af in 2036)
Toevoeging
Onttrekking
Saldo
-897
625
-272
0
112
112
19
19
756
-141
Kapitaallasten woningen Tongerlosestraat Totaal
-897
Arbeidskosten gerelateerde verplichtingen, financiering en investeringen Arbeidskosten gerelateerde verplichtingen Overeenkomstig de artikelen 20 en 22 van het BBV dient afzonderlijk aandacht te worden besteed aan de jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume. Alle bedoelde verplichtingen zijn in de exploitatiebegroting verwerkt. De arbeidskosten gerelateerde verplichtingen die niet jaarlijks terugkeren of niet van vergelijkbaar volume zijn, betreft de onttrekkingen uit de pensioenvoorziening voormalig wethouders en de voorzieningen RVU. De mutaties worden jaarlijks bepaald en de hoogte van de voorziening is toereikend om aan de toekomstige verplichtingen te kunnen voldoen.
Financiering De ontwikkeling van de financieringspositie is bepalend voor de toekomstige ontwikkeling van de omvang van de leningenportefeuille (het lange vreemd vermogen). Gedetailleerde informatie over financiering, treasury, leningenportefeuille etc. is opgenomen in de zogenaamde paragraaf financiering binnen deze programmabegroting. Tevens laat de geprognostiseerde balans de verwachte financieringsbehoefte zien de komende jaren.
Investeringen Investeringen hebben als kenmerk dat zij duurzaam zijn. Een investering gaat meerdere jaren mee. Op het moment dat een investering plaatsvindt (aanschaf c.q. bouw van een object) worden de uitgaven gedaan. Deze uitgaven leiden echter niet direct tot lasten in de exploitatiebegroting. Toerekening van de kapitaallasten (afschrijving en rentekosten) vindt voor de eerste keer plaats op moment dat de investering is opgeleverd. Het aantal jaren dat de kapitaallasten worden toegerekend is afhankelijk van het soort investering. Met het vaststellen van deze programmabegroting autoriseert de raad de investeringen uit de jaarschijf 2026. In het onderdeel "voorstellen van nieuw beleid" zijn de totale investeringskredieten en budgettaire lasten opgenomen per jaarschijf. In bijlage 1 zijn alle voorstellen van nieuw beleid voor de periode 2026-2029 opgenomen.
10
Meerjarenbeeld In de Meerjarenbegroting hanteren wij de volgende uitgangspunten: Ontwikkeling prijsstijgingen en loonkosten In de Meerjarenbegroting houden wij rekening met constante prijzen. We houden dus geen rekening met inflatie en loonsomontwikkeling. In de begroting 2026 wordt voor aanvaard / bestaand beleid een algemene prijsontwikkeling van 3% gehanteerd. In de samenstelling van de begroting 2026 worden de salarissen van april 2025 als uitgangspunt genomen. Tevens dienen de normale periodieke verhogingen, meegenomen te worden. Voor 2026 wordt vooralsnog een loonkostenontwikkeling verwacht van 5,6% ten opzichte van de salarissen van april 2025. De nieuwe CAO gemeenten was in april 2025 nog niet van kracht. De loonontwikkelingen vanaf 1 april 2025 (2%), 1 oktober 2025 (1.85%), 1 januari 2026 (€35 nominaal) en 1 juli 2026 ( 1,25 %) zitten verwerkt in het indexeringspercentage van 5,6%. Algemene uitkering uit het gemeentefonds Zoals gebruikelijk is de meicirculaire gehanteerd voor de berekening van de algemene uitkering voor de programmabegroting. De belangrijkste ontwikkelingen worden hieronder toegelicht. •
Het meest opvallende is de verschuiving van de daling van de algemene uitkering in het jaar 2026 naar het jaar 2028 ofwel het nieuwe ravijnjaar. De belangrijkste wijzigingen zijn:
•
Extra middelen voor de jeugdzorg. Voor 2025 tot en met 2027 komt circa € 3 miljard cumulatief beschikbaar voor jeugdzorg. Daar staat tegenover dat in 2028 de uitkering voor jeugdzorg met € 1.253 miljoen afneemt ten opzichte van 2027. Een deel van de afname is een bedrag van € 260 miljoen voor de invoering van de eigen bijdrage jeugd en € 68 miljoen voor sturen op trajectzorg waarover nog afspraken tussen het rijk en gemeenten moeten worden gemaakt hoe deze besparing invulling moeten krijgen.
•
Voor groeimaatregelen vanuit de hervormingsagenda wordt in 2026 € 400 miljoen en in 2027 € 440 miljoen aan de algemene uitkering toegevoegd. Deze toevoeging vervalt in 2028. Daarnaast wordt een extra onttrekking gedaan van per saldo € 194 miljoen in het kader van de hervormingsagenda jeugd. In totaliteit daalt de algemene uitkering als gevolg van de wijzigingen in de hervormingsagenda met € 641 miljoen. De vraag is of de beoogde besparingen uit de hervormingsagenda realistisch zijn.
•
Voor 2027 wordt door het rijk een besparing ingevoerd van € 225 miljoen voor de wijziging abonnementstarief WMO welke door een hoger abonnementstarief dient te worden opgevangen.
Conclusie: door de verschuiving van de bezuinigingen door het rijk op het gebied van het sociaal domein van 2026 naar 2028 wordt het probleem doorgeschoven naar de toekomst. De invoering en wijziging in en van de eigen bijdrage jeugd en WMO welke leidt tot een besparing op de rijksbegroting van circa € 500 miljoen betekent dat gemeente om deze maatregelen budgettair neutraal wil doorvoeren een bedrag van plm. € 750.000 aan eigen bijdragen dient te innen. Belastingdruk Wij houden vanaf 2026 rekening met een jaarlijkse trendmatige verhoging van 2% voor de onroerendezaakbelasting (OZB) ad € 145.000. Er wordt geen extra verhoging voorgesteld. Jaren 2027-2029 Voor de jaren 2027-2029 wordt gewerkt met constante prijzen. Jaren 2028 en 2029 In het voorstel dat voorligt, worden de jaren 2028 en 2029 met een negatief saldo gepresenteerd, zoals ook het advies van de VNG luidt. Deze negatieve saldo's in de meerjarenraming komt door de verschuiving van het ravijnjaar van 2026 naar 2028. Het rijk neemt hierbij een voorschot op de hervormingsagenda jeugd. Hierbij worden door het rijk maatregelen opgenomen, die nog moeten worden uitgewerkt. Deze maatregelen 11
moeten leiden tot een verlaging van de uitgaven met betrekking tot de hervormingsagenda. Mochten de maatregelen niet worden gerealiseerd, kan de verlaging van de algemene uitkering in principe ook niet worden doorgevoerd. Ervan uitgaande dat de maatregelen effect hebben, hebben wij hiervoor als alternatief een stelpost opgenomen van € 250.000 voor de jaren 2028 en 2029. Deze stelpost zou leiden tot een sluitende begroting voor het jaar 2029. Onder het kopje 'meerjarenperspectief' 2026-2029 is dit financieel in beeld gebracht.
Meerjarenperspectief 2026-2029 Doorrekening van het meerjarenperspectief leidt tot het volgende financieel overzicht (x € 1.000).
Begrotingsuitkomst lopend jaar
2026
2027
2028
2029
408
983
1.241
747
-
-
-
-
-1.419
872
jaarlijkse autonome ontwikkelingen uitgaven vrijval kapitaallasten correctie incidentele lasten
100
jaarlijkse autonome ontwikkelingen inkomsten algemene uitkering uit het gemeentefonds
-17
algemene uitkering - btw compensatiefonds
400
eigen bijdrage jeugd en wmo
750
trendmatige verhoging OZB
145
145
145
145
trendmatige verhoging leges
30
30
30
30
983
1.241
747
1.794
subtotaal
12
Netto budgettaire last nieuw beleid Cumulatief dekkingsplan
Begrotingsresultaat
-852
-1.182
-1.462
-1.995
0
0
0
0
131
59
-715
-201
Zoals in voorgaand hoofdstuk benoemd, hebben niet alle jaren een positief saldo. Door het in beeld brengen van een stelpost vanuit de hervormingsagenda jeugd van €250.000 in 2028, geeft dit het volgende beeld:
Begrotingsuitkomst lopend jaar
2026
2027
2028
2029
408
983
1.241
997
-
-
-
-
-1.419
872
jaarlijkse autonome ontwikkelingen uitgaven vrijval kapitaallasten correctie incidentele lasten
100
jaarlijkse autonome ontwikkelingen inkomsten algemene uitkering uit het gemeentefonds algemene uitkering - btw compensatiefonds
-17 400
eigen bijdrage jeugd en wmo
750
stelpost hervormingsagenda
250
trendmatige verhoging OZB
145
145
145
145
trendmatige verhoging leges
30
30
30
30
13
subtotaal Netto budgettaire last nieuw beleid Cumulatief dekkingsplan
Begrotingsresultaat
983
1.241
997
1.794
-852
-1.182
-1.462
-1.995
0
0
0
0
131
59
-465
49
Reservepositie Hierna volgt een opsomming van de stand van de eigen financieringsmiddelen per 1 januari 2025 en 1 januari 2026. Hierbij maken we onderscheid tussen algemene reserves, bestemmingsreserves en voorzieningen (x € 1.000).
2025
2026
Algemene reserve - waarvan geblokkeerd
23.456
23.456
- waarvan vrij besteedbaar
14.061
5.813
Bestemmingsreserves
16.538
15.589
Voorzieningen
10.163
10.081
Totaal reserves en voorzieningen
64.218
54.939
Bij het opstellen van het overzicht reserves en voorzieningen is de mutatie van de aankoop van de Aaltenseweg 4 (vitelco) verwerkt. Voor de robuustheid van de gemeentelijke financiële positie noodzakelijk dat we over een vrij besteedbare reserve beschikken. Die moet minimaal gelijk zijn aan de uitgangspunten in de nota risicomanagement en het financieel weerstandsvermogen. De minimaal benodigde weerstandscapaciteit € 2,5 miljoen. Voor zowel 2026, 2027, 2028 en 2029 is de algemene reserve vrij besteedbaar boven deze grens. Op basis van de voorstellen kennen de reservepositie en de weerstandsnorm de volgende ontwikkeling (per 31 december) (x € 1.000):
14
2026
2027
2028
2029
Vrije besteedbare reserves
5.813
3.820
3.896
4.121
Beschikbare weerstandscapaciteit
7.360
5.256
4.650
5.303
Benodigde weerstandscapaciteit
-2.500
-2.500
-2.500
-2.500
Weerstandscapaciteit boven de norm
4.860
2.756
2.150
2.803
Ontwikkeling algemene uitkering Wij hebben de voorlopige effecten van de meicirculaire in het meerjarenperspectief meegenomen (x € 1.000).
2027
2028
2029
Ontwikkeling algemene uitkering
509
-633
507
Ontwikkeling integratie uitkering
-383
-657
-924
Ontwikkeling decentralisatie uitkeringen
-143
-28
-28
Ontwikkeling cumulatief (t.o.v. 2026)
-17
-1.436
-564
De algemene uitkering is voor alle jaren lager dan in 2026. Een uitgebreide toelichting hierop is te lezen onder 'Meerjarenbeeld'.
15
Begroting 2026 versus begroting 2025 Programma 1: Wonen Lasten Bedragen x €1.000 Exploitatie
Primitieve begroting 2026
Primitieve begroting 2025 5.704
TV2.1
2.1 Verkeer en vervoer
6.247
TV5.5
5.5 Cultureel erfgoed
229
164
TV5.7
5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
3.245
2.846
TV7.2
7.2 Riolering
3.123
2.822
TV7.3
7.3 Afval
2.886
2.779
TV7.4
7.4 Milieubeheer
2.623
2.118
TV8.1
8.1 Ruimte en leefomgeving
1.247
919
TV8.3
8.3 Wonen en bouwen
Gerealiseerd resultaat
687
877
20.290
18.229
Primitieve begroting 2026
Primitieve begroting 2025
-517
-499
Baten Bedragen x €1.000 Exploitatie TV2.1
2.1 Verkeer en vervoer
TV5.7
5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
TV7.2
-1
-1
7.2 Riolering
-4.016
-3.709
TV7.3
7.3 Afval
-3.724
-3.484
TV7.4
7.4 Milieubeheer
-649
-560
TV8.1
8.1 Ruimte en leefomgeving
-311
-302
TV8.3
8.3 Wonen en bouwen
-611
-339
-9.828
-8.894
Primitieve begroting 2026
Primitieve begroting 2025
Gerealiseerd resultaat
Programma 2: Welzijn Lasten Bedragen x €1.000 Exploitatie TV4.2
4.2 Onderwijshuisvesting
2.551
2.656
TV4.3
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
1.593
1.586
TV5.1
5.1 Sportbeleid en activering
TV5.2
5.2 Sportaccommodaties
TV5.3 TV5.4
542
558
2.441
1.692
5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie
325
313
5.4 Musea
346
344
TV5.6
5.6 Media
816
696
TV6.1
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
6.148
6.179
TV6.21
6.21 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO
211
161
TV6.22
6.22 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd
614
583
TV6.23
6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal
2.031
1.865
TV6.3
6.3 Inkomensregelingen
9.153
8.354
16
Exploitatie
Primitieve begroting 2026
Primitieve begroting 2025
TV6.4
6.4 WSW en beschut werk
6.350
6.410
TV6.5
6.5 Arbeidsparticipatie
3.179
2.776
TV6.60
6.60 Hulpmiddelen en diensten (WMO)
1.543
1.530
TV6.711
6.711 Huishoudelijke hulp (WMO)
3.018
2.965
TV6.712
6.712 Begeleiding (WMO)
3.477
3.379
TV6.713
6.713 Dagbesteding (WMO)
100
98
TV6.751
6.751 Jeugdhulp ambulant lokaal
6.210
6.280
TV6.752
6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal
308
299
TV6.753
6.753 Jeugdhulp ambulant landelijk
69
0
TV6.761
6.761 Jeugdhulp met verblijf lokaal
770
46
TV6.762
6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal
2.326
2.531
TV6.763
6.763 Jeugdhulp met verblijf landelijk
174
0
TV6.791
6.791 PGB WMO
255
285
TV6.792
6.792 PGB Jeugd
190
200
TV6.811
6.811 Beschermd wonen (WMO)
7
25
TV6.812
6.812 Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO)
36
35
TV6.821
6.821 Jeugdbescherming
549
498
TV6.822
6.822 Jeugdreclassering
110
47
TV6.91
6.91 Coördinatie en beleid WMO
370
352
TV6.92
6.92 Coördinatie en beleid Jeugd
308
303
TV7.1
7.1 Volksgezondheid
1.873
1.829
57.994
54.875
Primitieve begroting 2026
Primitieve begroting 2025
Gerealiseerd resultaat
Baten Bedragen x €1.000 Exploitatie TV4.3
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
-233
-226
TV5.1
5.1 Sportbeleid en activering
-160
-180
TV5.2
5.2 Sportaccommodaties
-159
-161
TV5.3
5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie
-4
-4
TV5.6
5.6 Media
-29
-35
TV6.1
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
-3.484
-3.747
TV6.23
6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal
TV6.3
-300
-75
6.3 Inkomensregelingen
-5.695
-4.900
TV6.4
6.4 WSW en beschut werk
-1.135
-1.106
TV6.60
6.60 Hulpmiddelen en diensten (WMO)
-96
-76
TV6.711
6.711 Huishoudelijke hulp (WMO)
-208
-192
TV7.1
7.1 Volksgezondheid
Gerealiseerd resultaat
-148
-169
-11.651
-10.870
17
Programma 3: Werken Lasten Bedragen x €1.000 Exploitatie
Primitieve begroting 2026
Primitieve begroting 2025
TV3.1
3.1 Economische ontwikkeling
265
211
TV3.2
3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur
715
1.455
TV3.3
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
158
152
TV3.4
3.4 Economische promotie
745
655
TV8.2
8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)
Gerealiseerd resultaat
628
273
2.511
2.747
Primitieve begroting 2026
Primitieve begroting 2025 -1.431
Baten Bedragen x €1.000 Exploitatie TV3.2
3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur
-924
TV3.3
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
-20
-19
TV3.4
3.4 Economische promotie
-1.094
-1.062
TV8.2
8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)
-9
-61
-2.047
-2.574
Primitieve begroting 2026
Primitieve begroting 2025
Gerealiseerd resultaat
Programma 4: Dienstverlening Lasten Bedragen x €1.000 Exploitatie TV0.1
0.1 Bestuur
2.404
2.297
TV0.2
0.2 Burgerzaken
1.475
1.225
TV0.3
0.3 Beheer overige gebouwen en gronden
611
569
TV0.8
0.8 Overige baten en lasten
68
67
TV1.1
1.1 Crisisbeheersing en brandweer
2.400
2.316
TV1.2
1.2 Openbare orde en veiligheid
948
862
TV7.5
7.5 Begraafplaatsen en crematoria
2
2
7.909
7.338
Primitieve begroting 2026
Primitieve begroting 2025
Gerealiseerd resultaat
Baten Bedragen x €1.000 Exploitatie TV0.2
0.2 Burgerzaken
-526
-419
TV0.3
0.3 Beheer overige gebouwen en gronden
-293
-221
TV1.1
1.1 Crisisbeheersing en brandweer
-53
-51
TV1.2
1.2 Openbare orde en veiligheid
-153
-44
-1.024
-736
Gerealiseerd resultaat
18
Verbonden partijen
19
Overzicht verbonden partijen 1. De volgens de Vestigingsplaa Openbaar belang rekenkamer ts gedefinieerde verbonden partijen met een bestuurlijk en aanmerkelijk financieel belang.
Bestuurlijke relatie
Collegevertegenwoordigi Aantal ng deelnemer s
Eigen vermogen
Vreemd vermogen
veranderin g belang
resulta at Financiële bijdrage
begin eind begin eind dienstjaar dienstjaar dienstjaar dienstjaar dienstjaar Gemeenschappelij ke regelingen Regio Achterhoek
Doetinchem
Regio Achterhoek zet zich AB-Bestuurslid Burgemeester A. in voor een duurzaam Bronsvoort, vitale, aantrekkelijke en Plv. Wethouder J. gezonde regio door samen Hoenderboom met andere partners (bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties) de Achterhoekvisie 2030 en jaarplannen uit te voeren. Met deze agenda wil de regio een antwoord bieden op diverse ontwikkelingen die op de Achterhoek afkomen, zoals demografische krimp, economische uitdagingen en klimaat- en milieuproblematiek. Door krachten te bundelen en slimme verbindingen te leggen kan de Achterhoek vitaal gehouden worden. Via Regio Achterhoek wordt er gewerkt aan een coöperatieve regio die nieuwe, onverwachte oplossingen ontwikkelt en toepast. Daarnaast zal invulling gegeven worden aan de Regio Deal Achterhoek die de regio heeft gesloten met het Rijk en waarmee een (extra) impuls gegeven wordt aan de regionale opgaven waar gemeenten voor staan.
7 6.762.000 gemeente n
Veiligheidsregio
Apeldoorn
De veiligheidsregio werkt in DB/AB-
22
Burgemeester A.
6.095.000 15.484.00 17.759.00 geen 0 0
15.667.00 17.135.000 68.572.00
86.573 geen
0
239.938
0 2.014.634
20
1. De volgens de Vestigingsplaa Openbaar belang rekenkamer ts gedefinieerde verbonden partijen met een bestuurlijk en aanmerkelijk financieel belang. Noord- en OostGelderland
Omgevingsdienst Achterhoek (ODA)
Bestuurlijke relatie
nauw overleg met Bestuurslid maatschappelijke partners aan een veilige leefomgeving. Zeven dagen per week, 24 uur per dag ligt de focus op het beheersen van risico's en het bestrijden van incidenten. Voortdurend goed voorbereid zijn in samenspraak met burgers, bedrijven en instellingen in de regio Noord- en OostGelderland
Collegevertegenwoordigi Aantal ng deelnemer s
Eigen vermogen
Bronsvoort, Plv. Wethouder J. Hoenderboom
gemeente n
0
0
8 gemeente n
300.000
534.000 1.146.000 1.145.000 geen
0 1.663.080
8 gemeente
107.836
345.635
0
Hengelo (Gld) De Omgevingsdienst AB-Bestuurslid AB lid: Wethouder B. Achterhoek is voor Porskamp overheden in deze regio (en namens deze overheden ook voor bedrijven en burgers) hèt aanspreekpunt voor vraagstukken op het gebied van milieu. De adviseurs bieden hoogwaardige kennis en expertise aan op het gebied van vergunningverlening, toezicht, handhaving en milieuadvies. Door de bundeling van kennis, de korte lijnen en het snel en efficiënt werken zijn de geleverde producten steeds van hoog niveau. Het doel van de ODA is om samen met haar opdrachtgevers zich dagelijks in te zetten voor een gezonde, schone en veilige leefomgeving voor de inwoners en bedrijven in haar werkgebied.
Vreemd vermogen
veranderin g belang
resulta at Financiële bijdrage
Plv lid: Wethouder J. Hoenderboom Erfgoed Centrum Doetinchem Achterhoek Liemers
Het Erfgoedcentrum Achterhoek Liemers
AB Bestuurslid Lid: Wethouder J. Hoenderboom
438.782
352.250 geen
191.126
21
1. De volgens de Vestigingsplaa Openbaar belang rekenkamer ts gedefinieerde verbonden partijen met een bestuurlijk en aanmerkelijk financieel belang. (ECAL)
Bestuurlijke relatie
Collegevertegenwoordigi Aantal ng deelnemer s
beheert het archief van de acht Achterhoekse gemeenten Aalten, Berkelland, Bronckhorst, Doetinchem, Montferland, Oost Gelre, Oude IJsselstreek en Winterswijk. Voor deze gemeenten bewaart het Erfgoedcentrum historische informatie en stelt deze beschikbaar. Het beschikbaar stellen gebeurt via de website of op de studiezaal. De komende jaren zal het archief naast papieren informatie meer en meer digitale informatie bevatten.
Eigen vermogen
Vreemd vermogen
veranderin g belang
resulta at Financiële bijdrage
Eigen vermogen
Vreemd vermogen
veranderin g belang
resulta at Financiële bijdrage
n
Plv lid: Wethouder E. Dusseldorp 1. De volgens de Vestigingsplaa Openbaar belang rekenkamer ts gedefinieerde verbonden partijen met een bestuurlijk en aanmerkelijk financieel belang.
Bestuurlijke relatie
Collegevertegenwoordigi Aantal ng deelnemer s
begin eind begin eind dienstjaar dienstjaar dienstjaar dienstjaar dienstjaar Fijnder
Groenlo
De dienst is van en voor de DBgemeenten (Berkelland, Bestuurslid Oost Gelre en Winterswijk); De dienst staat voor maximale zelfstandigheid op het gebied van arbeid, inkomen en participatie; De dienst is klantgericht, resultaatgericht en levert in haar samenwerking met partners maatwerk; De dienst voert de opgedragen taken uit met betrokken, professioneel en kwalitatief
DB lid : Wethouder E. Dusseldorp
3 2.407.000 gemeente n
2.524.000 9.212.000 8.482.000 geen
0 13.485.00 0
22
1. De volgens de Vestigingsplaa Openbaar belang rekenkamer ts gedefinieerde verbonden partijen met een bestuurlijk en aanmerkelijk financieel belang.
Bestuurlijke relatie
Collegevertegenwoordigi Aantal ng deelnemer s
Eigen vermogen
Vreemd vermogen
veranderin g belang
resulta at Financiële bijdrage
goed personeel; De dienst heeft ambitie en wenst een voortrekkersrol te vervullen AB-Bestuurslid AB lid 1: Wethouder E. Dusseldorp AB lid 2: Wethouder A. Schuten Stadsbank Oost Nederland
Enschede
De Stadsbank Oost AB-Bestuurslid Lid: Wethouder E. Nederland is een Dusseldorp Gemeenschappelijke Regeling ‘van en voor’ gemeenten. De missie is om financiële weerbaarheid en eigen kracht van huishoudens te versterken. Dit doen door voortdurend te bouwen aan een betrouwbare, transparante en kwalitatief hoogwaardige uitvoeringsorganisatie, die samen met klanten duurzame resultaten boekt en zich daarover altijd maatschappelijk verantwoordt.
22 1.464.500 gemeente n
2.347.400 7.098.300 9.406.400 geen
75.300
261.123
22 2.050.000 gemeente n
2.050.000 8.884.000 7.984.000 geen
0
704.379
Plv lid: Wethouder vA. Schutten GGD Noord- Oost Gelderland
Warnsveld
De GGD is de AB-Bestuurslid AB lid: Wethouder E. gezondheidsdienst van en Dusseldorp voor de gemeenten Aalten, Apeldoorn, Berkelland, Bronckhorst, Brummen, Doetinchem, Elburg, Epe, Ermelo, Hattem, Harderwijk, Heerde, Lochem, Montferland, Nunspeet, Oldebroek, Oost Gelre, Oude IJsselstreek, Putten, Voorst, Winterswijk en Zutphen. Centraal bij de GGD staat preventie: het voorkomen van ziekten in de regio.
23
1. De volgens de Vestigingsplaa Openbaar belang rekenkamer ts gedefinieerde verbonden partijen met een bestuurlijk en aanmerkelijk financieel belang.
Bestuurlijke relatie
Collegevertegenwoordigi Aantal ng deelnemer s
Eigen vermogen
Vreemd vermogen
veranderin g belang
resulta at Financiële bijdrage
Eigen vermogen
Vreemd vermogen
veranderin resulta g belang at Financiële bijdrage
Plv lid: Burgemeester A. Bronsvoort Naamloze, Vestigingsplaa Openbaar belang Commanditaire en ts Besloten Vennootschappen en verenigingen
Bestuurlijke relatie
Collegevertegenwoordigi Aantal ng deelnemer s
begin eind dienstjaar dienstjaar
begin eind dienstjaar dienstjaar dienstjaar
Gebiedsondernemin Groenlo g Laarberg CV
Laarberg is het regionale bedrijvenpark in het oostelijke deel van de Achterhoek. Door een bundeling van krachten kunnen we de concurrentiepositie van de regio waarborgen, verstevigen en verbeteren. Met ruimte voor ondernemingen tot en met milieucategorie 5
Vennoot
Vert : Wethouder A. Schutten
2 gemeente n
geen
48% aandelen
Gebiedsondernemin Groenlo g Laarberg BV
Laarberg is het regionale bedrijvenpark in het oostelijke deel van de Achterhoek. Door een bundeling van krachten kunnen we de concurrentiepositie van de regio waarborgen, verstevigen en verbeteren. Met ruimte voor ondernemingen tot en met milieucategorie 5
Lid raad van Vert : Wethouder A. commissarisse Schutten n Aandeelhoude r
2 gemeente n
geen
48% aandelen
Plv vert: Wethouder J. Hoenderboom Alliander NV
Arnhem
Alliander is een Aandeelhoude Vert: Wethouder A. netwerkbedrijf en zorgt voor r Schutten een betrouwbare, betaalbare en bereikbare energievoorziening (gas en elektra)
Niet in kaart gebracht
395.494 aandelen
24
1. De volgens de Vestigingsplaa Openbaar belang rekenkamer ts gedefinieerde verbonden partijen met een bestuurlijk en aanmerkelijk financieel belang.
Bestuurlijke relatie
Collegevertegenwoordigi Aantal ng deelnemer s
Eigen vermogen
Vreemd vermogen
veranderin g belang
resulta at Financiële bijdrage
Plv vert: Wethouder B. Porskamp Nuval Platform
-
De gemeenten die zich Lid vereniging Vert: Wethouder A. verenigd hebben in het Schutten Nuval-platform hebben afgesproken in een aantal onderwerpen met één stem op te treden tijdens de aandeelhoudersvergadering en van Alliander en Vitens.
Niet in kaart gebracht
Ca. 2.500
Plv vert: Wethouder B. Porskamp Vitens NV
Zwolle
Het beschikbaar Aandeelhoude Vert: Wethouder A. stellen van voldoende r Schutten betrouwbaar drinkwater.
Niet in kaart gebracht
€ 684,8 miljoen
€ € 1537 724,1miljoe miljoen n
€ 1682 miljoen
18.693 aandelen
Plv vert: Wethouder B. Porskamp NV ROVA
Zwolle
ROVA is een duurzaam Aandeelhoude Vert: Wethouder B. dienstenbedrijf dat voor de r Porskamp aandeelhoudende gemeenten zorg draagt voor de inzameling van het huishoudelijk afval en het onderhoud van de openbare ruimte. De missie van de ROVA is om zorg te dragen voor een schone en duurzame leefomgeving voor de inwoners van de aandeelhoudende gemeenten. De ROVA is actief voor 23 gemeenten verdeeld in 3 regio's: Zwolle, Achterhoek en Eemland.
23 gemeente n
295 aandelen
Plv vert: Wethouder A. Schutten AGEM
Doetinchem
De AGEM levert een bijdrage aan de energie transitie in de Achterhoek.
Lid vereniging Vert: Wethouder B. Porskamp
8 gemeente n
38 aandelen
BNG Bank N.V.
Den Haag
Het behoud van een
Aandeelhoude vert. Wethouder A.
De staat,
51.363
25
1. De volgens de Vestigingsplaa Openbaar belang rekenkamer ts gedefinieerde verbonden partijen met een bestuurlijk en aanmerkelijk financieel belang.
Bestuurlijke relatie
belangrijk marktaandeel in r het Nederlandse publieke en semipublieke domein en rendement voor de aandeelhouders. Coöperatieve vereniging “Dimpact” u.a.
Enschede
Collegevertegenwoordigi Aantal ng deelnemer s
Schutten
Gemeenten staan allemaal Lid vereniging Vert: Wethouder J. voor dezelfde uitdagingen, Hoenderboom zoals digitalisering, antwoord geven, zaakgericht werken en ketensamenwerking. Elke gemeente heeft daarbij te kampen met onvoldoende middelen, kennis en capaciteit. Samenwerken met elkaar ligt dan voor de hand. Dimpact is een coöperatieve vereniging 100% van, voor en door gemeenten. De Dimpactgemeenten hebben de handen ineen geslagen om vraagstukken rondom dienstverlening en bedrijfsvoering gezamenlijk op te pakken.
gemeente n, provincies
Eigen vermogen
Vreemd vermogen
veranderin g belang
resulta at Financiële bijdrage
aandelen
Thans 31 gemeente n lid
Plv vert: Wethouder A. Schutten Leisurelands B.V.
Arnhem
Openbare toegankelijkheid dagrecreatieterrein
Aandeelhoude Vert. gemeente r Berkelland gemachtigd namens Oost Gelre
Niet in kaart gebracht
1.049 aandelen
26
Beleidsbegroting – programmaplan Programmaplan Inleiding Met het coalitieprogramma 2022-2026 richten we ons op een drietal speerpunten voor de komende periode. Dit zijn de thema’s Wonen, Werken en Welzijn. Wonen, omdat de gemeente een grote woningbouwopgave heeft en de ambitie heeft om te bouwen voor alle doelgroepen. Werken, omdat de gemeente een sterke lokale economie heeft en het belangrijk is dat iedereen daaraan bij kan dragen. Welzijn, omdat Oost Gelre een gemeente is met een sterk sociaal gezicht, waarin leefbaarheid en sociale cohesie van groot belang zijn, en waar de sociale voorzieningen het solide fundament vormen van de gemeente. Die uitdaging willen we als gemeente graag aangaan, samen met alle inwoners, ondernemers en andere betrokkenen. Als opmaat voor het college-uitvoeringsprogramma leest u onder de verschillende programma's de ambities uit het coalitieprogramma.
27
Programma 1 - Wonen Leeswijzer Programma 1 omvat het thema Wonen. Naast de verdere inbedding van de Omgevingswet, de verdere uitrol van Geef Lichtenvoorde Kleur! en Programma Stad Groenlo spelen er veel meer verschillende ontwikkelingen die het komende jaar aandacht vragen van het gemeentebestuur en de ambtelijke organisatie. Daarbij willen we een viertal speerpunten benoemen: •
Op basis van de visie en de uitvoeringsagenda voor het buitengebied werken we naar de uitvoering. "Van papier naar praktijk". Er komen veel veranderingen op het buitengebied. Veranderingen ten aanzien van (agrarische) bedrijfsvoering, initiatieven in het kader van de klimaatdoelstellingen en dergelijke vragen om aandacht en daadkracht van onze gemeente.
•
Doorontwikkeling van woningbouw in alle kernen. Er zijn nieuwe kaders ontwikkeld voor woningbouw in de kleine kernen en Groenlo en Lichtenvoorde. Daarnaast zijn er verruimde mogelijkheden voor functieverandering van agrarische erven nabij de kernen (woondroebel-beleid). Inmiddels zijn op basis van deze kaders in iedere kleine kern één of meerdere woningbouwplannen in ontwikkeling of uitvoering.
•
Op basis van onze vastgestelde Omgevingsvisie maken wij aanpalend beleid. In de Omgevingsvisie is beschreven welke opgaven in programma's en uitvoeringsplannen worden uitgewerkt.
•
Regionale Energie Strategie Achterhoek. Duurzaamheid en energiedoelstellingen zijn geen zaak voor gemeenten alleen. Mede daarom participeren wij in de verdere ontwikkeling van een regionale energiestrategie voor de gehele Achterhoek.
Gezonde en veilige leefomgeving
Ambitie De omgeving waarin we wonen houden we in onze kernen prettig. We zullen hierbij in groeiende mate rekening moeten houden met klimaatveranderingen. Droogte, hitte en weerextremen stellen ons voor steeds grotere uitdagingen. Integrale projecten, daar waar het kan via een integrale wijkaanpak, dragen bij aan een gezonde en veilige leefomgeving. We zetten ons in voor een sterk netwerk van kernen met een rijk en sociaal verenigingsleven. En dat binnen een afwisselend en duurzaam landschap.
Doelstellingen Al onze (nieuwe) ontwikkelingen en onderhoudswerkzaamheden bevatten maatregelen om de fysieke leefomgeving zo in te richten dat deze bijdraagt aan een gezonde leefomgeving. De omgeving waarin we leven, bewegen, ontmoeten en waarin iedereen mee kan doen moet gezond en klimaat adaptief zijn. Een gezonde manier van leven is de regel bij het inrichten van onze openbare ruimte. Een groene leefomgeving draagt daarnaast bij aan het tegengaan van hittestress en het mogelijk beperken van wateroverlast in de kernen.
28
Doelstellingen Bevorderen van biodiversiteit is een vast aandachtspunt bij alle ruimtelijke ontwikkelingen en beheertaken. We willen de biodiversiteit in onze gemeente versterken. Dit doen we onder andere door bij alle ruimtelijke ontwikkelingen en beheertaken aandacht te besteden aan biodiversiteit. We zoeken ruimte voor herstel van de biodiversiteit door de aanleg van groenstroken, duurzaam maaibeheer en agrarisch natuurbeheer.
Doelstellingen Oost Gelre is zo snel als mogelijk, maar uiterlijk in 2050 energieneutraal. De basis voor de lokale ambitie is het regionale 'Akkoord van Groenlo' 3.0 en de regionale uitvoeringsagenda. In deze regionale uitvoeringsagenda duurzame energie Achterhoek is een mix aan hernieuwbare energiebronnen opgenomen van wind, zon en biomassa naast een besparingsdoelstelling op elektriciteit en gas. De uitvoeringsagenda voor Oost Gelre, welke is vastgesteld in november 2024, is opgesteld op basis van de regionale agenda. Op 8 april 2025 is het beleidsdocument Grote Windmolens vastgesteld door de raad. In de loop van 2025 volgt de verordening Lokaal Eigendom. Daarna zal het mogelijk zijn om initiatieven voor windenergie in behandeling te nemen. De RES 2.0 wordt medio 2025 vastgesteld. Het niet-gealloceerde deel zal ingevuld zijn. Daarnaast worden de resultaten van de Plan Milieu Effect Rapportage. verwerkt in de RES 2.0. Voor 31 december 2026 moet elke gemeente beschikken over een warmteprogramma. De transitievisie warmte uit 2021 was redelijk vrijblijvend. Het warmteprogramma daarentegen geeft de gemeente meer mogelijkheden en bevoegdheden om de gemeente aardgasvrij te maken. In 2025 is gestart met het opstellen van het warmteprogramma, onder andere door deel te nemen aan een begeleidingstraject van het Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie (NPLW).
Eind 2025/begin 2026 zal het warmteprogramma gereed zijn.
Doelstellingen Ruimtelijke ontwikkelingen worden altijd op een passende manier gekoppeld met het natuurlijke bodem- en watersysteem en zijn op deze manier klimaatadaptief Met maatregelen op het gebied van klimaatadaptatie waarborgen we de veiligheid en gezondheid van onze inwoners. Met deze ingrepen in onze fysieke leefomgeving beperken we de gevolgen van wateroverlast, droogte en hittestress. Voor het landelijk gebied hanteren we ons landschappelijk raamwerk met verschillende landschapstypen als vertrekpunt voor toekomstige ontwikkelingen. Samen met onze buurgemeenten in de Achterhoek bepalen we wat Bodem en Water Sturend betekent voor onze ruimtelijke ontwikkelingen.
Doelstellingen Voor het gemeentelijke vastgoed wordt bespaard op energieverbruik en wordt zelf energie opgewekt. We onderzoeken per gebouw wat de mogelijkheden zijn om panden te verduurzamen. Dit nemen we mee in de planning groot onderhoud. Om te besparen op het energiebeheer voeren we maandelijkse controles uit op de verbruiken. Als het gebouw geschikt is, zijn/worden zonnepanelen geplaatst. Tijdens groot onderhoud worden gebouwen gelijktijdig na-geïsoleerd en eventueel andere maatregelen genomen. Daar waar mogelijk worden gebouwen gasloos gemaakt.
29
Doelstellingen We kiezen voor een gezonde en klimaatadaptieve leefomgeving en zetten in op een leefomgeving die uitnodigt tot bewegen, ontmoeting en waarin iedereen mee kan doen. Een gezonde leefstijl is de norm. We nemen maatregelen kunnen nemen om de fysieke leefomgeving zo in te richten dat deze bijdraagt aan een gezonde en veilige leefomgeving. We maken onze inwoners bewust van een gezonde leefstijl door een preventief aanbod. Hechte en leefbare kernen
Ambitie Oost Gelre ontwikkelt zich verder tot een afwisselende gemeente met acht unieke en sterke kernen. De omgeving waarin we wonen houden we in onze kernen prettig. Een goede verbondenheid is een voorwaarde voor kernen waar we goed kunnen leven, met een goed ondernemersklimaat en een goede bereikbaarheid.
Doelstellingen Bij bouwprojecten is het uitgangspunt: levensloopgeschikt, klimaatadaptief en zo veel mogelijk energieneutraal en circulair. Bij herontwikkeling van een locatie binnen de bebouwde kom behouden we het waardevolle groene en dorpse karakter van een kern. We willen de prachtige groene woon- en leefomgeving behouden. Bij nieuwbouw zullen we circulariteit in de beeldkwaliteitsplannen borgen. Dit zal een steeds grotere rol gaan spelen.
Doelstellingen We bouwen een passende woning voor iedereen. We voeren hierbij de doelstellingen, genoemd in de woonvisie en woonzorgvisie uit. Het aanbod van wonen met zorg sluit aan op de lokale vraag waarbij wij extra aandacht hebben voor: doorstroming van beschermd wonen naar zelfstandig wonen, zorg en huisvesting van ouderen en specifieke zorg. Daarnaast voeren we onze taakstelling voor vluchtelingen en statushouders zo goed mogelijk uit en we hebben oog voor een goed woon- en werkklimaat voor de tijdelijke internationale medewerker. We gaan ervan uit dat de Wet versterking regie volkshuisvesting per 1 januari 2026 van kracht wordt en dat daarmee het verplichte Volkshuisvestingsprogramma ons meer regie en samenwerking met wooncorporaties en zorgpartijen biedt.
30
Doelstellingen We ontwikkelen een levendig centrum in Groenlo. Met verschillende projecten en opgaven uit het Programma Stad Groenlo en het programma 'de Spaanse Weg' geven we samen met inwoners en ondernemers invulling aan het versterken van het centrum van Groenlo waardoor het goed wonen, werken en recreëren is. 'Mensen maken de stad '
Doelstellingen We ontwikkelen een levendig centrum in Lichtenvoorde. Met Programma Lichtenvoorde (voorheen 'Geef Lichtenvoorde Kleur') geven we invulling aan het versterken van het centrum van Lichtenvoorde.
Doelstellingen We versterken de leefbaarheid van buurt en wijk. Het streven is het behoud van een basisniveau aan voorzieningen in elke kern: basisschool, ontmoetingsplek en zorgpunt; waarbij het minimum is een toekomstbestendige fysieke ontmoetingsplek en een optimale bereikbaarheid naar de voorzieningen in andere kernen. We assisteren inwoners in de energietransitie bijvoorbeeld met ondersteuning bij het isoleren van woningen (aardgasvrij gereedmaken). Met de DBO's maken we een doorvertaling van de huidige ruimtelijke verkenning voor woningbouw. We brengen potentieel kansrijke locaties voor woningbouw voor de toekomst in beeld. We zijn gestart met een pilot voor een integrale wijkgerichte aanpak op het Hooiland in Lichtenvoorde om de diverse onderwerpen in de openbare ruimte te verbinden met klimaat- en energie opgaven naast ontmoeten en bereikbaarheid.
Doelstellingen We versterken het Erfgoed in onze gemeente; wanneer er een nieuwe invulling nodig is van Erfgoed (een pand of gebied) hanteren wij het uitgangspunt dat de functie passend moet zijn en recht doet aan de cultuurhistorische kwaliteiten. Vanuit het erfgoedbeleid 2025 en het bijbehorende uitvoeringsprogramma geven we invulling aan het versterken van het erfgoed. Erfgoed blijft alleen in stand met een goede functie. We zetten ons in om samen met eigenaren en initiatiefnemers goede invulling te krijgen bij ons erfgoed.
Doelstellingen Wij bouwen tot en met 2030 minstens 1300 woningen waarbij we een evenredige verdeling tussen sociale huur, betaalbare koop en dure koop nastreven. Bij een nieuwbouwproject ligt de focus op een compleet en divers aanbod aan huur- en koopwoningen waarbij wij aandacht hebben voor de betaalbaarheid en voor de doelgroepen starters en senioren.
31
Aantrekkelijk landelijk gebied
Ambitie De gemeente Oost Gelre kent een gevarieerd buitengebied met een agrarisch karakter, een aantrekkelijk landschap en unieke natuurgebieden. Het is hier goed wonen, werken en recreëren. Dit doen we al decennialang in verbondenheid met elkaar. En dat willen we graag zo houden. Tegelijk zien we dat we de komende jaren te maken krijgen met stevige opgaven. Denk aan het behouden van een aantrekkelijke, leefbare en gezonde woonomgeving voor de veranderende behoeftes van de bevolking. Aan vraagstukken rondom biodiversiteit, duurzaamheid en energie. Aan het blijven bieden van ruimte aan een gezonde en duurzame agrarische sector, aan het versterken van goede bereikbaarheid en een succesvolle transitie in ons buitengebied. Het landschap vormt hierin het dragende geheel.
Doelstellingen Op gemeentelijk niveau zetten wij in op een blijvende, sterke positie van toekomstbestendige landbouw die een belangrijke plaats en functie heeft én houdt in het landelijk gebied. Toekomstbestendig zijn betekent continu leren en bewegen. Het betrekken van ondernemers en inwoners is onmisbaar voor een toekomstbestendige leefomgeving. Als lokale overheid streven wij ernaar het goede voorbeeld te geven en (agrarische) ondernemers te faciliteren en inspireren om zich continu te blijven ontwikkelen. Dit betekent ook nieuwe vormen van agrarische bedrijvigheid en ruimte voor nieuwe vormen van duurzaam ondernemen. Hiermee willen we de economische positie van het buitengebied versterken.
Doelstellingen Samen met het waterschap zetten wij in op aanpak van droogte. Wij willen die aanpak realiseren op basis van het natuurlijke watersysteem. Uit het rapport “Het watersysteem in balans. Een verkenning toekomstperspectief Achterhoek en Liemers” blijkt dat we de nodige maatregelen moeten treffen. Daar is draagvlak voor. Op het moment dat dat aangepakt wordt willen wij dat combineren met maatregelen die ook goed zijn om droogte en wateroverlast tegen te gaan, om biodiversiteit te verbeteren en om landschap te versterken.
Doelstellingen Wij faciliteren agrarische bedrijven die een toeristische component aan de bedrijfsvoering willen toevoegen voor zover dat een meerwaarde biedt voor het toeristisch product binnen onze gemeente. Om een bijdrage te kunnen leveren aan de maatschappelijke opgaven is het belangrijk om agrotoerisme te zien en te ontwikkelen als onderdeel van een integrale aanpak van het landelijk gebied. Dit zodat agrotoerisme kan bijdragen aan de beleving en waardering van het landelijk gebied, het verkorten van de voedselketen en een vitale agrarische sector.
32
Doelstellingen Wij gaan voor een vitaal en aantrekkelijk landelijk gebied waarin alle gebruikers van het landelijk gebied werken binnen de draagkracht van natuur, klimaat, water en bodem. Uit onderzoek dat in het kader van de omgevingsvisie is uitgevoerd blijkt dat veel waardering is voor ons landschap. Waar mogelijk versterken we deze in combinatie met maatregelen die wij of andere overheden.
Doelstellingen Wij streven ernaar om de toeristische potentie van het aantrekkelijke landschap van Oost Gelre te vergroten. We versterken daarom de culturele en natuurhistorische waarden in het buitengebied. Het landschap vormt een thuis voor de inwoners van Oost Gelre en een rijk decor voor bezoekers. Het is een warme jas en een bron van beleving en ontdekking. We zullen ontwikkelingen afwijzen die landschappelijke kwaliteit aantasten en bevorderen als deze van toegevoegde waarde zijn. Voor ontwikkelingen van bestaande functies hanteren we het principe van 'voor wat hoort wat'. Dat betekent ook dat ruimtelijke ontwikkelingen in het buitengebied worden afgestemd op de draagkracht van het landschap. De kernkwaliteiten van het cultuurlandschap zijn het uitgangspunt voor herstel en versterking.
Doelstellingen Wij streven naar een optimale verstandhouding met onze agrarische ondernemers en andere grondeigenaren in het buitengebied. Zij vormen een belangrijke (economische) drager in ons landelijk gebied. Om te weten wat er leeft gaan wij het gesprek aan met onze agrarisch ondernemers in het buitengebied. Door onder andere het inzetten van een agrarisch contactpersoon, een ervencoach en door het houden van interviews weten we wat er leeft en wat de behoefte is. Onze site biedt op een toegankelijke wijze de juiste informatie over VAB-beleid, subsidies en andere info die belangrijk wordt gevonden.
Doelstellingen Wij zetten in op een robuuste groen-blauwe dooradering van het buitengebied die bijdraagt aan de verbetering van landschapskwaliteit en biodiversiteit met een regeling waarbij grondeigenaren een marktconforme vergoeding ontvangen. De belangrijkste kernkwaliteit van ons landschap zijn de coulissen (groen blauwe dooradering). De afwisselende landschappen, met houtsingels omzoomde percelen, groene boerenerven, zandwegen met struwelen, beken, bosjes en laanbeplantingen worden bijzonder gewaardeerd. Dit landschappelijk mozaiek is kwetsbaar en verdient structureel beheer. We zetten ons in voor een marktconforme vergoeding voor grondeigenaren voor instandhouding, beheer en versterking van de coulissen. Het 'voor wat hoort wat' principe bij planologische medewerking voor ruimtelijke ontwikkelingen wordt ingezet om de groenblauwe dooradering te versterken. Met het waterschap maken we afspraken om het fijnmazig net van watergangen natuurvriendelijker in te richten en te beheren.
33
Doelstellingen Wij zetten in op maatwerk bij vrijkomende agrarische bebouwing en verbreding, waarbij ook omgevingskwaliteit en leefbaarheid worden versterkt. Wij hebben nu een vrij strikt beleid ten aanzien van vrijkomende agrarische bebouwing. In 2026 hebben wij geactualiseerd beleid voor functieverandering. Beleidsindicatoren
Naam indictor
Eenheid
Bron
Oost Gelre
Gemeentegrootte 25.000-50.000 inw.
Jaar
Verkeer en vervoer
Geregistreerde ongevallen met letsel ziekenhuis
%
Veiligheid NL
15,4%
16,2%
2023
Volksgezondheid en Milieu
Totaal huishoudelijk restafval
kg/inwoner
CBS
38
119
2023
Volksgezondheid en Milieu
Hernieuwbare elektriciteit
%
RWS
21,3%
geen data
2022
Volksgezondheid en Milieu
Woningen met zonnepanelen
%
CBS
44,0%
geen data
2023
Vhrosv
Gemiddelde WOZ waarde woningen
duizend euro
CBS
307
376
2024
Vhrosv
Nieuwbouw woningen
aantal per 1.000 woningen
Basisregistratie adressen en gebouwen
9,6
8,4
2023
Vhrosv
Demografische druk
%
CBS
82,2%
80,1%
2025
Taakveld
Bron: waarstaatjegemeente.nl, cijfers worden regelmatig geactualiseerd en kunnen afwijken
34
Middelen: wat mag het kosten? x € 1.000 2025
2026
2027
2028
2029
-21.825
-20.290
-20.290
-20.290
-20.290
-21.825
-20.290
-20.290
-20.290
-20.290
9.623
9.828
9.828
9.828
9.828
9.623
9.828
9.828
9.828
9.828
Lasten
Ongewijzigd beleid
Structurele wijziging
Incidentele wijziging
Nieuwe raming lasten
Baten
Ongewijzigd beleid
Structurele wijziging
Incidentele wijziging
Nieuwe raming baten
35
2025
2026
2027
2028
2029
-12.202
-10.462
-10.462
-10.462
-10.462
Voorstel nieuw beleid structureel
-507
-799
-1.079
-1.387
Voorstel nieuw beleid incidenteel
-1.387
-1.361
-1.122
-937
157
246
482
687
Dekking reserve
1.230
1.115
640
250
Saldo nieuw beleid
-507
-799
-1.079
-1.387
-10.969
-11.261
-11.541
-11.849
Saldo
Dekking voorziening riolering
Totaal saldo programma 1
-12.202
36
Samenstelling van de ramingen van het jaar 2026 op taakniveau Bedragen x €1.000 Exploitatie
Primitieve begroting 2026
Lasten TV2.1
2.1 Verkeer en vervoer
TV5.5
5.5 Cultureel erfgoed
6.247
TV5.7
5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
3.245
TV7.2
7.2 Riolering
3.123
TV7.3
7.3 Afval
2.886
TV7.4
7.4 Milieubeheer
2.623
TV8.1
8.1 Ruimte en leefomgeving
1.247
TV8.3
8.3 Wonen en bouwen
229
687
Totaal Lasten
20.290
Baten TV2.1
2.1 Verkeer en vervoer
TV5.7
5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
-517
TV7.2
7.2 Riolering
-4.016
TV7.3
7.3 Afval
-3.724
TV7.4
7.4 Milieubeheer
-649
TV8.1
8.1 Ruimte en leefomgeving
-311
TV8.3
8.3 Wonen en bouwen
-1
-611
Totaal Baten
-9.828
Gerealiseerd saldo van baten en lasten
10.461
Gerealiseerd resultaat
10.461
Voorstellen van nieuw beleid voor het jaar 2026 x€ 1.000
Omschrijving
Investeringen
Dekking uit riolering
Dekking uit reserves
Budgettaire lasten
P1 Kadernota 2026: Herinrichting kruispunt Barkenkamp/Deken Hooijmansingel en doortrekken vrijliggende fietspaden/voetpaden naar nieuwe busstation te Groenlo.
350
-23
Aanschaf gladheidsmaterieel 5 strooiers
250
-31
37
Omschrijving
Investeringen
Dekking uit riolering
Dekking uit reserves
2e ronde stresstesten klimaatadaptatie
50
Uitvoeren programma Klimaat (overkoepelende integrale acties)
20
Beleid Klimaatadaptatie
75
Oplossen achterstallig onderhoud landschapselementen