programmabegroting 2024-2027
Tekst van het document
Programmabegroting 2024-2027
Inhoudsopgave Inhoudsopgave ....................................................................................................................................................2 Financiële programmabegroting 2024 .................................................................................................................4 Bestaand beleid 2024 versus 2023 .................................................................................................................4 Voorstellen van nieuw beleid ...........................................................................................................................5 Financieel begrotingsresultaat 2024 ...............................................................................................................7 Incidentele baten en lasten bestaand beleid ...................................................................................................7 Structurele toevoegingen en onttrekkingen reserves ......................................................................................8 Meerjarenbeeld ................................................................................................................................................9 Meerjarenperspectief 2024-2027 .................................................................................................................
10 Reservepositie .............................................................................................................................................. 11 Begroting 2024 versus begroting 2023 ........................................................................................................ 12 Beleidsbegroting - programmaplan .................................................................................................................. 23 Programma 1 - Wonen ................................................................................................................................. 23 Gezonde en veilige leefomgeving ............................................................................................................ 23 Hechte en leefbare kernen ....................................................................................................................... 24 Aantrekkelijk landelijk gebied ................................................................................................................... 25 Beleidsindicatoren .................................................................................................................................... 27 Middelen: wat mag het kosten? ................................................................................................................
28 Voorstellen van nieuw beleid voor het jaar 2024...................................................................................... 30 Programma 2 - Welzijn ................................................................................................................................. 33 Thema1 - Gezonde leefstijl ....................................................................................................................... 33 Thema 2 - Iedereen doet mee .................................................................................................................. 34 1. Kinderen en jongeren groeien veilig en gezond op .......................................................................... 34 2. Goed onderwijs voor iedereen.......................................................................................................... 35 3. Iedereen draagt bij naar vermogen .................................................................................................. 35 4. Thuis wonen en participeren als het kan .......................................................................................... 36 5. Ontmoeten voor iedereen ................................................................................................................. 37 6.
Oost Gelre is een inclusieve gemeente ............................................................................................ 37 7. Oost Gelre staat voor kunst en cultuur ............................................................................................. 38 Thema 3 - Een duwtje in de rug ............................................................................................................... 38 1. Opgroeien en ontwikkelen met een beetje hulp ............................................................................... 38 2. Thuiswonen met een beetje hulp ..................................................................................................... 39 3. Meedoen met een beetje hulp .......................................................................................................... 39 Thema 4 - Zorg wie dat nodig heeft ......................................................................................................... 40 1. Goede zorg voor iedereen ................................................................................................................ 40 2. Zorg bij veilig en gezond opgroeien ................................................................................................. 41 3. Zorg bij thuiswonen en participeren .................................................................................................
41 Beleidsindicatoren .................................................................................................................................... 43
2
Middelen: wat mag het kosten? ................................................................................................................ 44 Voorstellen van nieuw beleid voor het jaar 2024...................................................................................... 47 Programma 3 - Werken ................................................................................................................................ 49 Ondernemend Oost Gelre ........................................................................................................................ 49 Nabij en bereikbaar .................................................................................................................................. 50 Beleidsindicatoren .................................................................................................................................... 51 Middelen: wat mag het kosten? ................................................................................................................ 51 Voorstellen van nieuw beleid voor het jaar 2024...................................................................................... 53 Programma 4 - Dienstverlening ....................................................................................................................
54 Integrale veiligheid en ondermijning ......................................................................................................... 54 Regionale en grensoverschrijdende samenwerking ................................................................................ 56 Dienstverlenend en meedenkend ............................................................................................................. 56 Financieel gezond .................................................................................................................................... 58 Beleidsindicatoren .................................................................................................................................... 59 Middelen: wat mag het kosten? ................................................................................................................ 60 Voorstellen voor nieuw beleid voor het jaar 2024 .................................................................................... 63 Algemene dekkingsmiddelen, overhead, heffing VPB en onvoorzien ............................................................. 64 Paragrafen ........................................................................................................................................................
66 Inleiding ........................................................................................................................................................ 66 Paragraaf 1: Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................................. 67 Paragraaf 2: Verbonden partijen en participaties ......................................................................................... 80 Paragraaf 3: Bedrijfsvoering ......................................................................................................................... 92 Paragraaf 4: Financiering ............................................................................................................................. 99 Paragraaf 5: Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................................ 103 Paragraaf 6: Grondbeleid ........................................................................................................................... 108 Paragraaf 7: Lokale heffingen .................................................................................................................... 112 EMU-saldo ......................................................................................................................................................
120 Geprognotiseerde balans ............................................................................................................................... 121 Bijlagen ........................................................................................................................................................... 124 Bijlage 1: Voorstellen van nieuw beleid voor de periode 2024-2027 ......................................................... 124 Bijlage 2: Bijlage bij paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................ 156 Bijlage 3: BBV Beleidsindicatoren .............................................................................................................. 157 Bijlage 4: Lijst met afkortingen ................................................................................................................... 160
3
Financiële programmabegroting 2024 Bestaand beleid 2024 versus 2023 In deze paragraaf geven we op hoofdlijnen de afwijkingen tussen de Programmabegroting 2024 en Programmabegroting 2023 weer. Bedragen x € 1.000
Jaarrekening 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Programma Uitgaven Inkomsten Saldo Uitgaven Inkomsten Saldo
Uitgaven Inkomsten Saldo
1. Wonen
-16.363
7.991 -8.372
-16.278
7.236
-9.042
-17.632
8.168
2. Welzijn
-44.309
9.622 -34.687
-43.107
6.098 -37.009
-49.350
7.811 -41.539
3. Werken
-1.574
1.483
-91
-1.504
1.213
-291
-2.572
2.203
-369
4. Dienstverlening
-5.520
916 -4.604
-6.148
490
-5.658
-6.800
599
-6.201
Algemene dekkingsmiddelen
-596
65.781 65.185
-683
64.361 63.678
-791
72.403 71.612
-10.437
142 -10.295
-10.359
15 -10.343
-12.381
16 -12.365
Overhead
-9.042
Onvoorzien
0
0
0
-1.067
0
-1.067
-67
0
-67
Heffing Vennootschapsbelasting (VPB)
-1
0
-1
-30
0
-30
-30
0
-30
85.935 -7.135
-79.176
79.413
237
-89.622
91.200
1.578
-21
0
270
270
0
270
270
436 -1.207
0
115
115
0
115
115
Saldo van baten en lasten
-78.800
Mutaties reserves programma 1
-685
Mutaties reserves programma 2
-1.643
Mutaties reserves programma 3
0
397
397
0
0
0
0
0
0
Mutaties reserves programma 4
-1.795
3.300
1.505
-788
867
79
-788
867
79
Geraamd resultaat
-82.923
90.732 -7.809
-79.964
80.665
701
-90.410
92.452
2.042
664
4
Wat u in bovenstaande tabel kunt herleiden, is het structurele begrotingsresultaat voor 2024. In dit begrotingsresultaat is rekening gehouden met de verwachte inflatie voor 2024. Onderstaande vergelijking is gebaseerd op het structurele begrotingsresultaat 2024 en 2023. De Programmabegroting 2023, inclusief wijzigingen De Programmabegroting 2024 bestaand beleid
€ 701.000 € 2.042.000
T.o.v. 2023 is sprake van een verbetering van het structurele resultaat met
€ 1.341.000
De afwijkingen ten opzichte van de programmabegroting 2023 vloeien voort uit het nieuw beleid 2023 en de wijzigingen van de bestuursrapportage.
Voorstellen van nieuw beleid De voorstellen voor nieuw beleid worden onderverdeeld in voorstellen die reeds met de kadernota aan u zijn voorgelegd en nieuw beleid. Beide leiden tot het volgende beslag op middelen. In bijlage 3 vindt u de uitwerking van de voorstellen van nieuw beleid per programma. Investeringsniveau (x € 1.000) Programma
2024
2025
2026
2027
1. Wonen - kadernota
7.689
10.332
7.738
6.422
1. Wonen - nieuw beleid
0
0
0
0
2. Welzijn - kadernota
250
5.350
0
0
2. Welzijn - nieuw beleid
147
0
0
0
3. Werken - kadernota
0
0
0
0
3. Werken - nieuw beleid
0
0
0
0
4. Dienstverlening - kadernota
100
0
0
0
4. Dienstverlening - nieuw beleid
0
0
0
0
8.186
15.682
7.738
6.422
Totaal investeringsniveau nieuw beleid
5
Budgettaire lasten (x € 1.000) Programma
2024
2025
2026
2027
1. Wonen - kadernota
1.753
2.306
2.765
3.202
1. Wonen - nieuw beleid
75
75
150
150
2. Welzijn - kadernota
1.448
808
1.120
891
2. Welzijn - nieuw beleid
142
167
192
192
3. Werken - kadernota
371
211
161
161
3. Werken - nieuw beleid
100
100
100
100
4. Dienstverlening - kadernota
336
284
139
139
4. Dienstverlening - nieuw beleid
381
381
291
291
Totaal budgettaire lasten nieuw beleid
4.606
4.332
4.918
5.126
Dekking uit reserve
2.425
1.387
1.097
867
247
455
531
708
Totaal dekking t.l.v. reserves & voorzieningen
2.672
1.842
1.628
1.575
Netto budgettaire jaarlasten nieuw beleid
1.934
2.490
3.290
3.551
Dekking uit voorziening riolering
Belangrijke items zijn onder andere onderwijshuisvesting Groenlo, reconstructies wegen, zorg en participatie in het bijzonder gericht op samenwerking, preventie en langer zelfstandig thuis wonen, sportbeleid, cultuurbeleid, aanstellen accountmanager centrumgebied en buitengebied, en integrale veiligheid.
6
Financieel begrotingsresultaat 2024 Op basis van de Programmabegroting 2024, voorstellen van nieuw beleid (besluit en noodzakelijk) en het dekkingsplan ontstaat het volgende financiële beeld voor het jaar 2024 (x € 1.000).
€ 2.042
Financieel resultaat bestaand beleid programmabegroting 2024
€ 163
Inflatoire verhoging ozb en leges Structureel resultaat bestaand beleid
€ 2.205
Voorstellen van nieuw beleid 2024
€ -1.934 € 271
Subtotaal
€0
Structureel dekkingsplan 2024
€ 271
Voordelig begrotingsresultaat 2024
Ten opzichte van de kadernota lijkt het financieel rooskleuriger. Dit wordt veroorzaakt door de gunstige bijstelling van het gemeentefonds voor 2024 en 2025. Echter vanaf 2026 zijn er diverse onzekerheden over de hoogte van het gemeentefonds. Dit leidt ertoe dat het begrotingsresultaat voor 2026 negatief is op basis van huidige gegevens.
Incidentele baten en lasten bestaand beleid Het overzicht van de incidentele baten en lasten biedt inzicht welke incidentele lasten deel uitmaken van de totale baten en lasten (x € 1.000). 2024
2025
2026
2. Welzijn
52
4. Dienstverlening
22
22
Incidentele lasten
74
22
2027
0
0
7
Structurele toevoegingen en onttrekkingen reserves Onderstaand overzicht geeft u inzicht in de structurele mutaties van de reserves. De belangrijkste mutatie betreft de bespaarde rente (x € 1.000).
Bespaarde rente reserves Kapitaallasten school Flierbeek en Hamalandschool, reserve onderwijshuisvesting (mutatie loopt af in 2036) Totaal
Toevoeging
Onttrekking
Saldo
-747
788
41
0
115
115
-747
903
156
8
Meerjarenbeeld In de Meerjarenbegroting hanteren wij de volgende uitgangspunten: Ontwikkeling prijsstijgingen en loonkosten In de Meerjarenbegroting houden wij rekening met constante prijzen. We houden dus geen rekening met inflatie en loonsomontwikkeling. In de begroting 2024 wordt voor aanvaard / bestaand beleid een algemene prijsontwikkeling van 3,8% gehanteerd. Dit sluit aan met de prijsontwikkeling van het BBP voor 2023. In de samenstelling van de begroting 2024 worden de salarissen van juni 2023 als uitgangspunt genomen. Tevens dienen de normale periodieke verhogingen, meegenomen te worden. Voor 2024 wordt een loonkostenontwikkeling verwacht van 3% ten opzichte van de salarissen van juni 2023. Algemene uitkering uit het gemeentefonds - Zoals gebruikelijk is de meicirculaire gehanteerd voor de berekening van de algemene uitkering voor de programmabegroting. Een belangrijke ontwikkeling hierbij is dat het rijk door de positieve bijstellingen op de rijksbegroting voor prijsontwikkelingen het accres stijgt. In de meicirculaire is een nieuwe accresraming opgenomen voor het jaar 2023 en verder. Als gevolg van de stijging van het accres loopt de omvang van de algemene uitkering landelijk op van € 1 miljard in 2023 naar € 3,2 miljard in 2025. Conform de normeringsmethodiek is de algemene uitkering gekoppeld aan de ontwikkeling van de rijksbegroting.
Opgemerkt zij dat de stijging van de rijksuitgaven voor defensie (als gevolg van de oorlog in Oekraïne) niet meetellen in de zogenoemde accresrelevante uitgaven en dus geen effect hebben op de algemene uitkering. - Wijziging van de normeringsmethodiek: In het coalitieakkoord van het kabinet is vanaf 2026 het accres vastgezet op een plus van € 1 miljard boven op de stand van de Miljoenennota 2022. Het effect voor de gemeenten is dat de algemene uitkering in 2026 daalt met ruim € 2,4 miljard ten opzichte van 2025. Hiermee legt het kabinet een gigantische opdracht bij de gemeenten om financieel het hoofd boven water te houden. - Jeugdzorg: In het rijks coalitieakkoord is een extra besparing in het jeugddomein opgenomen met een omvang van € 100 miljoen in 2024, oplopend naar € 500 miljoen in 2025 en 2026, en structureel € 511 miljoen vanaf 2027. Het kabinet heeft besloten dat deze besparing een Rijksverantwoordelijkheid is. Het gaat daarbij om maatregelen waardoor gemeenten minder middelen nodig hebben of waarbij alternatieve inkomsten gegenereerd worden door middel van de invoering van een eigen bijdrage. Ook draagt het Rijk het budgettaire risico ingeval (een deel van) deze maatregelen geen of niet tijdig doorgang.
- Opschalingskorting: Het kabinet heeft besloten deze kabinetsperiode voor zowel gemeenten als provincies de oploop van de opschalingskorting te schrappen voor de periode 2022 tot en met 2025. Echter voor 2026 en 2027 is de opschalingskorting wederom opgenomen. Landelijk gaat het hierbij om een bedrag van € 675 miljoen. - Volkshuisvesting en Woningbouwimpuls: In het rijks coalitieakkoord zijn middelen voor de woningbouwimpuls (10 x € 100 miljoen) en voor de volkshuisvesting (4 x € 150 miljoen) opgenomen. Deze middelen worden voor de jaren 2023 tot en met 2025 onttrokken aan het voor die jaren gereserveerde accres. Met andere woorden de gemeenten worden gekort op de algemene uitkering voor de stimulering van woningbouw / volkshuisvesting om vervolgens een aanvraag te moeten doen voor beide onderdelen. Belastingdruk Wij houden vanaf 2025 rekening met een jaarlijkse trendmatige verhoging van 2% voor de onroerendezaakbelasting (OZB) ad € 135.000. Er wordt geen extra verhoging voorgesteld. Jaren 2025-2027 Voor de jaren 2025-2027 wordt gewerkt met constante prijzen.
9
Meerjarenperspectief 2024-2027 Doorrekening van het meerjarenperspectief leidt tot het volgende financieel overzicht (x € 1.000).
Begrotingsuitkomst lopend jaar
2024
2025
2026
2027
2.042
2.206
4.918
2.234
-250
300
300
2.799
-3.149
1.198
jaarlijkse autonome ontwikkelingen uitgaven vrijval kapitaallasten ontwikkeling prijzen
jaarlijkse autonome ontwikkelingen inkomsten algemene uitkering uit het gemeentefonds trendmatige verhoging OZB
138
138
138
138
trendmatige verhoging leges
25
25
25
25
2.205
4.918
2.232
3.895
-1.934
-2.490
-3.290
-3.551
0
0
0
0
271
2.428
-1.058
344
subtotaal Netto budgettaire last nieuw beleid Cumulatief dekkingsplan
Begrotingsresultaat
10
Reservepositie Hierna volgt een opsomming van de stand van de eigen financieringsmiddelen per 1 januari 2023 en 1 januari 2024. Hierbij maken we onderscheid tussen algemene reserves, bestemmingsreserves en voorzieningen (x € 1.000).
2023
2024
Algemene reserve - waarvan geblokkeerd
23.299
23.299
- waarvan vrij besteedbaar
6.446
7.595
Bestemmingsreserves
11.939
11.630
Voorzieningen
11.303
10.071
Totaal reserves en voorzieningen
52.987
52.595
Naast een structureel sluitende Meerjarenbegroting is het voor de robuustheid van de gemeentelijke financiële positie noodzakelijk dat we over een vrij besteedbare reserve beschikken. Die moet minimaal gelijk zijn aan de uitgangspunten in de nota risicomanagement en het financieel weerstandsvermogen. De minimaal benodigde weerstandscapaciteit € 2,5 miljoen. Voor zowel 2023 als 2024 is de algemene reserve vrij besteedbaar ruim boven de grens. Op basis van de voorstellen kennen de reservepositie en de weerstandsnorm de volgende ontwikkeling (x € 1.000): 2024
2025
2026
2027
Vrije besteedbare reserves
4.274
5.311
3.513
3.292
Beschikbare weerstandscapaciteit
5.641
6.678
4.881
4.660
Benodigde weerstandscapaciteit
-2.500
-2.500
-2.500
-2.500
Weerstandscapaciteit boven de norm
3.141
4.178
2.381
2.160
11
Ontwikkeling algemene uitkering Wij hebben de voorlopige effecten van de meicirculaire in het meerjarenperspectief meegenomen (x € 1.000).
2025
2026
2027
Ontwikkeling algemene uitkering
2.958
-24
1.539
Ontwikkeling integratie uitkering
-151
-318
-662
Ontwikkeling decentralisatie uitkeringen
-7
-7
-27
Ontwikkeling cumulatief (t.o.v. 2024)
2.800
-349
850
De algemene uitkering voor de jaren 2025 en 2027 zijn hoger dan de algemene uitkering in 2024. Voor 2026 geldt dat de algemene uitkering € 349.000 lager is van het niveau van 2024. De daling van de algemene uitkering zorgt voor een negatief resultaat in 2026. Deze daling wordt veroorzaakt door de nieuwe financieringssystematiek.
Begroting 2024 versus begroting 2023 Programma 1: Wonen Lasten Bedragen x €1.000 Exploitatie
Primitieve begroting 2024
Primitieve begroting 2023
5.551
5.004
TV2.1
2.1 Verkeer en vervoer
TV5.5
5.5 Cultureel erfgoed
187
192
TV5.7
5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
2.546
2.582
TV7.2
7.2 Riolering
3.008
2.664
TV7.3
7.3 Afval
2.634
2.472
TV7.4
7.4 Milieubeheer
1.863
1.655
TV8.1
8.1 Ruimte en leefomgeving
994
901
TV8.3
8.3 Wonen en bouwen
852
811
17.635
16.281
Gerealiseerd resultaat
12
Baten Bedragen x €1.000 Exploitatie TV2.1
2.1 Verkeer en vervoer
TV5.7
5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
TV7.2
Primitieve begroting 2024
Primitieve begroting 2023
-258
-218
-1
-1
7.2 Riolering
-3.413
-3.294
TV7.3
7.3 Afval
-3.306
-3.130
TV7.4
7.4 Milieubeheer
-550
-3
TV8.1
8.1 Ruimte en leefomgeving
-302
-252
TV8.3
8.3 Wonen en bouwen
Gerealiseerd resultaat
-339
-339
-8.168
-7.236
Primitieve begroting 2024
Primitieve begroting 2023
Programma 2: Welzijn Lasten Bedragen x €1.000 Exploitatie TV4.2
4.2 Onderwijshuisvesting
2.599
2.698
TV4.3
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken
1.458
1.255
TV5.1
5.1 Sportbeleid en activering
TV5.2
5.2 Sportaccommodaties
TV5.3 TV5.4
541
332
1.727
1.603
5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie
269
261
5.4 Musea
296
279
TV5.6
5.6 Media
546
535
TV6.1
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
3.305
1.860
TV6.2
6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
2.369
1.846
TV6.3
6.3 Inkomensregelingen
7.426
5.625
TV6.4
6.4 WSW en beschut werk
6.612
7.820
TV6.5
6.5 Arbeidsparticipatie
2.557
2.118
TV6.6
6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)
1.245
1.573
TV6.71
6.71 Maatwerkdienstverlening 18+
3.799
632
TV6.71A
6.71A Hulp bij het huishouden (WMO)
3.434
2.900
TV6.71B
6.71B Begeleiding (WMO)
352
264
TV6.71C
6.71C Dagbesteding (WMO)
0
2.702
TV6.72
6.72 Maatwerkdienstverlening 18-
6.719
458
TV6.72A
6.72A Jeugdhulp begeleiding
0
4.981
TV6.72B
6.72B Jeugdhulp behandeling
171
200
TV6.72C
6.72C Jeugdhulp dagbesteding
21
0
TV6.73C
6.73C Jeugdhulp met verblijf overig
2.396
1.659
TV6.74A
6.74A Jeugdhulp behandeling GGZ zonder verblijf
0
0
TV6.74B
6.74B Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf
0
0
TV6.82
6.82 Geëscaleerde zorg 18-
0
223
TV6.82A
6.82A Jeugdbescherming
392
569
TV6.82B
6.82B Jeugdreclassering
163
0
TV7.1
7.1 Volksgezondheid
952
714
49.350
43.107
Gerealiseerd resultaat
13
Baten Bedragen x €1.000 Exploitatie
Primitieve begroting 2024
Primitieve begroting 2023 -135
TV4.3
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken
-160
TV5.1
5.1 Sportbeleid en activering
-164
0
TV5.2
5.2 Sportaccommodaties
-160
-154
TV5.3
5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie
-4
-4
TV5.6
5.6 Media
-6
-5
TV6.1
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
-1.301
-63
TV6.2
6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
-11
-11
TV6.3
6.3 Inkomensregelingen
-4.340
-4.150
TV6.4
6.4 WSW en beschut werk
-1.241
-1.222
TV6.6
6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)
-65
-162
TV6.71A
6.71A Hulp bij het huishouden (WMO)
-192
-192
TV7.1
7.1 Volksgezondheid
-169
0
-7.811
-6.098
Primitieve begroting 2024
Primitieve begroting 2023
Gerealiseerd resultaat
Programma 3: Werken Lasten Bedragen x €1.000 Exploitatie TV3.1
3.1 Economische ontwikkeling
216
109
TV3.2
3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur
604
451
TV3.3
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
146
140
TV3.4
3.4 Economische promotie
687
685
TV8.2
8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)
919
118
2.572
1.504
Primitieve begroting 2024
Primitieve begroting 2023 -396
Gerealiseerd resultaat
Baten Bedragen x €1.000 Exploitatie TV3.2
3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur
-450
TV3.3
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
-19
-19
TV3.4
3.4 Economische promotie
-988
-788
TV8.2
8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)
Gerealiseerd resultaat
-745
-9
-2.203
-1.213
14
Programma 4: Dienstverlening Lasten Bedragen x €1.000 Exploitatie
Primitieve begroting 2024
Primitieve begroting 2023
TV0.1
0.1 Bestuur
1.923
1.771
TV0.2
0.2 Burgerzaken
1.151
1.016
TV0.3
0.3 Beheer overige gebouwen en gronden
578
388
TV0.8
0.8 Overige baten en lasten
67
1.067
TV1.1
1.1 Crisisbeheersing en brandweer
2.259
2.055
TV1.2
1.2 Openbare orde en veiligheid
787
817
TV7.5
7.5 Begraafplaatsen en crematoria
2
2
6.767
7.114
Primitieve begroting 2024
Primitieve begroting 2023
Gerealiseerd resultaat
Baten Bedragen x €1.000 Exploitatie TV0.2
0.2 Burgerzaken
-349
-254
TV0.3
0.3 Beheer overige gebouwen en gronden
-183
-169
TV1.1
1.1 Crisisbeheersing en brandweer
-50
-49
TV1.2
1.2 Openbare orde en veiligheid
-17
-17
-599
-490
Gerealiseerd resultaat
15
Overzicht verbonden partijen 1. De volgens de Vestigingsplaa Openbaar belang rekenkamer ts gedefinieerde verbonden partijen met een bestuurlijk en aanmerkelijk financieel belang.
Bestuurlijke relatie
Collegevertegenwoordigi Aantal ng deelnemer s
Eigen vermogen
Vreemd vermogen
veranderin resulta g belang at Financiële bijdrage
begin eind begin eind dienstjaar dienstjaar dienstjaar dienstjaar dienstjaar Gemeenschappelij ke regelingen Regio Achterhoek
Doetinchem
Regio Achterhoek zet zich ABin voor een duurzaam Bestuurslid vitale, aantrekkelijke en gezonde regio door samen met andere partners (bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties) de Achterhoekvisie 2030 en jaarplannen uit te voeren. Met deze agenda wil de regio een antwoord bieden op diverse ontwikkelingen die op de Achterhoek afkomen, zoals demografische krimp, economische uitdagingen en klimaat- en milieuproblematiek. Door krachten te bundelen en slimme verbindingen te leggen kan de Achterhoek vitaal gehouden worden. Via Regio Achterhoek wordt er gewerkt aan een coöperatieve regio die nieuwe, onverwachte oplossingen ontwikkelt en toepast. Daarnaast zal invulling gegeven worden aan de Regio Deal Achterhoek die de regio heeft gesloten met het Rijk en waarmee een (extra) impuls gegeven wordt aan de regionale opgaven waar gemeenten voor staan.
Burgemeester A. Bronsvoort, Plv. Wethouder J. Hoenderboom
7 6.485.000 gemeente n
6.048.000 15.245.00 15.266.00 geen 0 0
0
221.633
16
Veiligheidsregio Noord- en OostGelderland
Apeldoorn
De veiligheidsregio werkt in DB/ABnauw overleg met Bestuurslid maatschappelijke partners aan een veilige leefomgeving. Zeven dagen per week, 24 uur per dag ligt de focus op het beheersen van risico's en het bestrijden van incidenten. Voortdurend goed voorbereid zijn in samenspraak met burgers, bedrijven en instellingen in de regio Noord- en OostGelderland
Omgevingsdienst Achterhoek (ODA)
Hengelo (Gld) De Omgevingsdienst ABAchterhoek is voor Bestuurslid overheden in deze regio (en namens deze overheden ook voor bedrijven en burgers) hèt aanspreekpunt voor vraagstukken op het gebied van milieu. De adviseurs bieden hoogwaardige kennis en expertise aan op het gebied van vergunningverlening, toezicht, handhaving en milieuadvies. Door de bundeling van kennis, de korte lijnen en het snel en efficiënt werken zijn de geleverde producten steeds van hoog niveau. Het doel van de ODA is om samen met haar opdrachtgevers zich dagelijks in te zetten voor een gezonde, schone en veilige leefomgeving voor de inwoners en bedrijven in haar werkgebied.
Burgemeester A. Bronsvoort, Plv. Wethouder J. Hoenderboom
22 14.149.00 12.691.000 44.112.00 56.608.00 geen gemeente 0 0 0 n
0 1.918.000
AB lid: Wethouder B. Porskamp
8 gemeente n
164.000
210.000 1.050.000 1.146.000 geen
0
636.000
8 gemeente n
175.946
187.793
43.222
185.572
Plv lid: Wethouder J. Hoenderboom Erfgoed Centrum Doetinchem Achterhoek Liemers (ECAL)
Het Erfgoedcentrum Achterhoek Liemers beheert het archief van de acht Achterhoekse gemeenten Aalten, Berkelland, Bronckhorst, Doetinchem, Montferland,
AB Bestuurslid Lid: Wethouder J. Hoenderboom
592.838
451.591 geen
17
Oost Gelre, Oude IJsselstreek en Winterswijk. Voor deze gemeenten bewaart het Erfgoedcentrum historische informatie en stelt deze beschikbaar. Het beschikbaar stellen gebeurt via de website of op de studiezaal. De komende jaren zal het archief naast papieren informatie meer en meer digitale informatie bevatten. Plv lid: Wethouder E. Dusseldorp 1. De volgens de Vestigingsplaa Openbaar belang rekenkamer ts gedefinieerde verbonden partijen met een bestuurlijk en aanmerkelijk financieel belang.
Bestuurlijke relatie
Collegevertegenwoordigi Aantal ng deelnemer s
Eigen vermogen
Vreemd vermogen
veranderin resulta g belang at Financiële bijdrage
begin eind begin eind dienstjaar dienstjaar dienstjaar dienstjaar dienstjaar Fijnder
Groenlo
De dienst is van en voor de DBgemeenten (Berkelland, Bestuurslid Oost Gelre en Winterswijk); De dienst staat voor maximale zelfstandigheid op het gebied van arbeid, inkomen en participatie; De dienst is klantgericht, resultaatgericht en levert in haar samenwerking met partners maatwerk; De dienst voert de opgedragen taken uit met betrokken, professioneel en kwalitatief goed personeel; De dienst heeft ambitie en wenst een voortrekkersrol te vervullen
AB lid 1: Wethouder E. Dusseldorp
3 1.500.000 gemeente n
1.500.000 11.628.00 10.988.00 geen 0 0
0 11.502.00 0
AB lid 2: Wethouder A. Schuten ABBestuurslid
Plv lid 1: Wethouder J. Hoenderboom Plv lid 2: Wethouder B. Porskamp
18
Stadsbank Oost Nederland
Enschede
De Stadsbank Oost ABNederland is een Bestuurslid Gemeenschappelijke Regeling ‘van en voor’ gemeenten. De missie is om financiële weerbaarheid en eigen kracht van huishoudens te versterken. Dit doen door voortdurend te bouwen aan een betrouwbare, transparante en kwalitatief hoogwaardige uitvoeringsorganisatie, die samen met klanten duurzame resultaten boekt en zich daarover altijd maatschappelijk verantwoordt.
Lid: Wethouder E. Dusseldorp
22 gemeente n
892.100
1.289.900 11.496.60 5.790.100 geen 0
0
0
22 2.211.000 gemeente n
2.410.000 2.879.000 2.629.000 geen
0
626.862
Plv lid: Wethouder vA. Schutten GGD Noord- Oost Gelderland
Warnsveld
De GGD is de ABgezondheidsdienst van en Bestuurslid voor de gemeenten Aalten, Apeldoorn, Berkelland, Bronckhorst, Brummen, Doetinchem, Elburg, Epe, Ermelo, Hattem, Harderwijk, Heerde, Lochem, Montferland, Nunspeet, Oldebroek, Oost Gelre, Oude IJsselstreek, Putten, Voorst, Winterswijk en Zutphen. Centraal bij de GGD staat preventie: het voorkomen van ziekten in de regio.
AB lid: Wethouder E. Dusseldorp
Plv lid: Burgemeester A. Bronsvoort Naamloze, Vestigingsplaa Openbaar belang Commanditaire en ts Besloten Vennootschappen en verenigingen
Bestuurlijke relatie
Collegevertegenwoordigi Aantal ng deelnemer s
Eigen vermogen
begin eind dienstjaar dienstjaar Gebiedsondernemin Groenlo g Laarberg CV
Laarberg is het regionale bedrijvenpark in het oostelijke deel van de Achterhoek. Door een bundeling van krachten
Vennoot
Vert : Wethouder A. Schutten
2 gemeente n
Vreemd vermogen
veranderin resulta g belang at Financiële bijdrage
begin eind dienstjaar dienstjaar dienstjaar 48% aandelen
19
kunnen we de concurrentiepositie van de regio waarborgen, verstevigen en verbeteren. Met ruimte voor ondernemingen tot en met milieucategorie 5 Gebiedsondernemin Groenlo g Laarberg BV
Laarberg is het regionale bedrijvenpark in het oostelijke deel van de Achterhoek. Door een bundeling van krachten kunnen we de concurrentiepositie van de regio waarborgen, verstevigen en verbeteren. Met ruimte voor ondernemingen tot en met milieucategorie 5
Lid raad van Vert : Wethouder A. commissariss Schutten en Aandeelhoude r
2 gemeente n
48% aandelen
Niet in kaart gebracht
395.494 aandelen
Niet in kaart gebracht
Ca. 2.500
Plv vert: Wethouder J. Hoenderboom Alliander NV
Arnhem
Alliander is een Aandeelhoude Vert: Wethouder A. netwerkbedrijf en zorgt voor r Schutten een betrouwbare, betaalbare en bereikbare energievoorziening (gas en elektra) Plv vert: Wethouder B. Porskamp
Nuval Platform
-
De gemeenten die zich Lid vereniging Vert: Wethouder A. verenigd hebben in het Schutten Nuval-platform hebben afgesproken in een aantal onderwerpen met één stem op te treden tijdens de aandeelhoudersvergaderin gen van Alliander en Vitens. Plv vert: Wethouder B. Porskamp
Vitens NV
Zwolle
Het beschikbaar Aandeelhoude Vert: Wethouder A. stellen van voldoende r Schutten betrouwbaar drinkwater.
Niet in kaart gebracht
€ 684,8 miljoen
€ € 1537 724,1miljoe miljoen n
€ 1682 miljoen
18.693 aandelen
Plv vert: Wethouder B. Porskamp NV ROVA
Zwolle
ROVA is een duurzaam dienstenbedrijf dat voor de aandeelhoudende
Aandeelhoude Vert: Wethouder B. r Porskamp
23 gemeente n
295 aandelen
20
gemeenten zorg draagt voor de inzameling van het huishoudelijk afval en het onderhoud van de openbare ruimte. De missie van de ROVA is om zorg te dragen voor een schone en duurzame leefomgeving voor de inwoners van de aandeelhoudende gemeenten. De ROVA is actief voor 23 gemeenten verdeeld in 3 regio's: Zwolle, Achterhoek en Eemland. Plv vert: Wethouder A. Schutten AGEM
Doetinchem
De AGEM levert een bijdrage aan de energie transitie in de Achterhoek.
Lid vereniging Vert: Wethouder B. Porskamp
8 gemeente n
38 aandelen
BNG Bank N.V.
Den Haag
Het behoud van een Aandeelhoude vert. Wethouder A. belangrijk marktaandeel in r Schutten het Nederlandse publieke en semipublieke domein en rendement voor de aandeelhouders.
De staat, gemeente n, provincies
51.363 aandelen
Coöperatieve vereniging “Dimpact” u.a.
Enschede
Gemeenten staan allemaal Lid vereniging Vert: Wethouder J. voor dezelfde uitdagingen, Hoenderboom zoals digitalisering, antwoord geven, zaakgericht werken en ketensamenwerking. Elke gemeente heeft daarbij te kampen met onvoldoende middelen, kennis en capaciteit. Samenwerken met elkaar ligt dan voor de hand. Dimpact is een coöperatieve vereniging 100% van, voor en door gemeenten. De Dimpactgemeenten hebben de handen ineen geslagen om vraagstukken rondom dienstverlening en bedrijfsvoering gezamenlijk op te pakken.
Thans 31 gemeente n lid
21
Plv vert: Wethouder A. Schutten Leisurelands B.V.
Arnhem
Openbare toegankelijkheid Aandeelhoude Vert. gemeente dagrecreatieterrein r Berkelland gemachtigd namens Oost Gelre
Niet in kaart gebracht
1.049 aandelen
22
Beleidsbegroting - programmaplan Programma 1 - Wonen Leeswijzer Programma 1 omvat het thema Wonen. Naast de aanstaande Omgevingswet, de verdere uitrol van Geef Lichtenvoorde Kleur! en Programma Stad Groenlo spelen er veel meer verschillende ontwikkelingen die het komende jaar aandacht vragen van het gemeentebestuur en de ambtelijke organisatie. Daarbij willen we een viertal speerpunten benoemen: •
Ontwikkeling van een visie en beleidskader voor het buitengebied. Er komen veel veranderingen op het buitengebied. Veranderingen ten aanzien van (agrarische) bedrijfsvoering, initiatieven in het kader van de klimaatdoelstellingen en dergelijke vragen om aandacht en daadkracht van onze gemeente.
•
Doorontwikkeling van woningbouw in alle kernen. Er zijn nieuwe kaders ontwikkeld voor woningbouw in de kleine kernen en Groenlo en Lichtenvoorde. Daarnaast zijn er verruimde mogelijkheden voor functieverandering van agrarische erven nabij de kernen (woondroebel-beleid). Inmiddels zijn op basis van deze kaders in iedere kleine kern één of meerdere woningbouwplannen in ontwikkeling of uitvoering.
•
Op basis van onze vastgestelde Omgevingsvisie maken wij aanpalend beleid. In de Omgevingsvisie is beschreven welke opgaven in programma's en uitvoeringsplannen worden uitgewerkt.
•
Regionale Energie Strategie Achterhoek. Duurzaamheid en energiedoelstellingen zijn geen zaak voor gemeenten alleen. Mede daarom participeren wij in de verdere ontwikkeling van een regionale energiestrategie voor de gehele Achterhoek.
Gezonde en veilige leefomgeving
Inleiding De omgeving waarin we wonen houden we in onze kernen prettig. Projecten dragen bij aan een gezonde en veilige leefomgeving. We zetten ons in voor een sterk netwerk van kernen met een rijk en sociaal verenigingsleven. En dat binnen een afwisselend en duurzaam landschap.
Doelstellingen Al onze (nieuwe) ontwikkelingen en onderhoudswerkzaamheden bevatten maatregelen om de fysieke leefomgeving zo in te richten dat deze bijdraagt aan een gezonde leefomgeving. De omgeving waarin we leven , bewegen, ontmoeten en waarin iedereen mee kan doen moet gezond en klimaat adaptief zijn. Een gezonde manier van leven is de regel bij het inrichten van onze openbare ruimte. Een groene leefomgeving draagt daarnaast bij aan het tegengaan van hittestress en het mogelijk beperken van wateroverlast in de kernen. Bevorderen van biodiversiteit is een vast aandachtspunt bij alle ruimtelijke ontwikkelingen en beheertaken. We willen de biodiversiteit in onze gemeente versterken. Dit doen we onder andere door bij alle alle ruimtelijke ontwikkelingen en beheertaken aandacht te besteden aan biodiversiteit. we zoeken ruimte voor herstel van de biodiversiteit door de aanleg van groenstroken, duurzaam maaibeheer en agrarisch natuurbeheer.
23
Oost Gelre is zo snel als mogelijk, maar uiterlijk in 2050 energieneutraal. De basis voor de lokale ambitie is het regionale 'Akkoord van Groenlo' en de regionale uitvoeringsagenda. In deze regionale uitvoeringsagenda duurzame energie Achterhoek is een mix aan hernieuwbare energiebronnen opgenomen van wind, zon en biomassa naast een besparingsdoelstelling op elektriciteit en gas. In 2023 heeft de voortgangsrapportage van de Regionale Energie Strategie (RES) plaatsgevonden. In het eerste kwartaal van 2024 wordt de RES 2.0 vastgesteld. Dan zal duidelijk zijn hoe het niet-gealloceerde deel van de opgave verdeeld wordt over de RES gemeenten. In het eerste kwartaal van 2024 wordt de herijking van het windbeleid vastgesteld. Na vaststelling zijn initiatieven voor grootschalige opwekking met windenergie mogelijk. Ruimtelijke ontwikkelingen worden altijd op een passende manier gekoppeld met het natuurlijke bodem- en watersysteem en zijn op deze manier klimaatadaptief Met maatregelen op het gebied van klimaatadaptatie waarborgen we de veiligheid en gezondheid van onze inwoners. Met deze ingrepen in onze fysieke leefomgeving beperken we de gevolgen van wateroverlast, droogte en hittestress. Voor het landelijk gebied hanteren we ons landschappelijk raamwerk met verschillende landschapstypen als vertrekpunt voor toekomstige ontwikkelingen.
Voor het gemeentelijke vastgoed wordt bespaard op energieverbruik en wordt zelf energie opgewekt. We onderzoeken per gebouw wat de mogelijkheden zijn om panden te verduurzamen. Dit nemen we mee in de planning groot onderhoud. Om te besparen op het energiebeheer voeren we maandelijkse controles uit op de verbruiken. Als het gebouw het geschikt is, zijn/worden zonnepanelen geplaatst. Tijdens groot onderhoud worden gebouwen gelijktijdig na-geïsoleerd en eventueel andere maatregelen genomen. Daar waar mogelijk worden gebouwen gasloos gemaakt. Voor een aantal gebouwen maken we gebruik van restwarmte van de BIR. Dit willen we voor een aantal gebouwen in de nabije toekomst uitbreiden. We kiezen voor een gezonde en klimaatadaptieve leefomgeving en zetten in op een leefomgeving die uitnodigt tot bewegen, ontmoeting en waarin iedereen mee kan doen. Een gezonde leefstijl is de norm. We kijken of we maatregelen kunnen nemen om de fysieke leefomgeving zo in te richten dat deze bijdraagt aan een gezonde en veilige leefomgeving. We maken onze inwoners bewust van een gezonde leefstijl door een preventief aanbod.
Hechte en leefbare kernen
Inleiding Oost Gelre ontwikkelt zich verder tot een afwisselende gemeente met acht unieke en sterke kernen. De omgeving waarin we wonen houden we in onze kernen prettig. Een goede verbondenheid is een voorwaarde voor kernen waar we goed kunnen leven, met een goed ondernemersklimaat en een goede bereikbaarheid.
Doelstellingen Bij bouwprojecten is het uitgangspunt: levensloopgeschikt, klimaatadaptief en zo veel mogelijk energieneutraal en circulair. Bij herontwikkeling van een locatie binnen de bebouwde kom behouden we het waardevolle groene en dorpse karakter van een kern. We willen de prachtige groen woon- en leefomgeving behouden.
24
We bouwen een passende woning voor iedereen. We voeren hierbij de doelstellingen, genoemd in de woonvisie en woonzorgvisie (mits vastgesteld), uit. Het aanbod van wonen met zorg sluit aan op de lokale vraag waarbij wij extra aandacht hebben voor: doorstroming van beschermd wonen naar zelfstandig wonen, zorg en huisvesting van ouderen, en specifieke zorg. Daarnaast voeren we onze taakstelling voor vluchtelingen en statushouders zo goed mogelijk uit en we hebben oog voor een goed woon- en werkklimaat voor de tijdelijke internationale medewerker. We ontwikkelen een levendig centrum in Groenlo. Met verschillende projecten en opgaven uit het Programma Stad Groenlo geven we samen met inwoners en ondernemers invulling aan het versterken van het centrum van Groenlo waardoor het goed wonen, werken en recreëren is. 'Mensen maken de stad ' We ontwikkelen een levendig centrum in Lichtenvoorde. Met Programma Lichtenvoorde (voorheen 'Geef Lichtenvoorde Kleur' geven we invulling aan het versterken van het centrum van Lichtenvoorde We versterken de leefbaarheid van buurt en wijk. Het streven is het behoud van een basisniveau aan voorzieningen in elke kern: basisschool, ontmoetingsplek en zorgpunt; waarbij het minimum is een toekomstbestendige fysieke ontmoetingsplek en een optimale bereikbaarheid naar de voorzieningen in andere kernen.
We assisteren inwoners in de energietransitie bijvoorbeeld met ondersteuning bij het isoleren van woningen (aardgasvrij gereedmaken). Met de DBO's maken we een doorvertaling van de huidige ruimtelijke verkenning voor woningbouw. We brengen potentieel kansrijke locaties voor woningbouw voor de toekomst in beeld. We versterken het Erfgoed in onze gemeente; wanneer er een nieuwe invulling nodig is van Erfgoed (een pand of gebied) hanteren wij het uitgangspunt dat de functie passend moet zijn en recht doet aan de cultuurhistorische kwaliteiten. Vanuit het erfgoedbeleid en het bijbehorende uitvoeringsprogramma geven we invulling aan het versterken van het erfgoed. 2024 gebruiken we om het beleid (2021 - 2024) te actualiseren. Erfgoed blijft alleen in stand met een goede functie. We zetten ons in om samen met eigenaren en initiatiefnemers goede invulling te krijgen bij ons erfgoed Wij bouwen tot en met 2030 minstens 895 woningen waarbij we een evenredige verdeling tussen sociale huur, betaalbare koop en dure koop nastreven. Bij een nieuwbouwproject ligt de focus op een compleet en divers aanbod aan huur- en koopwoningen waarbij wij aandacht hebben voor de betaalbaarheid en voor de doelgroepen starters en senioren.
Aantrekkelijk landelijk gebied
Inleiding De gemeente Oost Gelre kent een gevarieerd buitengebied met een agrarisch karakter, een aantrekkelijk landschap en unieke natuurgebieden. Het is hier goed wonen, werken en recreëren. Dit doen we al decennialang in verbondenheid met elkaar. En dat willen we graag zo houden. Tegelijk zien we dat we de komende jaren te maken krijgen met stevige opgaven. Denk aan het behouden van een aantrekkelijke, leefbare en gezonde woonomgeving voor de veranderende behoeftes van de bevolking. Aan vraagstukken rondom biodiversiteit, duurzaamheid en energie. Aan het blijven bieden van ruimte aan een gezonde en duurzame agrarische sector, aan het versterken van goede bereikbaarheid en een succesvolle transitie in ons buitengebied. Het landschap vormt hierin het dragende geheel.
25
Doelstellingen Op gemeentelijk niveau zetten wij in op een blijvende, sterke positie van toekomstbestendige landbouw die een belangrijke plaats en functie heeft én houdt in het landelijk gebied. Toekomstbestendig zijn betekent continu leren en bewegen. Het betrekken van ondernemers en inwoners is onmisbaar voor een toekomstbestendige leefomgeving. Als lokale overheid streven wij ernaar het goede voorbeeld te geven en (agrarisch) ondernemers te faciliteren en inspireren om zich continu te blijven ontwikkelen. Dit betekent ook nieuwe vormen van agrarische bedrijvigheid en ruimte voor nieuwe vormen van duurzaam ondernemen. Hiermee willen we de economische positie van het buitengebied versterken. Samen met het waterschap zetten wij in op aanpak van droogte. Wij willen die aanpak realiseren op basis van het natuurlijke watersysteem. Uit het rapport “Het watersysteem in balans. Een verkenning toekomstperspectief Achterhoek en Liemers” blijkt dat we de nodige maatregelen moeten treffen. Daar is draagvlak voor. Op het moment dat dat aangepakt wordt zou het goed zijn om dat te combineren met maatregelen die ook goed zijn om wateroverlast tegen te gaan, om biodiversiteit te verbeteren en om landschap te versterken.
Wij faciliteren agrarische bedrijven die een toeristische component aan de bedrijfsvoering willen toevoegen voor zover dat een meerwaarde biedt voor het toeristisch product binnen onze gemeente. Om een bijdrage te kunnen leveren aan de maatschappelijke opgaven is het belangrijk om agrotoerisme te zien en te ontwikkelen als onderdeel van een integrale aanpak van het landelijk gebied. Dit zodat agrotoerisme kan bijdragen aan de beleving en waardering van het landelijk gebied, het verkorten van de voedselketen en een vitale agrarische sector. Wij gaan voor een vitaal en aantrekkelijk landelijk gebied waarin alle gebruikers van het landelijk gebied werken binnen de draagkracht van natuur, klimaat, water en bodem. Uit onderzoek dat in het kader van de omgevingsvisie is uitgevoerd blijkt dat veel waardering is voor ons landschap. Waar mogelijk versterken we deze in combinatie met maatregelen die wij of andere overheden nemen in het kader van gebiedsprocessen. Wij streven ernaar om de toeristische potentie van het aantrekkelijke landschap van Oost Gelre te vergroten. We versterken daarom de culturele en natuurhistorische waarden in het buitengebied. Het landschap vormt een thuis voor de inwoners van Oost Gelre en een rijk decor voor bezoekers. Het is een warme jas en een bron van beleving en ontdekking.
We zullen ontwikkelingen afwijzen die landschappelijke kwaliteit aantasten en bevorderen als deze van toegevoegde waarde zijn. Voor ontwikkelingen van bestaande functies hanteren we het principe van 'voor wat hoort wat'. Dat betekent ook dat ruimtelijke ontwikkelingen in het buitengebied worden afgestemd op de draagkracht van het landschap. De kernkwaliteiten van het cultuurlandschap zijn het uitgangspunt voor herstel en versterking. Wij streven naar een optimale verstandhouding met onze agrarische ondernemers en andere grondeigenaren in het buitengebied. Zij vormen een belangrijke (economische) drager in ons landelijk gebied. Om te weten wat er leeft gaan wij het gesprek aan met onze agrarisch ondernemers in het buitengebied. Door onder andere het inzetten van een agrarisch contactpersoon, een ervencoach en door het houden van interviews weten we wat er leeft en wat de behoefte is. Onze site biedt op een toegankelijke wijze de juiste informatie over VAB-beleid, subsidies en andere info die belangrijk wordt gevonden.
26
Wij zetten in op een robuuste groen-blauwe dooradering van het buitengebied die bijdraagt aan de verbetering van landschapskwaliteit en biodiversiteit met een regeling waarbij grondeigenaren een marktconforme vergoeding ontvangen. De belangrijkste kernkwaliteit van ons landschap zijn de coulissen (groen blauwe dooradering). De afwisselende landschappen, met houtsingels omzoomde percelen, groene boerenerven, zandwegen met struwelen, beken, bosjes en laanbeplantingen worden bijzonder gewaardeerd. Dit landschappelijk mozaiek is kwetsbaar en verdient structureel beheer. We zetten ons in voor een marktconforme vergoeding voor grondeigenaren voor instandhouding, beheer en versterking van de coulissen. Het 'voor wat hoort wat' principe bij planologische medewerking voor ruimtelijke ontwikkelingen wordt ingezet om de groenblauwe dooradering te versterken. Met het waterschap maken we afspraken om het fijnmazig net van watergangen natuurvriendelijker in te richten en te beheren. Wij zetten in op maatwerk bij vrijkomende agrarische bebouwing en verbreding, waarbij ook omgevingskwaliteit en leefbaarheid worden versterkt. Wij hebben nu een vrij strikt beleid ten aanzien van vrijkomende agrarische bebouwing. Wij zullen deze evalueren en waar nodig aanpassen aan behoefte.
Beleidsindicatoren
Naam indictor
Eenheid
Bron
Oost Gelre
Gemeentegrootte 25.000-50.000 inw.
Jaar
Verkeer en vervoer
Geregistreerde ongevallen met letsel ziekenhuis
%
Veiligheid NL
16,4%
14,5%
2021
Volksgezondheid en Milieu
Totaal huishoudelijk restafval
kg/inwoner
CBS
39
130
2021
Volksgezondheid en Milieu
Hernieuwbare elektriciteit
%
RWS
10.6%
geen data
2021
Volksgezondheid en Milieu
Woningen met zonnepanelen
%
CBS
33,0%
geen data
2022
Vhrosv
Gemiddelde WOZ waarde woningen
duizend euro
CBS
289
367
2023
Vhrosv
Nieuwbouw woningen
aantal per 1.000 woningen
Basisregistratie adressen en gebouwen
11,6
8,2
2022
Taakveld
27
Taakveld
Vhrosv
Naam indictor
Eenheid
Bron
Oost Gelre
Gemeentegrootte 25.000-50.000 inw.
Jaar
Demografische druk
%
CBS
79,3%
79,1%
2023
Bron: waarstaatjegemeente.nl, cijfers worden regelmatig geactualiseerd en kunnen afwijken Middelen: wat mag het kosten? x € 1.000 2023
2024
2025
2026
2027
-20.775
-17.632
-17.632
-17.632
-17.632
-20.775
-17.632
-17.632
-17.632
-17.632
8.632
8.168
8.168
8.168
8.168
8.632
8.168
8.168
8.168
8.168
-12.143
-9.464
-9.464
-9.464
-9.464
Lasten Ongewijzigd beleid Structurele wijziging Incidentele wijziging Nieuwe raming lasten
Baten Ongewijzigd beleid Structurele wijziging Incidentele wijziging Nieuwe raming baten
Saldo
28
2023
2024
2025
2026
2027
Voorstel nieuw beleid structureel
-836
-1.331
-1.800
-2.059
Voorstel nieuw beleid incidenteel
-992
-1.051
-1.116
-1.294
Dekking voorziening riolering
247
456
531
709
Dekking reserve
745
595
585
585
Saldo nieuw beleid
-836
-1.331
-1.800
-2.059
-10.300
-10.595
-11.264
-11.523
Totaal saldo programma 1
-12.143
Samenstelling van de ramingen van het jaar 2024 op taakniveau Bedragen x €1.000 Exploitatie
Primitieve begroting 2024
Lasten TV2.1
2.1 Verkeer en vervoer
TV5.5
5.5 Cultureel erfgoed
TV5.7
5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
2.546
TV7.2
7.2 Riolering
3.008
TV7.3
7.3 Afval
2.634
TV7.4
7.4 Milieubeheer
1.863
TV8.1
8.1 Ruimte en leefomgeving
TV8.3
8.3 Wonen en bouwen
Totaal Lasten
5.551 187
994 852 17.635
Baten TV2.1
2.1 Verkeer en vervoer
TV5.7
5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
-258
TV7.2
7.2 Riolering
-3.413
TV7.3
7.3 Afval
-3.306
TV7.4
7.4 Milieubeheer
-550
TV8.1
8.1 Ruimte en leefomgeving
-302
TV8.3
8.3 Wonen en bouwen
-1
-339
Totaal Baten
-8.168
Gerealiseerd saldo van baten en lasten
9.467
Stortingen TV7.2
7.2 Riolering
Gerealiseerd resultaat
3 9.464
29
Voorstellen van nieuw beleid voor het jaar 2024 x€ 1.000
Omschrijving
Toezicht en handhaving i.h.k.v. Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging
Dekking uit riolering
Investeringen
Dekking uit reserves
Budgettaire lasten
0
0
75
0
Flankerende maatregelen project Meer Veilig 3
380
24
0
0
Flankerende maatregelen project Meer Veilig 3 - Reconstructie Kerkhoflaan
450
0
0
-32
Reconstructie wijk Oosteres te Groenlo
1.085
0
0
-76
Aanleg en verbetering riolering reconstructie wijk Oosteres te Groenlo
1.326
84
0
0
Reconstructie Zieuwentseweg, Schatbergstraat en Raadhuisstraat te Lichtenvoorde
890
0
0
-62
Aanleg en verbetering riolering reconstructie Zieuwentseweg, Schatbergstraat en Raadhuisstraat te Lichtenvoorde
1.056
67
0
0
Rehabilitatie verhardingen buiten de bebouwde kom
1.004
0
0
-70
Gebiedsontsluitingswegen 30 km/uur maatregelen
200
0
0
-14
Renovatie gemalen en drukunits
200
13
0
0
30
Dekking uit reserves
Investeringen
Dekking uit riolering
100
6
0
0
0
50
0
0
(voorbereidingskrediet) Reconstructie Kerkstraat, gedeelte Ursulastraat- bebouwde komgrens, te Harreveld
110
0
0
0
Uitvoeringsagenda energietransitie werkstroom gemeentelijk vastgoedversneld vervangen openbare verlichting
296
0
0
-24
Programma Energietransitie
0
0
0
-543
Klimaatmaatregelen voor alle kernen
0
0
40
0
Duurzame omvorming openbaar groen
55
3
0
0
Wet natuurbescherming vereist onderzoek bij vellingen gemeentelijke bomen
0
0
15
0
Duurzame vervanging van (laan)bomen als gevolg van uitval vanwege klimatologisch omstandigheden
0
0
100
0
Plankosten voorbereiding planontwikkeling omgeving Ziekenhuisstraat Groenlo
100
0
100
0
(Voorbereidingskrediet) Reconstructie Dorpsstraat te Zieuwent
110
0
0
0
Omschrijving
Rioolrenovatie obv beheerprogramma
Onderzoek en plannen GRP
Budgettaire lasten
31
Dekking uit reserves
Investeringen
Dekking uit riolering
Aankoop perceel Staatsbosbeheeer in Stadspark Groenlo
140
0
0
-4
Versterken biodiversiteit openbaar groen
0
0
35
0
Visie Bewegen, Ontmoeten en Spelen (gezonde leefomgeving)
138
0
0
-11
Onderzoekskosten transformatie
0
0
85
0
Huisvesting bijzondere doelgroepen
0
0
95
0
Programma stad Groenlo doorontwikkeling pijler 3 en 4
0
0
100
0
2027: Groenlo 750 jaar stadsrechten / 400 jaar na Slag om Grolle
0
0
100
0
Programma Stad Groenlo Herinrichting parkeerterrein Kloostertuin Groenlo
50
0
0
0
7.690
247
745
-836
Omschrijving
Totaal
Budgettaire lasten
32
Programma 2 - Welzijn Leeswijzer Programma 2 omvat veel verschillende elementen die allemaal betrekking hebben op het sociaal domein in de breedste zin, dus inclusief onderwijs, cultuur en sport. Daarbinnen richten we ons o.a. op de volgende speerpunten: •
We zetten in op het bevorderen van een gezonde leefstijl voor zowel volwassenen als kinderen/jongeren.
•
We blijven inzetten op het terugdringen van alcohol- en drugsgebruik.
•
We faciliteren dat iedereen kan meedoen in de maatschappij passend bij de mogelijkheden van de inwoner. Dit geldt voor wonen, werk, maar ook voor ontmoeten, dus participeren in de brede zin.
•
Onderwijsontwikkelingen en in het bijzonder de ontwikkeling van 2 IKC’s in Groenlo.
•
We blijven inzetten op bijdragen naar vermogen. Daar waar het (even) niet lukt, geven we een steuntje in de rug.
•
De ontwikkeling van een nieuwe sporthal in Groenlo biedt een mooie plek en kansen voor de binnensportverenigingen en het onderwijs samen.
•
We ondersteunen vrijwilligers door inzet van onze vrijwilligerscoördinator en onze site www.vrijetijdsmakelaar.nl.
•
We ondersteunen inwoners met dementie en hun netwerk.
•
We ondersteunen (jonge) mantelzorgers.
•
We zetten maximaal in op vroegsignalering om problematische schulden bij inwoners te voorkomen.
•
We ontwikkelen samen met de kunst- en cultuur sector een kunst- en cultuurbeleid.
•
Onze gemeente zet sterk in op preventieve zorg en blijft dat ook de komende jaren doen.
•
We ondersteunen overlastgevende jongeren om weer vooruit te komen.
•
We blijven inzetten op een goed functionerende veiligheidsketen.
Dit is slechts een deel van onze inzet, in dit programma leest u alle doelstellingen en wat wij ervoor gaan doen om deze te behalen. Dit programma is opgebouwd van preventieve inzet tot de inzet van maatwerk: •
Gezonde leefstijl
•
Iedereen doet mee
•
Een duwtje in de rug
•
Zorg voor wie dat nodig heeft
Thema1 - Gezonde leefstijl
Ambitie Het grootste goed van de gemeente zijn onze inwoners. We vinden het belangrijk dat inwoners gezond zijn, gelijke kansen hebben op een gezonde leefstijl en zo lang mogelijk mee kunnen doen. De leefbaarheid en de fysieke leefomgeving en sociale leefomgeving spelen ook een belangrijke rol bij de mentale en fysieke gezondheid van onze inwoners. Onderdeel van een gezonde leefstijl is vrijetijdsbesteding. Voor sportstimulering doen we een beroep op de sport- en cultuurcoaches. Zij leveren in Oost Gelre hier een bijdrage aan en we sluiten aan bij ontwikkelingen zoals het lokaal beweeg- en sportakkoord ‘Heel Oost Gelre Beweegt’. Dit willen we koesteren en verder versterken. Onze sport- en cultuurverenigingen zijn hierbij van belang. We willen ervoor zorgen dat de cultuur- en sportbeoefening in de gemeente verder toeneemt, omdat dit ook kan bijdragen aan een gezonde leefstijl van onze inwoners. Het drugs- en alcoholgebruik willen we daarentegen terugdringen, onder meer door daarbij een voortrekkersrol te vervullen in de communicatie
33
richting de jeugd (en hun ouders) rondom de gevaren van alcohol en drugs. Wij zetten in op een gezonde leefstijl samen met onze netwerkpartners. In dit beleidsplan worden belangrijke pijlers ter bevordering van de gezonde leefstijl benoemd. Ook gaan we in de nota Gezondheid, Bewegen en Sport verder in op preventie, gezondheid en sport (als middel) en het bevorderen, beschermen en stimuleren van een gezonde leefstijl. Dit sluit aan bij de landelijke ontwikkelingen waarin gewerkt wordt aan Gezond Actief Leven Akkoorden (GALA). Gezonde leefstijl is de norm!
Doelstellingen Doel 1.1: Inwoners hebben (kennis van) een gezonde leefstijl We maken (volwassen) inwoners bewust van een gezonde leefstijl door preventief aanbod. We dragen daarmee bij aan het gezond opgroeien van kinderen/jongeren en volwassenen en het vitaal ouder worden van inwoners van Oost Gelre. Doel 1.2: Het alcohol- en drugsgebruik neemt af en inwoners gaan verantwoord om met het gebruik We zetten in op een preventieve aanpak tegen alcohol- en drugsgebruik. Hierbij spreken we inwoners aan op hun eigen verantwoordelijkheid. Het is de verantwoordelijkheid van iedereen, niet alleen van de gemeente. Doel 1.3: Kinderen en jongeren voldoen aan de beweegnorm Het stimuleren van een gezonde leefstijl staat in Oost Gelre hoog in het vaandel. De beweegnorm is daar een onderdeel van. Kinderen en jongeren worden dagelijks in staat gesteld om te sporten en te bewegen. Op school, tijdens de gymles en in de pauze, maar ook bij de naschoolse opvang, bij sportverenigingen en in de vrije tijd. Het aantal jeugdigen (t/m 12 jaar) in Oost Gelre beweegt meer dan in onze regio. Ook spelen kinderen vaker (dagelijks) buiten. Toch is er ook een groep kinderen die minder beweegt dan gemiddeld. Deze groep willen we bereiken en meer in beweging brengen.
Doel 1.4: Jeugd en jongvolwassenen ervaren minder prestatiedruk We zetten (preventief) in op bevordering van de mentale gezondheid van jeugd en jongvolwassenen en we maken het onderwerp bespreekbaar.
Thema 2 - Iedereen doet mee
Ambitie In Oost Gelre is het aantal inwoners dat meedoet in de samenleving al jaren op een hoog niveau. Hier zetten we in het verleden al op in en dit willen we verder versterken. In Oost Gelre moet er altijd plaats en ruimte zijn voor iedereen om mee te doen en om zijn/haar talenten ten volle te kunnen ontplooien. Ongeacht iemands herkomst, geaardheid, lichamelijke of verstandelijke beperking of vermogen. We willen daarmee blijven zorgen voor een gezonde, sociale, hechte, productieve en duurzame toekomst voor al onze inwoners. 1. Kinderen en jongeren groeien veilig en gezond op
Ambitie Wij dragen eraan bij dat kinderen en jongeren in Oost Gelre veilig en gezond opgroeien.
Doelstellingen Doel 1.1: Informatie over opvoeden op opgroeien is vrij toegankelijk beschikbaar voor ouders en jongeren We bieden opvoed- en opgroei-informatie aan via diverse kanalen.
34
Doel 1.2: Waar mogelijk en wenselijk, streven naar minder inzet van maatwerkvoorzieningen voor jeugdigen We zetten preventieve, voorliggende voorzieningen in voordat we over gaan tot inzet van maatwerkvoorzieningen daar waar dit passend en gewenst is. Voorbeelden hiervan zijn de inzet van gezinsondersteuning door Yunio de 1e lijns ondersteuning van het ondersteuningsteam en de inzet van de POH jeugd bij de huisarts.
2. Goed onderwijs voor iedereen
Ambitie Goed onderwijs biedt iedereen de kans om talenten te ontwikkelen en uit te groeien tot volwaardige en betrokken inwoners.
Doelstellingen Doel 2.1: Elke leerling krijgt een goede onderwijsplek met ondersteuning waar nodig Kinderen worden thuis en op school voorbereid op hun rol en plek in de samenleving. Voor veel ouders is het belangrijk dat de identiteit van de school aansluit bij de opvoeding die zij hun kind geven. De school kijkt samen met ouders of de school passend is. Een school biedt elke leerling een zo passend mogelijke vorm van onderwijs (zorgplicht). Kan de school dat niet zelf, dan moet zij de ouders een voorstel doen voor een ander, wél passend aanbod. Wij werken met het onderwijs samen als kinderen in de school extra ondersteuning nodig hebben in een vorm van (preventieve) jeugdhulp. Hoewel de invloed van de gemeenten op de inhoud van het onderwijs beperkt is (dit is het terrein van het schoolbestuur), is er op lokaal niveau aandacht voor (inclusiever) onderwijs. De gemeente is verantwoordelijk voor het regelen van vervoer naar een passende onderwijsplek indien deze niet thuisnabij is. Doel 2.2: Er zijn voldoende en kwalitatief goede leer- en werkplekken in Oost Gelre Om dit te bewerkstelligen namen we deel aan de SmartHub. Dit traject is helaas gestopt vanwege te weinig plaatsingen.