programmabegroting 2023-2026

Programmabegroting 2023-2026

2

3

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ............................................................................................................................................. 4 Financiële programmabegroting 2023 ........................................................................................................... 6 Bestaand beleid 2023 versus 2022 ............................................................................................................ 6 Voorstellen van nieuw beleid ..................................................................................................................... 7 Financieel begrotingsresultaat 2023 .......................................................................................................... 9 Incidentele baten en lasten bestaand beleid .............................................................................................. 9 Structurele toevoegingen en onttrekkingen reserves................................................................................ 10 Meerjarenbeeld ....................................................................................................................................... 10 Meerjarenperspectief 2023-2026 .............................................................................................................

11 Reservepositie ........................................................................................................................................ 12 Begroting 2023 versus begroting 2022 .................................................................................................... 14 Verbonden partijen .................................................................................................................................. 16 Beleidsbegroting - programmaplan .............................................................................................................. 25 Programma 1 - Wonen ............................................................................................................................ 25 Ruimtelijke ontwikkeling ...................................................................................................................... 25 Woningbouw en bouwen ..................................................................................................................... 26 Onze omgeving, ons landschap........................................................................................................... 27 Duurzaamheid en energieneutraal .......................................................................................................

29 Beleidsindicatoren ............................................................................................................................... 31 Middelen: wat mag het kosten? ........................................................................................................... 32 Voorstellen van nieuw beleid voor het jaar 2023 .................................................................................. 34 Programma 2 - Welzijn ............................................................................................................................ 37 Gezonde leefstijl.................................................................................................................................. 38 Iedereen doet mee .............................................................................................................................. 38 Goed onderwijs voor iedereen ......................................................................................................... 39 Iedereen draagt bij naar vermogen .................................................................................................. 39 Kinderen en jongeren groeien veilig en gezond op ...........................................................................

40 Ontmoeten voor iedereen ................................................................................................................ 41 Oost Gelre is een inclusieve gemeente ............................................................................................ 42 Oost Gelre staat voor kunst en cultuur ............................................................................................. 42 Thuis wonen en participeren als het kan .......................................................................................... 43 Een duwtje in de rug............................................................................................................................ 44 Meedoen met een beetje hulp.......................................................................................................... 44 Opgroeien en ontwikkelen met een beetje hulp ................................................................................ 45 Thuiswonen met een beetje hulp ..................................................................................................... 46 Zorg voor wie dat nodig heeft .............................................................................................................. 46 Goede zorg voor iedereen ...............................................................................................................

47 Zorg bij thuiswonen en participeren ................................................................................................. 47

4

Zorg bij veilig en gezond opgroeien ................................................................................................. 48 Beleidsindicatoren ............................................................................................................................... 49 Middelen: wat mag het kosten? ........................................................................................................... 51 Voorstellen van nieuw beleid voor het jaar 2023 .................................................................................. 52 Programma 3 - Werken ........................................................................................................................... 54 Sterke lokale economie ....................................................................................................................... 54 Bereikbaarheid en Smart Mobility ........................................................................................................ 56 Beleidsindicatoren ............................................................................................................................... 57 Middelen: wat mag het kosten? ...........................................................................................................

58 Voorstellen van nieuw beleid voor het jaar 2023 .................................................................................. 59 Programma 4 - Dienstverlening ............................................................................................................... 60 Integrale veiligheid en ondermijning ..................................................................................................... 60 Regionale en grensoverschrijdende samenwerking ............................................................................. 60 Dienstverlenend en meedenkend ........................................................................................................ 61 Financieel gezond ............................................................................................................................... 62 Beleidsindicatoren ............................................................................................................................... 63 Middelen: wat mag het kosten? ........................................................................................................... 64 Voorstellen voor nieuw beleid voor het jaar 2023 ................................................................................. 66 Algemene dekkingsmiddelen, overhead, heffing VPB en onvoorzien ...........................................................

67 Paragrafen .................................................................................................................................................. 69 Inleiding .................................................................................................................................................. 69 Paragraaf 1: Weerstandsvermogen en risicobeheersing .......................................................................... 69 Paragraaf 2: Verbonden partijen en participaties ..................................................................................... 81 Paragraaf 3: Bedrijfsvoering .................................................................................................................... 95 Paragraaf 4: Financiering ...................................................................................................................... 100 Paragraaf 5: Onderhoud kapitaalgoederen ............................................................................................ 104 Paragraaf 6: Grondbeleid ...................................................................................................................... 108 Paragraaf 7: Lokale heffingen................................................................................................................

111 EMU-saldo ................................................................................................................................................ 120 Geprognotiseerde balans .......................................................................................................................... 122 Bijlagen..................................................................................................................................................... 125 Bijlage 1: Voorstellen van nieuw beleid voor de periode 2023-2026 ....................................................... 125 Bijlage 2: Bijlage bij paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing .............................................. 146 Bijlage 3: BBV Beleidsindicatoren.......................................................................................................... 147 Bijlage 4: Lijst met afkortingen ............................................................................................................... 150

5

Financiële programmabegroting 2023 Bestaand beleid 2023 versus 2022 In deze paragraaf geven we op hoofdlijnen de afwijkingen tussen de Programmabegroting 2023 en Programmabegroting 2022 weer. Bedragen x € 1.000

Jaarrekening 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Programma Uitgaven Inkomsten Saldo Uitgaven Inkomsten Saldo Uitgaven Inkomsten Saldo

1. Wonen

-17.558

8.225 -9.333

-16.709

7.086 -9.623

-16.278

7.236 -9.042

2. Welzijn

-47.567

8.917

38.650

-45.063

8.080

36.983

-43.107

6.098

37.009

3. Werken

-1.328

992

-336

-2.909

3.563

653

-1.504

1.213

-291

4. Dienstverlening

-4.925

875 -4.050

-6.220

581 -5.639

-6.148

490 -5.658

Algemene dekkingsmiddelen

-602

61.809 61.207

-585

63.006 62.421

-683

64.361 63.678

-9.676

441 -9.235

-11.952

432

11.520

-10.359

15

0 -1.067

Overhead Onvoorzien

10.343

0

0

0

-67

0

-67

-1.067

-128

0

-128

-126

0

-126

-30

0

-30

Saldo van baten en lasten

-81.784

81.260

-524

-83.631

82.748

-884

-79.176

79.413

237

Mutaties reserves programma 1

-770

2.789 2.019

0

5.030

5.030

0

270

270

Mutaties reserves programma 2

-578

999

421

0

1.365

1.365

0

115

115

Mutaties reserves programma 3

0

570

570

0

540

540

0

0

0

Mutaties reserves programma 4

-944

1.1549

605

-3.282

795 -2.487

-788

867

79

87.167 3.090

-86.913

-79.964

80.665

701

Heffing Vennootschapsbelasting (VPB)

Geraamd resultaat

-84.077

90.478

3.564

6

Wat u in bovenstaande tabel kunt herleiden, is het structurele begrotingsresultaat voor 2023. In dit begrotingsresultaat is rekening gehouden met de verwachte inflatie voor 2023. Deze is begroot op de post onvoorzien, gezien de onzekerheden die spelen op dit moment. In de mutaties van de begroting 2022 is de begrotingswijziging in het kader van de bestuursrapportage meegenomen. De verwachte effecten voor coronacrisis en oorlog in Oekraïne in 2023 zijn niet in de tabel opgenomen. Onderstaande vergelijking is gebaseerd op het structurele begrotingsresultaat 2023 en 2022. De Programmabegroting 2022, inclusief wijzigingen De Programmabegroting 2023 bestaand beleid

€ 3.564.000 €

701.000

T.o.v. 2022 is sprake van een verslechtering van het structurele resultaat met

€ 2.863.000

De grote afwijkingen ten opzichte van de programmabegroting 2022 vloeien in het bijzonder voort uit incidentele bij- en aframingen in de begroting 2022. Deze zijn onder andere het gevolg van het vooruitschuiven van werkzaamheden, als gevolg van de inflatie en personele krapte.

Voorstellen van nieuw beleid De voorstellen voor nieuw beleid worden onderverdeeld in autonome ontwikkelingen (c.q. reeds genomen besluiten) en nieuw beleid. Beide leiden tot het volgende beslag op middelen. In bijlage 3 vindt u de uitwerking van de voorstellen van nieuw beleid per programma.

Investeringsniveau (x € 1.000) Programma

2023

2024

2025

2026

1. Wonen - autonome ontwikkelingen

2.269

7.773

6.684

3.967

260

0

200

2.200

7.343

5.600

0

0

2. Welzijn - nieuw beleid

90

0

0

0

3. Werken - autonome ontwikkelingen

0

0

0

0

3. Werken - nieuw beleid

0

0

0

0

4. Dienstverlening - autonome ontwikkelingen

0

0

0

0

4. Dienstverlening - nieuw beleid

0

0

0

0

1. Wonen - nieuw beleid 2. Welzijn - autonome ontwikkelingen

7

Programma

2023

2024

2025

2026

Totaal investeringsniveau nieuw beleid

9.962

13.373

6.884

6.167

Budgettaire lasten (x € 1.000) Programma

2023

2024

2025

2026

1. Wonen - autonome ontwikkelingen

538

1.031

1.413

1.369

1. Wonen - nieuw beleid

80

75

25

169

2. Welzijn - autonome ontwikkelingen

137

431

646

646

2. Welzijn - nieuw beleid

707

522

292

272

3. Werken - autonome ontwikkelingen

125

125

50

0

3. Werken - nieuw beleid

97

97

97

97

4. Dienstverlening - autonome ontwikkelingen

80

107

100

100

4. Dienstverlening - nieuw beleid

730

600

600

600

Totaal budgettaire lasten nieuw beleid

2.494

2.988

3.223

3.253

Dekking uit reserve

1.434

1.051

652

497

Dekking uit voorziening riolering

75

224

365

387

Totaal dekking t.l.v. reserves & voorzieningen

1.509

1.275

1.017

884

985

1.713

2.206

2.369

Netto budgettaire jaarlasten nieuw beleid

8

Belangrijke items zijn onder andere onderwijshuisvesting Groenlo, zorg en participatie in het bijzonder gericht op samenwerking, preventie en langer zelfstandig thuis wonen, andere versterking sociaal team, sportbeleid, cultuurbeleid, vervanging firewalls, leaderprojecten en verduurzaming rioolbeheer.

Financieel begrotingsresultaat 2023 Op basis van de Programmabegroting 2023, voorstellen van nieuw beleid (besluit en noodzakelijk) en het dekkingsplan ontstaat het volgende financiële beeld voor het jaar 2023 (x € 1.000).

Financieel resultaat bestaand beleid programmabegroting 2023

€ 701

Correctie kapitaallasten en inflatoire verhoging ozb en leges

€ 359

Structureel resultaat bestaand beleid

€ 1.060

Voorstellen van nieuw beleid 2023

€ -985

Subtotaal

€ 75

Structureel dekkingsplan 2023

€0

Voordelig begrotingsresultaat 2023

€ 75

In het voordelige begrotingsresultaat 2023 is rekening gehouden met: - Een inflatie van circa € 1 miljoen op de gehele begroting. Deze is opgenomen in de post onvoorzien, omdat het op dit moment erg onduidelijk is, welke posten het hardst worden getroffen door de hoge inflatie. Gedurende 2023 zal daarom dit bedrag ingezet worden op de taakvelden/programma's waar dit nodig is. - De ozb en leges zijn met 2% verhoogd. Dit percentage is voorgaande jaren gehanteerd als inflatiecorrectie. Gezien de hoge inflatie op dit moment en de onduidelijkheden voor de toekomst wordt voorgesteld de trendmatige verhoging op 2% te zetten om daarmee de burgers en bedrijven niet zwaarder te belasten gezien de hoge kosten waarmee elke burger en bedrijf reeds wordt geconfronteerd. - Alle lopende kredieten zijn in 2022 beoordeeld met de bestuursrapportage. Hieruit kwam naar voren dat enkele grote projecten pas over enkele jaren gaan lopen. De kapitaallasten van deze kredieten zijn daarom voor 2023 gecorrigeerd.

Incidentele baten en lasten bestaand beleid Het overzicht van de incidentele baten en lasten biedt inzicht welke incidentele lasten deel uitmaken van de totale baten en lasten (x € 1.000).

9

2023

2024

2025

2026

1. Wonen

32

2. Welzijn

52

52

4. Dienstverlening

27

22

22

Incidentele lasten

111

74

22

0

Structurele toevoegingen en onttrekkingen reserves Onderstaand overzicht geeft u inzicht in de structurele mutaties van de reserves. De belangrijkste mutatie betreft de bespaarde rente (x € 1.000).

Bespaarde rente reserves Kapitaallasten school Flierbeek en Hamalandschool, reserve onderwijshuisvesting (mutatie loopt af in 2036) Totaal

Toevoeging

Onttrekking

Saldo

-747

788

41

0

115

115

-747

903

156

Meerjarenbeeld In de Meerjarenbegroting hanteren wij de volgende uitgangspunten:

Ontwikkeling prijsstijgingen en loonkosten In de Meerjarenbegroting houden wij rekening met constante prijzen. We houden dus geen rekening met inflatie en loonsomontwikkeling. Voor de loonkostenaanpassing gaan we uit van 1,9% in 2023.

Algemene uitkering uit het gemeentefonds - Zoals gebruikelijk is de meicirculaire gehanteerd voor de berekening van de algemene uitkering voor de programmabegroting. Een belangrijke ontwikkeling hierbij is dat het rijk door de positieve bijstellingen op de

10

rijksbegroting voor prijsontwikkelingen het accres stijgt. Als gevolg van de stijging van het accres loopt de omvang van de algemene uitkering landelijk op van € 1 miljard in 2022 naar € 4,5 miljard in 2025. Conform de normeringsmethodiek is de algemene uitkering gekoppeld aan de ontwikkeling van de rijksbegroting. Opgemerkt zij dat de stijging van de rijksuitgaven voor defensie (als gevolg van de oorlog in Oekraïne) niet meetellen in de zogenoemde accresrelevante uitgaven en dus geen effect hebben op de algemene uitkering. - Wijziging van de normeringsmethodiek: In het coalitieakkoord van het kabinet is vanaf 2026 het accres vastgezet op een plus van € 1 miljard boven op de stand van de Miljoenennota 2022. Het effect voor de gemeenten is dat de algemene uitkering in 2026 daalt met ruim € 2,4 miljard ten opzichte van 2025. Hiermee legt het kabinet een gigantische opdracht bij de gemeenten om financieel het hoofd boven water te houden. - Jeugdzorg: In het rijks coalitieakkoord is een extra besparing in het jeugddomein opgenomen met een omvang van € 100 miljoen in 2024, oplopend naar € 500 miljoen in 2025 en 2026, en structureel € 511 miljoen vanaf 2027. Het kabinet heeft besloten dat deze besparing een Rijksverantwoordelijkheid is.

Het gaat daarbij om maatregelen waardoor gemeenten minder middelen nodig hebben of waarbij alternatieve inkomsten gegenereerd worden door middel van de invoering van een eigen bijdrage. Ook draagt het Rijk het budgettaire risico ingeval (een deel van) deze maatregelen geen of niet tijdig doorgang. - Nieuwe verdeling gemeentefonds per 2023: De afgelopen jaren heeft het ministerie samen met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), gemeenten en de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) gewerkt aan de nieuwe verdeling van het gemeentefonds. Op 6 april jl. zijn de Tweede Kamer en gemeenten door de fondsbeheerders geïnformeerd over de invoering van de nieuwe verdeling per 1 januari 2023. Voor de gemeente Oost Gelre is sprake van een lichte verbetering van € 15,49 per inwoner. Gelet op het groeipad, hierbij wordt middels 2 stappen het bedrag verhoogd. Dit betekent voor 2023 een verhoging van circa € 230.000 en vervolgens voor 2024 circa € 460.000. - Opschalingskorting: Het kabinet heeft besloten deze kabinetsperiode voor zowel gemeenten als provincies de oploop van de opschalingskorting te schrappen voor de periode 2022 tot en met 2025. Echter voor 2026 en 2027 is de opschalingskorting wederom opgenomen. Landelijk gaat het hierbij om een bedrag van € 675 miljoen.

- Volkshuisvesting en Woningbouwimpuls: In het rijks coalitieakkoord zijn middelen voor de woningbouwimpuls (10 x € 100 miljoen) en voor de volkshuisvesting (4 x € 150 miljoen) opgenomen. Deze middelen worden voor de jaren 2023 tot en met 2025 onttrokken aan het voor die jaren gereserveerde accres. Met andere woorden de gemeenten worden gekort op de algemene uitkering voor de stimulering van woningbouw / volkshuisvesting om vervolgens een aanvraag te moeten doen voor beide onderdelen. Belastingdruk Wij houden vanaf 2023 rekening met een jaarlijkse trendmatige verhoging van 2% voor de onroerendezaakbelasting (OZB) ad € 135.000. Er wordt geen extra verhoging voorgesteld. Jaren 2024-2026 Voor de jaren 2024-2026 wordt gewerkt met constante prijzen.

Meerjarenperspectief 2023-2026 Doorrekening van het meerjarenperspectief leidt tot het volgende financieel overzicht (x € 1.000).

Begrotingsuitkomst lopend jaar

2023

2024

2025

2026

701

1.060

2.269

4.704

11

jaarlijkse autonome ontwikkelingen uitgaven vrijval kapitaallasten

200

ontwikkeling prijzen

143

-200

0

-300

-300

-300

1.207

2.776

-2.906

jaarlijkse autonome ontwikkelingen inkomsten algemene uitkering uit het gemeentefonds trendmatige verhoging OZB

135

135

135

135

trendmatige verhoging leges

24

24

24

24

1.060

2.269

4.704

1.657

-985

-1.713

-2.206

-2.369

0

0

0

556

2.498

-712

subtotaal Netto budgettaire last nieuw beleid Cumulatief dekkingsplan

Begrotingsresultaat

75

Reservepositie Hierna volgt een opsomming van de stand van de eigen financieringsmiddelen per 1 januari 2022 en 1 januari 2023. Hierbij maken we onderscheid tussen algemene reserves, bestemmingsreserves en voorzieningen (x € 1.000).

12

2022

2023

Algemene reserve - waarvan geblokkeerd

23.352

22.671

- waarvan vrij besteedbaar

4.359

5.199

Bestemmingsreserves

12.421

11.553

Voorzieningen

11.096

10.893

Totaal reserves en voorzieningen

51.228

50.316

Naast een structureel sluitende Meerjarenbegroting is het voor de robuustheid van de gemeentelijke financiële positie noodzakelijk dat we over een vrij besteedbare reserve beschikken. Die moet minimaal gelijk zijn aan de uitgangspunten in de nota risicomanagement en het financieel weerstandsvermogen. De minimaal benodigde weerstandscapaciteit € 2,5 miljoen. Voor zowel 2022 als 2023 is de algemene reserve vrij besteedbaar ruim boven de grens. Op basis van de voorstellen kennen de reservepositie en de weerstandsnorm de volgende ontwikkeling (x € 1.000): 2023

2024

2025

2026

Vrije besteedbare reserves

4.351

4.348

6.457

5.553

Beschikbare weerstandscapaciteit

5.718

5.716

7.824

6.921

Benodigde weerstandscapaciteit

-2.500

-2.500

-2.500

-2.500

Weerstandscapaciteit boven de norm

3.218

3.216

5.324

4.421

Ontwikkeling algemene uitkering

De ontwikkelingen in het sociaal domein dwingen ons om hiervoor een taakstelling op te nemen. Wij hebben de voorlopige effecten van de meicirculaire in het meerjarenperspectief meegenomen (x € 1.000).

13

2024

2025

2026

Ontwikkeling algemene uitkering

1.416

4.334

1.575

Ontwikkeling integratie uitkering

-209

-343

-491

Ontwikkeling decentralisatie uitkeringen

0

-7

-7

Ontwikkeling cumulatief (t.o.v. 2023)

1.207

3.984

1.077

Begroting 2023 versus begroting 2022 Programma 1: Wonen Lasten Bedragen x €1.000 Exploitatie

Primitieve begroting 2023

Begroting 2022 4.391

TV2.1

2.1 Verkeer en vervoer

5.004

TV5.5

5.5 Cultureel erfgoed

192

718

TV5.7

5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie

2.582

2.650

TV7.2

7.2 Riolering

2.664

2.597

TV7.3

7.3 Afval

2.472

2.578

TV7.4

7.4 Milieubeheer

1.655

1.939

TV8.1

8.1 Ruimtelijke ordening

901

1.052

TV8.3

8.3 Wonen en bouwen

811

837

16.281

16.762

Primitieve begroting 2023

Begroting 2022

-218

-99

Gerealiseerd resultaat

Baten Bedragen x €1.000 Exploitatie TV2.1

2.1 Verkeer en vervoer

TV5.7

5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie

TV7.2

-1

-1

7.2 Riolering

-3.294

-2.794

TV7.3

7.3 Afval

-3.130

-2.940

TV7.4

7.4 Milieubeheer

-3

-3

TV8.1

8.1 Ruimtelijke ordening

-252

-252

TV8.3

8.3 Wonen en bouwen

-339

-906

-7.236

-6.995

Gerealiseerd resultaat

Programma 2: Welzijn Lasten

14

Bedragen x €1.000 Exploitatie

Primitieve begroting 2023

Begroting 2022

TV4.2

4.2 Onderwijshuisvesting

2.698

2.742

TV4.3

4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

1.255

1.504

TV5.1

5.1 Sportbeleid en activering

TV5.2

5.2 Sportaccommodaties

TV5.3 TV5.4

332

552

1.603

1.584

5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

261

368

5.4 Musea

279

274

TV5.6

5.6 Media

535

558

TV6.1

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

1.740

2.809

TV6.2

6.2 Wijkteams

1.846

1.971

TV6.3

6.3 Inkomensregelingen

5.434

5.811

TV6.4

6.4 Begeleide participatie

7.820

8.159

TV6.5

6.5 Arbeidsparticipatie

2.118

956

TV6.6

6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)

1.973

1.845

TV6.71

6.71 Maatwerkdienstverlening 18+

6.289

6.497

TV6.72

6.72 Maatwerkdienstverlening 18-

7.418

7.926

TV6.82

6.82 Geëscaleerde zorg 18-

792

770

TV7.1

7.1 Volksgezondheid

714

749

43.107

45.073

Primitieve begroting 2023

Begroting 2022

-135

-182

Gerealiseerd resultaat

Baten Bedragen x €1.000 Exploitatie TV4.3

4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

TV5.1

5.1 Sportbeleid en activering

TV5.2

5.2 Sportaccommodaties

TV5.3 TV5.6

0

-98

-154

-114

5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

-4

-4

5.6 Media

-5

-5

TV6.1

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

-63

-1.124

TV6.2

6.2 Wijkteams

-11

-441

TV6.3

6.3 Inkomensregelingen

-4.150

-4.356

TV6.4

6.4 Begeleide participatie

-1.222

-1.363

TV6.6

6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)

-162

-200

TV6.71

6.71 Maatwerkdienstverlening 18+

-192

-192

-6.098

-8.080

Primitieve begroting 2023

Begroting 2022

Gerealiseerd resultaat

Programma 3: Werken Lasten Bedragen x €1.000 Exploitatie TV3.1

3.1 Economische ontwikkeling

109

126

TV3.2

3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur

451

544

TV3.3

3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

140

139

TV3.4

3.4 Economische promotie

685

653

TV8.2

8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)

118

1.448

1.504

2.909

Gerealiseerd resultaat

15

Baten Bedragen x €1.000 Exploitatie

Primitieve begroting 2023

Begroting 2022 -1.240

TV3.2

3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur

-396

TV3.3

3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

-19

-19

TV3.4

3.4 Economische promotie

-788

-768

TV8.2

8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)

Gerealiseerd resultaat

-9

-1.535

-1.213

-3.563

Primitieve begroting 2023

Begroting 2022

Programma 4: Dienstverlening Lasten Bedragen x €1.000 Exploitatie TV0.1

0.1 Bestuur

1.771

1.892

TV0.2

0.2 Burgerzaken

1.016

926

TV0.3

0.3 Beheer overige gebouwen en gronden

TV0.8

388

443

0.8 Overige baten en lasten

1.067

3.027

TV1.1

1.1 Crisisbeheersing en brandweer

2.055

2.002

TV1.2

1.2 Openbare orde en veiligheid

817

810

TV7.5

7.5 Begraafplaatsen en crematoria

2

2

7.114

9.102

Primitieve begroting 2023

Begroting 2022

Gerealiseerd resultaat

Baten Bedragen x €1.000 Exploitatie TV0.2

0.2 Burgerzaken

-254

-214

TV0.3

0.3 Beheer overige gebouwen en gronden

-169

-301

TV1.1

1.1 Crisisbeheersing en brandweer

-49

-49

TV1.2

1.2 Openbare orde en veiligheid

-17

-17

-490

-581

Gerealiseerd resultaat

Verbonden partijen

16

Overzicht verbonden partijen 1. De volgens de Vestigingsplaat Openbaar belang rekenkamer s gedefinieerde verbonden partijen met een bestuurlijk en aanmerkelijk financieel belang.

Bestuurlijke relatie

Collegevertegenwoordigi Aantal ng deelnemers

Eigen vermogen

Vreemd vermogen

veranderin resultaa g belang t Financiël e bijdrage

begin dienstjaar

eind dienstjaar

begin eind dienstjaar dienstjaar dienstjaar

6.591.000

6.267.000 19.597.00 19.401.00 geen 0 0

Gemeenschappelij ke regelingen Regio Achterhoek

Doetinchem

Regio Achterhoek zet AB-Bestuurslid Burgemeester A. 7 gemeenten zich in voor een Bronsvoort, Plv. duurzaam vitale, Wethouder B. Porskamp aantrekkelijke en gezonde regio door samen met andere partners (bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties) de Achterhoekvisie 2030 en jaarplannen uit te voeren. Met deze agenda wil de regio een antwoord bieden op diverse ontwikkelingen die op de Achterhoek afkomen, zoals demografische krimp, economische uitdagingen en klimaat- en milieuproblematiek. Door krachten te bundelen en slimme verbindingen te leggen kan de Achterhoek vitaal gehouden worden. Via Regio Achterhoek wordt er gewerkt aan een coöperatieve regio die nieuwe, onverwachte oplossingen ontwikkelt en toepast. Daarnaast

0

210.756

17

zal invulling gegeven worden aan de Regio Deal Achterhoek die de regio heeft gesloten met het Rijk en waarmee een (extra) impuls gegeven wordt aan de regionale opgaven waar gemeenten voor staan. Veiligheidsregio Noord- en OostGelderland

Apeldoorn

De veiligheidsregio AB-Bestuurslid Burgemeester A. werkt in nauw Bronsvoort, Plv. overleg met Wethouder J. maatschappelijke Hoenderboom partners aan een veilige leefomgeving. Zeven dagen per week, 24 uur per dag ligt de focus op het beheersen van risico's en het bestrijden van incidenten. Voortdurend goed voorbereid zijn in samenspraak met burgers, bedrijven en instellingen in de regio Noord- en Oost-Gelderland

22 gemeenten 13.570.00 12.325.000 43.635.00 46.547.00 geen 0 0 0

0 1.781.00 0

Omgevingsdienst Achterhoek (ODA)

Hengelo (Gld)

De Omgevingsdienst AB-Bestuurslid AB lid: Wethouder B. Achterhoek is voor Porskamp overheden in deze regio (en namens deze overheden ook voor bedrijven en burgers) hèt aanspreekpunt voor vraagstukken op het gebied van milieu. De adviseurs bieden hoogwaardige kennis en expertise aan op het gebied van vergunningverlening, toezicht, handhaving en milieuadvies. Door de bundeling van kennis, de korte lijnen en het snel en

8 gemeenten

0 1.192.20 0

150.000

210.000 1.060.000 1.050.000 geen

18

efficiënt werken zijn de geleverde producten steeds van hoog niveau. Het doel van de ODA is om samen met haar opdrachtgevers zich dagelijks in te zetten voor een gezonde, schone en veilige leefomgeving voor de inwoners en bedrijven in haar werkgebied. Plv lid: Wethouder J. Hoenderboom Erfgoed Centrum Doetinchem Achterhoek Liemers (ECAL)

Het Erfgoedcentrum AB Bestuurslid Lid: Wethouder J. Achterhoek Liemers Hoenderboom beheert het archief van de acht Achterhoekse gemeenten Aalten, Berkelland, Bronckhorst, Doetinchem, Montferland, Oost Gelre, Oude IJsselstreek en Winterswijk. Voor deze gemeenten bewaart het Erfgoedcentrum historische informatie en stelt deze beschikbaar. Het beschikbaar stellen gebeurt via de website of op de studiezaal. De komende jaren zal het archief naast papieren informatie meer en meer digitale informatie bevatten.

8 gemeenten

13.739

175.946

571.933

532.330 geen

38.207

163.639

Plv lid: Wethouder E. Dusseldorp 1. De volgens de Vestigingsplaat Openbaar belang rekenkamer s gedefinieerde verbonden partijen met een bestuurlijk

Bestuurlijke relatie

Collegevertegenwoordigi Aantal ng deelnemers

Eigen vermogen

Vreemd vermogen

veranderin resultaa g belang t Financiël e bijdrage

19

en aanmerkelijk financieel belang.

Fijnder

Groenlo

DB-Bestuurslid AB lid 1: Wethouder E. De dienst is van en voor de gemeenten Dusseldorp (Berkelland, Oost Gelre en Winterswijk); De dienst staat voor maximale zelfstandigheid op het gebied van arbeid, inkomen en participatie; De dienst is klantgericht, resultaatgericht en levert in haar samenwerking met partners maatwerk; De dienst voert de opgedragen taken uit met betrokken, professioneel en kwalitatief goed personeel; De dienst heeft ambitie en wenst een voortrekkersrol te vervullen

begin dienstjaar

eind dienstjaar

begin eind dienstjaar dienstjaar dienstjaar

3 gemeenten

3.139.000

3.139.000 11.080.00 10.830.00 geen 0 0

22 gemeenten

892.100

928.500 14.591.30 14.728.10 geen 0 0

0 8.856.00 0

AB lid 2: Wethouder A. Schuten AB-Bestuurslid Plv lid 1: Wethouder J. Hoenderboom Plv lid 2: Wethouder B. Porskamp Stadsbank Oost Nederland

Enschede

De Stadsbank Oost AB-Bestuurslid Lid: Wethouder E. Nederland is een Dusseldorp Gemeenschappelijke Regeling ‘van en voor’ gemeenten. De missie is om financiële weerbaarheid en eigen kracht van huishoudens te versterken. Dit doen door voortdurend te bouwen aan een betrouwbare, transparante en

0

181.045

20

kwalitatief hoogwaardige uitvoeringsorganisati e, die samen met klanten duurzame resultaten boekt en zich daarover altijd maatschappelijk verantwoordt. Plv lid: Wethouder vA. Schutten GGD Noord- Oost Gelderland

Warnsveld

AB-Bestuurslid AB lid: Wethouder E. De GGD is de gezondheidsdienst Dusseldorp van en voor de gemeenten Aalten, Apeldoorn, Berkelland, Bronckhorst, Brummen, Doetinchem, Elburg, Epe, Ermelo, Hattem, Harderwijk, Heerde, Lochem, Montferland, Nunspeet, Oldebroek, Oost Gelre, Oude IJsselstreek, Putten, Voorst, Winterswijk en Zutphen. Centraal bij de GGD staat preventie: het voorkomen van ziekten in de regio.

22 gemeenten 2.405.000

2.205.000 2.790.000 2.485.000 geen

5.000

3.139

Plv lid: Burgemeester A. Bronsvoort Naamloze, Commanditaire en Besloten Vennootschappen en verenigingen

Vestigingsplaat Openbaar belang s

Bestuurlijke relatie

Collegevertegenwoordigi Aantal ng deelnemers

Eigen vermogen

begin eind dienstjaar dienstjaar Gebiedsondernemin Groenlo g Laarberg CV

Laarberg is het Vennoot regionale bedrijvenpark in het oostelijke deel van de Achterhoek. Door een bundeling van krachten kunnen we de

Vert : Wethouder A. Schutten

2 gemeenten

Vreemd vermogen

veranderin resultaa g belang t Financiël e bijdrage

begin eind dienstjaar dienstjaar dienstjaar 48% aandelen

21

concurrentiepositie van de regio waarborgen, verstevigen en verbeteren. Met ruimte voor ondernemingen tot en met milieucategorie 5 Gebiedsondernemin Groenlo g Laarberg BV

Laarberg is het regionale bedrijvenpark in het oostelijke deel van de Achterhoek. Door een bundeling van krachten kunnen we de concurrentiepositie van de regio waarborgen, verstevigen en verbeteren. Met ruimte voor ondernemingen tot en met milieucategorie 5

Lid raad van Vert : Wethouder A. commissarisse Schutten n Aandeelhoude r

2 gemeenten

48% aandelen

Niet in kaart gebracht

395.494 aandelen

Niet in kaart gebracht

Ca. 2.500

Plv vert: Wethouder J. Hoenderboom Alliander NV

Aandeelhoude Vert: Wethouder A. r Schutten Plv vert: Wethouder B. Porskamp

Nuval Platform

Lid vereniging Vert: Wethouder A. Schutten Plv vert: Wethouder B. Porskamp

Vitens NV

Aandeelhoude Vert: Wethouder A. r Schutten

Niet in kaart gebracht

€ 533,3 miljoen

€ € 1293 557,1miljoe miljoen n

€ 1340 miljoen

18.693 aandelen

Plv vert: Wethouder B. Porskamp NV ROVA

Zwolle

ROVA is een duurzaam dienstenbedrijf dat voor de aandeelhoudende gemeenten zorg draagt voor de

Aandeelhoude Vert: Wethouder B. r Porskamp

20 gemeenten en 2 regio’s (IJssel-Vecht en Afvalverwerkin g Utrecht)

295 aandelen

22

inzameling van het huishoudelijk afval en het onderhoud van de openbare ruimte. De missie van de ROVA is om zorg te dragen voor een schone en duurzame leefomgeving voor de inwoners van de aandeelhoudende gemeenten. De ROVA is actief voor 23 gemeenten verdeeld in 3 regio's: IJssel-Vecht, Achterhoek en Eemland. Plv vert: Wethouder A. Schutten AGEM

Doetinchem

coöperatieve Enschede vereniging “Dimpact” u.a.

Lid vereniging Vert: Wethouder B. Porskamp

8 gemeenten

Lid vereniging Vert: Wethouder J. Gemeenten staan Hoenderboom allemaal voor dezelfde uitdagingen, zoals digitalisering, antwoo rd geven, zaakgericht werken en ketensamenwerking. Elke gemeente heeft daarbij te kampen met onvoldoende middelen, kennis en capaciteit. Samenwerken met elkaar ligt dan voor de hand. Dimpact is een coöperatieve vereniging 100% van, voor en door gemeenten. De Dimpact-gemeenten hebben de handen ineen geslagen om vraagstukken rondom dienstverlening en bedrijfsvoering gezamenlijk op te pakken.

Thans 31 gemeenten lid

23

Plv vert: Wethouder A. Schutten

24

Beleidsbegroting - programmaplan Programma 1 - Wonen Leeswijzer Programma 1 omvat het thema Wonen. Naast de aanstaande Omgevingswet, de verdere uitrol van Geef Lichtenvoorde Kleur! en Programma Stad Groenlo spelen er veel meer verschillende ontwikkelingen die het komende jaar aandacht vragen van het gemeentebestuur en de ambtelijke organisatie. Daarbij willen we een viertal speerpunten benoemen: 

Ontwikkeling van een visie en beleidskader voor het buitengebied. Er komen veel veranderingen op het buitengebied. Veranderingen ten aanzien van (agrarische) bedrijfsvoering, initiatieven in het kader van de klimaatdoelstellingen en dergelijke vragen om aandacht en daadkracht van onze gemeente.



Doorontwikkeling van woningbouw in alle kernen. Er zijn nieuwe kaders ontwikkeld voor woningbouw in de kleine kernen en Groenlo en Lichtenvoorde. Daarnaast zijn er verruimde mogelijkheden voor functieverandering van agrarische erven nabij de kernen (woondroebel-beleid). Inmiddels zijn op basis van deze kaders in iedere kleine kern één of meerdere woningbouwplannen in ontwikkeling of uitvoering.



Opstellen van Omgevingsvisie en aanpalend beleid. In het verlengde van de Omgevingswet en de voorgaande 2 punten wordt energie gestoken in het ontwikkelen van een Omgevingsvisie.



Regionale Energie Strategie Achterhoek. Duurzaamheid en energiedoelstellingen zijn geen zaak voor gemeenten alleen. Mede daarom participeren wij in de verdere ontwikkeling van een regionale energiestrategie voor de gehele Achterhoek.

Ruimtelijke ontwikkeling

Ambitie In Oost Gelre is het prettig om te wonen, werken, ondernemen en recreëren. We zorgen voor leefbare wijken en vitale centra. We staan voor grote opgaven op het gebied van onder andere landbouw, energie, en klimaat die onze gemeentegrenzen overschrijden. We zoeken de samenwerking op met anderen. We zijn daarbij in staat om in te spelen op snelle maatschappelijke veranderingen. We bieden ruimte aan initiatieven van particulieren, bedrijven en maatschappelijke organisaties. We stellen hiervoor duidelijk kaders waarbij we uitgaan van "ja, mits".

Bestuurlijke kaders 

Omgevingsvisie (bestuurlijk plan van aanpak)



Programma "Geef Lichtenvoorde Kleur"



Programma "Stad Groenlo"



Programma "Besselinkschans"



Leefbaarheidsvisie Kleine Kernen

Wat willen we bereiken? We ontwikkelen een compact en levendig centrum in Lichtenvoorde Uitgangspunten zijn vastgelegd in Programma 'Geef Lichtenvoorde Kleur'. We geven daar uitvoering aan. Het ontwikkelen van een vitaal en compact centrum staat centraal. Dit realiseren we door het stimuleren van de samenwerking tussen ondernemers, het zoeken van nieuwe functies voor leegstaand vastgoed, het

25

ontwikkelen van een aantal nieuwbouwprojecten, het toevoegen van sfeer en beleving, meer groen, kunst en cultuur, meer toeristische potentie, etc. Dit gebeurt in overleg met ondernemers, inwoners en verenigingen.

Wat willen we bereiken? We ontwikkelen een compact en levendig centrum in Groenlo Het Programma Stad Groenlo wil de bedrijvigheid en levendigheid versterken, zodat de stad in de toekomst een plek is waar het goed wonen, werken en leven is. Voor de toerist moet het een aantrekkelijke en levendige stad zijn, met voldoende activiteiten om te verblijven. Motto programma stad Groenlo: "Mensen maken de stad". Het doel willen we bereiken door projecten uit te voeren vanuit 4 pijlers: 1. Centrumvoorzieningen en bereikbaarheid 2. Leefbaarheid en werkgelegenheid 3. Historisch beeldkwaliteit en openbare ruimte 4. Vrijetijdseconomie en cultuurhistorie

Woningbouw en bouwen

Ambitie Oost Gelre heeft voor de voorliggende periode grote ambities op het gebied van woningbouw. We zien het realiseren van woningbouw als een van onze grootste maatschappelijke opgaven, en willen daarbij onder meer inzetten op alternatieve woonvormen, innovatieve woningbouwconstructies, en moderne financieringsinstrumenten. Daarmee, en door zelf een actieve regie te voeren op dit belangrijke dossier, willen we ervoor zorgen dat er voldoende woningen beschikbaar komen voor alle doelgroepen. We willen zo toewerken naar minimaal 1.000 nieuwe woningen in onze gemeente, en minimaal 2 nieuwe woonwijken realiseren in de grote kernen. Het progressieve woningbouwbeleid dat we voeren in de kleine kernen en in ons buitengebied willen we voortzetten.

Bestuurlijke kaders 

Woonvisie Oost Gelre



Verordening toekomstbestendig wonen Gelderland gemeente Oost Gelre



Menukaart Wonen Groenlo & Lichtenvoorde



Ruimtelijke verkenning wonen Kleine Kernen

Wat willen we bereiken? Het aanbod van wonen met zorg sluit aan op de lokale vraag We gaan een nieuwe woon- en zorgvisie opstellen.

26

Wat willen we bereiken? Huisvesting voor iedereen We bieden in Oost Gelre een thuis aan nieuwkomers, arbeidsmigranten en vluchtelingen. We ontwikkelen in samenwerking met het bedrijfsleven woonvoorzieningen voor arbeidsmigranten. We leveren een bijdrage aan de landelijke opgave voor het huisvesten van vluchtelingen.

Wat willen we bereiken? Inwoners die beschermd wonen in onze gemeente kunnen doorstromen naar zelfstandig wonen Door een gebrek aan geschikte sociale huurwoningen blijven deze inwoners onnodig lang in de zorg. Jaarlijks inventariseren we de behoefte bij deze doelgroep.

Wat willen we bereiken? We bieden ruimte om te bouwen in alle kernen 

We realiseren doorstroom door te focussen op het bouwen van woningen voor jongeren, jonge gezinnen, doorstromers en ouderen.



We staan open voor alternatieve woonvormen, de transformatie van bestaande woningvoorraad, het toepassen van bestemmingswijzigingen en Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO).



We onderzoeken innovatieve constructies, zoals het toepassen van erfpacht en het verder verhogen van de starterskorting op de grondprijs. Dit alles om versneld te kunnen voorzien in de behoefte van starters, zodat we hen voor onze gemeente kunnen behouden.



We continueren het beleid voor woningbouw in de kleine kernen, waarbij volop ruimte moet zijn voor nieuwe woningbouwplannen.



We zetten in op verdere realisatie van een nieuwe woonwijk in Groenlo en een nieuwe woonwijk in Lichtenvoorde.



We hebben oog voor de betaalbaarheid van wonen.

Onze omgeving, ons landschap

Ambitie Het landschap is voor onze gemeente van zeer groot belang. Het is een van dé kernkwaliteiten van Oost Gelre. We zijn zuinig zijn op dit ‘groene kapitaal’ en zorgen dat de balans tussen de verschillende spelers in het buitengebied in evenwicht is. We werken daarbij samen met betrokken partijen om in te zetten op het verdienmodel van het landschap, vanuit de overtuiging dat ons landschap bijdraagt aan zowel wonen, werken als welzijn. Ook werken we aan het vergroten van draagvlak voor de landbouwtransitie en geven ondersteuning daarbij, en bieden tegelijkertijd ruimte aan de agrarische sector om zich te verder te ontwikkelen op basis van wederkerigheid. Dit alles met als doel een verdere versterking van ons landschap en onze natuur en gebalanceerde ruimte te bieden voor landbouw, toerisme en recreatie.

Bestuurlijke kaders 

Omgevingsvisie (bestuurlijk plan van aanpak)



wegenbeleidsplan "Kijk op de Wegen" 27



gemeentelijk rioleringsplan 2017-2021



beleidsplan openbare verlichting 2008 - 2012



beleidsplan OV



Beeldkwaliteitsplan openbaar groen

Wat willen we bereiken? De landschappelijke kwaliteit en biodiversiteit versterken door middel van optimale inrichting en beheer We hanteren daarbij de volgende uitgangspunten: 

Bermen worden benut om gevarieerde beplanting aan te brengen



We passen ecologisch bermbeheer toe



Inrichting en beheer van de openbare ruimte worden beter afgestemd op verhogen van de biodiversiteit; inwoners worden daarbij intensief betrokken.



Normering van het openbaar groen volgens CROW, objectief vast te stellen door schouw en monitoring (beeldkwaliteitsplan).



Openbaar groen is ingericht voor meerdere bestemmingen zoals spelen recreëren, waterberging en ecologie.



We gebruiken geen gewasbeschermingsmiddelen.



We meten kwaliteit van groen- en landschapsbeheer door monitoren en schouwen of evaluatie van de vastgestelde beeldkwaliteit d.m.v. steekproefsgewijze schouwrondes.



Binnen stedelijk gebied gaan wij overleggen over initiatieven voor herontwikkeling en geven we uitvoering aan de programma's Stad Groenlo en Geef Lichtenvoorde kleur.



Ten aanzien van landschapversterking stellen we een landschapsplan op nadat de raad de Omgevingsvisie heeft vastgesteld. De documenten 'Landschappen vol leven (biodiversiteitsplan)', ' Natuurwaardenkaart Oost Gelre' en 'Basiskwaliteit landschap' zijn daarvoor richting gevend.

Wat willen we bereiken? Verbeteren ruimtelijke en landschappelijke kwaliteit We hanteren daarbij de volgende uitgangspunten: 

De verschillende landschapstypen en ensembles kennen een eigen identiteit. Deze blijven behouden en worden waar mogelijk versterkt.



We faciliteren groepsprocessen in de kernen en duurzame projecten gericht op ontwikkeling van het landschap.



Bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen worden de mogelijkheden om de biodiversiteit te verhogen en het landschap te versterken ingepast.



We willen ons landschap koesteren, maar ook benutten bij het versterken van de lokale economie. In samenhang met een verdere versterking van ons landschap en onze natuur bieden we gebalanceerd ruimte voor landbouw, toerisme en recreatie.

28

Wat willen we bereiken? Versterken leefbaarheid van buurt / wijk Reconstructies of herinrichting van gebieden wordt altijd gezamenlijk met inwoners en overige belanghebbenden in de buurt opgepakt. Reconstructie of herinrichting wordt optimaal benut om biodiversiteit te versterken en maatregelen tbv klimaatadaptatie uit te voeren.

Duurzaamheid en energieneutraal

Ambitie We zijn een gemeente die duurzaamheid hoog in het vaandel heeft staan. We streven met realisme naar het behalen van energieneutraliteit. We willen daarbij zorgen voor het duurzaam opwekken van energie in onze eigen gemeente, waarbij we inzetten op lokale participatie en samenwerking. Daarnaast zorgen we ervoor dat iedereen in Oost Gelre bij kan dragen aan de energieambities. We maken de omgeving meer hittebestendig door te zorgen voor verkoeling en oog te hebben voor waterafvoer en retentie (opvang van water).

Bestuurlijke kaders Energietransitie 

Akkoord van Groenlo



Regionale uitvoeringsagenda duurzame energie Achterhoek



Uitvoeringsagenda energietransitie Oost Gelre



Beleid installaties opwekking hernieuwbare energie Oost Gelre



Beleidsregels planologische medewerking zonneparken Oost Gelre



Beleidsregels Zon op Erf

Milieu 

Milieubeleidsplan gemeente Oost Gelre 2010 - 2020

Wat willen we bereiken? Beperken van de effecten van stikstof op kwetsbare natuur Bijdrage leveren aan het verminderen van de effecten van stikstofdepositie op kwetsbare natuur te beperken. Vanuit de provincie wordt het GMS (Gelderse Maatregelen Stikstof) geïnitieerd. Dit beschrijft een gebiedsgerichte aanpak voor de regio’s Arnhem-Nijmegen, Achterhoek, Foodvalley, Rivierenland, Stedendriehoek en Veluwe.

Wat willen we bereiken? Oost Gelre is energieneutraal Het centrale doel van het Klimaatakkoord is het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen met 49% in 2030 ten opzichte van 1990. Voor het behalen van deze doelstelling dienen 30 regio's een Regionale Energiestrategie op te stellen. Daarnaast dienen gemeenten voor het aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving een Transitievisie Warmte op te stellen. De basis voor de lokale ambitie is het regionale 'Akkoord van Groenlo' en de regionale uitvoeringsagenda. In deze regionale uitvoeringsagenda duurzame energie Achterhoek is een mix aan hernieuwbare

29

energiebronnen opgenomen van wind, zon en biomassa naast een besparingsdoelstelling op elektriciteit en gas. Op dit moment wordt er regionaal gewerkt aan een herijking van het 'Akkoord van Groenlo'. De uitkomsten van deze herijking vormen samen met onze transitie visie warmte, de RES 1.0 en (lokale) ontwikkelingen de kaders voor lokale energiestrategie welke in 2022 wordt opgesteld. Vervolgens gaan we een nieuwe uitvoeringsagenda opstellen. Daarbij hanteren we de volgende uitgangspunten: 

De rol van de gemeente is het stimuleren en faciliteren van de energietransitie.



Door actieve informatievoorziening en het voeren van campagnes promoten wij de noodzaak van de energietransitie.



Inwoners, bedrijven en belangenorganisaties betrekken we bij de uitwerking van de plannen.



Inwoners, bedrijven en belangenorganisaties voeren zelf de door hen geïnitieerde projecten uit.



We werken regionaal samen op onderwerpen en maatregelen waar dat de efficiency en effectiviteit ten goede komt.



We maken duurzame energieprojecten mogelijk in bestemmingsplannen.

Wat willen we bereiken? Inwoners besparen op hun energieverbruik en wekken zelf energie op Besparing van energie is een belangrijke pijler van het programma Energietransitie. Ook inwoners kunnen daaraan een bijdrage leveren; dat stimuleren we.

Wat willen we bereiken? Bedrijven besparen op hun energieverbruik en wekken zelf energie op Wij stimuleren bedrijven om energiebesparende maatregelen te treffen en zelf duurzame energie op te wekken.

Wat willen we bereiken? Binnen de gemeente Oost Gelre worden grootschalige hernieuwbare energieopwekkingsprojecten gerealiseerd We voeren een evaluatie uit van de eerste tender naar zonneparken. Op basis van deze evaluatie doen we een voorstel voor een mogelijk vervolg. We geven verdere invulling aan de projecten uit de werkstroom “Grootschalige hernieuwbare energieopwekking”. Voor de realisatie van één of enkele windturbines worden vervolgstappen gezet. Voor het op grote schaal verbeteren van de isolatiegraad van 1000 woningen worden in samenwerking met het Agem energieloket acties uitgevoerd.

30

Wat willen we bereiken? Voor het gemeentelijke vastgoed wordt bespaard op het energieverbruik en wordt zelf energie opgewekt De gemeente heeft een voorbeeldfunctie en gaat het eigen vastgoed verder verduurzamen.

Wat willen we bereiken? Duurzaam ondernemen Oost Gelre stimuleert ondernemers om duurzaam te ondernemen.

Wat willen we bereiken? Oost Gelre is in 2050 waterrobuust en klimaatbestendig ingericht We geven uitvoering aan het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) dat voorziet in een integrale aanpak van wateroverlast, hittestress, droogte en overstromingen.

Beleidsindicatoren

Naam indictor

Eenheid

Bron

Oost Gelre

Gemeentegrootte 25.000-50.000 inw.

Jaar

Verkeer en vervoer

Geregistreerde ongevallen met letsel ziekenhuis

%

Veiligheid NL

14,0%

15,0%

2020

Volksgezondheid en Milieu

Totaal huishoudelijk restafval

kg/inwoner

CBS

500

565

2020

Volksgezondheid en Milieu

Hernieuwbare elektriciteit

%

RWS

8,8%

8,6%

2019

Volksgezondheid en Milieu

Woningen met zonnepanelen

%

CBS

21,9%

20,0%

2020

Vhrosv

Gemiddelde WOZ waarde woningen

duizend euro

CBS

222

279

2020

Taakveld

31

Taakveld

Naam indictor

Eenheid

Bron

Vhrosv

Nieuwbouw woningen

aantal per 1.000 woningen

Basisregistratie adressen en gebouwen

Vhrosv

Demografische druk

%

CBS

Oost Gelre

Gemeentegrootte 25.000-50.000 inw.

Jaar

1,9

7,9

2021

78,9%

79,0%

2022

Bron: waarstaatjegemeente.nl, cijfers worden regelmatig geactualiseerd en kunnen afwijken Middelen: wat mag het kosten?

x € 1.000 2022

2023

2024

2025

2026

-16.709

-16.278

-16.278

-16.278

-16.278

143

143

143

-16.135

-16.135

-16.135

Lasten

Ongewijzigd beleid

Structurele wijziging

Incidentele wijziging

Nieuwe raming lasten

-16.709

-16.278

Baten

32

2022

2023

2024

2025

2026

7.086

7.236

7.236

7.236

7.236

Nieuwe raming baten

7.086

7.236

7.236

7.236

7.236

Saldo

-9.623

-9.042

-8.899

-8.899

-8.899

Voorstel nieuw beleid structureel

-312

-872

-1.253

-1.438

Voorstel nieuw beleid incidenteel

-306

-235

-185

-100

Dekking voorziening riolering

75

224

365

387

Dekking reserve

306

235

185

100

Saldo nieuw beleid

-237

-648

-888

-1.051

Ongewijzigd beleid

Structurele wijziging

Incidentele wijziging

33

Totaal saldo programma 1

2022

2023

2024

2025

2026

-9.623

-9.279

-9.547

-9.787

-9.950

Samenstelling van de ramingen van het jaar 2023 op taakniveau Bedragen x €1.000 Exploitatie

Primitieve begroting 2023

Lasten TV2.1

2.1 Verkeer en vervoer

TV5.5

5.5 Cultureel erfgoed

TV5.7

5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie

2.582

TV7.2

7.2 Riolering

2.664

TV7.3

7.3 Afval

2.472

TV7.4

7.4 Milieubeheer

1.655

TV8.1

8.1 Ruimtelijke ordening

TV8.3

8.3 Wonen en bouwen

Totaal Lasten

5.004 192

901 811 16.281

Baten TV2.1

2.1 Verkeer en vervoer

TV5.7

5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie

-218

TV7.2

7.2 Riolering

-3.294

TV7.3

7.3 Afval

-3.130

TV7.4

7.4 Milieubeheer

TV8.1

8.1 Ruimtelijke ordening

TV8.3

8.3 Wonen en bouwen

-1

-3 -252 -339

Totaal Baten

-7.236

Gerealiseerd saldo van baten en lasten

9.045

Stortingen TV7.2

7.2 Riolering

Gerealiseerd resultaat

3 9.042

Voorstellen van nieuw beleid voor het jaar 2023

x€ 1.000

34

Investeringen

Dekking uit riolering

Dekking uit reserves

Budgettaire lasten

Updaten lijst ' bijzondere bomen en groene monumenten'

0

0

20

0

Maatregelen tbv versterken biodiversiteit in de openbare ruimte

0

0

35

0

Vervanging voertuig Service Team

60

0

0

-13

Vervanging geluidscherm Hartreize, gedeelte vanaf fietsviaduct N319 tot aan vijver te Groenlo

200

0

0

-12

Rehabilitatie verhardingen buiten de bebouwde kom

913

0

0

-55

Renovatie gemalen en drukunits

175

10

0

0

Rioolrenovatie obv beheerprogramma

150

8

0

0

Onderzoek en plannen GRP

0

50

0

0

Oplossing knelpunten hemelwaterafvoer diverse kernen

80

4

0

0

Omgevingswet exploitatiekosten

0

0

0

-100

Duurzame omvorming openbaar groen

55

3

0

0

Omschrijving

35

Investeringen

Dekking uit riolering

Dekking uit reserves

Budgettaire lasten

Vervangen houten brug Meidoornstraat te Lichtenvoorde

0

0

33

0

(Voorbereidingskrediet) Reconstructie wijk Oosteres te Groenlo

110

0

0

-7

Cofinanciering provinciale landschapsprojecten

0

0

13

0

Versterken biodiversiteit openbaar groen

0

0

20

0

Uitvoeringsagenda energietransitie werkstroom gemeentelijk vastgoedversneld vervangen openbare verlichting

269

0

0

-19

Visie Bewegen, Ontmoeten en Spelen(gezonde leefomgeving)

138

0

0

-10

Onderzoekskosten transformatie

0

0

85

0

Programma stad Groenlo doorontwikkeling pijler 3 en 4

0

0

100

0

380

0

0

-23

Omschrijving

Herinrichting Varsseveldseweg, gedeelte Frans ten BoschstraatPatronaatstraat, te Lichtenvoorde

36

Omschrijving

Investeringen

Dekking uit riolering

Dekking uit reserves

Budgettaire lasten

2.530

75

306

-239

Totaal

Programma 2 - Welzijn Leeswijzer Programma 2 omvat veel verschillende elementen die allemaal betrekking hebben op het sociaal domein in de breedste zin, dus inclusief onderwijs, cultuur en sport. Daarbinnen richten we ons o.a. op de volgende speerpunten: 

We zetten in op het bevorderen van een gezonde leefstijl voor zowel volwassenen als kinderen/jongeren.



We blijven inzetten op het terugdringen van alcohol- en drugsgebruik.



We faciliteren dat iedereen kan meedoen in de maatschappij passend bij de mogelijkheden van de inwoner. Dit geldt voor wonen, werk, maar ook voor ontmoeten, dus participeren in de brede zin.



Onderwijsontwikkelingen en in het bijzonder de ontwikkeling van 2 IKC’s in Groenlo zullen we uitwerken en uitrollen in 2023.



We blijven inzetten op bijdragen naar vermogen. Daar waar het (even) niet lukt, geven we een steuntje in de rug.



De ontwikkeling van een nieuwe sporthal in Groenlo biedt een mooie plek en kansen voor de binnensportverenigingen en het onderwijs samen.



We ondersteunen vrijwilligers door inzet van onze vrijwilligerscoördinator en onze site www.vrijetijdsmakelaar.nl.



We ondersteunen inwoners met dementie en hun netwerk.



We ondersteunen (jonge) mantelzorgers.



We zetten maximaal in op vroegsignalering om problematische schulden bij inwoners te voorkomen.



We ontwikkelen samen met de kunst- en cultuur sector een kunst- en cultuurbeleid.



Onze gemeente zet sterk in op preventieve zorg en blijft dat ook de komende jaren doen.



We ondersteunen overlastgevende jongeren om weer vooruit te komen.



We blijven inzetten op een goed functionerende veiligheidsketen.

Dit is slechts een deel van onze inzet, in dit programma leest u alle doelstellingen en wat wij ervoor gaan doen om deze te behalen. Dit programma is opgebouwd van preventieve inzet tot de inzet van maatwerk: 

Gezonde leefstijl



Iedereen doet mee



Een duwtje in de rug



Zorg voor wie dat nodig heeft 37

Gezonde leefstijl

Ambitie Het grootste goed van de gemeente zijn onze inwoners. De leefbaarheid van de gemeente en de sociale cohesie spelen een grote rol bij de geestelijke en fysieke gezondheid van onze inwoners. Dit willen we koesteren en verder versterken. Een belangrijke rol daarbij spelen onze culturele en sportverenigingen. We willen ervoor zorgen dat de cultuur- en sportbeoefening in de gemeente verder toeneemt, omdat dit bijdraagt aan een gezonde leefstijl van onze inwoners. Het drugs- en alcoholgebruik willen we daarentegen terugdringen, onder meer door daarbij een voortrekkersrol te vervullen in de communicatie richting de jeugd (en hun ouders) rondom de gevaren van alcohol en drugs.

Doelstellingen Het alcohol- en drugsgebruik neemt af en inwoners gaan verantwoord om met het gebruik We zetten in op een preventieve aanpak tegen alcohol- en drugsgebruik. Hierbij spreken we inwoners ook aan op hun eigen verantwoordelijkheid. De cultuur dat alcohol- en drugsgebruik heel normaal is, moet worden doorbroken. Dat is de verantwoordelijkheid van iedereen, niet alleen van de gemeente.

Doelstellingen Inwoners hebben (kennis van) een gezonde leefstijl We maken inwoners bewust van een gezonde leefstijl door preventief aanbod. We dragen daarmee bij aan het gezond opgroeien van kinderen/jongeren en een gezonde leefstijl van inwoners van Oost Gelre.

Doelstellingen Jeugd en jongvolwassenen ervaren minder prestatiedruk We bevorderen de mentale gezondheid van jeugd en jongvolwassenen en maken het onderwerp bespreekbaar.

Doelstellingen Kinderen en jongeren voldoen aan de beweegnorm Het aantal jeugdigen in Oost Gelre tot en met 12 jaar beweegt meer dan in de regio. 70% van kinderen tussen de 4 en 12 jaar beweegt vijf dagen per week minstens 1 uur. Ook het (dagelijks) buitenspelen ligt hoger ten opzichte van de regio. Toch is er ook een groep die minder beweegt. Binnen de ambities van het lokaal beweeg- en sportakkoord proberen we hen te bereiken.

Iedereen doet mee

Ambitie In Oost Gelre ligt het aandeel inwoners dat meedoet in de samenleving al jaren op een hoog niveau. Hier zetten we in het verleden reeds op in en dit willen we verder versterken. In Oost Gelre moet er altijd plaats en ruimte zijn voor iedereen om mee te doen en om zijn/haar talenten ten volle te kunnen ontplooien. Ongeacht

38

iemands herkomst, geaardheid, lichamelijke of verstandelijke beperking of vermogen. We willen daarmee blijven zorgen voor een gezonde, sociale, hechte, productieve en duurzame toekomst voor al onze inwoners. Goed onderwijs voor iedereen

Ambitie Goed onderwijs biedt iedereen de kans om talenten te ontwikkelen en uit te groeien tot volwaardige en betrokken inwoners.

Doelstellingen Elke leerling heeft toegang tot een passende onderwijsplek Kinderen moeten thuis en op school goed worden voorbereid op hun rol en plek in de samenleving. Voor veel ouders is het belangrijk dat de identiteit van de school aansluit bij de opvoeding die zij hun kind geven. Hoewel de invloed van de gemeenten op de inhoud van het onderwijs beperkt is (dit is het terrein van het schoolbestuur), moet er ook op lokaal niveau veel aandacht zijn voor (inclusief) onderwijs. Wij zijn verantwoordelijk voor het regelen van vervoer naar een passende onderwijsplek.

Doelstellingen Er zijn voldoende en kwalitatief goede leer- en werkplekken in Oost Gelre We dragen bij aan de realisatie van leer- en werkplekken in Oost Gelre.

Doelstellingen Faciliteren van adequate onderwijshuisvesting We faciliteren adequate onderwijshuisvesting aan de hand van het Integraal Huisvestings Plan (IHP) Het IHP geeft helderheid over de staat van huisvesting, de noodzakelijke investeringen en de prioritering van verbouw en nieuwbouw. Dit met als doel dat er een integrale afweging plaatsvindt, rekening houdend met alle scholen.

Doelstellingen Voorkomen van voortijdig schoolverlaten Het doel is dat alle jongeren het onderwijs verlaten met een toekomstperspectief in de vorm van een startkwalificatie (een diploma havo, vwo, mbo-niveau 2 of hoger), arbeidsplaats of dagbesteding.

Iedereen draagt bij naar vermogen

Ambitie Iedereen draagt bij naar vermogen en krijgt een steuntje in de rug waar nodig. Arbeidsparticipatie is naast maatschappelijke participatie van groot belang voor onze gemeente. We vinden het belangrijk dat onze inwoners werken en meedoen in de samenleving: dit zijn immers de beste sociale voorzieningen. We willen onze inwoners zoveel mogelijk motiveren om te participeren, opdat ze zo minder

39

afhankelijk hoeven te zijn van het sociale vangnet waar we in Fijnder-verband in voorzien. We willen dat ook onze ondernemers daaraan bijdragen en meer werkplekken aanbieden aan inwoners met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt.

Doelstellingen Er zijn beschut werken plekken beschikbaar Samen met het bedrijfsleven en de gemeenten Berkelland, Winterswijk zorgen we voor voldoende beschut werken plekken.

Doelstellingen Inwoners tussen de 18 en 67 jaar verrichten arbeid die past bij hun mogelijkheden Inwoners in de werkzame leeftijd werken of maken gebruik van passende dagbesteding. Sommige inwoners hebben hierbij ondersteuning nodig of het werk moet aangepast worden aan de mogelijkheden van de inwoner. Denk hierbij aan de doorgaande lijn van arbeidsmatige dagbesteding tot regulier werk.

Doelstellingen Mensen met een arbeidsbeperking hebben de mogelijkheid te werken in het reguliere bedrijfsleven Ook inwoners met een arbeidsbeperking kunnen in veel gevallen met ondersteuning goed functioneren in het reguliere bedrijfsleven.

Doelstellingen Werk is de sleutel tot integratie Integreren gaat het snelst als nieuwkomers zoveel mogelijk meedoen in de samenleving. Voor alle nieuwkomers wordt inburgering op maat mogelijk gemaakt, zodat zij de meest passende leerroute kunnen volgen met als doel de inburgering op eigen niveau te behalen.