programmabegroting 2024-2027

Doel 2.3: Faciliteren van adequate onderwijshuisvesting We faciliteren adequate onderwijshuisvesting aan de hand van het Integraal Huisvestings Plan (IHP) Het IHP geeft helderheid over de staat van huisvesting, de noodzakelijke investeringen en de prioritering van verbouw en nieuwbouw. Dit met als doel dat er een integrale afweging plaatsvindt, rekening houdend met alle scholen. Doel 2.4: Voorkomen van voortijdig schoolverlaten Het doel is dat alle jongeren het onderwijs verlaten met een toekomstperspectief in de vorm van een startkwalificatie (een diploma havo, vwo, mbo-niveau 2 of hoger), arbeidsplaats of dagbesteding.

3. Iedereen draagt bij naar vermogen

Ambitie Iedereen draagt bij naar vermogen en krijgt een steuntje in de rug waar nodig. Arbeidsparticipatie is naast maatschappelijke participatie van groot belang voor onze gemeente. We vinden het belangrijk dat onze inwoners werken en meedoen in de samenleving: dit zijn immers de beste sociale voorzieningen. We willen onze inwoners zoveel mogelijk motiveren om te participeren, opdat ze minder afhankelijk hoeven te zijn van

35

het sociale vangnet waar we in Fijnder-verband in voorzien. We willen dat ook onze ondernemers daaraan bijdragen en meer werkplekken aanbieden aan inwoners met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt.

Doelstellingen Doel 3.1: Werk moet lonen Als inwoners een baan vinden moeten ze er ook daadwerkelijk op vooruit gaan en geen armoedeval ervaren. Als gemeente is onze invloed beperkt maar met de werkaanvaardingingspremie hebben we een instrument om de armoedeval te dempen. Doel 3.2: Inwoners tussen de 18 en 67 jaar verrichten arbeid die past bij hun mogelijkheden Inwoners in de werkzame leeftijd werken of maken gebruik van passende dagbesteding. Sommige inwoners hebben hierbij ondersteuning nodig of het werk moet aangepast worden aan de mogelijkheden van de inwoner. Denk hierbij aan de doorgaande lijn van arbeidsmatige dagbesteding tot regulier werk. Doel 3.3: Werk is de sleutel tot integratie Integreren gaat het snelst als nieuwkomers zoveel mogelijk meedoen in de samenleving. Voor alle nieuwkomers wordt inburgering op maat mogelijk gemaakt, zodat zij de meest passende leerroute kunnen volgen met als doel de inburgering op eigen niveau te behalen. Doel 3.4: Mensen met een arbeidsbeperking hebben de mogelijkheid te werken in het reguliere bedrijfsleven Ook inwoners met een arbeidsbeperking kunnen in veel gevallen met ondersteuning goed functioneren in het reguliere bedrijfsleven. Doel 3.5: Er zijn beschutte werken plekken beschikbaar Samen met het bedrijfsleven en de gemeenten Berkelland, Winterswijk zorgen we voor voldoende beschutte werkplekken.

4. Thuis wonen en participeren als het kan

Ambitie Inwoners kunnen zo lang mogelijk thuis blijven wonen en deelnemen aan het dagelijks leven.

Doelstellingen Doel 4.1: Inwoners goed voorlichten over alle mogelijkheden om zo lang mogelijk thuis te blijven wonen en deel te nemen aan het dagelijks leven We zetten actief in op voorlichting, zodat inwoners goed op de hoogte zijn van de mogelijkheden. Doel 4.2: Behouden van voorzieningen en verbindingen die bijdragen aan het in stand houden van Oost Gelre als dementievriendelijke gemeente Dementie is in de gemeente Oost Gelre geen taboe. Inwoners die te maken krijgen met dementie weten tijdig ondersteuning te regelen om de zorg voor dementerenden uit te voeren. Dementerende inwoners kunnen zo lang mogelijk participeren in de samenleving. Doel 4.3: Inwoners ervaren een fysiek veilige omgeving Het betreft hier veiligheid in de brede zin: veiligheid rondom wonen, vervoer en de fysieke leefomgeving.

36

5. Ontmoeten voor iedereen

Ambitie Inwoners hebben de mogelijkheid elkaar te ontmoeten en kunnen deelnemen aan activiteiten gericht op ontmoeting, cultuur en ontspanning, ook om eenzaamheid te voorkomen.

Doelstellingen Doel 5.1: Er zijn laagdrempelige mobiliteitsvoorzieningen aanwezig om participatie mogelijk te maken De mobiliteitsvoorzieningen zijn gratis of via een kleine (vrijwillige) bijdrage beschikbaar voor inwoners. Doel 5.2: Inwoners kennen het vrijetijdsaanbod en worden ondersteund bij het doen van vrijwilligerswerk We maken het vrijwilligersaanbod inzichtelijk op www.vrijetijdsmakelaar.nl. Dit platform geeft een overzicht van alles wat er voor inwoners te doen is in hun vrije tijd. Inwoners kunnen met hun vragen terecht bij de vrijwilligerscoördinator. Doel 5.3: In elke kern zijn ontmoetingsmogelijkheden voor inwoners Ontmoeting is belangrijk om de sociale samenhang in de dorpen te behouden en belangrijk om eenzaamheid te verminderen. Doel 5.4: Voor inwoners ouder dan 67 jaar zijn er mogelijkheden voor ontmoeting Inwoners van 67 jaar en ouder krijgen de gelegenheid contacten te onderhouden met anderen en ontvangen daarbij ondersteuning van vrijwilligers(organisaties). Doel 5.5: Voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid zijn er mogelijkheden voor ontmoeting Inwoners met een psychische kwetsbaarheid krijgen de gelegenheid contacten te onderhouden met anderen en ontvangen daarbij ondersteuning van vrijwilligers(organisaties).

6. Oost Gelre is een inclusieve gemeente

Ambitie Oost Gelre is een inclusieve samenleving waar iedereen zich veilig en gezien voelt en kan participeren ongeacht herkomst, geaardheid, lichamelijke of geestelijke beperking. Ook vormt de fysieke omgeving geen belemmering.

Doelstellingen Doel 6.1: De openbare ruimte is voor alle inwoners fysiek toegankelijk Daar waar mogelijk lossen we fysieke beperkingen in de openbare ruimte op, zodat iedereen kan participeren. Doel 6.2: Inwoners ervaren een sociaal veilige omgeving Inwoners voelen zich veilig en weten om te gaan met digitale veiligheid, babbeltrucs aan de voordeur, veiligheid op het gebied van het kunnen melden van zorg om anderen.

37

Doel 6.3: Vooroordelen die er bestaan naar inwoners met een andere achtergrond of geaardheid moeten worden geslecht Alle inwoners van Oost Gelre zijn gelijk. We gaan proactief aan de slag met het slechten van vooroordelen.

7. Oost Gelre staat voor kunst en cultuur

Ambitie Oost Gelre is een evenementengemeente. Kunst en cultuur vervullen hierbij een belangrijke rol. Door het opstellen van een Cultuurnota onderkennen wij als gemeente dit belang. We mogen trots zijn op onze rijke culturele sector. Daarnaast ontstaat er landelijk steeds meer aandacht voor kunst en cultuur als middel binnen het sociaal domein. Zo draagt het bij aan de persoonlijke ontwikkeling, vergroot het het cultureel en historisch besef, wordt het ingezet voor de ontwikkeling van creativiteit, speelt het een grote rol in de positieve gezondheid en draagt het bij aan het aspect dat iedereen (langer) mee kan doen in de samenleving.

Doelstellingen Doel 7.1: Het kunst- en cultuuraanbod is meer zichtbaar Oost Gelre kenmerkt zich door een breed aanbod aan kunst en cultuur. We willen niet voor niets 'evenementengemeente' zijn. Het is dan ook onze ambitie om het culturele aanbod meer zichtbaar te maken. Daarnaast is het van belang dat culturele organisaties elkaar beter weten te vinden, waardoor bestaande verbindingen worden versterkt en nieuwe samenwerkingen ontstaan. Zichtbaarheid, verbinding en samenwerking zijn de kernbegrippen voor de komende vier jaar. Doel 7.2: Realiseren en faciliteren van een breed aanbod van kunst en cultuur in het (basis)onderwijs In samenwerking met de scholen komen we tot een breed gedragen aanbod van kunst en cultuur. (Jaarprogramma kunst- en cultuureducatie in Oost Gelre aan de hand van het Lokaal Cultuurconvenant). Doel 7.3: Realiseren van een passende huisvesting voor ons culturele aanbod We vinden het belangrijk dat culturele organisaties en verenigingen passend en toekomstbestendig zijn gehuisvest. Daarnaast kijken we samen met de culturele centra hoe we deze zo optimaal mogelijk kunnen inrichten. Om evenementen en muzikale uitingen een permanente plek te kunnen bieden, jongeren te trekken en te behouden binnen onze gemeente, willen we een poppodium (evenementenlocatie) creëren in Lichtenvoorde.

Dit podium dient ook als tentoonstellingsruimte en creatieve plek voor kunstenaars.

Thema 3 - Een duwtje in de rug

Ambitie De leefbaarheid en sociale cohesie van de gemeente is voor een belangrijk deel te danken aan de zelfredzaamheid van onze inwoners. Dit kenmerkt onze inwoners en hier zijn we trots op. Deze zelfredzaamheid is echter niet altijd een vanzelfsprekendheid. Daarom willen we er de komende periode voor zorgen dat echt iedereen kan meedoen en ook mee kan blijven doen in onze gemeente. 1. Opgroeien en ontwikkelen met een beetje hulp

Ambitie Kinderen en jongeren in Oost Gelre kunnen door een duwtje in de rug veilig en gezond opgroeien en ontwikkelen zich zo goed mogelijk.

38

Doelstellingen Doel 1.1: Kinderen stromen, waar mogelijk, zonder achterstand in het basisonderwijs in Onderwijskansen vergroten van kinderen die dit nodig hebben door inzet van Voor- en Vroegschoolse Educatie. Doel 1.2: Ondersteunen van jongeren en ouders bij lichte opgroei- en opvoedingsvragen met een structureel beschikbaar aanbod Wij behandelen het probleem van jeugdigen en ouders laagdrempelig en proberen in eerste instantie eerste lijns zorg/passende hulp in te zetten (POH/OT). We willen door normalisatie problematisering voorkomen. Doel 1.3: Zicht hebben op kwetsbare en/of overlastgevende groepen/individuen en een plan maken om deze jongeren vooruit te helpen Ons plan van aanpak moet voorkomen dat jongeren (verder) afglijden. We helpen hen het leven weer op te pakken. We werken daarbij intensief samen met buurtgemeenten en netwerkpartners, zoals politie, scholen en Mazzel (jongerenwerk). Ook de realisatie van een JOP (Jongeren OntmoetingsPlek) draagt bij om overlast te voorkomen.

2. Thuiswonen met een beetje hulp

Ambitie Inwoners krijgen een steuntje in de rug om zo lang mogelijk thuis te kunnen blijven wonen en deel te nemen aan het dagelijks leven.

Doelstellingen Doel 2.1: Inwoners anticiperen tijdig op het ouder worden en nemen maatregelen om zo lang mogelijk thuis te kunnen blijven wonen Inwoners nemen op tijd maatregelen, ondersteund door gemeentelijke maatregelen, informatie en subsidie. Doel 2.2: Inwoners die hun huishouding (weer) zelfstandig willen kunnen uitvoeren, kunnen gebruik maken van reablement-ondersteuning We leren inwoners hoe ze met nieuwe technieken/manieren langer het huishouden zelf kunnen doen, waardoor professionele hulp bij het huishouden wordt beperkt of later nodig is. Doel 2.3: Mantelzorgers worden goed ondersteund Mantelzorgers zorgen ervoor dat hun naaste zo lang mogelijk zelfstandig kan blijven wonen. Dit zorgt vaak voor een grote belasting van deze mantelzorger. Door ondersteuning beschikbaar te stellen die aansluit bij de vraag van de mantelzorger kan overbelasting van mantelzorgers worden voorkomen.

3. Meedoen met een beetje hulp

Ambitie Met een (klein) beetje hulp kan iedereen in Oost Gelre (weer blijven) meedoen.

39

Doelstellingen Doel 3.1: Inwoners die beperkingen ervaren in hun dagelijks functioneren ontvangen handvatten om weer te kunnen participeren (preventie is het uitgangspunt) Om te kunnen participeren moeten basisvoorwaarden op orde zijn. Zorgen om schulden, werkloosheid, de weg niet weten in de bureaucratie kunnen participatie in de weg staan. Ondersteuning bij het oplossen van deze drempels is dan nodig, maar ook inzet om het voorkomen van het (weer) ontstaan van deze drempels (inzet op preventie). We ondersteunen inwoners die soms even hulp nodig hebben, zodat ze daarna zelf de draad weer op kunnen pakken. Doel 3.2: Nieuwkomers vinden snel hun weg in de samenleving Nieuwkomers kunnen een beroep doen maatschappelijke begeleiding en ondersteuning. Doel 3.3: Voorkomen van problematische schulden Problematische schulden drukken zwaar op huishoudens en zorgen voor veel stress. We willen voorkomen dat schulden ontstaan door al in contact te treden met inwoners als signalen van betalingsachterstanden via de vroegsignalering binnen komen. Indien inwoners wel schulden hebben, ondersteunen wij hen bij het oplossen van hun schulden. Doel 3.4: Voorkomen van uitsluiting door een laag inkomen Huishoudens met een laag inkomen moeten mee kunnen doen aan sport en cultuur.

Doel 3.5: Jongeren die mantelzorgtaken verrichten kunnen blijven meedoen met hun leeftijdsgenoten Mantelzorg op jonge leeftijd maakt dat jongeren onvoldoende 'jong' kunnen zijn en dezelfde dingen kunnen doen als hun leeftijdgenoten. Dit belemmert hun ontwikkeling. Wij willen deze belemmeringen wegnemen. Doel 3.6: Elke inwoner is voldoende digitaal vaardig en taalvaardig Niet kunnen lezen en schrijven of niet digitaal vaardig zijn brengt schaamte met zich mee bij inwoners. Hulp vragen is vaak moeilijk. We ondersteunen inwoners bij hun digitale vaardigheid en taalvaardigheid. Hierbij sluiten we aan bij de mogelijkheden van de inwoner. Voor iedere laaggeletterde inwoner zijn er plekken/projecten in de buurt bereikbaar waar zij hun vaardigheden kunnen verbeteren.

Thema 4 - Zorg wie dat nodig heeft

Ambitie De gemeente heeft de afgelopen jaren op het gebied van sociale voorzieningen een stevig fundament gebouwd voor onze inwoners. Inwoners die dat nodig hebben ontvangen ondersteuning. Tegelijkertijd moeten we constateren dat de wereld in beweging is en er veel onzekerheden op ons afkomen. Juist daarom hebben we de ambitie om het solide fundament van onze sociale voorzieningen intact te laten. We willen er zo voor zorgen dat zorg voor iedereen bereikbaar en op een hoog peil blijft, zodat onze inwoners thuis kunnen blijven wonen als zij dat willen en zodat onze kinderen een veilige omgeving hebben om in op te groeien. 1. Goede zorg voor iedereen

Ambitie Iedere inwoner heeft recht op passende en goede zorg.

40

Doelstellingen Doel 1.1: Iedere inwoner ontvangt de voorziening/zorg die noodzakelijk is. Wij zijn verantwoordelijk voor een dekkend zorglandschap, zodat elke inwoner (zowel jeugdigen als volwassenen) de zorg of voorziening ontvangt die noodzakelijk is. Deze hulp of voorziening verstrekken wij via een geschikte (gecontracteerde) zorgaanbieder. Inwoners kunnen gebruikmaken van een Persoonsgebonden budget (pgb) om de ondersteuning in te kopen, indien dat gewenst en mogelijk is. Bij ondersteuning mag wet- en regelgeving niet in de weg staan en kijken we over de grenzen heen van de Participatiewet, Wmo en de Jeugdwet. Doel 1.2: Inwoners ontvangen kwalitatief goede zorg of een goede voorziening Wij monitoren de zorg die onze inwoners ontvangen en grijpen in bij zorg die onder de maat is. Denk hierbij bijvoorbeeld aan goede hulp bij het huishouden of een goed functionerende rolstoel. Vanzelfsprekend werken we hierbij data gedreven. Doel 1.3: Zorggeld wordt rechtmatig besteed Wij zien toe op rechtmatige besteding van zorggelden. Bij vermoedens van misbruik, grijpen wij in.

2. Zorg bij veilig en gezond opgroeien

Ambitie Kinderen en jongeren in Oost Gelre, die dat nodig hebben, ontvangen ondersteuning met als doel dat ze veilig en gezond opgroeien.

Doelstellingen Doel 2.1: Kinderen (en ouders) ontvangen ondersteuning die nodig is om gezond en veilig op te groeien Door inzet van noodzakelijke ondersteuning kun je je als kind zo goed mogelijk ontwikkelen en deelnemen aan het dagelijks leven op weg naar volwassenheid. Doel 2.2: Bij onveilig opgroeien is er sprake van een goed functionerende veiligheidsketen Een goed functionerende veiligheidsketen moet voorkomen dat kinderen en jongeren onveilig opgroeien. Betrokken organisaties uit deze veiligheidsketen trekken steeds meer en eerder samen op met de jeugdconsulenten en het Ondersteuningsteam (OT). Kinderen (en ouders) ervaren de veiligheidsketen als een helder en logisch traject, zonder dat zij met veel overdrachten tussen de organisaties te maken krijgen. Doel 2.3: Het belang van het kind staat altijd voorop bij complexe gebeurtenissen in het leven van een kind De jeugdconsulenten en medewerkers van het Ondersteuningsteam (OT) voldoen aan de beroepscode en kwaliteitsregister jeugd. Bij tegenstrijdige belangen en/of veiligheidsvraagstukken handelt een jeugdconsulent in het belang van het kind volgens de beroepscode jeugd.

3. Zorg bij thuiswonen en participeren

Ambitie Inwoners kunnen met ondersteuning/zorg zo lang mogelijk thuis blijven wonen en deelnemen aan het dagelijks leven.

41

Doelstellingen Doel 3.1: Er is een vangnet voor inwoners die ondersteuning nodig hebben om zelfstandig thuis te kunnen blijven wonen en te participeren We passen maatwerkvoorzieningen toe op het gebied van de Wmo om mogelijk te maken dat inwoners langer zelfstandig kunnen blijven wonen en participeren. Denk hierbij aan ondersteuning op het gebied van huishoudelijke taken, daginvulling, begeleiding, woningaanpassing, laagdrempelig voorliggend openbaar vervoer (ZOOV, elektrocar, etc.) en beschermd wonen. Zo kunnen inwoners blijven participeren zonder hun netwerk te overbelasten. Doel 3.2: Het aanbod van wonen met zorg sluit aan op de lokale vraag We stellen een nieuwe woon- en zorgvisie op. Doel 3.3: Overbelasting van mantelzorgers voorkomen Mantelzorgers zorgen ervoor dat hun naaste zo lang mogelijk zelfstandig kan blijven wonen. Dit zorgt vaak voor een grote belasting van deze mantelzorger. Door ondersteuning beschikbaar te stellen die aansluit bij de vraag van de mantelzorger kan overbelasting worden voorkomen. Doel 3.4: Als dementievriendelijke gemeente ondersteunen we inwoners met dementie en hun netwerk We ondersteunen inwoners met dementie en hun huisgenoten en netwerk met hulp op maat. Doel 3.5: Voor inwoners die niet (zelfstandig) kunnen wonen is passende woonruimte beschikbaar Maatwerkvoorzieningen gericht op beschut en beschermd wonen zijn voor inwoners beschikbaar.

Doel 3.6: Inwoners die beschermd wonen in onze gemeente kunnen doorstromen naar zelfstandig wonen Door een gebrek aan geschikte sociale huurwoningen blijven deze inwoners onnodig lang in de zorg. Jaarlijks inventariseren we de behoefte bij deze doelgroep. Doel 3.7: Onze preventiestructuur draagt eraan bij dat inwoners met onbegrepen gedrag, psychische en/of multiproblematiek met ondersteuning toch zelfstandig kunnen wonen. We willen opname in de maatschappelijke opvang voorkomen Diverse interventies kunnen er gezamenlijk voor zorgen dat inwoners met vaak grote psychische en/verslavingsproblemen toch hun huis kunnen behouden en zelfstandig kunnen blijven wonen. Onderdeel van deze interventies is de uitbreiding aanbod op het raakvlak van maatschappelijke opvang die lokaal aangeboden wordt. Zo kunnen we voorkomen dat mensen hun eigen woonplek verliezen en dat ze opgenomen worden in maatschappelijke opvang buiten de gemeente. Doel 3.8: Bij onveiligheid is er sprake van een goed functionerende veiligheidsketen Bij onveilige situaties, huiselijk geweld en verwarde personen is er sprake van een goed sluitende veiligheidsketen.

42

Beleidsindicatoren

Beleidsindicatoren Taakveld

Naam indicator

Eenheid

Bron

Oost Gelre

Gemeentegrootte 25.000-50.000 inw.

Jaar

Onderwijs

Absoluut verzuim

aantal per 1.000 inwoners 5-18 jr

Igrado

1,5

4,2

2022

Onderwijs

Relatief verzuim

aantal per 1.000 inwoners 5-18 jr

Igrado

20

21

2022

Onderwijs

Voortijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie

% deelnemers aan het vo en mbo onderwijs

DUO

1,2%

1,6%

2021

Sport en recreatie

Niet sporters

%

RIVM

42,5%

50,7%

2020

Banen

aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 74 jaar

LISA

825,9

603,9

2022

Sociaal domein

Netto arbeidsparticipatie

% van de werkzame beroepsbevolking t.o.v. de beroepsbevolking

CBS

74,4%

72,5%

2022

Sociaal domein

Personen met een bijstandsuitkering

aantal per 1.000 inwoners

CBS

18,9

27,7

2021

Sociaal domein

Lopende reintegratievoorzieningen

aantal per 1.000 inwoners van 1574 jaar

CBS

33

16

2022

Sociaal domein

Jongeren met jeugdhulp

% van alle jongeren tot 18 jaar

CBS

14,5%

13,2%

2022

Sociaal domein

Jongeren met jeugdbescherming

% van alle jongeren tot 18 jaar

CBS

1,9%

1,2%

2022

Sociaal domein

43

Sociaal domein

Jongeren met jeugdreclassering

% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar

CBS

0,3%

0,3%

2021

Sociaal domein

Cliënten met een maatwerk-arrangement Wmo

aantal per 1.000 inwoners

GMSD

63

69

2021

Sociaal domein

Jongeren met een delict voor de rechter

% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar

CBS

1%

1%

2021

Sociaal domein

Kinderen in uitkeringsgezin

% van alle jongeren tot 18 jaar

CBS

3%

4%

2021

Sociaal domein

Werkloze jongeren

% van alle jongeren van 16 t/m 22 jaar

CBS

1%

1%

2021

Bron: waarstaatjegemeente.nl, cijfers worden regelmatig geactualiseerd en kunnen afwijken

Middelen: wat mag het kosten? x € 1.000 Meerjarenbegroting 2023

2024

2025

2026

2027

-43.570

-49.350

-49.350

-49.350

-49.350

-43.570

-49.350

-49.350

-49.350

-49.350

Lasten Ongewijzigd beleid Structurele wijziging Incidentele wijziging Nieuwe raming lasten

44

Baten Ongewijzigd beleid

6.098

7.811

7.811

7.811

7.811

6.098

7.811

7.811

7.811

7.811

-37.472

-41.539

-41.539

-41.539

-41.539

Voorstel nieuw beleid structureel

-548

-932

-957

-957

Voorstel nieuw beleid incidenteel

-1.042

-350

-355

-125

Dekking reserve

1.042

350

355

125

Saldo nieuw beleid

-548

-932

-957

-957

-42.087

-42.471

-42.496

-42.496

Structurele wijziging Incidentele wijziging Nieuwe raming baten

Saldo

Totaal saldo programma 2

-37.472

45

Bedragen x €1.000 Exploitatie

Primitieve begroting 2024

Lasten TV4.2

4.2 Onderwijshuisvesting

2.599

TV4.3

4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

1.458

TV5.1

5.1 Sportbeleid en activering

TV5.2

5.2 Sportaccommodaties

TV5.3

5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

269

TV5.4

5.4 Musea

296

TV5.6

5.6 Media

TV6.1

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

3.305

TV6.2

6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen

2.369

TV6.3

6.3 Inkomensregelingen

7.426

TV6.4

6.4 WSW en beschut werk

6.612

TV6.5

6.5 Arbeidsparticipatie

2.557

TV6.6

6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)

1.245

TV6.71

6.71 Maatwerkdienstverlening 18+

3.799

TV6.71A

6.71A Hulp bij het huishouden (WMO)

3.434

TV6.71B

6.71B Begeleiding (WMO)

TV6.72

6.72 Maatwerkdienstverlening 18-

TV6.72B

6.72B Jeugdhulp behandeling

TV6.72C

6.72C Jeugdhulp dagbesteding

TV6.73C

6.73C Jeugdhulp met verblijf overig

TV6.82

6.82 Geëscaleerde zorg 18-

0

TV6.82A

6.82A Jeugdbescherming

392

TV6.82B

6.82B Jeugdreclassering

163

TV7.1

7.1 Volksgezondheid

Totaal Lasten

541 1.727

546

352 6.719 171 21 2.396

952 49.350

Baten TV4.3

4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

-160

TV5.1

5.1 Sportbeleid en activering

-164

TV5.2

5.2 Sportaccommodaties

-160

TV5.3

5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

TV5.6

5.6 Media

TV6.1

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

TV6.2

6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen

TV6.3

6.3 Inkomensregelingen

-4.340

TV6.4

6.4 WSW en beschut werk

-1.241

TV6.6

6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)

-65

TV6.71A

6.71A Hulp bij het huishouden (WMO)

-192

TV7.1

7.1 Volksgezondheid

-4 -6 -1.301 -11

-169

Totaal Baten

-7.811

Gerealiseerd saldo van baten en lasten

41.539

Gerealiseerd resultaat

41.539

46

Voorstellen van nieuw beleid voor het jaar 2024 x € 1.000

Omschrijving

Investeringen

Dekking uit

Budgettaire lasten

reserves Jeugdzorg

0

0

-335

Hamalandhal

147

0

-12

Inzet vakleerkracht

0

50

0

Renovatie gymzaal Aloysiusstichting

0

50

0

Onderwijshuisvesting

0

30

0

Regionale samenwerking Sociaal Domein

0

0

-80

WMO consulenten

0

0

-96

Verzelfstandigen beheer en onderhoud voetbalvereniging Erix

0

250

0

Realisatie padelbanen

0

50

0

Vervanging kunstgras voetbalvereniging Longa'30

0

150

0

Kleine initiatieven samenleving

0

0

-25

Cultuurmakelaar

0

25

0

Meedoen/inkomensondersteuning

pm

0

0

Vervangende nieuwbouw basisschool De Hoeksteen

250

0

0

Lokale uitvoering voorkomen gebruik maatschappelijke opvang

0

100

0

Extra inzet sociaal team

0

180

0

47

Omschrijving

Investeringen

Dekking uit reserves

Budgettaire lasten

Preventie en gezondheid (exclusief POH en PPJ) (incidenteel)

0

100

0

Uitvoering Cultuurbeleid en Cultuurconvenant

0

20

0

Lokale omroep naar Streekomroep

0

37

0

Inzet vakleerkrachten bewegingsonderwijs op basisscholen

0

50

0

397

1.092

-548

Totaal

48

Programma 3 - Werken Leeswijzer Programma 3 behelst alles wat we doen in het belang van een goed ondernemersklimaat, een goede werkgelegenheid en een goede bereikbaarheid. Dit zijn immers belangrijke ingrediënten en belangrijke motoren voor onze lokale economie. Binnen dit programma zijn er drie speerpunten voor de komende periode: •

Ondersteuning op maat aan de agrarische sector, met het oog op de ontwikkelingen waar agrarische ondernemers mee te maken hebben of nog krijgen.

•

De verdubbeling van de N18 om zo de bereikbaarheid van de hele Achterhoek te verbeteren en de regio beter te kunnen positioneren als regio met een aantrekkelijk vestigingsklimaat.

•

Een volwaardige laadinfrastructuur in de openbare ruimte zodat Oost Gelre voorbereid is op een toename van elektrische voertuigen, die bovendien een bijdrage leveren aan onze klimaatdoelstellingen.

Ondernemend Oost Gelre

Inleiding De komende periode heeft de gemeente de ambitie om het woon- en werkklimaat van de gemeente verder te verstevigen en uit te bouwen. We willen meer banen en diversiteit van banen, goede voorzieningen, een goede bereikbaarheid en een prettige omgeving voor de bewoners en voldoende vestigingsmogelijkheden voor bedrijven. We kijken daarbij nadrukkelijk naar zowel de bedrijventerreinen als naar ons buitengebied, dat ook een grote stempel drukt op onze lokale economie. We benutten de optimale ligging van onze gemeente aan de N18.

Doelstellingen Compacte en vitale winkelcentra We werken aan de doelstellingen die in de programma's Stad Groenlo en Geef Lichtenvoorde Kleur staan genoemd. Daarbij zetten we extra in om leegstand te vermijden en daar waar die ontstaat nieuwe ondernemers aan te trekken. We willen dicht bij de ondernemers staan en de verbinding met de gemeente goed borgen. In Groenlo wordt gekeken of het kernwinkel gebied nog passend is. Daarbij kijken we nader naar de Verkoopkamer. Een accounthouder buitengebied zorgt voor verbinding tussen de gemeente en agrarisch ondernemers. De transitie in de landbouw zorgt voor vragen bij agrarisch ondernemers. Sommige beëindigen hun agrarisch bedrijf en onderzoeken de mogelijkheden wat te doen met hun leegkomende stallen. Degene die doorgaan verkennen de mogelijkheden voor aanvullende mogelijkheden in inkomen. Dit kan deels gaan om verbreding en deels ook door uitbreiding van activiteiten. Dit kan leiden tot vragen richting de gemeente. De accounthouder/gebiedsregisseur weet wat er speelt in het buitengebied, legt verbinding tussen belanghebbende partijen en helpt/ondersteunt inwoners in het buitengebied waar nodig. Stimuleren en faciliteren van toerisme en recreatie De bestaande beleidsvisie Toerisme en Recreatie voeren we uit. We anticiperen op de toeristische trends en we zijn pro-actief in ons relatiebeheer naar het toeristisch bedrijfsleven.

We stimuleren evenementen en sluiten goed aan bij regionale netwerken. Voor het buitengebied richten we ons op het faciliteren en adviseren bij omschakelingskansen naar toeristisch recreatieve activiteiten voor agrarische ondernemers .

49

Versterken van het vestigingsklimaat in Oost Gelre We werken aan het ontwikkelen van voldoende en kwalitatief hoogwaardige nieuwe lokale bedrijventerreinen. Daarnaast gaan we aan de slag met het toekomstbestendig maken en houden van bestaande bedrijventerreinen met aandacht voor duurzaamheid, energiebesparing, opwek van duurzame energie en realisatie van energyhubs. Verder onderzoeken we de mogelijkheden voor het de uitbreiding van het regionale bedrijventerrein de Laarberg. Om bij te dragen aan voldoende en gekwalificeerd personeel faciliteren we huisvesting voor arbeidsmigranten en jong talent. Om onze gemeente extra aantrekkelijk te maken als woon-en werkplaats te versterken we en maken gebruik van cultuurhistorische kwaliteiten en het aantrekkelijk buitengebied .

Nabij en bereikbaar

Inleiding Het is voor de gemeente van groot belang om alle kernen bedrijvig en leefbaar te houden. De bereikbaarheid binnen en naar de gemeente krijgt daarom alle aandacht. De gemeente zet zich voortdurend in om een goede basismobiliteit te verzekeren, waarbij openbaar vervoer hand in hand gaat met een fijnmazig netwerk. Verder heeft de gemeente de ambitie dat er op termijn een opgewaardeerde N18 komt, waarbij de doorstroming voor de toekomst wordt gewaarborgd en de veiligheid wordt vergroot. Dat moet ervoor zorgen dat de gemeente sneller bereikbaar is voor bedrijven, en de gemeente aantrekkelijker wordt om in te werken en in te wonen.

Doelstellingen De bereikbaarheid binnen de gemeente is goed We hanteren daarbij de volgende uitgangspunten: Er is proactieve aandacht voor verkeersveiligheid volgens het Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV); We voeren het stappenplan uit voor 30km/u binnen de bebouwde kom bij geen vrijliggend fietspad; De gemeente is actief in het stimuleren van veilig rijgedrag en bewustwording (campagnes). De regionale bereikbaarheid van onze gemeente is goed We hanteren daarbij de volgende uitgangspunten: We zetten ons in om betrouwbare bus- en spoorverbindingen in de regio te behouden en te verbeteren (zowel Doetinchem-Arnhem als Winterswijk-Apeldoorn); We zetten ons in voor een efficiënt en fijnmazig lokaal openbaar vervoer, waarbij wij openstaan voor nieuwe initiatieven ((Smart) Mobility as a Service); We zetten in op Hoogwaardig Openbaar Vervoer (HOV) op buslijnen 73 (Winterswijk - Enschede) & 74 (Doetinchem - Enschede) en passen samen de provincie Gelderland onze busstations daar op aan; We waarborgen dat lijn 72 (Lichtenvoorde - Neede) op een veilige en efficiënte wijze door de gemeente kan blijven rijden met goede haltevoorzieningen.

Versterken openbaar vervoer in en naar de Achterhoek We blijven streven naar een 2x2-baans 100 km/uur N18 met ongelijkvloerse kruisingen, maar pakken ook versneld knelpunten aan ter bevordering van de doorstroming en veiligheid in samenwerking met Rijkswaterstaat, provincie en de regio Achterhoek; We zetten ons samen met de EUREGIO in voor een verbetering van de oost-west verbinding A1, A15 met het Duitse achterland; We blijven inzetten op ZOOV, buurtbussen en op innovatieve mobiliteitsconcepten met mobiliteitshubs, deelauto's & deel(elektrische)fietsen, Gaon en (Smart) Mobility as a Service;

50

We willen de mobiliteit tussen toeristisch-recreatieve attracties in de Achterhoek optimaliseren van laagdrempelig en bijzonder vervoer.

Beleidsindicatoren

Beleidsindicatoren Taakveld

Naam indicator

Eenheid

Bron

Oost Gelre

Gemeentegrootte 20.000-50.000 inw.

Economie

Functiemenging

%

LISA

58,7%

50,2%

2022

Economie

Vestigingen (van bedrijven)

aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar

LISA

148,6

167,6

2022

Jaar

Bron: waarstaatjegemeente.nl, cijfers worden regelmatig geactualiseerd en kunnen afwijken

Middelen: wat mag het kosten? x € 1.000

Meerjarenbegroting 2023

2024

2025

2026

2027

-1.725

-2.572

-2.572

-2.572

-2.572

-1.725

-2.572

-2.572

-2.572

-2.572

Lasten Ongewijzigd beleid Structurele wijziging Incidentele wijziging Nieuwe raming lasten

51

Meerjarenbegroting 2023

2024

2025

2026

2027

Baten Ongewijzigd beleid

1.214

2.203

2.203

2.203

2.203

Nieuwe raming baten

1.214

2.203

2.203

2.203

2.203

Saldo

-511

-369

-369

-369

-369

Voorstel nieuw beleid structureel

-130

-115

-115

-115

Voorstel nieuw beleid incidenteel

-342

-197

-147

-147

Dekking reserve

342

197

147

147

Saldo nieuw beleid

-130

-115

-115

-115

-499

-484

-484

-484

Structurele wijziging Incidentele wijziging

Totaal saldo programma 3

-511

52

Bedragen x €1.000 Exploitatie

Primitieve begroting 2024

Lasten TV3.1

3.1 Economische ontwikkeling

216

TV3.2

3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur

604

TV3.3

3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

146

TV3.4

3.4 Economische promotie

687

TV8.2

8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)

919

Totaal Lasten

2.572

Baten TV3.2

3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur

-450

TV3.3

3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

-19

TV3.4

3.4 Economische promotie

-988

TV8.2

8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)

-745

Totaal Baten

-2.203

Gerealiseerd saldo van baten en lasten

369

Gerealiseerd resultaat

369

Voorstellen van nieuw beleid voor het jaar 2024 x € 1.000 Omschrijving

Investeringen

Dekking uit reserves

Budgettaire lasten

Accountmanager centrumgebied en buitengebied

0

0

-100

Leaderprojecten

0

97

0

Gevel aanpassing, winkelverplaatsing, burgerinitiatieven

0

75

0

Programma Lichtenvoorde exploitatiekosten

0

50

0

Toekomst lokale bedrijventerreinen

0

40

0

Inbreiding, herstructurering en uitbreiding lokale bedrijventerreinen

0

30

0

Arbeidsmarkt Onderwijs, Ondernemers en Overheid

0

0

-30

Vitaal Platteland

0

50

0

Totaal

0

342

-130

53

Programma 4 - Dienstverlening Leeswijzer In dit hoofdstuk gaan we in op de koers die we willen volgen binnen het vierde programma: Bestuur, bedrijfsvoering en dienstverlening. Binnen dit programma benoemen we twee belangrijke speerpunten: •

Intensivering van de aanpak van ondermijning.

•

De implementatie van de Omgevingswet, mede gelet op de ruimte voor initiatieven van burgers en ondernemers.

Integrale veiligheid en ondermijning

Ambitie De gemeente Oost Gelre gaat voor een veilige woon- en leefomgeving waar je prettig kunt wonen, werken en recreëren. Ongewenste situaties proberen we te voorkomen of pakken we aan door dit vroegtijdig te signaleren. Daarnaast krijgt ondermijning geen voet aan de grond in Oost Gelre door onder andere het creëren van een veilig buitengebied, het weerbaar maken van inwoners, bedrijven en verenigingen en aanpakken van misstanden. Tot slot zorgen we ervoor dat we voorbereid zijn op crisissen zodat we niet verrast worden en onze inwoners, bedrijven en verenigingen op ons kunnen rekenen.

Ontwikkelingen De gemeente Oost Gelre gaat voor een veilige woon- en leefomgeving waar je prettig kunt wonen, werken en recreëren. Op het gebied van integrale veiligheid en ondermijning spelen een aantal ontwikkelingen waarop ingezet wordt om deze ambitie te kunnen waarmaken. Deze ontwikkelingen zijn: • Alcohol- drugs; Zowel vanuit preventie als repressie zetten we in op (overmatig) drank- en drugsgebruik, voornamelijk door jongeren. Dit doen we door uitvoering te geven aan het horecaconvenant en preventie- en handhavingsplan alcohol en drugs. Dit thema gaan we bespreken met de lokale horeca, organisatoren van evenementen en sportverenigingen. Enerzijds om bewustwording te creëren over het middelengebruik en anderzijds handvaten te geven over welke maatregelen zij kunnen treffen om het middelengebruik zo goed mogelijk te voorkomen / signaleren. Aanvullend pakken we drugsgebruik, -handel en -productie aan binnen de mogelijkheden die er zijn. Middelen die we inzetten: het (tijdelijk) sluiten van woningen / lokaliteiten, last onder dwangsom voor drugsgebruik- of -handel (gebruikers en dealers) in de openbare ruimte. Daarnaast pakken de boa’s in samenwerking met de politie overlastsituaties door middelengebruik aan. Hiermee wordt ook uitvoering gegeven aan de motie 'Drugs d'r uut' die unaniem is aangenomen door de gemeenteraad.

• Ondermijnende criminaliteit Er wordt ingezet op het voorkomen- en aanpakken van ondermijning. We creëren een weerbare gemeente (bestuur, interne organisatie, inwoners, bedrijven en verenigingen) door het vergroten van de bewustwording, het herkennen van signalen en het melden van vermoedens. Ook zetten we in op het versterken van de gemeentelijke informatiepositie en datagestuurd werken. Hiervoor worden o.a. gebieds- en/of themagerichte analyses uitgevoerd zodat er gerichte (preventieve) controles uitgevoerd kunnen worden. Tot slot worden vermoedens van ondermijning uitgezocht en pakken we (signalen van) ondermijnende criminaliteit aan door het inzetten van bestuursrechtelijke maatregelen of ervoor te zorgen dat strafrechtelijke onderzoeken prioriteit krijgen. • Digitale veiligheid Een ontwikkeling dat aandacht gaat krijgen is digitale veiligheid, een vorm van criminaliteit dat aan het toenemen is. Hierbij wordt de focus gelegd op bewustwording en digitale weerbaarheid van de interne organisatie, maar ook inwoners, bedrijven en instellingen.

54

• Crisisbeheersing De afgelopen jaren is met zowel de coronacrisis als de vluchtelingencrisis gebleken dat een goed functionerende crisisstructuur een voorwaarde is om dergelijke crisissen aan te kunnen. Met het oog op toekomstige crisissen zorgen we, in samenwerking met de Veiligheidsregio Noord- en Oost Gelderland, ervoor dat we voorbereid zijn op crisissen met een goed opgeleide en getrainde crisisorganisatie. • Veiligheidsregio Noord- en Oost Gelderland (VNOG) De VNOG werkt aan de volgende Opgaven: 0. Het voorkomen, beperken en bestrijden van incidenten, rampen en crises (maatschappelijke opdracht) 1. Zelfredzaam & risicobewust 2. Vakbekwaam & deskundig 3. Sterke informatiepositie 4. Een gezonde financiële basis en betrokken medewerkers (randvoorwaarde) De volgende ontwikkelen spelen er binnen de hierboven geformuleerde opdrachten: - Landelijke en wereldwijde omstandigheden hebben gezorgd voor o.a. gestegen grondstofprijzen dat mogelijk van invloed is op het aanschaffen van materieel en materiaal en het onderzoek naar de toekomst van de huidige inrichting van het vrijwillige brandweerbestel. - Ontwikkelingen op duurzaamheid en de energietransitie in de samenleving is in volle gang. Zonneparken worden aangelegd, er vinden pilots plaats met nieuwe energiedragers (waterstof, buurtaccu’s), etc. Dit beïnvloedt het werk van de VNOG.

Dan gaat het zowel om de adviserende rol van de VNOG ten aanzien van voornemens, als de bestrijdende rol van de VNOG als zich bij de nieuwe middelen calamiteiten voordoen en de wijze waarop de VNOG zich hierop voorbereid. - Er zijn huisvestingsafspraken gemaakt over het beheer en onderhoud van de repressieve huisvesting. De aankomende jaren moet blijken wat de financiële consequentie voor de gemeente is, aangezien deze kosten de aankomende jaren 1 op 1 verrekend wordt met de gemeente. - Om de professionaliseringsslag met expertteams binnen Bevolkingszorg te ondersteunen wordt onderzocht of het mogelijk is om gebruik te gaan maken van een functionarisvolgsysteem zoals bijv. het Veiligheidspaspoort dat gebruikt wordt bij de brandweer. - De vorming van de nieuwe meldkamer, waarbij de VNOG het werkgeverschap voor alle brandweercentralisten op zich zal nemen, betekent ook de zorg als werkgever voor 20 tot 25 nieuwe collega’s die bij de VNOG in dienst komen.

Bestuurlijke kaders -

Integraal Veiligheidsplan Achterhoek Oost Damoclesbeleid Bibob-beleid Algemeen Plaatselijke Verordening Regionaal Crisesplan

Doelstellingen We zorgen voor een veilige en leefbare woon- en werkomgeving We zorgen voor een veilige en leefbare woon- en werkomgeving waarbij we ongewenste situaties voorkomen, signaleren of indien nodig aanpakken. Wij zijn samen met de ondernemers, verenigingen en inwoners weerbaarder tegen ondermijning Wij zijn samen met de ondernemers, verenigingen en inwoners weerbaarder tegen ondermijning, waarbij misstanden worden voorkomen of gestopt doordat deze vroegtijdig worden gesignaleerd.

55

De gemeente beschikt over een adequate crisisstructuur De gemeente beschikt over een adequate crisisstructuur die onder andere voldoende opgeleid, getraind en beoefend is om toekomstige crisis aan te kunnen.

Regionale en grensoverschrijdende samenwerking

Ambitie De gemeente wil actief blijven bijdragen aan de Achterhoek en deze samen met de andere gemeenten in de regio versterken op sociaal-maatschappelijk en economisch vlak. De samenwerking binnen Regio Achterhoek/Achterhoek Ambassadeurs en Sociaal Domein Achterhoek blijft daarom hoog in het vaandel staan. Daarnaast hebben we oog voor het belang en de potentie van grensoverschrijdende samenwerking met onze Duitse buurgemeenten. Grensoverschrijdende samenwerking biedt over en weer volop kansen: voor onze ondernemers en onze inwoners, vanuit economisch, maatschappelijk en vanuit toeristischrecreatief perspectief. Daarom blijven we inzetten op de EUREGIO en ondersteunen we de inzet van Achterhoek Ambassadeurs bij grensoverschrijdende samenwerking en de projecten en netwerken die daaruit voortvloeien.

Ontwikkelingen Euregionale samenwerking biedt kansen voor Oost Gelre en ook voor de Achterhoek als regio. Samen met de Achterhoekse gemeenten zetten we daarom in op grensoverschrijdende projecten en om daar INTERREG-gelden voor te genereren. Samen met de Kreis Borken, gemeente Enschede, EUREGIO en gemeente Oost Gelre is een nieuw Interreg project van start gegaan; Grensoverschrijdende aanpak uitbuiting van arbeidsmigranten.

Bestuurlijke kaders Inzet op de EUREGIO en ondersteunen van de inzet door de Achterhoek Ambassadeurs bij grensoverschrijdende samenwerking en de projecten en netwerken die daaruit voortvloeien.

Doelstellingen Euregionale samenwerking bevorderen We hanteren daarbij de volgende uitgangspunten: •

Benutten (Europese) subsidiemogelijkheden.

•

Continueren samenwerking tussen de Duitsland coordinatoren van de Achterhoekse gemeenten.

•

We hebben een pro-actieve rol in de (EUR) regionale samenwerking.

Stimuleren Duitse taal onder de inwoners van Oost Gelre

Dienstverlenend en meedenkend

Ambitie We willen dat de dienstverlening van de gemeentelijke organisatie in de brede zin aansluit op wat de buitenen binnenwereld van ons vraagt. Daarbij zetten we in om, mede in de geest van de Omgevingswet, de samenwerking met onze inwoners verder te verdiepen. We willen er zo voor zorgen dat we maximaal aansluiten op de behoeften van de inwoner, ondernemer en organisaties, maar dat we tegelijkertijd realistisch zijn in wat haalbaar is.

56

Ontwikkelingen Onze dienstverlening is een doorlopende activiteit waarbij een continue doorontwikkeling wenselijk is om slagvaardig te kunnen inspelen op de veranderingen in de maatschappij. We streven naar passende dienstverlening die mensgericht, regelarm, duidelijk, snel en zeker. Hiertoe voeren we jaarlijks onderzoeken uit en investeren we de komende jaren in het optimaliseren van het klantcontact door via het splitsen van receptie en telefonie toe te werken naar een volwaardig klantcontactcentrum (KCC).

Doelstellingen Integreren van burgerinitiatieven binnen de organisatie We hanteren daarbij de volgende uitgangspunten: •

wij faciliteren en omarmen burgerinitiatieven vanuit ons vertrouwen in de samenleving. Wij vinden het daarbij belangrijk dat initiatieven die publieke voorzieningen aanbieden en/of een beroep doen op gemeenschapsgeld, representatief zijn en passen in het algemeen belang.

•

verwachtingsmanagement is essentieel voor het slagen van burgerparticipatie. We zijn transparant, duidelijk en eerlijk over de (on)mogelijkheden. Voor elk onderwerp of project moet vooraf duidelijk zijn hoe inwoners en gemeenteraad betrokken worden.

Inwoners, ondernemers en instellingen zijn tevreden over onze dienstverlening en werken graag met ons samen We hanteren daarbij de volgende uitgangspunten: •

We zijn één organisatie, met medewerkers die met elkaar met plezier en vakmanschap werken aan de opgaven waar Oost Gelre voor staat. De organisatie werkt integraal en opgavengericht, over afdelings- en teamgrenzen heen.

•

We organiseren de dienstverlening zo veel mogelijk dichtbij onze inwoners. Digitaal waar het kan, persoonlijk waar het moet. We leven ons in en achterhalen de behoeften van onze inwoners en ondernemers. Onze grondhouding is “ja, mits”, en we proberen binnen de wettelijke kaders al het mogelijke te doen om zaken voor elkaar te maken

•

We weten wat er in de samenleving speelt, wat dat van ons vraagt en spelen daarop in. Onze rolinvulling is daarbij afhankelijk van het (maatschappelijk) vraagstuk.

•

We hebben de basis op orde. We weten wat we moeten doen, kunnen dat ook en hebben daarbij grip op ons huishoudboekje.

•

We ontwikkelen ons naar een organisatie die flexibel, communicatief en netwerkend is. Zo kunnen we inspelen op wat de inwoner van ons verwacht.

Kinderen en jongeren worden actief betrokken bij het uitwerken en evalueren van beleid Steeds meer gemeenten laten kinderen meedoen in de lokale politiek. De kinderraad kan meedenken over de totstandkoming en evaluatie van beleid. Met het invullen van de Kinderraad wordt een grote stap gezet in de richting van inwonerparticipatie onder kinderen op gemeentelijk niveau. De band tussen kinderen, de gemeenteraad en het college wordt vergroot. We starten een jongerenforum van 15-35 jaar waar we op regelmatige basis mee gaan sparren over uiteenlopende onderwerpen. Over wat zij missen en wat wat zij graag anders zouden zien. Ook willen we de betrokkenheid van jongeren stimuleren bij onderwerpen die juist hen aangaan.

57

Financieel gezond

Ambitie Oost Gelre staat er financieel gezond en stabiel voor, en we hebben de ambitie om dit zo te behouden. Dat is echter geen vanzelfsprekendheid. De onzekerheden van wijzigingen in het gemeentefonds kunnen een risico vormen voor onze financiële positie. Dat dwingt de gemeente om kritisch te blijven ten aanzien van bestaande en nieuwe plannen, van investeringen en om te onderzoeken waar er externe financieringsmogelijkheden zijn. Bezuinigingen zijn onwenselijk, maar kunnen niet geheel uitgesloten worden. We willen daarom transparant zijn in de plannen, duidelijk communiceren over de inkomsten en uitgaven, en zo een eerlijke overheid zijn richting onze inwoners en ondernemers.

Ontwikkelingen We zijn transparant over de uitgaven en inkomsten van onze gemeente. Zowel voor bestuurders als voor onze inwoners, bedrijven, instellingen en verenigingen moet duidelijk zijn waar wij de gemeentelijke middelen aan besteden. Door gebruik te maken van bijvoorbeeld Pepperflow is online de voortgang van zowel de beleidsmatige als financiële ontwikkelingen te volgen. We zijn terughoudend met de aankoop van grond en vastgoed. Aankoop vindt alleen uit strategische motieven plaats. Het beleid is voornamelijk gericht op het afstoten van grond en vastgoed. Algemene uitkering Sinds het verschijnen van het coalitieakkoord in 2021 is er onduidelijkheid over een nieuwe financieringssystematiek voor de algemene uitkering. De Voorjaarsnota levert een eerste inkijk op deze nieuwe systematiek. Vanaf 2027 wordt het accres gekoppeld aan de ontwikkeling van het BBP. De voorgestelde systematiek houdt onvoldoende rekening met de ontwikkeling van de kosten voor zorg en beheer en onderhoud. Bovendien gaat de nieuwe systematiek pas in 2027 in, terwijl de oude ‘trap-op-trap-af’ methode al vanaf 2026 wordt losgelaten. De verdeling van de algemene uitkering zorgt tevens voor uitdagingen voor de komende jaren.

Doelstellingen Een financieel gezonde gemeente zijn en blijven We hanteren daarbij de volgende uitgangspunten: •

we zijn transparant over onze plannen en communiceren duidelijk over inkomsten en uitgaven;

•

we zetten ons in om financiële middelen te verweren door o.a. gebruik te maken van subsidiemogelijkheden;

•

we zetten in op preventie en zijn 'streng aan de poort' om de kosten van Jeugdhulp en Wmo beheersbaar te houden.

58

Beleidsindicatoren Taakveld

Naam indicator

Eenheid

Bron

Oost Gelre

Gemeentegrootte 25.000-50.000 inw.

Jaar

Veiligheid

Verwijzingen Halt

aantal per 1.000 jongeren

Bureau Halt

7

8

2022

Veiligheid

Winkeldiefstallen

aantal per 10.000 inwoners

CBS

4,39

12,27

2022

Veiligheid

Gewelds- en seksuele misdrijven

aantal per 1.000 inwoners

CBS

2,7

3,2

2022

Veiligheid

Diefstallen uit woning

aantal per 1.000 inwoners

CBS

0,8

1,2

2022

Veiligheid

Vernielingen en misdrijven tegen de openbare orde

aantal per 10.000 inwoners

CBS

47,29

49,92

2022

Vhrosv

Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden

in euro’s

COELO

707

867

2023

Vhrosv

Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden

in euro’s

COELO

797

949

2023

Bron: waarstaatjegemeente.nl, cijfers worden regelmatig geactualiseerd en kunnen afwijken

59

Taakveld

Naam indicator

Eenheid

Bron

Oost Gelre

Oost Gelre

2024

2023

Bestuur en ondersteuning

Formatie

fte per 1.000 inwoners

Eigen gegevens

6,56

6,31

Bestuur en ondersteuning

Bezetting

fte per 1.000 inwoners

Eigen gegevens

6,43

6.04

Bestuur en ondersteuning

Apparaatskosten

kosten per inwoner

Eigen begroting

€ 729

€ 624

Bestuur en ondersteuning

Externe inhuur

Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen

Eigen begroting

0,17%

0,18%

Bestuur en ondersteuning

Overhead

% van totale lasten

Eigen begroting

13,81%

13,06%

Middelen: wat mag het kosten? x € 1.000 Meerjarenbegroting 2023

2024

2025

2026

2027

-7.219

-6.867

-6.867

-6.867

-6.867

-7.219

-6.867

-6.867

-6.867

-6.867

Lasten Ongewijzigd beleid Structurele wijziging Incidentele wijziging Nieuwe raming lasten

60

Meerjarenbegroting 2023

2024

2025

2026

2027

Baten Ongewijzigd beleid

497

599

599

599

599

497

599

599

599

599

-6.722

-6.268

-6.268

-6.268

-6.268

Voorstel nieuw beleid structureel

-420

-420

-420

-420

Voorstel nieuw beleid incidenteel

-297

-245

-10

-10

Dekking reserve

297

245

10

10

Saldo nieuw beleid

-420

-420

-420

-420

-6.688

-6.688

-6.688

-6.688

Structurele wijziging Incidentele wijziging Nieuwe raming baten

Saldo

Totaal saldo programma 4

-6.722

61

Bedragen x €1.000 Exploitatie

Primitieve begroting 2024

Lasten TV0.1

0.1 Bestuur

1.923

TV0.2

0.2 Burgerzaken

1.151

TV0.3

0.3 Beheer overige gebouwen en gronden

TV0.8

0.8 Overige baten en lasten

TV1.1

1.1 Crisisbeheersing en brandweer

TV1.2

1.2 Openbare orde en veiligheid

TV7.5

7.5 Begraafplaatsen en crematoria

Totaal Lasten

578 67 2.259 787 2 6.767

Baten TV0.2

0.2 Burgerzaken

-349

TV0.3

0.3 Beheer overige gebouwen en gronden

-183

TV1.1

1.1 Crisisbeheersing en brandweer

-50

TV1.2

1.2 Openbare orde en veiligheid

-17

Totaal Baten

-599

Gerealiseerd saldo van baten en lasten

6.168

Stortingen TV0.1

0.1 Bestuur

Gerealiseerd resultaat

-100 6.268

62

Voorstellen voor nieuw beleid voor het jaar 2024 x € 1.000 Investeringen

Dekking uit reserves

Adviseur inwonerparticipatie

0

90

0

Uitbreiding van de griffie met een raadsadviseur

0

0

-91

Flexpot ter vervanging ziekte

0

0

-200

Cursus "politiek actief"

0

7

0

Digitaliseren vastbladige akten Burgerzaken

0

30

0

Integrale veiligheid

0

0

-50

Aanmeldzuil entree gemeentehuis

20

0

-5

Doorontwikkeling en implementatie KISS (Klant Interactie Service Systeem)

0

15

0

Externe adviezen

0

75

0

Licentiekosten nieuw functiehuis

0

0

-6

Werving en selectie

0

0

-50

Communicatie

0

80

0

Vervanging twee auto's

80

0

-18

Totaal

100

297

-420

Omschrijving

Budgettaire lasten

63

Algemene dekkingsmiddelen, overhead, heffing VPB en onvoorzien Overzicht algemene dekkingsmiddelen Het overzicht van de algemene dekkingsmiddelen van de gemeente bevat de volgende onderdelen: treasury, belastingen OZB en de algemene uitkering uit het gemeentefonds. Het bedrag voor treasury bestaat uit dividenden, ontvangen en bespaarde rente. Bij de overige belastingen zijn toeristenbelasting, hondenbelasting en precariobelasting opgenomen. In cijfers komen wij tot de volgende begrote algemene dekkingsmiddelen (x € 1.000): Overzicht algemene dekkingsmiddelen

Begroting 2024

Begroting 2023

Dividend

496

496

Saldo financieringsfunctie

-20

-17

Ozb woningen

4.090

4.122

Ozb niet-woningen

2.323

2.327

Hondenbelasting

115

115

Precariobelasting

16

16

Reclamebelasting

59

59

Algemene uitkering

55.417

50.511

303

283

Integratie-uitkering sociaal domein

5.883

5.679

Overige algemene dekkingsmiddelen

2.931

583

Totaal algemene dekkingsmiddelen

71.613

63.678

Decentralisatie-uitkering

64

Overhead, ondersteuning en organisatie (taakveld 0.4) Overhead zijn alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Onderstaand overzicht geeft u meer inzicht in deze kosten (x € 1.000).

Omschrijving

Baten

Lasten

Saldo

Overhead, ondersteuning organisatie

0

-8.418

-8.418

Algemene beheerkosten

0

-426

-426

Automatisering

2

-1.663

-1.661

Huisvesting gemeentehuizen

14

-874

-860

Organisatie / afdelingen

0

-1.000

-1.000

Overhead, ondersteuning en organisatie

16

-12.381

-12.365

Heffing vennootschapsbelasting Voor de heffing van de vennootschapsbelasting hebben wij een stelpost van € 30.000 geraamd.

Bedrag onvoorzien Als structureel onvoorzien hanteren wij jaarlijks € 2,25 per inwoner. Op basis van 29.600 inwoners is dit € 66.600.

65

Paragrafen Inleiding De voorschriften (Besluit begroting en verantwoording) stellen een aantal paragrafen verplicht, die we zowel in de begroting als in het jaarverslag moeten opnemen. 1. Weerstandsvermogen en risicobeheersing 2. Verbonden partijen 3. Bedrijfsvoering 4. Financiering 5. Onderhoud kapitaalgoederen 6. Grondbeleid 7. Lokale heffingen

66

Paragraaf 1: Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding Wij leggen een relatie tussen de beschikbare en de benodigde weerstandscapaciteit. Dat geeft inzicht in de robuustheid van onze rekening. Het weerstandsvermogen is de verhouding van de beschikbare weerstandscapaciteit en alle gekwantificeerde risico’s waarvoor geen voorzieningen zijn gevormd en die van materiële betekenis kunnen zijn. De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen en mogelijkheden waarover wij kunnen beschikken om niet-begrote kosten op te vangen.

Beleid weerstandsvermogen Het beleid over integraal risicomanagement en het aan te houden weerstandsvermogen hebben wij uitgewerkt in de Nota Risicomanagement en weerstandsvermogen. Op basis van informatie uit de risicoinventarisatie doen we een uitspraak over de mogelijke financiële gevolgen van de gedefinieerde risico’s. De kans en financiële impact van alle individuele en gezamenlijke risico’s is hiermee bepaald, zodat we een uitspraak kunnen doen over de te verwachten schadelast. De gewenste omvang van het weerstandsvermogen ontstaat op basis van inzicht in de risico’s, de financiële consequenties en de mogelijkheden om deze risico’s te beheersen of af te dekken. Het is noodzakelijk om risico’s te onderkennen maar niet mogelijk om alle financiële risico’s volledig af te dekken.

Beschikbare weerstandscapaciteit (incidenteel en structureel)

Incidentele weerstandscapaciteit (in €)

Rekeningresultaat

271.000

Algemene reserve (vrij besteedbaar)

5.920.000

Totaal

6.191.000

Tabel 2.1 incidentele weerstandscapaciteit

67

Structurele weerstandscapaciteit (in €)

Onbenutte belastingcapaciteit voor gemeentelijke belastingen en heffingen

1.300.000

Rentebaten algemene reserve (vrij besteedbaar)

170.000

Totaal

1.470.000

Tabel 2.2 structurele weerstandscapaciteit

Benodigde weerstandscapaciteit volgens risico simulatie De benodigde weerstandscapaciteit berekenen we jaarlijks bij het opstellen van de begroting en de jaarrekening op basis van de op dat moment gewaardeerde risico’s. Op basis van ons risicoprofiel hebben wij een berekening gemaakt van de benodigde weerstandscapaciteit. We hebben ruim 30 risico’s beschreven en gekwantificeerd. De berekende gemiddelde schadelast bedraagt € 1.732.500 en de maximale schadelast is becijferd op € 2.690.000. De uiteindelijke beoordeling van het weerstandsvermogen wordt via een ratio berekend: Ratio weerstandsvermogen = beschikbare weerstandscapaciteit/benodigde weerstandscapaciteit De ratio van het weerstandsvermogen geeft aan hoe het weerstandsvermogen gewaardeerd wordt. Bij het bepalen van de ratio’s gaan we uit van de gemiddelde schadelast. Dit resulteert in de weerstandsratio in tabel 2.3. Weerstandsratio = Ratio weerstandsvermogen

Weerstandsratio

Ratio

Waardering

Totaal weerstandsvermogen

4,4

Uitstekend

Tabel 2.3 Weerstandsratio

Wij streven een waardering na die minimaal als voldoende wordt omschreven. Dit komt erop neer dat sprake is van voldoende weerstandsvermogen als de beschikbare weerstandscapaciteit hoger of gelijk is dan de benodigde weerstandscapaciteit (dus ≥1,0). Uiteindelijk kunnen we concluderen dat onze weerstandscapaciteit uitstekend is.

68

Risico-inventarisatie gemeente Oost Gelre De voor de bepaling van onze weerstandscapaciteit relevante risico’s staan in onderstaande risicoinventarisatie. Voor elk risico hebben wij: •

Oorzaak en gevolg in beeld gebracht;

•

De beheersmaatregelen ter voorkoming en ter beheersing genoemd;

•

Het risico gewaardeerd (kans en financieel gevolg ingeschat).

Verkorte beschrijving van de belangrijkste financiële risico's In onderstaande tabel treft u een verkorte beschrijving van de belangrijkste financiële risico’s aan: Projecten en Investeringen Bij de grondexploitaties gaat het om prognoses van opbrengsten en kosten. De feitelijke kosten en opbrengsten kunnen bij realisatie afwijken van wat gepland is. Bouwgrondexploitatie

Maatregel: Dekking van eventuele verliezen door aanwending van de reserve bouwgrondexploitatie. Jaarlijkse herziening en beoordeling van de Grex om tijdig te kunnen bijsturen.

Regionaal bedrijventerrein De Laarberg

Bij de exploitatie van bedrijventerreinen gaat het om prognoses van opbrengsten en kosten. De feitelijke kosten en opbrengsten kunnen bij realisatie afwijken van wat gepland is. Maatregel: Jaarlijkse herziening en beoordeling van de Grex om tijdig te kunnen bijsturen. Mogelijke afwaardering van boekwaarde gemeentelijk vastgoed.

Gemeentelijk vastgoed

Maatregel: Herbestemming van gemeentelijk onroerend goed. Verzoek om bijdrage in de bekostiging van nieuwbouw en/of renovatie van schoolgebouwen.

Onderwijshuisvesting

Maatregel: Opstellen van een (meerjaren) onderwijshuisvestingsplan (nieuwbouw en vervangende nieuwbouw).

Open einde regelingen

Leerlingenvervoer

Overschrijding budget door groter beroep op deze voorziening. Maatregel:

69

Projecten en Investeringen Sturen op schoolkeuze (school in woonplaats). Structureel onvoldoende budget om de taken op grond van de Wmo te kunnen bekostigen. Wmo

Maatregel: Contract- en leveranciersmanagement (CLM) - w.o. monitoring. Structureel onvoldoende budget om de taken op grond van de Jeugdwet te kunnen bekostigen

Jeugdwet

Maatregel: Contract- en leveranciersmanagement (CLM) - w.o. monitoring. Risico- en kostenverevening op tekorten binnen samenwerkingsverband acht Achterhoekse gemeenten. Structureel onvoldoende budget om de taken op grond van de Participatiewet te kunnen bekostigen.

Participatiewet

Maatregel: N.v.t. Overschrijding budget minimabeleid.

Minimabeleid

Maatregel: N.V.T. (open einderegeling)

Aansprakelijkheid Risico op schadeclaims en/of mislopen aanbestedingsvoordelen. Inkoop- en contractmanagement

Vergunningverlening, handhaving en toezicht

Maatregel: Inrichten van een contractmanagementsysteem en betrekken van inkoopadviseur bij aanbestedingstrajecten. Aansprakelijkheid van gemeente voor schade tijdens een evenement als gevolg van toezicht falen. Aansprakelijkheid van gemeente voor schade na afgifte van een bouwvergunning. Maatregel: Risicoaansprakelijkheidsverzekering.

Ketenbeheer

70

Projecten en Investeringen Misbruik en/of oneigenlijk gebruik van subsidies, niet voldoen aan prestatieafspraken. Gesubsidieerde instellingen

Maatregel: Periodiek contact tussen beleidsmedewerker en gesubsidieerde instelling.

Discontinuïteit zorg aan inwoners

Risico dat zorgaanbieders zich terugtrekken uit de markt of failliet gaan en de zorg duurder moet worden ingekocht. Maatregel: Periodiek contact tussen CLM en zorgaanbieder.

Verbonden partijen en deelnemingen De inkomsten uit detachering van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt is lager dan geraamd. Fijnder

Maatregel: Focus op governance, actief managen van risico's, monitoren ontwikkelingen. Dividend is lager dan verwacht.

BNG (Bank Nederlandse Gemeenten)

Maatregel: N.v.t. Financieel tekort kan niet worden opgevangen binnen eigen begroting of weerstandsvermogen.

VNOG

Maatregel: Focus op governance, actief managen van risico's, monitoren ontwikkelingen. Risico dat door de gemeente verstrekte geldleningen niet (volledig) worden terugbetaald en/of aangesproken wordt op afgegeven garantstellingen.

Garantstellingen en gewaarborgde geldleningen

Maatregel: Leningen en garanties worden enkel verstrekt aan door de gemeenteraad goedgekeurde derde partijen met uitzodering van de achtervang overeenkomst met WSW (Waarborgfonds Sociale Woningbouw)

Middelenmanagement

71

Verbonden partijen en deelnemingen Risico op lagere inkomsten uit bouwleges dan geraamd. Bouwleges

Maatregel: N.v.t. Niet realiseren taakstellende bezuinigingen.

Taakstellende bezuinigingen

Maatregel: Bewaking voorgang realisatie via reguliere tussentijdse rapportages.

Algemene Uitkering uit het Gemeenfonds

Risico is dat de inkomsten uit het Gemeentefonds afwijken van wat in de begroting geraamd is door: Ontwikkelingen in het accres (ontwikkeling van de netto gecorrigeerde rijksuitgaven); ontwikkelingen in de verdeelmaatstaven (bijvoorbeeld aantal inwoners/woonruimten); effecten van taakmutaties (bijvoorbeeld bij nieuwe taken voor gemeenten); effecten van onder- en overschrijdingen van het plafond van het BTW compensatiefonds; de mogelijkheid van een eenzijdige korting door een nieuw kabinet. Maatregel: Op de voet volgen van ontwikkelingen en tijdig vertalen van de circulaires naar de begroting.

Bundeling Uitkering Inkomensvoorziening Gemeenten (BUIG)

Bij een tekort op de bekostiging van de 3D's kan aanspraak worden gedaan op de vangnetregeling. Een eventueel tekort wordt aangevuld onder aftrek van een eigen risico. Maatregel: Aanvraag vangnetuitkering.

Financiering en rente risico

Hoewel de ECB vóór 2023 geen renteverhoging voorziet kan de stijgende inflatie en toenemende onzekerheid aanleiding zijn voor een stijging van de rente. Pas wanneer de inflatie een structurele werking krijgt (mede als gevolg van een bovengemiddelde stijging van de lonen en salarissen) wordt een rentestijging reëel teneinde de inflatie te beteugelen. Ook de door de ECB aangekondigde afbouw van het opkoopprogramma van staatsobligaties heeft een effect op de renteontwikkeling. Maatregel: Door een spreiding in de looptijden van de leningenportefeuille aan te brengen beheersen we het renterisico op de vaste schuld. Door onze langlopende financiering te realiseren binnen de kaders van de renterisiconorm wordt het renterisico van de langlopende schuld op verantwoorde wijze beheerst.