programmabegroting 2023-2026

Doelstellingen Werk moet lonen Als inwoners een baan vinden moeten ze er ook daadwerkelijk op vooruit gaan en geen armoedeval ervaren.

Kinderen en jongeren groeien veilig en gezond op

Ambitie Kinderen en jongeren in Oost Gelre groeien veilig en gezond op.

40

Doelstellingen Opvoed- en opgroei-informatie is vrij toegankelijk beschikbaar voor ouders en jongeren We bieden opvoed- en opgroei-informatie aan via diverse kanalen.

Doelstellingen Streven naar minder inzet van maatwerkvoorzieningen voor jeugdigen We zetten preventieve, voorliggende voorzieningen in voordat we over gaan tot inzet van maatwerkvoorzieningen.

Doelstellingen Structureel preventief aanbod is vrij toegankelijk beschikbaar voor ouders en jongeren Het aanbod moet laagdrempelig en outreachend zijn. Thema's moeten passen bij actuele onderwerpen.

Ontmoeten voor iedereen

Ambitie Inwoners hebben de mogelijkheid elkaar te ontmoeten en kunnen deelnemen aan activiteiten gericht op ontmoeting, cultuur en ontspanning, ook om eenzaamheid te voorkomen.

Doelstellingen Er zijn laagdrempelige mobiliteitsvoorzieningen aanwezig om participatie mogelijk te maken De mobiliteitsvoorzieningen zijn gratis of betaalbaar en beschikbaar voor inwoners.

Doelstellingen In elke kern zijn ontmoetingsmogelijkheden voor inwoners Ontmoeting is belangrijk om de sociale samenhang in de dorpen te behouden en belangrijk om eenzaamheid te verminderen.

Doelstellingen Inwoners kennen het vrijetijdsaanbod en worden ondersteund bij het doen van vrijwilligerswerk We maken het vrijwilligersaanbod inzichtelijk op www.vrijetijdsmakelaar.nl. Dit platform geeft een overzicht van alles wat er voor inwoners te doen is in hun vrije tijd. Inwoners kunnen met hun vragen terecht bij de vrijwilligerscoördinator.

41

Doelstellingen Voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid zijn er mogelijkheden voor ontmoeting Inwoners met een psychische kwetsbaarheid krijgen de gelegenheid contacten te onderhouden met anderen en ontvangen daarbij ondersteuning van vrijwilligers(organisaties).

Doelstellingen Voor inwoners ouder dan 67 jaar zijn er mogelijkheden voor ontmoeting Inwoners van 67 jaar en ouder krijgen de gelegenheid contacten te onderhouden met anderen en ontvangen daarbij ondersteuning van vrijwilligers(organisaties).

Oost Gelre is een inclusieve gemeente

Ambitie Oost Gelre is een inclusieve samenleving waar iedereen zich veilig en gezien voelt en kan participeren ongeacht herkomst, geaardheid of lichamelijk of geestelijke beperking.

Doelstellingen De openbare ruimte is voor alle inwoners fysiek toegankelijk Daar waar mogelijk lossen we fysieke beperkingen in de openbare ruimte op, zodat iedereen kan participeren.

Doelstellingen Inwoners ervaren een sociaal veilige omgeving Inwoners voelen zich veilig en weten om te gaan met digitale veiligheid, babbeltrucs aan de voordeur, veiligheid op het gebied van het kunnen melden van zorg om anderen.

Doelstellingen Vooroordelen die er bestaan naar inwoners met een andere achtergrond of geaardheid moeten worden geslecht Alle inwoners van Oost Gelre zijn gelijk, we gaan proactief aan de slag met het slechten van vooroordelen.

Oost Gelre staat voor kunst en cultuur

Ambitie Oost Gelre is een evenementengemeente. Kunst en cultuur vervullen hierbij een belangrijke rol.

42

Doelstellingen Het kunst- en cultuuraanbod is meer zichtbaar Oost Gelre kenmerkt zich door een breed aanbod aan kunst en cultuur. We willen niet voor niets 'evenementengemeente' zijn. Het is dan ook onze ambitie om het culturele aanbod meer zichtbaar te maken. Daarnaast is het van belang dat culturele organisaties elkaar beter weten te vinden, waardoor bestaande verbindingen worden versterkt en nieuwe samenwerkingen ontstaan. Zichtbaarheid, verbinding en samenwerking zijn de kernbegrippen voor de komende vier jaar.

Doelstellingen Realiseren en faciliteren van een breed aanbod van kunst en cultuur in het (basis)onderwijs In samenwerking met de scholen komen we tot een breed gedragen aanbod van kunst en cultuur.

Doelstellingen Realiseren van een passende huisvesting voor ons culturele aanbod We willen voorzien in een passende en toekomstbestendige huisvesting van onze culturele organisaties en verenigingen. Daarnaast kijken we samen met de culturele centra hoe we deze zo optimaal mogelijk kunnen inrichten. Om evenementen en muzikale uitingen een permanente plek te kunnen bieden, jongeren te trekken en te behouden binnen onze gemeente, willen we een poppodium creëren in Lichtenvoorde. Dit podium dient ook als tentoonstellingsruimte en creatieve plek voor kunstenaars.

Thuis wonen en participeren als het kan

Ambitie Inwoners kunnen zo lang mogelijk thuis blijven wonen en deelnemen aan het dagelijks leven.

Doelstellingen Behouden van voorzieningen en verbindingen die bijdragen aan het in stand houden van Oost Gelre als dementievriendelijke gemeente Dementie is in de gemeente Oost Gelre geen taboe. Inwoners die te maken krijgen met dementie weten tijdig ondersteuning te regelen om de zorg voor dementerenden uit te voeren. Dementerende inwoners kunnen zo lang mogelijk participeren in de samenleving.

Doelstellingen Inwoners ervaren een fysiek veilige omgeving Het betreft hier veiligheid in de brede zin: veiligheid rondom wonen, vervoer en de fysieke leefomgeving.

43

Doelstellingen Inwoners goed voorlichten over alle mogelijkheden om zo lang mogelijk thuis te blijven wonen en deel te nemen aan het dagelijks leven We zetten actief in op voorlichting, zodat inwoners goed op de hoogte zijn van de mogelijkheden.

Een duwtje in de rug

Ambitie De leefbaarheid en sociale cohesie van de gemeente is voor een belangrijk deel te danken aan de zelfredzaamheid van onze inwoners. Dit kenmerkt onze inwoners en hier zijn we trots op. Deze zelfredzaamheid is echter niet altijd een vanzelfsprekendheid. Daarom willen we er de komende periode voor zorgen dat echt iedereen kan meedoen en ook mee kan blijven doen in onze gemeente. Meedoen met een beetje hulp

Ambitie Met een (klein) beetje hulp kan iedereen in Oost Gelre (weer blijven) meedoen.

Doelstellingen Elke inwoner is voldoende digitaal vaardig en taalvaardig We ondersteunen inwoners bij hun digitale vaardigheid en taalvaardigheid. Hierbij sluiten we aan bij de mogelijkheden van de inwoner. Voor iedere laaggeletterde inwoner zijn er plekken/projecten in de buurt bereikbaar waar zij hun vaardigheden kunnen verbeteren.

Doelstellingen Inwoners die beperkingen ervaren in hun dagelijks functioneren ontvangen handvatten om weer te kunnen participeren (preventie is het uitgangspunt) Om te kunnen participeren moeten basisvoorwaarden op orde zijn. Zorgen om schulden, werkloosheid, de weg niet weten in de bureaucratie kunnen participatie in de weg staan. Ondersteuning bij het oplossen van deze drempels is dan nodig, maar ook inzet om het voorkomen van het (weer) ontstaan van deze drempels (inzet op preventie). We ondersteunen inwoners die soms even hulp nodig hebben, zodat ze daarna zelf de draad weer op kunnen pakken. We werken daarbij wetsoverstijgend. Bij ondersteuning mag wet- en regelgeving niet in de weg staan en kijken we over de grenzen heen van de Participatiewet, Wmo en Jeugdwet.

Doelstellingen Jongeren die mantelzorgtaken verrichten kunnen blijven meedoen met hun leeftijdsgenoten Mantelzorg op jonge leeftijd maakt dat jongeren onvoldoende 'jong' kunnen zijn en dezelfde dingen kunnen doen als hun leeftijdgenoten. Dit belemmert hun ontwikkeling. Wij willen deze belemmeringen wegnemen.

44

Doelstellingen Nieuwkomers vinden snel hun weg in de samenleving Nieuwkomers kunnen een beroep doen maatschappelijke begeleiding en ondersteuning.

Doelstellingen Voorkomen van problematische schulden Problematische schulden drukken zwaar op huishoudens en zorgen voor veel stress. We willen voorkomen dat schulden ontstaan. Indien inwoners wel schulden hebben, ondersteunen wij hen bij het oplossen van hun schulden. Hierbij hebben wij extra aandacht voor kinderen in de werkgroep Kind en Armoede, vallend onder het Preventie Platform Jeugd (PPJ).

Doelstellingen Voorkomen van uitsluiting door een laag inkomen Huishoudens met een laag inkomen moeten mee kunnen doen aan sport en cultuur.

Opgroeien en ontwikkelen met een beetje hulp

Ambitie Kinderen en jongeren in Oost Gelre kunnen door een duwtje in de rug veilig en gezond opgroeien en ontwikkelen zich zo goed mogelijk.

Doelstellingen Kinderen stromen waar mogelijk zonder achterstand in het basisonderwijs in Onderwijskansen vergroten van kinderen die dit nodig hebben door inzet van Voor- en Vroegschoolse Educatie.

Doelstellingen Ondersteunen van jongeren en ouders bij lichte opgroei- en opvoedingsvragen met een structureel beschikbaar aanbod Wij behandelen het probleem van jeugdigen en ouders laagdrempelig en proberen in eerste instantie eerste lijns zorg/passende hulp in te zetten (POH/OT). We willen door normalisatie problematisering voorkomen.

45

Doelstellingen Zicht hebben op kwetsbare en/of overlastgevende groepen/individuen en een plan maken om deze jongeren vooruit te helpen Ons plan van aanpak moet voorkomen dat jongeren (verder) afglijden. We helpen hen het leven weer op te pakken.

Thuiswonen met een beetje hulp

Ambitie Inwoners krijgen een steuntje in de rug om zo lang mogelijk thuis te kunnen blijven wonen en deel te nemen aan het dagelijks leven.

Doelstellingen Inwoners anticiperen tijdig op het ouder worden en nemen maatregelen om zo lang mogelijk thuis te kunnen blijven wonen Inwoners nemen op tijd maatregelen, ondersteund door gemeentelijke maatregelen, informatie en subsidie.

Doelstellingen Inwoners kunnen (weer) zelfstandig hun huishouding voeren We leren inwoners hoe ze met nieuwe technieken/manieren langer het huishouden zelf kunnen doen, waardoor langdurige instroom in hulp bij huishouden wordt beperkt of later plaatsvindt.

Doelstellingen Mantelzorgers goed ondersteunen Mantelzorgers zorgen ervoor dat hun naaste zo lang mogelijk zelfstandig kan blijven wonen. Dit zorgt vaak voor een grote belasting van deze mantelzorger. Door ondersteuning beschikbaar te stellen die aansluit bij de vraag van de mantelzorger kan overbelasting van mantelzorgers worden voorkomen.

Zorg voor wie dat nodig heeft

Ambitie De gemeente heeft de afgelopen jaren op het gebied van sociale voorzieningen een stevig fundament gebouwd voor onze inwoners. We plukken hier iedere dag nog de vruchten van. Tegelijkertijd moeten we constateren dat de wereld in beweging is en er veel onzekerheden op de gemeente afkomen. Juist daarom hebben we de ambitie om het solide fundament van onze sociale voorzieningen intact te laten. We willen er zo voor zorgen dat de zorg voor iedereen bereikbaar en op een hoog peil blijft, dat onze inwoners thuis kunnen blijven wonen als zij dat willen en dat onze kinderen een veilige omgeving hebben om in op te groeien.

46

Goede zorg voor iedereen

Ambitie Iedere inwoner heeft recht op passende en goede zorg.

Doelstellingen Iedere inwoner ontvangt de voorziening/zorg die noodzakelijk is. Wij zijn verantwoordelijk voor een dekkend zorglandschap, zodat elke inwoner (zowel jeugdigen als volwassenen) de zorg of voorziening ontvangt die noodzakelijk is. Deze hulp of voorziening verstrekken wij via een geschikte (gecontracteerde) zorgaanbieder.

Doelstellingen Inwoners ontvangen kwalitatief goede zorg of een goede voorziening Wij monitoren de zorg die onze inwoners ontvangen en grijpen in bij zorg die onder de maat is.

Doelstellingen Zorggeld wordt rechtmatig besteed Wij zien toe op rechtmatige besteding van zorggelden. Bij vermoedens van misbruik, grijpen wij in.

Zorg bij thuiswonen en participeren

Ambitie Inwoners kunnen met ondersteuning/zorg zo lang mogelijk thuis blijven wonen en deelnemen aan het dagelijks leven.

Doelstellingen Als dementievriendelijke gemeente ondersteunen we inwoners met dementie en hun netwerk We ondersteunen inwoners met dementie en hun huisgenoten en netwerk met hulp op maat.

Doelstellingen Bij onveiligheid is er sprake van een goed functionerende veiligheidsketen Bij onveilige situaties/ huiselijk geweld/ verwarde personen is er sprake van een goed sluitende veiligheidsketen.

47

Doelstellingen Er is een vangnet voor inwoners die ondersteuning nodig hebben om zelfstandig thuis te kunnen blijven wonen en te participeren We passen maatwerkvoorzieningen toe op het gebied van de Wmo om mogelijk te maken dat inwoners langer zelfstandig kunnen blijven wonen en participeren. Denk hierbij aan ondersteuning op het gebied van huishoudelijke taken, daginvulling, laagdrempelig voorliggend openbaar vervoer en beschermd wonen. Zo kunnen inwoners blijven participeren zonder hun netwerk te overbelasten.

Doelstellingen Onze preventiestuctuur draagt eraan bij dat inwoners met onbegrepen gedrag, psychische en/of multiproblematiek met ondersteuning toch zelfstandig kunnen wonen. We willen opname in de maatschappelijke opvang voorkomen Diverse interventies kunnen er gezamenlijk voor zorgen dat inwoners met vaak grote psychische en/verslavingsproblemen toch hun huis kunnen behouden en zelfstandig kunnen blijven wonen. Onderdeel van deze interventies is de uitbreiding aanbod op het raakvlak van maatschappelijke opvang die lokaal aangeboden wordt. Verlies van de eigen woonplek en opname buiten de gemeente in de maatschappelijke opvang kan zo voorkomen worden.

Doelstellingen Overbelasting van mantelzorgers voorkomen Mantelzorgers zorgen ervoor dat hun naaste zo lang mogelijk zelfstandig kan blijven wonen. Dit zorgt vaak voor een grote belasting van deze mantelzorger. Door ondersteuning beschikbaar te stellen die aansluit bij de vraag van de mantelzorger kan overbelasting worden voorkomen.

Doelstellingen Voor inwoners die niet (zelfstandig) kunnen wonen is passende woonruimte beschikbaar Maatwerkvoorzieningen gericht op beschut en beschermd wonen zijn voor inwoners beschikbaar.

Zorg bij veilig en gezond opgroeien

Ambitie Kinderen en jongeren in Oost Gelre, die dat nodig hebben, ontvangen ondersteuning met als doel dat ze veilig en gezond opgroeien en zich zo goed mogelijk kunnen ontwikkelen.

Doelstellingen Bij onveilig opgroeien is er sprake van een goed functionerende veiligheidsketen Een goed functionerende veiligheidsketen moet voorkomen dat kinderen en jongeren onveilig opgroeien.

48

Doelstellingen De jeugdconsulenten en medewerkers van het Ondersteuningsteam dienen zich te houden aan de beroepscode en kwaliteitsregister jeugd Het belang van het kind staat ten alle tijde voorop bij complexe gebeurtenissen in het leven van een kind.

Doelstellingen Iedere jongere in Oost Gelre heeft recht op een passende onderwijssetting /dagbesteding/dagbehandeling Er valt geen jongere tussen wal en schip: voor iedere jongere is er een passend aanbod.

Doelstellingen Kinderen (en ouders) ontvangen de ondersteuning die nodig is om gezond en veilig op te groeien en zich zo goed mogelijk kan ontwikkelen Door inzet van noodzakelijke maatwerkvoorziening kun je je als jongere zo goed mogelijk ontwikkelen en deelnemen aan het dagelijks leven.

Wat gaan we ervoor doen? We zetten jeugdhulp in wanneer dat noodzakelijk is Beleidsindicatoren

Beleidsindicatoren Taakveld

Naam indicator

Eenheid

Bron

Oost Gelre

Gemeentegrootte 25.000-50.000 inw.

Jaar

Onderwijs

Absoluut verzuim

aantal per 1.000 inwoners 5-18 jr

Igrado

2,4

1,9

2021

Onderwijs

Relatief verzuim

aantal per 1.000 inwoners 5-18 jr

Igrado

7

16

2021

Onderwijs

Voortijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie

% deelnemers aan het vo en mbo onderwijs

DUO

1,2%

1,6%

2021

Sport en recreatie

Niet sporters

%

RIVM

42,5%

50,6%

2020

49

Banen

aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 74 jaar

LISA

807,3

586,6

2021

Sociaal domein

Netto arbeidsparticipatie

% van de werkzame beroepsbevolking t.o.v. de beroepsbevolking

CBS

71,3%

68,9%

2020

Sociaal domein

Personen met een bijstandsuitkering

aantal per 1.000 inwoners

CBS

18,9

27,7

2021

Sociaal domein

Lopende reintegratievoorzieningen

aantal per 1.000 inwoners van 1564 jaar

CBS

39,1

19,8

2020

Sociaal domein

Jongeren met jeugdhulp

% van alle jongeren tot 18 jaar

CBS

15,5%

13,1%

2021

Sociaal domein

Jongeren met jeugdbescherming

% van alle jongeren tot 18 jaar

CBS

1,9%

1,3%

2021

Sociaal domein

Jongeren met jeugdreclassering

% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar

CBS

0,4%

0,3%

2021

Sociaal domein

Cliënten met een maatwerk-arrangement Wmo

aantal per 1.000 inwoners

GMSD

63

69

2021

Sociaal domein

Jongeren met een delict voor de rechter

% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar

CBS

2%

1%

2020

Sociaal domein

Kinderen in uitkeringsgezin

% van alle jongeren tot 18 jaar

CBS

3%

4%

2020

Sociaal domein

Werkloze jongeren

% van alle jongeren van 16 t/m 22 jaar

CBS

1%

2%

2020

Sociaal domein

Bron: waarstaatjegemeente.nl, cijfers worden regelmatig geactualiseerd en kunnen afwijken

50

Middelen: wat mag het kosten?

x € 1.000 Meerjarenbegroting 2022

2023

2024

2025

2026

-45.063

-43.107

-43.107

-43.107

-43.107

200

200

-45.063

-42.907

-42.907

-43.107

-43.107

8.080

6.098

6.098

6.098

6.098

8.080

6.098

6.098

6.098

6.098

-36.983

-36.809

-36.809

-37.009

-37.009

Voorstel nieuw beleid structureel

-172

-466

-718

-718

Voorstel nieuw beleid incidenteel

-672

-487

-220

-200

Lasten Ongewijzigd beleid Structurele wijziging Incidentele wijziging Nieuwe raming lasten

Baten Ongewijzigd beleid Structurele wijziging Incidentele wijziging Nieuwe raming baten

Saldo

51

Dekking reserve

672

487

220

200

Saldo nieuw beleid

-172

-466

-718

-718

-36.981

-37.275

-37.727

-37.727

Totaal saldo programma 2

-36.983

Bedragen x €1.000 Exploitatie

Primitieve begroting 2023

Lasten TV4.2

4.2 Onderwijshuisvesting

2.698

TV4.3

4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

1.255

TV5.1

5.1 Sportbeleid en activering

TV5.2

5.2 Sportaccommodaties

TV5.3

5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

261

TV5.4

5.4 Musea

279

TV5.6

5.6 Media

TV6.1

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

1.740

TV6.2

6.2 Wijkteams

1.846

TV6.3

6.3 Inkomensregelingen

5.434

TV6.4

6.4 Begeleide participatie

7.820

TV6.5

6.5 Arbeidsparticipatie

2.118

TV6.6

6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)

1.973

TV6.71

6.71 Maatwerkdienstverlening 18+

6.289

TV6.72

6.72 Maatwerkdienstverlening 18-

7.418

TV6.82

6.82 Geëscaleerde zorg 18-

TV7.1

7.1 Volksgezondheid

Totaal Lasten

332 1.603

535

792 714 43.107

Baten TV4.3

4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

-135

TV5.2

5.2 Sportaccommodaties

-154

TV5.3

5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

TV5.6

5.6 Media

-5

TV6.1

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

-63

TV6.2

6.2 Wijkteams

TV6.3

6.3 Inkomensregelingen

-4.150

TV6.4

6.4 Begeleide participatie

-1.222

TV6.6

6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)

TV6.71

6.71 Maatwerkdienstverlening 18+

-4

-11

-162 -192

Totaal Baten

-6.098

Gerealiseerd saldo van baten en lasten

37.009

Gerealiseerd resultaat

37.009

Voorstellen van nieuw beleid voor het jaar 2023

Voorstellen van nieuw beleid voor het jaar 2023 x € 1.000

52

Omschrijving

Investeringen

Dekking uit

Budgettaire lasten

reserves Lokale uitvoering voorkomen gebruik maatschappelijke opvang

0

100

0

Extra inzet sociaal team

0

180

0

Jaarlijks budget voor sport- en beweeginitiatieven in Oost Gelre

0

0

-25

Onderzoek naar toekomstbestendige (gemeentelijke) sportaccommodaties in Oost Gelre

0

50

0

Uitvoering Cultuurbeleid en Cultuurconvenant

0

20

0

Lokale uitvoering verslavingspreventie

0

0

-25

Onderzoeken MFA Zieuwent en Harreveld

0

100

0

Doorontwikkeling digitaal platform ‘Vrijetijdsmakelaar.nl’

0

0

-25

Stadskamer 2.0, voorliggende voorziening voor ouderen

0

0

-30

Realisatie padelbanen

0

50

0

Structurele inzet beweegmakelaar

0

0

-15

Suvis 2-aanvraag Accent ScholenGroep

90

0

0

Powerful aging

0

35

0

Vroegsignalering inde schuldhulpverlening , inclusief jaarlijkse kosten systeem inforing

0

0

-52

Onderwijshuisvesting Karel Doormanstraat, Groenlo

5.243

0

0

0

100

0

Preventie en gezondheid (exclusief POH en PPJ) (incidenteel)

53

Omschrijving

Investeringen

Dekking uit

Budgettaire lasten

reserves (voorbereidingskrediet) Scholengemeenschap Harreveld Lokale omroep naar Streekomroep Totaal

2.100

0

0

0

37

0

7.433

672

-172

Programma 3 - Werken Leeswijzer Programma 3 behelst alles wat we doen in het belang van een goed ondernemersklimaat, een goede werkgelegenheid en een goede bereikbaarheid. Dit zijn immers belangrijke ingrediënten en belangrijke motoren voor onze lokale economie. Binnen dit programma zijn er drie speerpunten voor de komende periode: 

Ondersteuning op maat aan de agrarische sector, met het oog op de ontwikkelingen waar agrarische ondernemers mee te maken hebben of nog krijgen.



De verdubbeling van de N18 om zo de bereikbaarheid van de hele Achterhoek te verbeteren en de regio beter te kunnen positioneren als regio met een aantrekkelijk vestigingsklimaat.



Een volwaardige laadinfrastructuur in de openbare ruimte zodat Oost Gelre voorbereid is op een toename van elektrische voertuigen, die bovendien een bijdrage leveren aan onze klimaatdoelstellingen.

Sterke lokale economie

Ambitie Ook de komende periode heeft de gemeente de ambitie om het woon- en werkklimaat van de gemeente verder te verstevigen en uit te bouwen. We willen meer banen en diversiteit van banen, goede voorzieningen, een goede bereikbaarheid en een prettige omgeving voor de bewoners en voldoende vestigingsmogelijkheden voor bedrijven. We kijken daarbij nadrukkelijk naar zowel de bedrijventerreinen als naar ons buitengebied, dat ook een grote stempel drukt op onze lokale economie. We benutten de optimale ligging van onze gemeente aan de N18. De agrarische sector is een belangrijke pijler onder onze economie. De sector verschaft veel werkgelegenheid en draagt bovendien bij aan een aangenaam woon- en leefklimaat voor de inwoners en recreanten. Groen en economie zijn geen tegenstanders van elkaar, maar kunnen juist heel goed hand in hand gaan. De schoonheid van ons coulissenlandschap, de bossen en andere natuurgebieden in de Achterhoek zijn waardevol; ook in economische zin. Voor onze agrariërs, maar ook voor de belangrijke groeiende toeristische sector. Oost Gelre is een actieve samenleving, waarin de inwoners en ondernemers houden van onze evenementen en waarin mensen samenkomen in sport, muziek en historie. Oost Gelre is een echter evenementengemeente, dat bekend staat om zijn vele kleine en grote evenementen die regionale en ook landelijke uitstraling hebben.

Ze zorgen voor een grote impuls voor onze lokale economie en leefbaarheid. De gemeente heeft bovendien een prachtig buitengebied dat bekend staat om zijn coulisselandschap. De gemeente wil daarom niet alleen de bestaande evenementen en toeristische sector versterken, maar ook alle 54

ruimte bieden aan ondernemers, inclusief onze agrarische ondernemers, om nieuwe initiatieven te ontplooien.

Bestuurlijke kaders 

Vrijetijdsagenda Achterhoek 2020-2030



Uitvoeringsagenda vrijetijdsagenda Achterhoek 2020-2023



Strategisch marketing plan



Beleidsnota recreatie en toerisme



Vaarbeleid Gracht Groenlo 2016

Wat willen we bereiken? De lokale en regionale economie krijgt de ruimte om zich te ontwikkelen en te versterken 

We dragen zorg voor huisvestingsmogelijkheden door bedrijven te faciliteren op de bedrijventerreinen in Groenlo en Lichtenvoorde. We zetten daarbij in op zowel uitbreiding als inbreiding op onze bestaande bedrijventerreinen.



We hebben aandacht voor de kwaliteit van onze bestaande bedrijventerreinen.



We geven ruimte aan nieuwe economische dragers in het landelijk gebied.

Wat willen we bereiken? Grootschalige industriële bedrijvigheid kan zich ontwikkelen op de Laarberg Op Regionaal bedrijvenpark De Laarberg bieden we vestigingsmogelijkheden aan grote bedrijven, ook in de zwaardere milieucategorieën. We herbestemmen het Biobased Transitiepark naar een regulier bedrijventerrein. We breiden de Laarberg uit met een derde fase, zodat we ook na 2026 nog aan de vraag naar een regionaal bedrijventerrein kunnen voldoen.

Wat willen we bereiken? Het centrum van Groenlo en Lichtenvoorde beschikt over een compact en vitaal winkelgebied We realiseren compacte en vitale winkelgebieden door uitvoering te geven aan het Programma Geef Lichtenvoorde Kleur en Programma Stad Groenlo.

Wat willen we bereiken? Innovatie en duurzaamheid We beschikken over bedrijven die tot de top van de Nederlandse maakindustrie behoren en dat onze regio producten maakt die wereldwijd gewild zijn. We willen deze innovatieve en duurzame maakindustrie stimuleren. Ook crossovers tussen de diverse bedrijfstakken zijn in opkomst (Smart Industry). We willen creatieve industrie faciliteren en stimuleren. Op dit gebied worden in regionaal verband activiteiten 55

ondernomen. Om concurrentiekracht te houden, te innoveren en kennis te kunnen laten ontwikkelen is het noodzakelijk dat deze voorzieningen aanwezig zijn. De gemeente heeft hierin een faciliterende rol.

Wat willen we bereiken? Faciliteren van de transitie naar een toekomstbestendige agrarische sector 

We geven perspectief aan de agrarische sector.



We willen ruimte bieden voor alternatieve invullingen als er onvoldoende toekomstperspectief is voor agrariërs en zij besluiten te stoppen.

Wat willen we bereiken? Behouden en stimuleren van evenementen We hanteren daarbij de volgende uitgangspunten: 

We willen de procedures en regels voor evenementen zo eenvoudig mogelijk maken en houden.



we faciliteren (grote) evenementen als het bloemencorso in Lichtenvoorde, de ‘Slag om Grolle’ in Groenlo en de talloze andere evenementen die Oost Gelre zo aantrekkelijk maken

Wat willen we bereiken? Stimuleren recreatie en toerisme De marketing en promotie van de parels van Oost Gelre dient samen met onze ondernemers en de regio verder te worden geprofessionaliseerd en uitgebouwd. De vrijetijdsagenda Oost Gelre is vastgesteld en de te varen koers voor de komende periode is helder geformuleerd in de agenda.

Bereikbaarheid en Smart Mobility

Ambitie Het is voor de gemeente van groot belang om alle kernen bedrijvig en leefbaar te houden. De bereikbaarheid binnen en naar de gemeente krijgt daarom alle aandacht. De gemeente zet zich voortdurend in om een goede basismobiliteit te verzekeren, waarbij openbaar vervoer hand in hand gaat met een fijnmazig netwerk. Verder heeft de gemeente de ambitie dat er op termijn een opgewaardeerde N18 met ongelijkvloerse kruisingen gerealiseerd kan worden in de Achterhoek. Dat moet ervoor zorgen dat de gemeente sneller bereikbaar is voor bedrijven, en de gemeente aantrekkelijker wordt om in te werken en in te wonen.

Bestuurlijke kaders Wat willen we bereiken? De bereikbaarheid binnen de gemeente is goed We hanteren daarbij de volgende uitgangspunten: 

Er is proactieve aandacht voor verkeersveiligheid volgens het Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV);

56



We voeren het stappenplan uit voor 30km/u binnen de bebouwde kom bij geen vrijliggend fietspad;



De gemeente is actief in het stimuleren van veilig rijgedrag en bewustwording (campagnes).

Wat willen we bereiken? Versterken openbaar vervoer in en naar de Achterhoek We hanteren daarbij de volgende uitgangspunten: 

We zetten ons in om betrouwbare bus- en spoorverbindingen in de regio te behouden en te verbeteren (zowel Doetinchem-Arnhem als Winterswijk-Apeldoorn);



We zetten ons in voor een efficiënt en fijnmazig lokaal openbaar vervoer, waarbij wij openstaan voor nieuwe initiatieven ((Smart) Mobility as a Service);



We zetten in op Hoogwaardig Openbaar Vervoer (HOV) op buslijnen 73 (Winterswijk - Enschede) & 74 (Doetinchem - Enschede) en passen onze busstations daar op aan;



We waarborgen dat lijn 72 (Lichtenvoorde - Neede) op een veilige en efficiënte wijze door de gemeente kan blijven rijden met goede haltevoorzieningen.

Wat willen we bereiken? De regionale bereikbaarheid van onze gemeente is goed 

We blijven streven naar een 2x2-baans 100 km/uur N18 met ongelijkvloerse kruisingen, maar pakken ook versneld knelpunten aan ter bevordering van de doorstroming en veiligheid in samenwerking met Rijkswaterstaat, provincie en de regio Achterhoek;



We zetten ons samen met de EUREGIO in voor een verbetering van de oost-west verbinding A1, A15 met het Duitse achterland;



We blijven inzetten op ZOOV, buurtbussen en op innovatieve mobiliteitsconcepten als Netmobiel, mobiliteitshubs, deelauto's & deel(elektrische)fietsen, Gaon en (Smart) Mobility as a Service;



We willen de mobiliteit tussen toeristisch-recreatieve attracties in de Achterhoek optimaliseren van laagdrempelig en bijzonder vervoer.

Beleidsindicatoren

Beleidsindicatoren Taakveld

Naam indicator

Eenheid

Bron

Oost Gelre

Gemeentegrootte 20.000-50.000 inw.

Economie

Functiemenging

%

LISA

58,2%

49,7%

2021

Economie

Vestigingen (van bedrijven)

aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar

LISA

143,8

158,4

2021

Jaar

Bron: waarstaatjegemeente.nl, cijfers worden regelmatig geactualiseerd en kunnen afwijken

57

Middelen: wat mag het kosten?

x € 1.000

Meerjarenbegroting 2022

2023

2024

2025

2026

-2.909

-1.504

-1.504

-1.504

-1.504

-2.909

-1.504

-1.504

-1.504

-1.504

3.563

1.213

1.213

1.213

1.213

3.563

1.213

1.213

1.213

1.213

653

-291

-291

-291

-291

Voorstel nieuw beleid structureel

0

0

0

0

Voorstel nieuw beleid incidenteel

-222

-222

-147

-97

Dekking reserve

222

222

147

97

Lasten Ongewijzigd beleid Structurele wijziging Incidentele wijziging Nieuwe raming lasten

Baten Ongewijzigd beleid Structurele wijziging Incidentele wijziging Nieuwe raming baten

Saldo

58

Meerjarenbegroting 2022

2023

Saldo nieuw beleid

Totaal saldo programma 3

653

2024

2025

2026

0

0

0

0

-291

-291

-291

-291

Bedragen x €1.000 Exploitatie

Primitieve begroting 2023

Lasten TV3.1

3.1 Economische ontwikkeling

109

TV3.2

3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur

451

TV3.3

3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

140

TV3.4

3.4 Economische promotie

685

TV8.2

8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)

118

Totaal Lasten

1.504

Baten TV3.2

3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur

TV3.3

3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

-396 -19

TV3.4

3.4 Economische promotie

-788

TV8.2

8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)

-9

Totaal Baten

-1.213

Gerealiseerd saldo van baten en lasten

291

Gerealiseerd resultaat

291

Voorstellen van nieuw beleid voor het jaar 2023

Voorstellen van nieuw beleid voor het jaar 2023 x € 1.000 Omschrijving

Investeringen

Dekking uit reserves

Budgettaire lasten

Leaderprojecten

0

97

0

Gevel aanpassing, winkelverplaatsing, burgerinitiatieven

0

75

0

Programma Lichtenvoorde exploitatiekosten

0

50

0

Totaal

0

222

0

59

Programma 4 - Dienstverlening Leeswijzer In dit hoofdstuk gaan we in op de koers die we willen volgen binnen het vierde programma: Bestuur, bedrijfsvoering en dienstverlening. Binnen dit programma benoemen we twee belangrijke speerpunten: 

Intensivering van de aanpak van ondermijning.



De implementatie van de Omgevingswet, mede gelet op de ruimte voor initiatieven van burgers en ondernemers.

Integrale veiligheid en ondermijning

Ambitie De gemeente Oost Gelre gaat voor een veilige woon- en leefomgeving waar je prettig kunt wonen, werken en recreëren. Ongewenste situaties proberen we te voorkomen of pakken we aan door dit vroegtijdig te signaleren. Daarnaast krijgt ondermijning geen voet aan de grond in Oost Gelre door onder andere het creëren van een veilig buitengebied, het weerbaar maken van inwoners, bedrijven en verenigingen en aanpakken van misstanden. Tot slot zorgen we ervoor dat we voorbereid zijn op crisissen zodat we niet verrast worden en onze inwoners, bedrijven en verenigingen op ons kunnen rekenen.

Bestuurlijke kaders Wat willen we bereiken? We zorgen voor een veilige en leefbare woon- en werkomgeving We zorgen voor een veilige en leefbare woon- en werkomgeving waarbij we ongewenste situaties voorkomen, signaleren of indien nodig aanpakken.

Wat willen we bereiken? Wij zijn samen met de ondernemers, verenigingen en inwoners weerbaarder tegen ondermijning Wij zijn samen met de ondernemers, verenigingen en inwoners weerbaarder tegen ondermijning, waarbij misstanden worden voorkomen of gestopt doordat deze vroegtijdig worden gesignaleerd.

Wat willen we bereiken? De gemeente beschikt over een adequate crisisstructuur De gemeente beschikt over een adequate crisisstructuur die onder andere voldoende opgeleid, getraind en beoefend is om toekomstige crisis aan te kunnen.

Regionale en grensoverschrijdende samenwerking

Ambitie De gemeente wil actief blijven bijdragen aan de Achterhoek en deze samen met de andere gemeenten in de regio versterken op sociaal-maatschappelijk en economisch vlak. De samenwerking binnen Regio Achterhoek/Achterhoek Ambassadeurs en Sociaal Domein Achterhoek blijft daarom hoog in het vaandel staan. Daarnaast hebben we oog voor het belang en de potentie van grensoverschrijdende samenwerking met onze Duitse buurgemeenten. Grensoverschrijdende samenwerking biedt over en weer volop kansen:

60

voor onze ondernemers en onze inwoners, vanuit economisch, maatschappelijk en vanuit toeristischrecreatief perspectief. Daarom blijven we inzetten op de EUREGIO en ondersteunen we de inzet van Achterhoek Ambassadeurs bij grensoverschrijdende samenwerking en de projecten en netwerken die daaruit voortvloeien.

Bestuurlijke kaders Wat willen we bereiken? Euregionale samenwerking bevorderen We hanteren daarbij de volgende uitgangspunten: 

Benutten (Europese) subsidiemogelijkheden.



Continueren samenwerking tussen de Duitsland coordinatoren van de Achterhoekse gemeenten.



We hebben een pro-actieve rol in de (EUR) regionale samenwerking.

Wat willen we bereiken? Stimuleren Duitse taal onder de inwoners van Oost Gelre Ook afgelopen jaar zijn er verschillende cursussen Duits gegeven aan toeristische ondernemers en detailhandel. In samenwerking met de Grenzhoppers Business School wordt het cursusaanbod verder doorontwikkeld.

Dienstverlenend en meedenkend

Ambitie We willen dat de dienstverlening van de gemeentelijke organisatie in de brede zin aansluit op wat de buitenen binnenwereld van ons vraagt. Daarbij zetten we in om, mede in de geest van de Omgevingswet, de samenwerking met onze inwoners verder te verdiepen. We willen er zo voor zorgen dat we maximaal aansluiten op de behoeften van de inwoner, ondernemer en organisaties, maar dat we tegelijkertijd realistisch zijn in wat haalbaar is.

Bestuurlijke kaders Wat willen we bereiken? Integreren van burgerinitiatieven binnen de organisatie We hanteren daarbij de volgende uitgangspunten: 

wij faciliteren en omarmen burgerinitiatieven vanuit ons vertrouwen in de samenleving. Wij vinden het daarbij belangrijk dat initiatieven die publieke voorzieningen aanbieden en/of een beroep doen op gemeenschapsgeld, representatief zijn en passen in het algemeen belang.



verwachtingsmanagement is essentieel voor het slagen van burgerparticipatie. We zijn transparant, duidelijk en eerlijk over de (on)mogelijkheden. Voor elk onderwerp of project moet vooraf duidelijk zijn hoe inwoners en gemeenteraad betrokken worden.

61

Wat willen we bereiken? Inwoners, ondernemers en instellingen zijn tevreden over onze dienstverlening en werken graag met ons samen We hanteren daarbij de volgende uitgangspunten: 

We zijn één organisatie, met medewerkers die met elkaar met plezier en vakmanschap werken aan de opgaven waar Oost Gelre voor staat. De organisatie werkt integraal en opgavengericht, over afdelings- en teamgrenzen heen.



We organiseren de dienstverlening zo veel mogelijk dichtbij onze inwoners. Digitaal waar het kan, persoonlijk waar het moet. We leven ons in en achterhalen de behoeften van onze inwoners en ondernemers. Onze grondhouding is “ja, mits”, en we proberen binnen de wettelijke kaders al het mogelijke te doen om zaken voor elkaar te maken



We weten wat er in de samenleving speelt, wat dat van ons vraagt en spelen daarop in. Onze rolinvulling is daarbij afhankelijk van het (maatschappelijk) vraagstuk.



We hebben de basis op orde. We weten wat we moeten doen, kunnen dat ook en hebben daarbij grip op ons huishoudboekje.



We ontwikkelen ons naar een organisatie die flexibel, communicatief en netwerkend is. Zo kunnen we inspelen op wat de inwoner van ons verwacht.

Wat willen we bereiken? Kinderen en jongeren worden actief betrokken bij het uitwerken en evalueren van beleid Steeds meer gemeenten laten kinderen meedoen in de lokale politiek. De kinderraad kan meedenken over de totstandkoming en evaluatie van beleid. Met het invullen van de Kinderraad wordt een grote stap gezet in de richting van inwonerparticipatie onder kinderen op gemeentelijk niveau. De band tussen kinderen, de gemeenteraad en het college wordt vergroot. We starten een jongerenforum van 15-35 jaar waar we op regelmatige basis mee gaan sparren over uiteenlopende onderwerpen. Over wat zij missen en wat wat zij graag anders zouden zien. Ook willen we de betrokkenheid van jongeren stimuleren bij onderwerpen die juist hen aangaan.

Financieel gezond

Ambitie Oost Gelre staat er financieel gezond en stabiel voor, en we hebben de ambitie om dit zo te behouden. Dat is echter geen vanzelfsprekendheid. Op dit moment zijn er al diverse crises die een risico kunnen vormen voor onze financiële positie. Dat dwingt de gemeente om kritisch te blijven ten aanzien van de taakstelling, van bestaande en nieuwe plannen, van investeringen en om te onderzoeken waar er externe financieringsmogelijkheden zijn. Bezuinigingen zijn onwenselijk, maar kunnen niet uitgesloten worden. We willen daarom transparant zijn in de plannen, duidelijk communiceren over de inkomsten en uitgaven, en zo een eerlijke overheid zijn richting onze inwoners en ondernemers.

Bestuurlijke kaders Wat willen we bereiken? Een financieel gezonde gemeente zijn en blijven We hanteren daarbij de volgende uitgangspunten:

62



we zijn transparant over onze plannen en communiceren duidelijk over inkomsten en uitgaven;



we zetten ons in om financiele middelen te verweren door o.a. gebruik te maken van subsidiemogelijkheden;



we zetten in op preventie en zijn 'streng aan de poort' om de kosten van Jeugdhulp en Wmo beheersbaar te houden.

Beleidsindicatoren

Beleidsindicatoren Taakveld

Naam indicator

Eenheid

Bron

Oost Gelre

Gemeentegrootte 25.000-50.000 inw.

Jaar

Veiligheid

Verwijzingen Halt

aantal per 1.000 jongeren

Bureau Halt

7

6

2021

Veiligheid

Winkeldiefstallen

aantal per 10.000 inwoners

CBS

3,72

10,15

2021

Veiligheid

Gewelds- en seksuele misdrijven

aantal per 1.000 inwoners

CBS

2,4

3,1

2021

Veiligheid

Diefstallen uit woning

aantal per 10.000 inwoners

CBS

2,36

2,59

2022

Veiligheid

Vernielingen en misdrijven tegen de openbare orde

aantal per 10.000 inwoners

CBS

22,32

33,82

2021

Vhrosv

Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden

in euro’s

COELO

552

720

2020

Vhrosv

Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden

in euro’s

COELO

669

797

2020

Bron: waarstaatjegemeente.nl, cijfers worden regelmatig geactualiseerd en kunnen afwijken

63

Taakveld

Naam indicator

Eenheid

Bron

Oost Gelre

Oost Gelre

2023

2022

Bestuur en ondersteuning

Formatie

fte per 1.000 inwoners

Eigen gegevens

6,31

5,76

Bestuur en ondersteuning

Bezetting

fte per 1.000 inwoners

Eigen gegevens

6,04

5,72

Bestuur en ondersteuning

Apparaatskosten

kosten per inwoner

Eigen begroting

€ 624

€ 565

Bestuur en ondersteuning

Externe inhuur

Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen

Eigen begroting

0,18%

0,39%

Bestuur en ondersteuning

Overhead

% van totale lasten

Eigen begroting

13,06%

13,41%

Middelen: wat mag het kosten?

x € 1.000 Meerjarenbegroting 2022

2023

2024

2025

2026

-6.220

-6.148

-6.148

-6.148

-6.148

-6.220

-6.148

-6.148

-6.148

-6.148

Lasten Ongewijzigd beleid Structurele wijziging Incidentele wijziging Nieuwe raming lasten

Baten

64

Meerjarenbegroting 2022 Ongewijzigd beleid

2023

2024

2025

2026

581

490

490

490

490

581

490

490

490

490

-5.639

-5.658

-5.658

-5.658

-5.658

Voorstel nieuw beleid structureel

-575

-600

-600

-600

Voorstel nieuw beleid incidenteel

-235

-107

-100

100

Dekking reserve

235

107

100

100

Saldo nieuw beleid

-575

-600

-600

-600

-6.233

-6.258

-6.258

-6.258

Structurele wijziging Incidentele wijziging Nieuwe raming baten

Saldo

Totaal saldo programma 4

-5.639

Bedragen x €1.000 Exploitatie

Primitieve begroting 2023

Lasten TV0.1

0.1 Bestuur

1.771

TV0.2

0.2 Burgerzaken

1.016

TV0.3

0.3 Beheer overige gebouwen en gronden

TV0.8

0.8 Overige baten en lasten

1.067

TV1.1

1.1 Crisisbeheersing en brandweer

2.055

TV1.2

1.2 Openbare orde en veiligheid

TV7.5

7.5 Begraafplaatsen en crematoria

Totaal Lasten

388

817 2 7.114

Baten TV0.2

0.2 Burgerzaken

-254

65

Exploitatie

Primitieve begroting 2023

TV0.3

0.3 Beheer overige gebouwen en gronden

-169

TV1.1

1.1 Crisisbeheersing en brandweer

-49

TV1.2

1.2 Openbare orde en veiligheid

-17

Totaal Baten

-490

Gerealiseerd saldo van baten en lasten

6.625

Stortingen TV0.1

0.1 Bestuur

-100

Gerealiseerd resultaat

6.725

Voorstellen voor nieuw beleid voor het jaar 2023

x € 1.000 Omschrijving

Investeringen

Dekking uit reserves

Budgettaire lasten

Vervangen firewalls

0

130

0

Organisatieontwikkeling

0

0

-500

Integrale veiligheid

0

100

0

Audit BAG

0

5

0

Optimaliseren dienstverlening inwoners en ondernemers

0

0

-75

Totaal

0

235

-575

Programmaplan Inleiding Met het coalitieprogramma 2022-2026 richten we ons op een drietal speerpunten voor de komende periode. Dit zijn de thema’s Wonen, Werken en Welzijn. Wonen, omdat de gemeente een grote woningbouwopgave heeft en de ambitie heeft om te bouwen voor alle doelgroepen. Werken, omdat de gemeente een sterke lokale economie heeft en het belangrijk is dat iedereen daaraan bij kan dragen. Welzijn, omdat Oost Gelre een gemeente is met een sterk sociaal gezicht, waarin leefbaarheid en sociale cohesie van groot belang zijn, en waar de sociale voorzieningen het solide fundament vormen van de gemeente. Die uitdaging willen we als gemeente graag aangaan, samen met alle inwoners, ondernemers en andere betrokkenen. Als opmaat voor het college-uitvoeringsprogramma leest u onder de verschillende programma's de ambities uit het coalitieprogramma.

66

Algemene dekkingsmiddelen, overhead, heffing VPB en onvoorzien Overzicht algemene dekkingsmiddelen Overzicht algemene dekkingsmiddelen Het overzicht van de algemene dekkingsmiddelen van de gemeente bevat de volgende onderdelen: treasury, belastingen OZB en de algemene uitkering uit het gemeentefonds. Het bedrag voor treasury bestaat uit dividenden, ontvangen en bespaarde rente. Bij de overige belastingen zijn toeristenbelasting, hondenbelasting en precariobelasting opgenomen. In cijfers komen wij tot de volgende begrote algemene dekkingsmiddelen (x € 1.000): Overzicht algemene dekkingsmiddelen

Begroting 2022

Dividend

Begroting 2023

585

496

-16

-17

Ozb woningen

4.055

4.122

Ozb niet-woningen

2.290

2.327

Hondenbelasting

115

115

Precariobelasting

16

16

Reclamebelasting

59

59

Algemene uitkering

43.436

50.511

495

283

Integratie-uitkering sociaal domein

6.745

5.679

Overige algemene dekkingsmiddelen

1.295

583

Totaal algemene dekkingsmiddelen

59.075

63.678

Saldo financieringsfunctie

Decentralisatie-uitkering

Overhead, ondersteuning en organisatie (taakveld 0.4) Overhead zijn alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Onderstaand overzicht geeft u meer inzicht in deze kosten (x € 1.000).

Omschrijving

Baten

Lasten

Saldo

67

Overhead, ondersteuning organisatie

0

-6.773

-6.773

Algemene beheerkosten

0

-422

-422

Automatisering

2

-1.708

-1.706

Huisvesting gemeentehuizen

14

-828

-814

Organisatie / afdelingen

0

-626

-626

Overhead, ondersteuning en organisatie

16

-10.357

-10.343

Heffing vennootschapsbelasting Voor de heffing van de vennootschapsbelasting hebben wij een stelpost van € 30.000 geraamd. Voorgaande jaren konden we gebruik maken van verrekening met eerdere verliezen. Dit is echter niet meer mogelijk, waardoor er een stelpost van € 30.000 is geraamd. Bijstelling van deze stelpost vindt plaats met de bestuursrapportage of jaarrekening.

Bedrag onvoorzien Als structureel onvoorzien hanteren wij jaarlijks € 2,25 per inwoner. Op basis van 29.600 inwoners is dit € 66.600.

68

Paragrafen Inleiding De voorschriften (Besluit begroting en verantwoording) stellen een aantal paragrafen verplicht, die we zowel in de begroting als in het jaarverslag moeten opnemen. 1. Weerstandsvermogen en risicobeheersing 2. Verbonden partijen 3. Bedrijfsvoering 4. Financiering 5. Onderhoud kapitaalgoederen 6. Grondbeleid 7. Lokale heffingen 8. Coronavirus (COVID-19)

Paragraaf 1: Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding Wij leggen een relatie tussen de beschikbare en de benodigde weerstandscapaciteit. Dat geeft inzicht in de robuustheid van onze rekening. Het weerstandsvermogen is de verhouding van de beschikbare weerstandscapaciteit en alle gekwantificeerde risico’s waarvoor geen voorzieningen zijn gevormd en die van materiële betekenis kunnen zijn. De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen en mogelijkheden waarover wij kunnen beschikken om niet-begrote kosten op te vangen.

Beleid weerstandsvermogen Het beleid over integraal risicomanagement en het aan te houden weerstandsvermogen hebben wij uitgewerkt in de Nota Risicomanagement en weerstandsvermogen. Op basis van informatie uit de risicoinventarisatie doen we een uitspraak over de mogelijke financiële gevolgen van de gedefinieerde risico’s. De kans en financiële impact van alle individuele en gezamenlijke risico’s is hiermee bepaald, zodat we een uitspraak kunnen doen over de te verwachten schadelast. De gewenste omvang van het weerstandsvermogen ontstaat op basis van inzicht in de risico’s, de financiële consequenties en de mogelijkheden om deze risico’s te beheersen of af te dekken. Het is noodzakelijk om risico’s te onderkennen maar niet mogelijk om alle financiële risico’s volledig af te dekken.

Beschikbare weerstandscapaciteit (incidenteel en structureel)

Incidentele weerstandscapaciteit (in €)

Rekeningresultaat

75.000

69

Incidentele weerstandscapaciteit (in €)

Algemene reserve (vrij besteedbaar)

5.300.000

Totaal

5.375.000

Tabel 2.1 incidentele weerstandscapaciteit

Structurele weerstandscapaciteit (in €) Onbenutte belastingcapaciteit voor gemeentelijke belastingen en heffingen Rentebaten algemene reserve (vrij besteedbaar)

Totaal

1.300.000

106.000

1.406.000

Tabel 2.2 structurele weerstandscapaciteit

Benodigde weerstandscapaciteit volgens risico simulatie De benodigde weerstandscapaciteit berekenen we jaarlijks bij het opstellen van de begroting en de jaarrekening op basis van de op dat moment gewaardeerde risico’s. Op basis van ons risicoprofiel hebben wij een berekening gemaakt van de benodigde weerstandscapaciteit. We hebben ruim 30 risico’s beschreven en gekwantificeerd. De berekende gemiddelde schadelast bedraagt € 1.732.500 en de maximale schadelast is becijferd op € 2.690.000. De uiteindelijke beoordeling van het weerstandsvermogen wordt via een ratio berekend: Ratio weerstandsvermogen = beschikbare weerstandscapaciteit/benodigde weerstandscapaciteit De ratio van het weerstandsvermogen geeft aan hoe het weerstandsvermogen gewaardeerd wordt. Bij het bepalen van de ratio’s gaan we uit van de gemiddelde schadelast. Dit resulteert in de weerstandsratio in tabel 2.3. Weerstandsratio = Ratio weerstandsvermogen

70

Weerstandsratio

Ratio

Waardering

Totaal weerstandsvermogen

3,9

Uitstekend

Tabel 2.3 Weerstandsratio

Wij streven een waardering na die minimaal als voldoende wordt omschreven. Dit komt erop neer dat sprake is van voldoende weerstandsvermogen als de beschikbare weerstandscapaciteit hoger of gelijk is dan de benodigde weerstandscapaciteit (dus ≥1,0). Uiteindelijk kunnen we concluderen dat onze weerstandscapaciteit uitstekend is. Risico-inventarisatie gemeente Oost Gelre De voor de bepaling van onze weerstandscapaciteit relevante risico’s staan in onderstaande risicoinventarisatie. Voor elk risico hebben wij: 

Oorzaak en gevolg in beeld gebracht;



De beheersmaatregelen ter voorkoming en ter beheersing genoemd;



Het risico gewaardeerd (kans en financieel gevolg ingeschat).

Verkorte beschrijving van de belangrijkste financiële risico's In onderstaande tabel treft u een verkorte beschrijving van de belangrijkste financiële risico’s aan: Projecten en Investeringen Bij de grondexploitaties gaat het om prognoses van opbrengsten en kosten. De feitelijke kosten en opbrengsten kunnen bij realisatie afwijken van wat gepland is. Bouwgrondexploitatie

Maatregel: Dekking van eventuele verliezen door aanwending van de reserve bouwgrondexploitatie. Jaarlijkse herziening en beoordeling van de Grex om tijdig te kunnen bijsturen.

Regionaal bedrijventerrein De Laarberg

Bij de exploitatie van bedrijventerreinen gaat het om prognoses van opbrengsten en kosten. De feitelijke kosten en opbrengsten kunnen bij realisatie afwijken van wat gepland is. Maatregel: Jaarlijkse herziening en beoordeling van de Grex om tijdig te kunnen bijsturen. Mogelijke afwaardering van boekwaarde gemeentelijk vastgoed.

Gemeentelijk vastgoed

Maatregel: Herbestemming van gemeentelijk onroerend goed.

71

Projecten en Investeringen Verzoek om bijdrage in de bekostiging van nieuwbouw en/of renovatie van schoolgebouwen. Onderwijshuisvesting

Maatregel: Opstellen van een (meerjaren) onderwijshuisvestingsplan (nieuwbouw en vervangende nieuwbouw).

Open einde regelingen Overschrijding budget door groter beroep op deze voorziening. Leerlingenvervoer

Maatregel: Sturen op schoolkeuze (school in woonplaats). Structureel onvoldoende budget om de taken op grond van de Wmo te kunnen bekostigen.

Wmo

Maatregel: Contract- en leveranciersmanagement (CLM) - w.o. monitoring. Structureel onvoldoende budget om de taken op grond van de Jeugdwet te kunnen bekostigen

Jeugdwet

Maatregel: Contract- en leveranciersmanagement (CLM) - w.o. monitoring. Risico- en kostenverevening op tekorten binnen samenwerkingsverband acht Achterhoekse gemeenten. Structureel onvoldoende budget om de taken op grond van de Participatiewet te kunnen bekostigen.

Participatiewet

Maatregel: N.v.t. Overschrijding budget minimabeleid.

Minimabeleid

Maatregel: N.V.T. (open einderegeling)

Aansprakelijkheid Inkoop- en contractmanagement

Risico op schadeclaims en/of mislopen aanbestedingsvoordelen. Maatregel:

72

Projecten en Investeringen Inrichten van een contractmanagementsysteem en betrekken van inkoopadviseur bij aanbestedingstrajecten.

Vergunningverlening, handhaving en toezicht

Aansprakelijkheid van gemeente voor schade tijdens een evenement als gevolg van toezicht falen. Aansprakelijkheid van gemeente voor schade na afgifte van een bouwvergunning. Maatregel: Risicoaansprakelijkheidsverzekering.

Ketenbeheer Misbruik en/of oneigenlijk gebruik van subsidies, niet voldoen aan prestatieafspraken. Gesubsidieerde instellingen

Maatregel: Periodiek contact tussen beleidsmedewerker en gesubsidieerde instelling.

Discontinuïteit zorg aan inwoners

Risico dat zorgaanbieders zich terugtrekken uit de markt of failliet gaan en de zorg duurder moet worden ingekocht. Maatregel: Periodiek contact tussen CLM en zorgaanbieder.

Verbonden partijen en deelnemingen De inkomsten uit detachering van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt is lager dan geraamd. SDOA

Maatregel: Focus op governance, actief managen van risico's, monitoren ontwikkelingen. Dividend is lager dan verwacht.

BNG (Bank Nederlandse Gemeenten)

Maatregel: N.v.t.

VNOG

Financieel tekort kan niet worden opgevangen binnen eigen begroting of weerstandsvermogen. Maatregel:

73

Verbonden partijen en deelnemingen Focus op governance, actief managen van risico's, monitoren ontwikkelingen. Risico dat door de gemeente verstrekte geldleningen niet (volledig) worden terugbetaald en/of aangesproken wordt op afgegeven garantstellingen. Garantstellingen en gewaarborgde geldleningen

Maatregel: Leningen en garanties worden enkel verstrekt aan door de gemeenteraad goedgekeurde derde partijen met uitzodering van de achtervang overeenkomst met WSW (Waarborgfonds Sociale Woningbouw)

Middelenmanagement Risico op lagere inkomsten uit bouwleges dan geraamd. Bouwleges

Maatregel: N.v.t. Niet realiseren taakstellende bezuinigingen.

Taakstellende bezuinigingen

Maatregel: Bewaking voorgang realisatie via reguliere tussentijdse rapportages.

Algemene Uitkering uit het Gemeenfonds

Risico is dat de inkomsten uit het Gemeentefonds afwijken van wat in de begroting geraamd is door: Ontwikkelingen in het accres (ontwikkeling van de netto gecorrigeerde rijksuitgaven); ontwikkelingen in de verdeelmaatstaven (bijvoorbeeld aantal inwoners/woonruimten); effecten van taakmutaties (bijvoorbeeld bij nieuwe taken voor gemeenten); effecten van onder- en overschrijdingen van het plafond van het BTW compensatiefonds; de mogelijkheid van een eenzijdige korting door een nieuw kabinet. Maatregel: Op de voet volgen van ontwikkelingen en tijdig vertalen van de circulaires naar de begroting.

Bundeling Uitkering Inkomensvoorziening Gemeenten (BUIG)

Bij een tekort op de bekostiging van de 3D's kan aanspraak worden gedaan op de vangnetregeling. Een eventueel tekort wordt aangevuld onder aftrek van een eigen risico. Maatregel: Aanvraag vangnetuitkering.

Financiering en rente risico

Hoewel de ECB vóór 2023 geen renteverhoging voorziet kan de stijgende inflatie en toenemende onzekerheid aanleiding zijn voor een stijging van

74

Verbonden partijen en deelnemingen de rente. Pas wanneer de inflatie een structurele werking krijgt (mede als gevolg van een bovengemiddelde stijging van de lonen en salarissen) wordt een rentestijging reëel teneinde de inflatie te beteugelen. Ook de door de ECB aangekondigde afbouw van het opkoopprogramma van staatsobligaties heeft een effect op de renteontwikkeling. Maatregel: Door een spreiding in de looptijden van de leningenportefeuille aan te brengen beheersen we het renterisico op de vaste schuld. Door onze langlopende financiering te realiseren binnen de kaders van de renterisiconorm wordt het renterisico van de langlopende schuld op verantwoorde wijze beheerst.

Bedrijfsvoering

Toename wachtgeld- en/of pensioenverplichtingen door (politieke) ontwikkelingen. Maatregel: N.v.t. Werving en ontslag van personeel.

Tekort aan gekwalificeerd personeel. Maatregel: 

Overdragen van kennis van oudere naar jongere collega's,



We werken aan goede (secundaire) arbeidsvoorwaarden om daarmee een aantrekkelijke werkgever te blijven.

Verschil tussen aanwezige en gewenste competenties (ontwikkeling ambtenaar 3.0). Beschikbaarheid gekwalificeerd personeel

Maatregel: We zetten het instrument strategische personeelsplanning in. We brengen in beeld welke formatie nu en in de toekomst nodig is. Daarnaast stellen we vast over welke competenties onze medewerkers moeten beschikken.

75

Bedrijfsvoering

Cybersecurity en privacy

Gemeenten zijn voor steeds meer beleidsterreinen verantwoordelijk en maken daarbij gebruik van de mogelijkheden van informatie-uitwisseling. Bij de uitwisseling van informatie kunnen beveiligings- en privacy risico’s voordoen die een groot impact kunnen hebben (financieel en imago). Maatregel: Informatiebeveiliging

Vanaf 1 januari 2020 hanteren we de Baseline Informatiebeveiliging Overheden als norm voor de informatieveiligheid in onze gemeente. De BIO is een doorontwikkeling van de BIG en is meer gericht op managen van de risico's. We voeren een baseline toets BIO uit en jaarlijks een audit uit conform de ENSIA systematiek. De mogelijkheid tot het verzekeren van schade als gevolg van security incidenten wordt onderzocht.

Wet- en regelgeving

Niet voldoen aan fiscale bepalingen met naheffing en boetes tot gevolg. Maatregel: Fiscale regels

Omgevingswet

Permanente educatie medewerkers financiën en periodieke scholing van budgethouders. Overleg met Belastingdienst en indien noodzakelijk inschakelen van een fiscalist.

Om de financiële impact van de invoering van de Omgevingswet te kunnen bepalen zou er naast het Dialoogmodel ook een landelijk Effectenmodel verschijnen om de financiële effecten in de exploitatiefase in beeld te kunnen brengen. Dit model komt er niet, maar wel een zogenaamde Werkwijze structurele effecten Omgevingswet. Maatregel: Een risicoanalyse uitvoeren mede aan de hand van het Dialoogmodel en de Werkwijze structurele effecten Omgevingswet om de financiële impact na invoeringsdatum in beeld te brengen.

Nadere toelichting van de belangrijkste financiële risico's Btw-compensatiefonds De ontwikkeling van het BTW-compensatiefonds (BCF) en het bijbehorende plafond leiden conform het

76

Financieel Akkoord Rijk/VNG met ingang van 2015 tot een toename of afname van de algemene uitkering uit het gemeentefonds. Bij overschrijding van dit maximum worden gemeenten gekort op hun uitkering uit het Gemeentefonds. Bij Miljoenennota 2022 werd de ruimte onder het plafond voor 2021 geraamd op € 243,168 miljoen Bij de definitieve afrekening blijkt deze ruimte te zijn toegenomen met € 134,975 miljoen. De verwachting is dan ook dat in 2023 de ruimte onder het plafond zal blijven. Het eventuele overschot wordt toegevoegd aan het gemeentefonds. Ontwikkeling van de algemene uitkering De algemene uitkering uit het gemeentefonds is in 2022 fors gestegen als gevolg van de ontwikkeling van het accres (met name door de hoge inflatie) en de extra middelen voor het sociaal domein. Ten opzichte van de primaire begroting 2022 ad € 50,7 miljoen bedraagt de totale uitkering uit het gemeentefonds voor 2022 € 55,1 miljoen. Een stijging van de algemene uitkering met € 4,4 miljoen. Deze trend zet zich ook in de jaren 2023, 2024 en 2025 voort. Daar staat tegenover dat de algemene uitkering in 2026 daalt met bijna € 3 miljoen welke het gevolg is van de wijziging van normeringsmethodiek welke het kabinet voorstelt.

Opschalingskorting De opschalingskorting is een aantal jaren opgenomen als drukmiddel om te komen tot grotere gemeenten (100.000+) Zowel in beleidsmatige als praktische zin is hier niets van terecht gekomen. Ook voor de periode 2022 tot en met 2025 is de opschalingskorting bevroren. Echter in het coalitieakkoord van het rijk wordt deze na 2025 alsnog ingevoerd, ondanks hevige protesten van VNG en gemeenten.

Openeinderegelingen Minimabeleid, schuldhulpverlening en leerlingenvervoer zijn zogenoemde open einderegelingen waarbij vooral de afgelopen jaren het beroep op de schuldhulpverlening aanzienlijk is toegenomen. Ook binnen de regeling leerlingenvervoer kunnen door omstandigheden de kosten aanzienlijk oplopen. Wmo De afgelopen jaren zien we de vraag naar professionele ondersteuning stijgen. Wat we al verwachtten, gebeurt: als mensen (vaak 75+) nu professionele ondersteuning nodig hebben, nadat ze eerst van het voorliggende veld gebruik hebben gemaakt, is er sprake van een zwaardere en complexere ondersteuningsvraag. Het is ook deze groep die, zoals het Rijk wilde, nu langer zelfstandig blijft wonen. Wij betalen daarvoor de rekening (o.a. door woningaanpassingen en hulp bij het huishouden). Ook de gevolgen van de Coronacrisis heeft voor een verdere verzwaring van de vraag geleid. Naast de toename van de hulpvraag hebben we ook te maken met de gevolgen van het Rijksbeleid. De toegenomen vraag als gevolg van het verlagen van de eigen bijdrage door het rijk heeft tot een structureel hogere vraag geleid. Landelijk is nog steeds een lobby gaande om deze maatregel ongedaan te maken. Het toepassen van de Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) reële prijs Wmo heeft structureel tot hogere kosten geleid terwijl de inkomsten niet zijn toegenomen.

Er is door het rijk in 2021 gewerkt aan een nieuwe verdeelsystematiek voor beschermd wonen vanuit 2023. Nog onduidelijk is welke financiële gevolgen dat voor Oost Gelre heeft. Dit mede omdat het samengaat met de doordecentralisatie en op/afbouw van regionale en lokale financieringsstromen. Er zal daarnaast ook een woonplaatsbeginsel worden ingevoerd. Jeugdzorg Als gemeente zijn we niet de enige verwijzer op grond van de jeugdwet maar wel verantwoordelijk voor alle kosten. Ook gecertificeerde instellingen (GI’s), huisartsen en kinderartsen kunnen doorverwijzen. Hier hebben wij dus beperkte invloed op de doorverwijzingen en dit vormt een risico. We zetten vol in op preventie en verdere samenwerking met de huisartsen (middels de Praktijkondersteuners Huisartsen). Doel is om te normaliseren en dure verwijzing naar tweedelijns zorg te voorkomen. De samenwerking met de huisartsen is inmiddels structureel waarbij zorgverzekeraar Menzis al co-financier functioneert. Met de GI’s worden afspraken gemaakt op Gelders niveau middels de Gelderse verbeteragenda. Doel is de dienstverlening te verbeteren waarbij ook de samenwerking (het samen optrekken) tussen gemeentelijke teams en de GI’s een belangrijk speerpunt is. Op verwijzingen binnen de jeugdzorg hebben we dus niet altijd invloed. Daarnaast zijn er zeer intensieve vormen van jeugdhulp die ook zeer kostbaar zijn, zoals Jeugdzorg Plus.

Door de wijziging va het woonplaatbeginsel in 2022 zijn de risico’s inmiddels wel beter in te schatten, maar we blijven

77

natuurlijk nog wel verantwoordelijk voor jeugdigen uit onze eigen gemeente. Ook deze (financiële) risico’s kunnen substantieel zijn. Dit zagen we ook in 2022 met een toename van een beroep op gesloten jeugdzorg. De tarieven voor jeugdzorg blijven in en aantal gevallen onder druk staan en kunnen voor een aantal zorgaanbieders ontoereikend zijn. Dit vormt mogelijk een risico voor de kwaliteit van de geleverde zorg en zorgcontinuïteit Participatiewet We willen bereiken dat zoveel mogelijk mensen deelnemen aan het arbeidsproces en in de samenleving. Dit gaan we bereiken door integratie van de taken in het sociaal domein. Niet de wet staat centraal maar de vraag van onze inwoners. Hiervoor hebben we 1 verordening voor het sociaal domein vastgesteld en hebben we de bestuursopdracht 'Samen aan het Stuur'. geïmplementeerd Dit heeft geleid tot een nieuw werkleerbedrijf per 1 januari 2022 maar nog belangrijker tot een nieuwe werkwijze waarbij de medewerkers van de het werkleerbedrijf onderdeel zijn van ons sociaal team. Wij zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van de Participatiewet. Deze uitvoering (zoals het verstrekken van uitkeringen en het zoveel mogelijk regulier aan het werk helpen van werkzoekenden) hebben wij bij de (GR) Werkleerbedrijf belegd. Wij dragen echter de financiële risico’s.