programmabegroting 2023-2026

De effecten van de coronacrisis nog geen impact op onze economie en zorgen niet voor een toename van het aantal uitkeringsgerechtigden. De inflatie en hogere prijzen kunnen leiden tot verslechterde economische omstandigheden waardoor er mogelijk meer mensen een beroep op bijstand doen. Onzeker is of de bijdrage van het rijk om de uitkeringen te financieren (BUIG) ook zal stijgen. Inwoners met een arbeidsbeperking We verwachten nog niet dat de hele groep inwoners met een arbeidsmarktbeperking die onder de participatiewet valt snel zal uitstromen richting regulier werk. Voor deze groep inwoners hebben we loonkostensubsidie beschikbaar om de beperkte loonwaarde te compenseren. En daarnaast kunnen we een voorziening beschut werk toekennen. Een steeds grotere groep slaagt er op deze manier in om werk te vinden. De loonkostensubsidie en de kosten voor beschut werk moeten echter wel gefinancierd worden uit het BUIG budget. Dus ook succesvolle plaatsingen met loonkostensubsidie houden een financieel risico in voor de gemeente. Gebundelde uitkering (BUIG) Wij ontvangen een gebundelde uitkering (de BUIG) om daarmee de uitkeringen in het kader van de Participatiewet te bekostigen. De Participatiewet kent een budgetteringsystematiek.

Dit is een financieringssystematiek die zo is ingericht dat het gemeenten moet prikkelen om zoveel mogelijk mensen uit de uitkering en aan het werk te helpen en te houden. De gebundelde uitkering is een ongeoormerkt budget. Wij mogen een overschot op het budget vrij besteden, maar moeten een tekort op het budget in beginsel zelf opvangen. Gemeenten die tekorten hebben op hun budget op grond van de Wwb/PW moeten deze tekorten in beginsel opvangen uit eigen middelen. Gemeenten die een omvangrijk tekort hebben, kunnen onder voorwaarden in aanmerking komen voor een aanvullend budget, de zogenaamde vangnetregeling. Uitvoering Wsw De uitvoering van de Wsw is belegd bij de GR Fijnder. De beschut binnen populatie wordt begeleid vanuit een werklocatie in Groenlo. De werknemers in detachering worden begeleid door consulenten van Fijnder, dit betreft ongeveer 65% van de Sw’ers. Wel zijn er zorgen over het subsidieresultaat binnen de Wsw. Het subsidieresultaat is de som van de loonkosten enerzijds en de Wsw-subsidie anderzijds. Voor iedere swmedewerker kan het subsidieresultaat worden vastgesteld. Bij het invoeren van de participatiewet is uitgegaan van een daling met ongeveer € 500 per SE per jaar. De bijdrage is gecorrigeerd voor loon- en prijsstijgingen. Schuldhulp Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de schuldhulpverlening.

Hierin werken we samen met de Stadsbank Oost Nederland en de vrijwilligers van Schuldhulp Op Maat. Een andere wettelijke taak is vroegsignalering waarbij het doel is om onoplosbare schulden te voorkomen en zo snel mogelijk perspectief te bieden aan onze inwoners. Door de hoge inflatie zijn de kosten van levensonderhoud enorm gestegen. Indien het Rijk niet met aanvullende ondersteuningsmaatregelen komt is het aannemelijk dat er een (veel) groter beroep

78

wordt gedaan op schuldhulp en vroegsignalering. De hiervoor beschikbare middelen zullen dan onvoldoende zijn. Statushouders Een steeds groter deel van ons uitkeringsbestand bestaat uit statushouders. Deze groep heeft vaak een grote afstand tot de arbeidsmarkt vanwege allerlei oorzaken (taal, relevante opleiding, trauma etc.). Uiteraard bieden we deze inwoners taal en integratietrajecten aan. Desondanks lopen we het risico dat deze groep langdurig een beroep moet doen op een uitkering. Hierdoor kan er en tekort ontstaan op het BUIG budget. Wet Inburgering Met de invoering van de nieuwe wet inburgering op 1 januari 2022 is de regie op de inburgering weer bij de gemeenten komen te liggen. Een deel van de nieuwe inburgering is lokaal belegd. Daarbij kan gedacht worden aan het Participatieverklaringstraject en het financieel ontzorgen. De drie nieuwe leerroutes zijn gezamenlijk ingekocht door de regio Achterhoek bij vier aanbieders: Toptaal en Interbeek verzorgen de B1leerroute en de Zelfredzaamheidsroute. Het Graafschap College en de HAN/Universiteit Nijmegen verzorgen de Onderwijsroute (MBO en HBO). Bij de inkoop is rekening gehouden met een verdeling tussen de verschillende leerroutes zoals die door het Rijk is geprognotiseerd.

Het kan zijn dat die verdeling niet klopt en dat er meer mensen in de duurdere route instromen dan door het Rijk is geprognotiseerd; dus meer mensen in de onderwijsroute en de Z-route.

Bouwgrondexploitatie Vanuit strategisch en financieel oogpunt is het noodzakelijk om minimaal 1 keer per jaar de ontwikkeling en verkoop van woningen en bedrijventerreinen herzien. De financiële gevolgen brengen we bij de vaststelling van de bestemmingsplannen met bijbehorende exploitatieopzetten in beeld. Ook houden we al bij nieuwe bestemmingsplannen rekening met de uitspraak van de Raad van State over stikstof. De nota grondbeleid is door u vastgesteld. Uitgangspunt voor bouwgrondexploitatie blijft een sluitende exploitatieopzet. Jaarlijks actualiseren we de exploitatieopzetten. Als hieruit blijkt dat een tekort ontstaat, verwerken we het verlies in de jaarrekening. Wij verwachten dat de exploitatie van zowel woningbouw als bedrijventerreinen minimaal kostendekkend is. In de nota grondbeleid gaan we nader in op de exploitaties en de maatregelen die nodig zijn om financiële risico’s te beheersen. Bij de waardering van de gronden houden we rekening met invoering van de vennootschapsbelastingplicht en kiezen we voor de fiscaal meest gunstige optie. Regionaal bedrijvenpark Laarberg In de huidige economische situatie zijn er financiële risico’s verbonden aan de bouwgrondexploitatie van Laarberg. De risico’s en onzekerheden kunnen we moeilijk inschatten. De financiële risico’s hebben we verdisconteerd in het benodigde weerstandsvermogen.

Hierbij hebben we rekening gehouden met de lange looptijd van de exploitatie en het te verwachten exploitatieresultaat bij verschillende scenario’s. Planschadevergoeding Bij bestemmingsplannen en omgevingsvergunningen met projectafwijking sluiten we een afwentelingsovereenkomst planschade af. Zo vergoedt de initiatiefnemer eventuele planschadekosten. Een tegemoetkoming in planschade als gevolg van de toekomstige ontwikkeling van bouwgrond bekostigen we binnen de exploitatieopzet van het plan. Implementatie Omgevingswet Met de invoering van de Omgevingswet krijgt de gemeente meer decentrale ruimte om eigen beleidskeuzes te maken. Deze beleidsvrijheid zorgt voor een relatief grote kennisonzekerheid: We weten nog niet welke keuzes gemaakt worden en dus ook niet welke effecten die keuzes zullen hebben. Het effect van de keuzes kan zowel een financieel gunstig dan wel een financieel minder gunstig effect hebben voor burgers en bedrijven als ook voor de gemeente. Voor het berekenen van de kosten in de exploitatiefase gaan we gebruik maken van het landelijk ontwikkelde model “Werkwijze structurele effecten Omgevingswet”. De uitkomsten van deze berekening kunnen aanleiding zijn om ramingen bij te stellen. Wet Kwaliteitsborging Bouw Vanaf 1 januari 2023 zal stapsgewijs de Wet Kwaliteitsborging voor het Bouwen (Wkb) worden ingevoerd.

Deze wet voorziet in een strenger bouwtoezicht en een betere aansprakelijkheidsregeling teneinde de

79

kwaliteit van de bouw te verbeteren. Het nieuwe stelsel geldt eerst alleen voor bouwwerken in de laagste risicoklasse. Dit zijn bijvoorbeeld eengezinswoningen en simpele bedrijfspanden. De (financiële) gevolgen zijn voor ons als gemeente in de rol van vergunningverlener en handhaver zijn in de begroting 2023 ingeschat op een inkomstenderving van € 200.000. Medio november vindt in de Eerste Kamer nog besluitvorming plaats over de invoeringsdatum voor de Omgevingswet en de Wkb. Fiscale risico’s Wij hebben geïnventariseerd welke activiteiten belastingplichtig zijn voor de vennootschapsbelasting en de fiscale openingsbalans is opgesteld. Eindelijk is in 2022 een akkoord bereikt met de belastingdienst over de beginbalans van de Laarberg. De vennootschapsbelasting kan ook een last in de begroting met zich meebrengen, over de fiscale winst moeten we vennootschapsbelasting betalen. De prognose is dat wij verliezen kunnen verrekenen zodat er geen vennootschapsbelasting verschuldigd is. Het boekenonderzoek naar de verbouwing van het Marianum door de Belastingdienst is afgerond. Deze door meer gemeenten toegepaste fiscale constructie zogenoemde “schoolmodel” wordt door de Belastingdienst bestreden. In verband met de coronacrisis is de voortgang in het proces uitgesteld. In 2022 hebben inzage gekregen in de bewijsvoering van de belastingdienst. Dit heeft niet geleid tot een ander inzicht.

De rechtsgang zal worden voortgezet. Verzekeringsrisico’s Voor zowel materiële (gebouwen/kunstvoorwerpen e.d.) als immateriële zaken (aansprakelijkheid, fraudeverzekering en bestuurdersaansprakelijkheid e.d.) hebben we met verzekeringspolissen de risico’s afgedekt. Jaarlijks heroverwegen we de verzekeringspolissen. In regionaal verband besteden we de diverse verzekeringen aan. Vastgoed De financiële risico’s maken we door middel van een jaarlijkse update van het kwaliteitsniveau van de gebouwen en de financiële vertaling daarvan zowel op het niveau van groot onderhoud als op niveau van klachtenonderhoud inzichtelijk. De omvang van de bestemmingsreserve groot onderhoud gebouwen is op dit moment voldoende. Een belangrijk financieel risico betreft de mogelijke waardedaling van het gemeentelijk vastgoed. Het gaat hierbij om vastgoed waarbij de gemeente voornemens is wijzigingen door te voeren zoals een bestemmingsplanwijziging, verkoop of sloop. Jaarlijks kijken we of er sprake is van een wijziging bij een van de gemeentelijke gebouwen. Als sprake is van een waardedaling corrigeren we dat bij de jaarrekening. Het financieel effect hiervan kan van redelijk grote omvang zijn en een fors negatief effect hebben op het rekeningresultaat en daarmee op de vrij besteedbare reserve.

Toereikende bestemmingsreserves voor onderhoudsvoorzieningen Op basis van de beschikbare beheerprogramma’s zijn de bestemmingsreserves op niveau. Onvoorziene omstandigheden daargelaten zijn de financiële risico’s voldoende afgedekt.

Financiële kengetallen Onderstaande kengetallen maken inzichtelijk(er) over hoeveel (financiële) ruimte onze gemeente beschikt om structurele en incidentele lasten te kunnen afdekken of opvangen. Ze geven zodoende inzicht in de financiële weerbaarheid en wendbaarheid.

Kengetallen

Jaarrek. 2021

Begrot. 2022

Begrot. 2023

Cat. A

Cat. B

Cat. C

Netto schuldquote

86%

105%

94%

<90%

90-130%

>130%

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

71%

92%

82%

<90%

90-130%

>130%

80

Kengetallen

Jaarrek. 2021

Begrot. 2022

Begrot. 2023

Cat. A

Cat. B

Cat. C

Solvabiliteitsratio

32%

28%

29%

>50%

20-50%

<20%

Grondexploitatie (waarde van de grond t.o.v. geraamde baten)

4%

1%

2%

<20%

20-35%

>35%

Structurele exploitatieruimte Begroting

-0,22%

0,16%

0,83%

Begr. en MJR >0%

Begr. of MJR >0%

Begr. en MJR < 0%

Gemeentelijke belastingcapaciteit

74%

76%

78%

<95%

95-105%

>105%

Weerstandsvermogen

530%

251%

152%

>100%

80-100%

<80%

Paragraaf 2: Verbonden partijen en participaties Verbonden partijen en participaties Verbonden partijen zijn derde rechtspersonen waarmee Oost Gelre een bestuurlijke en financiële band heeft, zoals deelnemingen (vennootschappen), gemeenschappelijke regelingen, stichtingen en verenigingen. Het is niet onze bedoeling te rapporteren over alle partijen waarmee een verbintenis bestaat. We beperken ons tot de partijen waarin wij een bestuurlijk en/of financieel belang hebben. Wat voor ons de verbonden partijen vaak ingewikkeld maakt, is dat we zowel bestuurder als klant zijn. Bovendien zijn er vaak meerdere deelnemers aan de verbonden partij. Wij zijn dan niet de enige bestuurder en niet de enige klant en moeten dus onze bestuurlijke doelen en ‘klantwensen’ afstemmen met die van andere deelnemers. Dit alles maakt de aansturing van verbonden partijen complex. Centraal staat daarom de vraag hoe wij meer grip krijgen op het beleid, de financiën en het product van onze Wet gemeenschappelijke regelingen verbanden (Wgr). De sturing op en verantwoording van verbonden partijen versterken we door: 

De planning- en control-cyclus van gemeenten en WGR-verband beter op elkaar af te stemmen’; het gaat daarbij om afstemmen van de onderlinge informatievoorziening via begroting, tussentijdse rapportages en jaarrekening;



De overlegstructuren tussen gemeenten en WGR-verband verder te optimaliseren;



Meer invloed uit te oefenen aan de voorkant van het beleidsproces; meedenken over visie, ambities en de vertaling daarvan naar kaders is effectiever dan achteraf uitkomsten toetsen;



De begrotingsrichtlijnen tussen deelnemende gemeenten onderling af te stemmen en eenduidig te communiceren naar de verbonden partijen.

In de zienswijze van de raad op de begroting van verbonden partijen passen we een vereenvoudigde variant van de “Achterhoekse indexering normering” toe. Deze norm gaat uit van de prijsontwikkeling van het bruto

81

binnenlands product BBP. Deze prijsontwikkeling wordt ook gebruikt bij de basisindexering van het gemeentefonds. Verbonden partijen met bijzondere ontwikkelingen De volgende verbonden partijen kennen ontwikkelingen die belangrijk zijn.

Veiligheidsregio Noord en Oost Nederland (VNOG) De VNOG bestaat uit 22 gemeenten. Het bestuur van de VNOG, het Algemeen Bestuur, bestaat uit de 22 burgemeesters van de gemeenten. De VNOG zal in 2023 in ieder geval haar wettelijke taken gaan uitvoeren: rampenbestrijding, brandweerzorg, risico- en crisisbeheersing, bevolkingszorg en geneeskundige hulpverlening. En de VNOG zal alle voorbereidende en administratieve taken die daarbij horen doen. Daarbij zal de VNOG, indachtig haar missie (“Samen werken aan veiligheid”), de samenwerking met de vele partners opzoeken. De VNOG werkt in 2023 ook verder aan de Toekomstvisie en bijbehorende Opdrachten die in 2020 zijn vastgesteld en in 2026 moeten zijn uitgevoerd en geborgd. Centraal in de Toekomstvisie staan de Opgaven van de VNOG, die de VNOG uitvoert als antwoord op de vragen die de samenleving aan haar stelt. Deze Opgaven zijn: 1. Het voorkomen, beperken en bestrijden van incidenten, rampen en crises (maatschappelijke opdracht) 2. Zelfredzaam & risicobewust 3. Vakbekwaam & deskundig 4. Sterke informatiepositie 5. Een gezonde financiële basis en betrokken medewerkers (randvoorwaarde) De coronacrisis heeft op 2020 en 2021 een groot effect gehad op zowel de reguliere taken van de VNOG, als op de uitvoering van de Toekomstvisie. De gevolgen hiervan lopen over naar 2022 en verder.

Veel reguliere activiteiten moesten vanwege de maatregelen worden uitgesteld of op een alternatieve manier worden ingevuld; er zijn achterstanden ontstaan. De inhaalslag is ingezet in 2022 en al naar gelang 2022 een ‘normaal’ jaar wordt, kunnen achterstanden verder worden ingelopen. Dit geldt ook voor de uitvoering van de Toekomstvisie. Ondanks corona is het gelukt om in 2020 en 2021 Opdrachten van de Toekomstvisie uit te voeren, maar er zijn ook vertragingen ontstaan. De verwachting is dat de meeste achterstanden kunnen worden ingehaald en in 2026 alle Opdrachten zijn afgerond, afhankelijk van de ontwikkelingen in de wereld. Belangrijke thema’s voor 2023 vormen: 

Verdere doorontwikkeling van de crisisorganisatie n.a.v. evaluaties bijvoorbeeld omtrent de coronacrisis;



Voldoen aan veranderende wetgeving en goede aansluiting daarop (bijvoorbeeld Omgevingswet, inrichting vrijwillig brandweerbestel, Wet gemeenschappelijke regelingen, evaluatie Wet veiligheidsregio’s);



De verdere uitrol van het programma Zelfredzaam & Risicobewust;



Het uitvoeren van de, als gevolg van de wereldmarktsituatie, bijgestelde planningen voor de aanschaf van materieel en materiaal, opdat het eindbeeld van de Toekomstvisie in 2026 wordt gehaald;



Innovatie: verder onderzoeken, uittesten en invoeren van nieuwe innovatieve mogelijkheden, ter ondersteuning van de uitvoering van onze Opgaven (zie hoofdstuk 3 bij de respectievelijke programma’s en paragraaf 5.5.);



Blijvende aandacht voor veiligheidsvraagstukken omtrent informatie, gegevensbeheer en privacy om zo te voldoen aan wettelijke vereisten en verder door te groeien naar een hoger volwassenheidsniveau op dit terrein;

82



Het steeds doorontwikkelen van het eigen personeel, zowel repressief als ondersteunend, qua kennis en vaardigheden, opdat de VNOG de vragen van de samenleving blijvend kan beantwoorden en duurzame inzetbaarheid, met oog voor vitaliteit voor medewerkers, wordt gerealiseerd;



Het verder versterken van de verbinding met de deelnemende gemeenten (als dragers van de organisatie) en andere stakeholders;



Meer samenwerking en verbinding met partners, dichtbij, maar ook verder weg (regionaal, interregionaal, landelijk, internationaal);



Verdere stappen zetten op het gebied van duurzaamheid en energietransitie;



Uitvoeren van de huisvestingstaken conform de demarcatie-afspraken in de kazernes, mits hiertoe in 2022 besloten;



Het verlaten van het kantoor aan de Europaweg en borgen van de hoofdkantoorfunctie;



Het behalen van de financiële doelstellingen, zoals vastgelegd in de Toekomstvisie;



Het goed afronden van de vorming van de nieuwe meldkamer en het centrale werkgeverschap dat de VNOG hiervoor zal gaan vervullen.

Risico's Repressieve huisvesting (brandweerkazernes): de brandweerkazernes zijn in eigendom van ons als gemeente. Op dit moment zijn er definitieve afspraken gemaakt over de demarcatie en heeft het college de regeling demarcatie vastgesteld. De voorgestelde begrotingswijziging 2023 laat een enorme stijging van de beheer- en onderhoudskosten zien voor de brandweerkazernes in Oost Gelre. Indien het AB van de VNOG met de begrotingswijziging 2023 instemt, dan leidt dit tot een kostenstijging van +/- € 75.000. Door onder andere de coronacrisis en de oorlog in oekraine is er een schaarste aan grondstoffen en gelden er sterke prijsstijgingen van het (brandweer)materieel. Dit geldt onder andere voor de aanschaf en uitrol van de nieuwe blusvoertuigen. De hogere prijzen en langere leveringstermijnen van brandweermaterieel en – materialen kan leiden tot stijgende kapitaallasten en over vier à vijf jaar kan dit leiden tot een stijging van de gemeentelijke bijdrage. Op dit moment is de Covid-19 crisis in een rustig vaarwater. De vraag is of in 2023 de Covid crisis opnieuw gaat oplaaien. Indien dat het geval is dan wordt het risico gelopen dat de reguliere taken van de VNOG, in mindere mate, kunnen worden uitgevoerd. Op dit moment is de impact hiervan niet in te schatten. Ook kan hierdoor de uitvoering van de opdrachten uit de Toekomstvisie vertraging oplopen.

Tot slot is een overzicht van alle risico's opgenomen in de programmabegroting 20223- 2026 van de VNOG.

Fijnder Per 1 januari 2022 kennen we een nieuwe werkleerbedrijf, genaamd Fijnder. Het betreft hier een samenwerkingsverband tussen de gemeenten Berkelland, Oost Gelre en Winterswijk. De taken van Werkbaan Oost (SW) en SDOA _Participatiewet) worden nu door 1 organisatie uitgevoerd. Dit bevorderd de doorgaande lijn (ontschotting) van arbeidsmatige dagbesteding naar regulier werk. Voor 2023 heeft het Dagelijks Bestuur van Fijnder de volgende speerpunten meegegeven: 1. Duidelijke informatievoorziening Passend bij doelstelling zoals geformuleerd in de begroting worden betuur en raden in de positie gebracht om hun rol op een juiste wijze te vervullen. 2. Proactieve samenwerking Fijnder werkt onder andere nauw samen met de lokale teams, ketenpartners, zoals Uwv ROZ, onderwijsinstellingen, RMC en andere gemeenten. Daarbij wordt actief bijgedragen een de ontwikkelingen van lokale en landelijke initiatieven. 3. Werken vanuit de bedoeling

83

Bij het werken vanuit de bedoeling staat de inwoner centraal. De basis voor het werken vanuit de bedoeling is vastgelegd in de verordening sociaal domein. Dit gedachtegoed krijgt blijvende aandacht vanuit de dienstverlening van Fijnder 4. Ontwikkelen doorgaande ontwikkellijn en simpel switchen mogelijk te maken (inclusief arbeidsmatige dasbesteding) Fijnder biedt een doorlopende ontwikkellijn van arbeidsmatige dagbesteding naar een baan bij en reguliere werkgever. Hiervoor is een omgeving beschikbaar waarin op allerlei verschillende manieren gewerkt kan worden aan het opdoend van werkervaring en ontwikkelmogelijkheden. 5. Doorontwikkelen van lokale initiatieven Voor een inwoner wordt de meest passende werkplek gezocht. Dit geschiedt bij voorkeur zo lokaal als mogelijk. Aan de werkgever wordt passende ondersteuning geboden om deze werkplekken te realiseren Het werkleerbedrijf voert ook de minimaregelingen en de bijzondere bijstand uit. Hier is de ontwikkeling ingezet om veel meer te kijken naar de hele leefsituatie van een aanvrager in plaats van de beoordeling of iemand recht heeft op een voorziening.

Stadsbank Oost Nederland (SON) De SON is een samenwerkingsverband van 22 gemeenten in de Achterhoek en Twente. De SON beschikt over kennis en ervaring als financieel schulddienstverlener en verstrekker van sociale kredieten. In samenwerking met de ketenpartners werkt SON aan een oorzaakgerichte oplossing. Met oog voor het geheel en het besef dat schulden nooit alleen komen. SON werkt interdisciplinair en is geografisch ingedeeld in een vijftal gebiedsteams (waaronder Gebiedsteam Achterhoek). Elk gebiedsteam bestaat uit een klantmanager, budgetconsulent, schuldregelaar, allround consulent en een administratief ondersteuner. Doel: de klanten maximaal faciliteren door middel van een integrale aanpak, discipline overstijgend. Vanuit de gemeentelijke uitdagingen en wensen zijn de contouren van de nieuwe strategie verkend, verrijkt en getoetst. In de verbinding van de gemeentelijke regie met excellente regionale expertise zit de essentie voor de doorontwikkeling van de dienstverlening. Dit vraagt een adaptieve samenwerking tussen gemeenten en Stadsbank waarbij de menselijke maat en vertrouwen voorop staat. Ook willen de Stadsbank het partnerschap met gemeenten en het accountmanagement vanuit de Stadsbank verder vorm en inhoud gaan geven.

Om zo nog beter en pro-actiever aan te sluiten op wensen van de gemeenten, maar ook om de expertise over de uitvoeringspraktijk voor gemeenten ter beschikking te stellen. In sociale of wijkteams, in projecten of ter onderbouwing van nieuwe beleidsinitiatieven. In 2022 werken we aan de contouren van een nieuw financieel model, dat hier vanzelfsprekend op aansluit. Belangrijk om te melden is ook dat de reguliere P&C cyclus en de producten als begroting en jaarrekening (start bij primaire begroting) qua opzet, structuur en informatie(gehalte) worden gemoderniseerd. Het informatiegehalte wordt vergroot, meer inhoudelijke toelichting en analyse bieden en het prettiger leesbaar maken. Op basis van een verscherpte koers en vernieuwd financieel model wordt ook gekeken naar de effectindicatoren. Ook daar moet vernieuwing en aanscherping plaatsvinden. De dienstverlening van de Stadsbank zal door bovenstaande ontwikkelingen in de aanloop naar 2023 worden beïnvloed. Een eventuele impact hiervan zal worden meegenomen vanaf de Primaire begroting 2023, die in het najaar van 2022 wordt opgesteld.

Regio Achterhoek Regio Achterhoek is een gemeenschappelijke regeling van 7 Achterhoekse gemeenten die op verschillende terreinen samenwerken om gezamenlijk regionale opgaven te realiseren. Sinds 2018 nemen ook ondernemers en maatschappelijke organisaties deel aan de samenwerking en vormen daarmee samen met de gemeenten de Achterhoek Ambassadeurs. Alle partijen zijn vertegenwoordigd aan Thematafels en in de Achterhoek Board. De controlerende en visievormende taak wordt uitgevoerd door de Achterhoek Raad met daarin gemeenteraadsleden uit de deelnemende gemeenten. Regio Achterhoek voert de regie op de algehele samenwerking en heeft vooral een faciliterende en adviserende rol richting de Achterhoek Board, de Thematafels en de Achterhoek Raad. Tevens richt Regio Achterhoek zich op het uitvoeren van de regionale lobby, regiomarketing en het subsidies.

84

Centraal in de regionale samenwerking staat de Achterhoek Visie 2030. In de visie wordt de ambitie van de Achterhoek verwoord om in 2030 te excelleren als gezonde, schone, leefbare, gekwalificeerde, productieve en bereikbare regio. De visie draagt integraal, beleidsterrein- en gemeentegrensoverstijgend bij aan de beleidsdoelstellingen van Oost Gelre. Tevens heeft ze bijgedragen aan de totstandkoming van de Regio Deal Achterhoek, oftewel de stimuleringsimpuls van Rijk met de regio van € 40 miljoen die gericht was op het realiseren van ambities en opgaven op het gebied van demografie, economie, duurzaamheid en ruimte. Mede gelet op het aflopen van de Regio Deal in 2022 en de regionale inzet om te komen tot een nieuwe regio deal met het Rijk, wordt de Achterhoek Visie 2030 in 2022 herijkt. Net als de jaren daarvoor zullen er ook in 2023 tal van projecten starten die bijdragen aan het realiseren van de (dan herijkte) Achterhoek Visie 2030. Daarnaast zal in 2023 duidelijk worden of de regio ook voor een volgende periode een Regio Deal kan sluiten met het Rijk. Wat betreft de overeenkomst met het Rijk die liep tot en met 2022 was van de toegezegde cofinanciering door de gemeente Oost Gelre ad € 542.647 in mei 2022 in totaal € 414.614 ingezet voor projecten.

NV Rova De afvalinzameling door de ROVA, met het systeem van het omgekeerd inzamelen, levert aanhoudend een goed beeld op ten aanzien van de afvalscheiding als ook de klanttevredenheid. Hoewel de landelijke doelstellingen voor 2020 afvalscheiding al lange tijd ruimschoots zijn behaald wordt doorlopend ingestoken op een goed scheidingsgedrag. Zo heeft het project #Terugwinnaars intensief met algemene informatievoorziening, voorlichting en controles gewerkt aan een kwaliteitsslag teweeg gebracht. Project #Terugwinnaars is een opstart geweest voor de komende jaren waarbij het doel is om naar de landelijke doelstelling van 2025 toe te werken qua scheidingspercentage. Naast de afvalinzameling verzorgt de ROVA sinds 1 januari 2020 de taken behorend bij de uitvoering Beheer Buitenruimte in de gemeente. Belangrijke doelstelling is dat we financieel de komende jaren het groenonderhoud passend proberen te houden binnen de begroting. Dat is na/met de taakstelling van 300K een uitdaging, maar we blijven ons inzetten om financieel rond het begrote bedrag te blijven. Knelpunt voor de komende jaren is de gevolgschade aan beplanting/bomen als gevolg van de droge jaren en droge perioden die nog gaan komen. Een ander knelpunt is de beheersing van invasieve exoten, die ook langzaam toenemen en waar we de komende jaren op in dienen te spelen.

Beide knelpunten kunnen financieel nadelige gevolgen hebben voor de begroting.

Omgevingsdienst Achterhoek (ODA) De coronacrisis heeft het werk van de ODA behoorlijk beïnvloed. Een groot deel van het takenpakket wat de ODA namens de gemeente uitvoert is het toezicht en handhaving. Tijdelijk is de aandacht meer gericht geweest op de "kleinere" controles, zoals op de stoppersregeling en gevelcontroles. De grotere integrale controles zijn daardoor minder uitgevoerd. Ondanks de coronacrisis was er een toename bij de vergunningverlening en de specialismen. Voor de invoering van de Omgevingswet is veel voorbereidend werk verricht en heeft de ODA gezorgd voor het organiseren van workshops. Naast haar primaire VTH taken vervult de ODA hierin een belangrijke rol.

Achterhoekse Groene Energie Maatschappij (AGEM) De Agem levert duurzame energie aan particulieren en bedrijven. Met AGE bv, onderdeel van de AGEM, wordt duurzame energie geleverd aan de gemeente. Naast leverancier is de Agem vaak partner bij kleine en grote duurzame energie opwekprojecten. De Agem verbindt daarvoor initiatiefnemers, afnemers, deelnemers en beleidsmakers met elkaar. Verschillende doelgroepen kunnen bij de Agem terecht voor kennis en onafhankelijk advies op het gebied van verduurzamen. Het Agem energieloket vervult een belangrijke rol bij het ondersteunen en ontzorgen van particulieren bij energiebesparing en/of duurzame energieopwekking. Daarvoor initieert zij onder andere grootschalige collectieve acties.

85

Dimpact Dimpact is de Coöperatieve vereniging van, voor en door gemeenten. Dimpact helpt ons om de digitale dienstverlening verder te ontwikkelen. De leden zijn de eigenaar van de coöperatie en sturen de ontwikkelingen aan. De digitale innovatie van dienstverlening aan inwoners en bedrijven moet versneld worden, en dat kunnen we niet alleen. Samen staan we voor dezelfde uitdagingen en ambities. Daarom ligt samen organiseren voor de hand. Sinds 2006 zijn wij lid van de vereniging Dimpact. Ook is Dimpact de partij die voor ons (40 gemeenten, 3 miljoen inwoners) landelijke ontwikkelingen probeert te vertalen naar een stuk digitale informatievoorziening en bedrijfsvoering. Verder vertegenwoordigt Dimpact ons in overleggen (bijv. VNG en VNG Realisatie), waarin landelijke afspraken gemaakt worden over het realiseren en invoeren van ontwikkelingen. Te denken valt hierbij aan de informatiehuishouding rond de Omgevingswet, invoering zaakgericht werken, informatiebeveiliging. Ook organiseren zij de samenwerkingsprocessen voor collectieve vraagbundeling, collectieve aanbesteding en collectief contractmanagement ten behoeve van doorontwikkeling en beheer van ICT-diensten. Dit resulteert voor de leden in een gezamenlijk verworven portfolio.

Erfgoed Centrum Achterhoek Liemers (ECAL) Het ECAL beheert, maakt archiveren toegankelijk en stelt archieven beschikbaar van de deelnemende overheidslichamen overeenkomstig de Archiefwet. Daarnaast zorgt het ECAL voor het in stand houden en bevorderen van het cultureel erfgoed in het gebied van de Achterhoek en de Liemers in de ruimste zin van het woord. Sinds 2019 gebeurt dit ook voor digitale archiefbescheiden met het e-Depot.

GGD GGD Noord- en Oost-Gelderland is de gezondheidsdienst van 22 gemeenten die de gezondheid van alle inwoners bewaakt, beschermt en bevordert. Alle deelnemende gemeenten aan deze gemeenschappelijke regeling nemen de basisproducten van de GGD af die betrekking hebben op de Publieke gezondheid. Deze taken liggen vast en worden omschreven in de Wet publieke gezondheid (Wpg). Met uitzondering van de gemeente Apeldoorn nemen de overige 21 gemeenten ook de taken af die betrekking hebben op de Jeugdgezondheidszorg (JGZ) 4-18 jaar. De gemeenten bekostigen de basisproducten voor de publieke gezondheidszorg en voor de JGZ op basis van bijdragen per inwoner aan de GGD. Daarnaast biedt de GGD aan diverse partijen op contractbasis andere producten aan. De Bestuursagenda 2019 - 2023 is bedoeld als kader voor de komende jaren en gaat uit van de volgende vier prioriteiten: 1. NOG Gezondere jeugd 2. NOG Gezondere leefomgeving 3. NOG Gezonder oud worden 4. NOG Gezondere leefstijl COVID-19 De GGD Noord- en Oost Gelderland levert al een geruime tijd een grote inspanning in de bestrijding van het coronavirus. De GGD is onder andere actief op het gebied van het testen, bron- en contactonderzoek, advisering en het vaccineren. Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport vergoedt de extra kosten die de GGD maakt voor de aanpak en bestrijding van COVID-19.

Dit geldt ook voor de kosten voor het inhalen van niet-uitgevoerde werkzaamheden en omzetderving.

Laarberg In ontwikkeling is een volgende fase van het terrein. Het beschikbare areaal is vrijwel volledig verkocht of in optie gegeven. Een bestemmingsplanprocedure is in voorbereiding. Door de stikstofproblematiek is de bestemmingsplanprocedure voorlopig ”on hold” gezet. Inmiddels is door de raad een beleidskader vastgesteld. Bij nieuwe bedrijfsvestigingen zal op basis van dit kader nu steeds maatwerk geleverd gaan worden om te voorkomen dat bedrijven op slot gaan. Het opstellen van het Regionale Programma Werklocaties (RPW) is afgerond. Inmiddels is de vraag naar kavels nog meer aangetrokken waardoor verdere uitbreiding van De Laarberg nodig is. Voor de nadere uitwerking van de paragraaf verbonden partijen verwijzen wij u naar de bijlage.

86

Overzicht verbonden partijen 1. De volgens de Vestigingsplaat Openbaar belang rekenkamer s gedefinieerde verbonden partijen met een bestuurlijk en aanmerkelijk financieel belang.

Bestuurlijke relatie

Collegevertegenwoordigi Aantal ng deelnemers

Eigen vermogen

Vreemd vermogen

veranderin resultaa g belang t Financiël e bijdrage

begin dienstjaa r

eind dienstjaar

begin eind dienstjaar dienstjaar dienstjaar

6.229.00 0

6.401.000 22.601.00 22.724.00 geen 0 0

Gemeenschappelijk e regelingen Regio Achterhoek

Doetinchem

Regio Achterhoek zet AB-Bestuurslid Burgemeester A. Bronsvoort, Plv. zich in voor een duurzaam vitale, wethouder K. Bonsen aantrekkelijke en gezonde regio door samen met andere partners (bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties) de Achterhoekvisie 2030 en jaarplannen uit te voeren. Met deze agenda wil de regio een antwoord bieden op diverse ontwikkelingen die op de Achterhoek afkomen, zoals demografische krimp, economische uitdagingen en klimaat- en milieuproblematiek. Door krachten te bundelen en slimme verbindingen te leggen kan de Achterhoek vitaal gehouden worden. Via Regio Achterhoek wordt er gewerkt aan een coöperatieve regio die nieuwe, onverwachte oplossingen ontwikkelt en toepast. Daarnaast zal

7 gemeenten

0

203.755

87

invulling gegeven worden aan de Regio Deal Achterhoek die de regio heeft gesloten met het Rijk en waarmee een (extra) impuls gegeven wordt aan de regionale opgaven waar gemeenten voor staan. Veiligheidsregio Noord- en OostGelderland

Apeldoorn

De veiligheidsregio AB-Bestturslid Burgemeester A. werkt in nauw overleg Bronsvoort, Plv. met maatschappelijke wethouder M. Frank partners aan een veilige leefomgeving. Zeven dagen per week, 24 uur per dag ligt de focus op het beheersen van risico's en het bestrijden van incidenten. Voortdurend goed voorbereid zijn in samenspraak met burgers, bedrijven en instellingen in de regio Noord- en OostGelderland

22 gemeenten 9.119.00 0

Omgevingsdienst Achterhoek (ODA)

Hengelo (Gld)

De Omgevingsdienst AB-Bestuurslid AB lid: Wethouder B. Achterhoek is voor Porskamp overheden in deze regio (en namens deze overheden ook voor bedrijven en burgers) hèt aanspreekpunt voor vraagstukken op het gebied van milieu. De adviseurs bieden hoogwaardige kennis en expertise aan op het gebied van vergunningverlening, toezicht, handhaving en milieuadvies. Door de bundeling van kennis, de korte lijnen en het snel en efficiënt werken zijn de geleverde

8 gemeenten

645.000

8.776.000

46.503.00 48.954.00 geen 0 0

0 1.714.00 0

354.000 1.883.000 1.718.000 geen

104.000 1.012.87 0

88

producten steeds van hoog niveau. Het doel van de ODA is om samen met haar opdrachtgevers zich dagelijks in te zetten voor een gezonde, schone en veilige leefomgeving voor de inwoners en bedrijven in haar werkgebied. Plv lid: Wethouder M. Frank Erfgoed Centrum Doetinchem Achterhoek Liemers (ECAL)

Het Erfgoedcentrum AB Bestuurslid Lid: Wethouder K. Achterhoek Liemers Bonsen beheert het archief van de acht Achterhoekse gemeenten Aalten, Berkelland, Bronckhorst, Doetinchem, Montferland, Oost Gelre, Oude IJsselstreek en Winterswijk. Voor deze gemeenten bewaart het Erfgoedcentrum historische informatie en stelt deze beschikbaar. Het beschikbaar stellen gebeurt via de website of op de studiezaal. De komende jaren zal het archief naast papieren informatie meer en meer digitale informatie bevatten.

8 gemeenten

123.276

175.732

571.933

532.330 geen

0

148.525

Plv lid: Wethouder J. Hoenderboom 1. De volgens de Vestigingsplaat Openbaar belang rekenkamer s gedefinieerde verbonden partijen met een bestuurlijk en aanmerkelijk financieel belang.

Bestuurlijke relatie

Collegevertegenwoordigi Aantal ng deelnemers

Eigen vermogen

Vreemd vermogen

veranderin resultaa g belang t Financiël e bijdrage

89

Werkleerbedrijf

Groenlo

De dienst is van en DB-Bestuurslid AB lid 1: Wethouder J. voor de gemeenten Hoenderboom (Berkelland, Oost Gelre en Winterswijk); De dienst staat voor maximale zelfstandigheid op het gebied van arbeid, inkomen en participatie; De dienst is klantgericht, resultaatgericht en levert in haar samenwerking met partners maatwerk; De dienst voert de opgedragen taken uit met betrokken, professioneel en kwalitatief goed personeel; De dienst heeft ambitie en wenst een voortrekkersrol te vervullen

begin dienstjaa r

eind dienstjaar

3.391.00 0

4.041.000 12.603.00 10.995.00 geen 0 0

22 gemeenten 1.088.30 0

1.088.300 14.829.00 14.966.00 geen 0 0

3 gemeenten

begin eind dienstjaar dienstjaar dienstjaar 547.000 7.224.09 1

AB lid 2: Wethouder K.Bonsen AB-Bestuurslid Plv lid 1: Wethouder J. Hoenderboom Plv lid 2: Wethouder M. Frank Stadsbank Oost Nederland

Enschede

De Stadsbank Oost AB-Bestuurslid Lid: Wethouder J. Nederland is een Hoenderboom Gemeenschappelijke Regeling ‘van en voor’ gemeenten. De missie is om financiële weerbaarheid en eigen kracht van huishoudens te versterken. Dit doen door voortdurend te bouwen aan een betrouwbare, transparante en kwalitatief hoogwaardige

0

234.446

90

uitvoeringsorganisati e, die samen met klanten duurzame resultaten boekt en zich daarover altijd maatschappelijk verantwoordt. Plv lid: Wethouder K. Bonsen GGD Noord- Oost Gelderland

Warnsveld

AB-Bestuurslid AB lid: Wethouder J. De GGD is de gezondheidsdienst Hoenderboom van en voor de gemeenten Aalten, Apeldoorn, Berkelland, Bronckhorst, Brummen, Doetinchem, Elburg, Epe, Ermelo, Hattem, Harderwijk, Heerde, Lochem, Montferland, Nunspeet, Oldebroek, Oost Gelre, Oude IJsselstreek, Putten, Voorst, Winterswijk en Zutphen. Centraal bij de GGD staat preventie: het voorkomen van ziekten in de regio.

22 gemeenten 2.970.00 0

3.079.000 7.036.000 10.025.00 geen 0

5.000

477.596

Plv lid: Burgemeester A. Bronsvoort Naamloze, Commanditaire en Besloten Vennootschappen en verenigingen

Vestigingsplaat Openbaar belang s

Bestuurlijke relatie

Collegevertegenwoordigi Aantal ng deelnemers

Eigen vermogen

begin eind dienstjaa dienstjaar r Gebiedsondernemin Groenlo g Laarberg CV

Laarberg is het Vennoot regionale bedrijvenpark in het oostelijke deel van de Achterhoek. Door een bundeling van krachten kunnen we de concurrentiepositie

Vert : Wethouder M. Frank

2 gemeenten

Vreemd vermogen

veranderin resultaa g belang t Financiël e bijdrage

begin eind dienstjaar dienstjaar dienstjaar 48% aandelen

91

van de regio waarborgen, verstevigen en verbeteren. Met ruimte voor ondernemingen tot en met milieucategorie 5 Gebiedsondernemin Groenlo g Laarberg BV

Laarberg is het Lid raad van Vert : Wethouder M. regionale commissarisse Frank bedrijvenpark in het n oostelijke deel van de Aandeelhoude Achterhoek. Door r een bundeling van krachten kunnen we de concurrentiepositie van de regio waarborgen, verstevigen en verbeteren. Met ruimte voor ondernemingen tot en met milieucategorie 5

2 gemeenten

48% aandelen

Niet in kaart gebracht

395.494 aandelen

Niet in kaart gebracht

Ca. 2.500

Plv vert: Wethouder B. Porskamp Alliander NV

Aandeelhoude Vert: Wethouder K. r Bonsen Plv vert: Wethouder M. Frank

Nuval Platform

Lid vereniging Vert: Wethouder K. Bonsen Plv vert: Wethouder B. Porskamp

Vitens NV

Aandeelhoude Vert: Wethouder M. r Frank

Niet in kaart gebracht

€ 533,3 miljoen

€ € 1293 557,1miljoe miljoen n

€ 1340 miljoen

18.693 aandelen

Plv vert: Wethouder B. Porskamp NV ROVA

Zwolle

ROVA is een duurzaam dienstenbedrijf dat voor de aandeelhoudende gemeenten zorg draagt voor de inzameling van het

Aandeelhoude Vert: Wethouder B. r Porskamp

20 gemeenten en 2 regio’s (IJssel-Vecht en Afvalverwerkin g Utrecht)

295 aandelen

92

huishoudelijk afval en het onderhoud van de openbare ruimte. De missie van de ROVA is om zorg te dragen voor een schone en duurzame leefomgeving voor de inwoners van de aandeelhoudende gemeenten. De ROVA is actief voor 23 gemeenten verdeeld in 3 regio's: IJssel-Vecht, Achterhoek en Eemland. Plv vert: Wethouder M. Frank AGEM

Doetinchem

Lid vereniging Vert: Wethouder B. Porskamp

8 gemeenten

Plv vert: Wethouder M. Frank coöperatieve Enschede vereniging “Dimpact” u.a.

Gemeenten staan Lid vereniging Vert: Wethouder K. allemaal voor Bonsen dezelfde uitdagingen, zoals digitalisering, antwoor d geven, zaakgericht werken en ketensamenwerking. Elke gemeente heeft daarbij te kampen met onvoldoende middelen, kennis en capaciteit. Samenwerken met elkaar ligt dan voor de hand. Dimpact is een coöperatieve vereniging 100% van, voor en door gemeenten. De Dimpact-gemeenten hebben de handen ineen geslagen om vraagstukken rondom dienstverlening en bedrijfsvoering gezamenlijk op te pakken.

Thans 31 gemeenten lid

93

Plv vert: Burgemeester A. Bronsvoort

94

Paragraaf 3: Bedrijfsvoering Inleiding Met bedrijfsvoering bedoelen we de manier waarop processen in onze organisatie zijn georganiseerd en worden aangestuurd en de wijze waarop de verschillende bedrijfsmiddelen worden ingezet. De kwaliteit van de bedrijfsvoering bepaalt in belangrijke mate of we de doelstellingen, benoemd in de programma’s van de voorliggende begroting, succesvol kunnen realiseren. De paragraaf Bedrijfsvoering heeft een expliciete relatie met het programma Bestuur, bedrijfsvoering en dienstverlening. De scheiding die we hier trekken is dat het programma zich inhoudelijk richt op de relatie tussen de burger en de gemeente. Deze paragraaf richt zich vooral op de reguliere operationele kaders en doelstellingen met betrekking tot onze bedrijfsvoering. De eisen die burger- en overheidsparticipatie stellen aan onze bedrijfsvoering worden ook belicht. De operationele kaders hebben betrekking op het beleid ten aanzien van communicatie, personeel, integriteit, informatisering en automatisering en planning & control. In deze paragraaf gaan we in op de ontwikkelingen die aan de orde zijn binnen de bedrijfsvoering.

Communicatie in het hart van beleid We steken veel energie in de begeleiding van initiatieven. Een dienstverlening waarin we nadrukkelijk werken vanuit onze kernwaarden eerlijk, aandachtig en uitnodigend. In eerdere jaren hebben we veel gebruik gemaakt van digitale communicatie. Bijeenkomsten via MS-Teams, video's opnemen en live-bijeenkomsten uitzenden ('streamen') zodat veel mensen vanuit huis kunnen kijken en meedoen. We hebben er allemaal veel van geleerd. Ondanks dat inwoners een voorkeur hebben voor fysiek contact, kunnen de meesten nu gemakkelijk online aansluiten. Waar nodig geven we extra begeleiding. Veel inwoners en ondernemers weten ons goed te vinden via WhatsApp, Facebook, Twitter of Instagram. De inzet op sociale media, webcare en monitoring blijft dan ook. Verder hebben we veel ervaring opgedaan met het maken van video's. Dit is een goede manier om inwoners te informeren over uiteenlopende onderwerpen. Daarnaast wordt dit, zo blijkt uit het bereik van deze berichten, ook gewaardeerd vanuit de samenleving. Voor 2023 e.v. verwachten we dat we online en offline (fysieke) communicatie naast elkaar blijven inzetten.

Personeelsbeleid Doorontwikkeling organisatie De ambities van de raad en college en de veranderende wensen van de samenleving met betrekking tot de gemeente vragen om een wendbare organisatie. Dit vraagt van een organisatie dat zij continu in ontwikkeling is. Het ene moment zit dit in contacten met de omgeving en het in gesprek zijn over de dienstverlening, het andere moment in scholing op vakinhoud en competenties. Als gemeentelijke organisatie staan we voor een aantal grote opgaven. Er komen meer taken van het Rijk naar de gemeente voor uitvoering. Daarmee wordt onze rol naar de samenleving steeds breder. Er spelen grote thema’s in de samenleving. Er worden andere taken en een andere opstelling van ons verwacht. We moeten ons daarop voorbereiden. Mede om deze redenen is ook een doorontwikkeling van onze gemeente belangrijk. Alleen het aanpassen van de structuur, de wijze van sturing en de processen is niet voldoende. De opgaven vragen ook om een verandering van de cultuur, van onze houding en gedrag. Samenwerking en integraliteit zijn daarbij sleutelwoorden. Onderdeel van de organisatieontwikkeling is het ontwerpen van een nieuwe structuur en besturing met ingang van 1 januari 2023. Dit betekent op onderdelen een krappe planning, maar op basis van de signalen van zowel medewerkers, managers als medezeggenschap is het van belang deze fase zo spoedig mogelijk af te ronden.

Helderheid over structuur en besturing is namelijk een belangrijke randvoorwaarde voor het slagen van andere essentiële onderdelen van de organisatieontwikkeling. 95

Duurzame inzetbaarheid en aantrekkelijk werkgeverschap Als werkgever zetten we in op duurzame inzetbaarheid en aantrekkelijk werkgeverschap. Een focus hierop draagt namelijk bij aan het kunnen blijven inspelen op de komende ontwikkelingen, anders gezegd we willen een toekomstbestendige organisatie zijn en blijven. Richting geven aan duurzame inzetbaarheid en aantrekkelijk werkgeverschap voor zowel toekomstige als huidige medewerkers kun je op diverse manieren doen. Zaken waarop wij ons richten zijn arbeidsvoorwaarden, arbeidsmarktcommunicatie, preventie en vitaliteit. Hybride werken, dat zijn intrede heeft gedaan onder corona, gaat een effect hebben op deze zaken. Te denken valt dan het faciliteren van arbo-proof thuiswerkplekken (ICT en meubilair), het anders omgaan met mobiliteitsbudgetten en ook het faciliteren van de ontmoeting/verbinding. Investeren in jong talent Als regio hebben wij uitgesproken ons in te zetten als het gaat om verjongen en vernieuwen. Er zijn allerlei middelen om hier vorm aan te geven. Onze organisatie draagt bij aan deze ambitie door de inzet van trainees. Deze trainees kun je binden aan de regio door hen kennis te laten maken met onze organisatie en het werken in deze mooie regio. Voor onze organisatie levert het ook waardevolle opbrengst op. Trainees zorgen voor een boost als het gaat om vernieuwend werken en/of verandering.

Ook bieden we regelmatig stage- en afstudeerplekken aan, aan studenten. Formatie en arbeidsmarkt Onze positie op de arbeidsmarkt vraagt een grote aandacht. Er is sprake van een enorme krapte en net als vele andere organisatie hebben wij ook moeite om vacatures volwaardig in te vullen. Om onze vacatures zo goed mogelijk in te vullen, is versterking van onze arbeidsmarktpositie nodig. Dit gaan wij onder andere doen door onze arbeidsmarktcommunicatie meer aan te laten sluiten bij de verwachtingen van werkzoekenden, maar ook door in de toekomst te kijken of het functiehuis nog past bij de organisatie die we willen zijn. Daarnaast denken en doen we ook actief mee in een regionaal initiatief om -gezamenlijk- de krapte op de arbeidsmarkt aan te pakken. We kijken hierbij met name naar het fysieke domein. Een ander initiatief om de krapte op de arbeidsmarkt 'te takkelen' is de zittende medewerker op die wijze te binden en boeien dat ze onze organisatie niet willen verlaten. Zaken zoals goed leiderschap, focus op een duurzame inzetbaarheid en het aanbieden/faciliteren van ontwikkelingsmogelijkheden kunnen hier positief aan bijdragen. Dit zijn zaken die we de komende tijd proberen te gaan onderzoeken als mogelijkheid voor onze organisatie. Maatschappelijke verantwoordelijkheid Wij hebben de maatschappelijke verantwoordelijkheid mensen een kans te geven deel te nemen aan de arbeidsmarkt.

Om hier actief invulling aan te geven, zoeken wij regelmatig contact met FIJNDER. We kijken samen met FIJNDER of taken te matchen zijn met iemand met een afstand op de arbeidsmarkt en onderzoeken of deze persoon via hen bij ons te werk gesteld kan worden. Op deze wijze proberen we voor deze groep mensen de afstand tot de arbeidsmarkt te verkleinen. Momenteel werken 4 mensen in onze organisatie met een bijzondere aanleg via detachering vanuit FIJNDER. Daarnaast is in de overeenkomst met de gecontracteerde partij als het gaat om inzet flexwerkers de voorwaarde Social Return opgenomen. Inclusief werkgeverschap maakt onderdeel uit van onze wervings- en selectieprocedures. Ziekteverzuim Ons ziekteverzuimpercentage schommelt de laatste jaren rond de 3,5%, soms iets erboven soms iets eronder. Daarmee ligt ons ziekteverzuimpercentage ruim onder het landelijk gemiddelde. We zien dit percentage echter wel langzaam stijgen. Ons doel is dit zo te houden door aandacht te blijven hebben voor preventie aan de voorkant en met zorg en aandacht de re-integratietrajecten te doorlopen.

Integriteit en ondermijning Bestuurlijke en ambtelijke integriteit Om als gemeente een betrouwbare en integere partner te zijn, besteden we aan dit onderwerp blijvend aandacht. We willen dat zowel bestuurders als ambtenaren integriteitskwesties herkennen en ernaar handelen. Daarom bevorderen we een sfeer waarin we hier open over spreken. Dat geldt voor raadsleden, collegeleden en de ambtelijke organisatie. Het is van belang dat ambtenaren, wethouders en raadsleden alert zijn op mogelijke onverenigbaarheid van nevenfuncties en handelingen die ze verrichten. We werken transparant doordat ambtenaren hun nevenfuncties melden bij hun leidinggevende. Vanuit het oogpunt van bestuurlijke transparantie publiceren we de nevenfuncties van de politieke ambtsdragers op onze website . Ook de declaraties van bestuurders zijn opvraagbaar en op de gemeentelijke website in te zien.

96

Gedragscodes Er zijn naast het wettelijk kader (Gemeentewet) ook gemeentelijke gedragscodes van toepassing. Eén code voor de integriteit van collegeleden / raadsleden (door de gemeenteraad op 6 maart 2018 opnieuw vastgesteld) en één voor medewerkers. Zij vormen een beoordelingskader en leidraad bij twijfel, vragen en discussies. We beschikken over een integriteitscoördinator die adviseert over integriteitskwesties. Daarnaast zijn er vertrouwenspersonen (extern en intern) aan wie meldingen kunnen worden gedaan. Dat gebeurt op basis van de Gedragscode voor medewerkers of in het kader van de zogenaamde klokkenluidersregeling. Dit geldt ook voor integriteitskwesties. Ambtseed – belofte / Verklaring Omtrent Gedrag / bijeenkomsten-trainingen Onze nieuwe medewerkers leggen een ambtseed of –belofte af. Dit geldt op vergelijkbare wijze voor tijdelijke krachten (uitzendkrachten, gedetacheerden, payrollers etc.). Zij hebben een schriftelijke verklaring afgelegd die vergelijkbaar is met de ambtseed. Verder vragen we voor elke medewerker die nieuw in dienst komt een Verklaring Omtrent Gedrag aan. In 2021 zijn er noch voor medewerkers, noch voor college- en raadsleden bijeenkomsten/trainingen rondom integriteit/ongewenst gedrag georganiseerd. Ondermijning We hebben als gemeente het RIEC (het Regionaal Informatie en Expertise Centrum) convenant ondertekend.

Dat geeft ons met betrekking tot de aanpak van ondermijning de mogelijkheid om informatie uit te wisselen met belangrijke partners zoals de politie, het Openbaar Ministerie en de Belastingdienst. Specifiek met betrekking tot het onderwerp ondermijning werken we samen met het RIEC aan bewustwording rond dit onderwerp waarbij ook de Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur (Bibob) aandacht krijgt. Samen met het RIEC hebben we in 2019 een ondermijningsbeeld opgesteld voor Oost Gelre dat het uitgangspunt vormt voor de effectieve inzet van preventie en interventiecapaciteit en het fundament onder (nieuw) beleid. De uitkomsten van het ondermijningsbeeld zijn grotendeels opgepakt en veel adviezen zijn werkzaamheden die continu doorlopen. Voorbeelden hiervan zijn: het keurmerk veilig buitengebied, integrale controles op bedrijventerreinen en in het buitengebied en bewustwordingsacties voor het signaleren van ondermijnende activiteiten. Met betrekking tot de aanpak van ondermijning werken we samen met de andere Achterhoekse gemeenten. Er is een opgaveregisseur ondermijning Achterhoek die vanaf juni 2019 werkzaam is tot juni 2022. Vanaf 1 juni 2022 wordt de functie van opgaveregisseur ondermijning Achterhoek structureel ondergebracht bij de gemeente Oost Gelre. Hiervoor wordt een samenwerkingsovereenkomst tussen de Achterhoekse gemeenten gesloten.

De burgemeester van Oost Gelre is bestuurlijk opdrachtgever en de gemeentesecretaris van Oost Gelre ambtelijk opdrachtgever. In 2022 is er een weerbaarheidsscan uitgevoerd door het RIEC bij de gemeenten. Op basis van interviews en een documentenanalyse moet blijken of- en in welke mate de gemeente Oost Gelre weerbaar is tegen ondermijning. Uiteindelijk zal het RIEC met een adviesrapport komen met daarin aanbevelingen om ons als gemeente weerbaarder te maken tegen ondermijning.

Informatiemanagement De inspanningen op het terrein van Informatiemanagement worden gevoed vanuit de Nederlandse Digitale Agenda en de Europese Digitale Agenda. Hierin zijn de ambities van de Overheid vastgelegd om als Overheid klaar te zijn voor de informatiesamenleving van de toekomst. Denk hierbij aan continu door ontwikkelen van digitale producten zoals E-dienstverlening, en een snelle en goede infrastructuur. Deze digitale transformatie vraagt voor de komende jaren investeringen. Dat betekent investeren op: informatietechniek, processen en ambtelijke capaciteit. Naast deze “directe” investeringen is investering op twee aanverwante gebieden noodzakelijk. Allereerst voor privacy en informatiebeveiliging. Door alle nieuwe mogelijkheden nemen de risico’s in de informatiebeveiliging namelijk sterk toe. Hierdoor is extra investeren in cybersecurity noodzakelijk. Ook hebben we de taak om te zorgen dat we aan AVG voldoen. Ook hier wordt vol op ingezet. Het effect van investeren in digitale dienstverlening is dat de gemeente bij blijft bij de nieuwe eisen die gesteld worden. Inmiddels hebben we 60 e-diensten online staan voor inwoners en ondernemers. Indicatoren zijn: • Tenminste gelijk blijven van de klanttevredenheid gebruikers (inwoners, bedrijven); • Toename van het aantal digitaal toegankelijke producten;

97

• Een stijgend aandeel van het digitale kanaal t.o.v. telefoon, post/mail en balie in het klantcontact. Binnen de werkprocessen kunnen efficiëntievoordelen bereikt worden. Daar staat tegenover dat de kosten voor beheer en ICT toenemen.

Financiën, planning & control De financiële en planning en control functie voorziet het gemeentebestuur en de ambtelijke organisatie van actuele, volledige en relevante informatie ter ondersteuning van de gemeentelijke beleidsontwikkeling en – uitvoering. Planning en control (P&C), of sturing en beheersing, gaat over de instrumenten waarmee we onze kaders en doelstellingen vastleggen waarmee we monitoren wat daarvan terecht is gekomen en vervolgens hierover verantwoording afleggen. Wat willen we bereiken, wat gaan we daarvoor doen en wat gaat het kosten? Op welke punten kan en hoe moet er worden bijgestuurd? Hebben we bereikt wat we voor ogen hadden? Dit zijn de vragen die onder ‘planning en control’ vallen en waarop achtereenvolgens de begroting, de bestuursrapportage, slotwijziging en de jaarrekening antwoord geven. De P&C-cyclus biedt een instrumentarium dat college, raad en ambtelijke organisatie helpt om succesvol te kunnen opereren. Begrotingsapp Publicaties van de kadernota, programmabegroting, bestuursrapportage, slotwijziging en de jaarstukken vindt plaats via de begrotingsapp van Pepperflow. We streven naar een meer compacte programmabegroting en verantwoording die de raad beter in staat stelt haar kaderstellende en controlerende rol uit te oefenen.

De beoogde maatschappelijke effecten en doelstellingen worden zo SMART mogelijk beschreven en output en outcome (indicatoren) worden waar mogelijk en zinvol aan het P&C instrumentarium toegevoegd. Deze doorontwikkeling van het P&C instrumentarium wordt in nauwe samenwerking met het auditcommittee verder vormgegeven in 2023. Beleidsindicatoren Vanaf 2017 zijn gemeenten verplicht om de effecten van beleid toe te lichten op basis van een vaste set beleidsindicatoren. Daarmee wordt het mogelijk om gemeenten onderling beter en makkelijker met elkaar te vergelijken (benchmarken). De voorgeschreven indicatoren zijn opgenomen in dit jaarverslag. Via de website www.waarstaatjegemeente.nl is het mogelijk onze gemeente te vergelijk met bijvoorbeeld een buurgemeente of alle gemeente in Gelderland. De informatiewaarde van deze beleidsindicatoren zullen wij verder versterken door in de begroting, tussentijdse rapportage en de jaarrekening historische waarden op te nemen. Zo wordt het bijvoorbeeld mogelijk om (trendmatige) ontwikkelingen en effecten van beleid te monitoren. Interne beheersing Wij willen een organisatie zijn waar de uit beheersingsoogpunt relevante bedrijfsprocessen continu (en zichtbaar) financieel ’in control’ zijn. Het ’in control’ zijn houdt in dat we zowel de opzet, bestaan als (goede) werking van de beheersmaatregelen vaststellen.

De noodzakelijke (verbijzonderde) interne controle is afgestemd op de beschreven risico’s en getroffen beheersmaatregelen. De bevindingen, conclusies en aanbevelingen worden vastgelegd in een rapportage die voor aanvang van de interim controle die de accountant in de maand oktober uitvoert beschikbaar is. De bevindingen en aanbeveling naar aanleiding van deze controle worden door de accountant vastgelegd in een managementletter die net als het rapport van bevindingen bij de controle van de jaarrekening in het auditcommittee wordt besproken. Naar aanleiding van de voorstellen van de commissie Depla, in het rapport ‘Vernieuwing van de begroting en verantwoording van gemeenten’ legt het college met ingang van het verslagjaar 2023 in de jaarrekening verantwoording af over de financiële rechtmatigheid. De overheid wil het gesprek over de financiële rechtmatigheid verplaatsen richting het college en de gemeenteraad. Deze expliciete rechtmatigheidsverantwoording benadrukt de politieke aanspreekbaarheid van het college door de raad. De accountant is alleen verantwoordelijk voor de getrouwheidstoetsing. Dit proces zal naar verwachting een kwaliteitsimpuls geven aan het verder optimaliseren van de interne beheersing.

De verklaring over de financiële rechtmatigheid kan een eerste stap zijn om te komen tot een breder in control statement waaronder ook ander kwaliteitsnormen onderdeel van de collegeverklaring gaan vormen. In nauwe samenwerking met het auditcommittee wordt uitvoering gegeven aan het implementatieplan en zal een voorstel volgen waarin uw raad de ambitie t.a.v. het in control statement zal bepalen. 98

Juridische kwaliteitszorg Een klein team juristen ondersteunt de organisatie bij vragen van juridische aard. Ook het college krijgt gevraagd en ongevraagd advies. Hierdoor adviseren we in een vroeg stadium vanuit juridisch oogpunt, maar ook met een praktijkgerichte blik over beleid, procedures en andere zaken.

Mediation Het is belangrijk dat wij goed contact hebben met bewoners, bedrijven en anderen. Het liefst kiezen we voor mediation boven oplossingen die via bezwarenprocedures, klachtenprocedures of de juridische weg tot stand komen. Daarom is het mooi dat we over een eigen registermediator beschikken. Zij is in staat om gesprekken te leiden tussen diverse partijen en om belangen helder te krijgen. Daarnaast werken wij samen in de Mediators Groep Achterhoek +. Binnen deze groep kunnen mediators voor elkaars gemeente ingezet worden.

Bezwarencommissie De gemeente heeft een onafhankelijke adviescommissie voor bezwaarschriften. De adviescommissie adviseert het college over bezwaren die binnenkomen. We nodigen bezwaarden uit om eerst in gesprek te gaan. Samen met de bezwaarmaker onderzoeken we dan of er naast een bezwarenprocedure nog andere wegen zijn die tot een oplossing kunnen leiden. Als bezwaarschriften tijdens het informele traject niet worden opgelost, dan worden deze behandeld tijdens een hoorzitting. De adviescommissie voor bezwaarschriften houdt gemiddeld genomen 10 hoorzittingen per jaar.

Ombudsman We hebben sinds 2012 een onafhankelijke gemeentelijke ombudsman die klachten behandelt als de interne klachtenbehandeling tot onvoldoende resultaat leidt. De ombudsman doet elk jaar verslag van zijn werkzaamheden in ons jaarverslag.

AVG Privacy staat in onze grondwet. Het geldt voor iedereen. Niet alleen voor onze inwoners, maar ook voor onze personeelsleden. Digitale weerbaarheid is belangrijk in onze digitale samenleving. Denk aan de organisaties die de afgelopen periode zijn gehackt. Het is daarom extra belangrijk, dat er zorgvuldig en vertrouwelijk met alle persoonsgegevens wordt omgegaan. Dat medewerkers bewust zijn van de risico’s en weten waar ze alert op moeten zijn. Vaak schuilt achter een hack een menselijke fout. De aandachtspunten voor privacy liggen in het verder en continue houden van bewustwordingsacties en het beleid. Daarnaast zal zodra de werkprocessen beschreven zijn, het verwerkingsregister geactualiseerd worden. Op basis daarvan zullen de risico’s verder in kaart gebracht worden.