programmabegroting 2022-2025

27

Wat gaan we ervoor doen? We geven uitvoering aan ons beleid en uitvoeringsprogramma voor grootschalige energieopwekking. Uitvoeringsagenda, werkstroom grootschalig.

Wat willen we bereiken? Voor het gemeentelijke vastgoed wordt bespaard op het energieverbruik en wordt zelf energie opgewekt De gemeente heeft een voorbeeldfunctie en gaat het eigen vastgoed verder verduurzamen.

Wat gaan we ervoor doen? We gaan de openbare verlichting versneld vervangen door LED. Uitvoeringsagenda, werkstroom gemeentelijk vastgoed. We geven uitvoering aan het energiebeleid voor gemeentelijk vastgoed. We werken actief mee aan de plaatsing van voldoende oplaadpunten voor elektrische auto’s.

Wat willen we bereiken? Duurzaam ondernemen Oost Gelre stimuleert ondernemers om duurzaam te ondernemen.

Wat gaan we ervoor doen? Bij het uitvoeren van milieucontroles bij bedrijven wordt de erkende maatregelenlijst (zogenaamde EML-controles) toegepast. Duurzaamheid is een standaard onderwerp van de ODA bij bedrijfscontacten. Het inkoopbeleid gemeente Oost Gelre is gericht op circulair en duurzaamheid: innovatief aanbesteden.

Wat willen we bereiken? Oost Gelre is in 2050 waterrobuust en klimaatbestendig ingericht Het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) voorziet in een integrale aanpak van wateroverlast, hittestress, droogte en overstromingen. Deze aanpak begint bij het uitvoeren van een stresstest. In de stresstesten wordt gekeken naar de kwetsbaarheid van zowel het stedelijk als landelijk gebied. Ze zijn gericht op de vier klimaataspecten: wateroverlast, overstromingen, droogte en hittestress en bekijken zowel hevige buien als langdurige neerslag. Speciale aandacht is er voor de kwetsbaarheid van vitale en kwetsbare functies, en ontwikkelingen die de kwetsbaarheid verergeren, zoals bodemdaling.

Wat gaan we ervoor doen? Afspraken maken met de VNOG over aanpak calamiteiten.

28

Beleidsindicatoren Taakveld

Naam indictor

Eenheid

Bron

Oost Gelre

Gemeentegrootte 25.00050.000 inw.

Jaar

Verkeer en vervoer

Geregistreerde ongevallen met letsel ziekenhuis

%

Veiligheid NL

14,6%

13,4%

2019

Volksgezondheid en Milieu

Totaal huishoudelijk restafval

kg/inwoner

CBS

479

533

2019

Volksgezondheid en Milieu

Hernieuwbare elektriciteit

%

RWS

7,8%

21,0%

2019

Volksgezondheid en Milieu

Woningen met zonnepanelen

%

CBS

17,0%

15,7%

2019

Vhrosv

Gemiddelde WOZ waarde woningen

duizend euro

CBS

222

279

2020

Vhrosv

Nieuwbouw woningen

aantal per 1.000 woningen

Basisregistratie adressen en gebouwen

4,0

6,5

2020

Vhrosv

Demografische druk

%

CBS

58,7%

60,3%

2020

Bron: waarstaatjegemeente.nl, cijfers worden regelmatig geactualiseerd en kunnen afwijken

Middelen: wat mag het kosten? Wat mag het kosten?

2021

2022

2023

2024

2025

-17.342.508

-13.986.428

-13.986.428

-13.986.428

-13.986.428

143.000

403.000

610.000

Lasten

Ongewijzigd beleid

Structurele wijziging

Incidentele wijziging

Nieuwe raming lasten

-17.342.508

-13.986.428

-13.843.428

-13.588.428

-13.376.428

7.250.191

6.807.562

6.807.562

6.807.562

6.807.562

Baten

Ongewijzigd beleid

Structurele wijziging

Incidentele wijziging

29

Wat mag het kosten?

Nieuwe raming baten

2021

2022

2023

2024

2025

7.250.191

6.807.562

6.807.562

6.807.562

6.807.562

-10.092.317

-7.178.776

-7.035.776

-6.775.776

-6.568.776

Voorstel nieuw beleid structureel

-501.149

-812.060

-1.204.397

-1.404.549

Voorstel nieuw beleid incidenteel

-666.804

-501.804

-439.304

-335.000

Dekking voorziening riolering

88.475

147.228

234.233

250.092

Dekking reserve

666.804

501.804

439.304

335.000

Saldo nieuw beleid

-412.674

-664.832

-970.164

-1.154.457

-7.591.450

-7.700.608

-7.745.940

-7.723.233

Saldo

Totaal saldo programma 1

-10.092.317

Samenstelling van de ramingen van het jaar 2022 op taakniveau Bedragen x €1.000 Exploitatie

Primitieve Begroting 2022

Lasten TV2.1

2.1 Verkeer en vervoer

4.097

TV5.5

5.5 Cultureel erfgoed

199

TV5.7

5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie

2.404

TV7.2

7.2 Riolering

2.165

TV7.3

7.3 Afval

2.478

TV7.4

7.4 Milieubeheer

1.258

TV8.1

8.1 Ruimtelijke ordening

739

TV8.3

8.3 Wonen en bouwen

649

Totaal Lasten

13.989

Baten TV2.1

2.1 Verkeer en vervoer

TV5.7

5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie

-98

TV7.2

7.2 Riolering

-2.794

TV7.3

7.3 Afval

-3.137

TV7.4

7.4 Milieubeheer

TV8.1

8.1 Ruimtelijke ordening

-246

TV8.3

8.3 Wonen en bouwen

-528

-1

-3

30

Totaal Baten

-6.808

Gerealiseerd saldo van baten en lasten

7.181

Stortingen TV7.2

7.2 Riolering

Gerealiseerd resultaat

3 7.178

31

Voorstellen van nieuw beleid voor het jaar 2022 Omschrijving

Investeringen

Dekking uit

Dekking uit riolering

Budgettaire lasten

reserves

Programma Lichtenvoorde openbare ruimte

100.000

0

0

-4.500

Rehabilitatie verhardingen

830.000

0

0

-37.350

Aanleggen Duiker onder N18 tbv de Zieuwentseweg

300.000

11.500

0

0

1.610.600

0

0

0

Renovatie gemalen en drukunits

175.000

6.708

0

0

Rioolrenovatie obv beheerprogramma

150.000

5.750

0

0

0

50.000

0

0

80.000

3.067

0

0

0

0

100.000

0

50.000

2.250

0

0

0

0

35.000

0

Meer Veilig 3- traject Lievelde-Groenlo N18. bijdrage gemeente voor aanleg viaduct thv Zwolseweg te Groenlo.

100.000

0

0

0

Flankerende maatregelen project Meer Veilig 3 - Fietspad langs N18, gedeelte Europaweg tussen Zieuwentseweg en Richterslaan te Lichtenvoorde.

270.000

0

0

-12.150

0

0

100.000

0

Herinrichting gedeelten Rapenburgsestraat, Esstraat en Varsseveldseweg te Lichtenvoorde.

720.000

0

0

-32.400

Reconstructie Koemstraat en gedeelte Dijkstraat te Lichtenvoorde.

127.500

0

0

-5.738

Aanleg en verbetering riolering Koemstraat en gedeelte Dijkstraat te Lichtenvoorde

240.000

9.200

0

0

0

0

12.500

0

100.000

0

0

-5.500

Versterken biodiversiteit openbaar groen

0

0

20.000

0

Uitvoeringsagenda energietransitie - werkstroom huishoudens - Subsidieverordening 'Verduurzamen woningen'

0

0

75.000

0

Project Meer Veilig 3 - Afsluiting Zieuwentseweg (omlegging aansluiting N312)

Onderzoek en plannen GRP

Oplossing knelpunten hemelwaterafvoer diverse kernen

Omgevingswet exploitatiekosten

Duurzame omvorming openbaar groen

Actualisatie beheersplan civiel technische kunstwerken

Uitvoering projecten

Cofinanciering provinciale landschapsprojecten

Berm- en laanherstel

32

Omschrijving

Investeringen

Dekking uit

Dekking uit riolering

Budgettaire lasten

reserves

Uitvoeringsagenda energietransitie - werkstroom gemeentelijk vastgoed- versneld vervangen openbare verlichting

244.750

0

0

-13.461

Gezonde leefomgeving

125.000

0

0

-6.875

Uitvoeringsagenda energietransitie - werkstroom huishoudens - Energieloket

0

0

29.304

0

Uitvoeringsagenda energietransitie - projecten

0

0

150.000

0

Onderhoud brandkranen, geboorde putten en blusvijvers

0

0

0

-20.000

Cultuur- en Erfgoedpact

0

0

0

-20.000

Actualisatie woonbeleid

0

0

30.000

0

Onderzoekskosten transformatie

0

0

85.000

0

Ontwikkelen visie oude N18, gebied tussen oude en nieuwe N18, te Groenlo

0

0

30.000

0

Biodiversiteit

0

0

0

-50.000

Programma stad Groenlo doorontwikkeling pijler 3 en 4

0

0

100.000

0

Herinrichting groenstroken en fietspaden Oude Winterswijkseweg te Groenlo

440.000

0

0

-24.200

Houten geleiderails

100.000

0

0

-5.500

0

0

0

-75.000

5.762.850

88.475

766.804

-312.674

Kleine verkeersaanpassingen

Totaal

33

Programma 2 - Cultuur, onderwijs, welzijn, zorg en inkomen Inleiding Programma 2 omvat veel verschillende elementen die allemaal betrekking hebben op het sociale en culturele domein. Daarbinnen zien we enkele speerpunten waar we ons in het komende jaar mede op willen gaan richten. Dit zijn: 

Nadere invulling van de leefbaarheidsvisie kleine kernen. Met deze bovendorpse leefbaarheidsvisie zijn allerlei thema's benoemd die van belang zijn voor het in stand houden van de leefbaarheid in onze kleine kernen. Dit vraagt continu onze aandacht is dan ook een speerpunt.



Onderwijsontwikkelingen en in het bijzonder de ontwikkeling van 1 of 2 IKC’s in Groenlo zullen we uitwerken en uitrollen in 2022.



De ontwikkeling van een nieuwe sporthal in Groenlo biedt een mooie plek en kansen voor de binnensportverenigingen en het onderwijs samen.



Hoewel de sector heel belangrijk is voor Oost Gelre, ontbreekt er nog een integrale en overkoepelende visie op cultuur. Daarom worden stappen gezet om te komen tot een kunst- en cultuurbeleid.



De samenvoeging van activiteiten van de SDOA en Werkbaan Oost moet leiden tot een leerontwikkelbedrijf voor onze gemeente.



Onze gemeente zet sterk in op preventieve zorg en blijft dat ook de komende jaren doen.



Beheersen kosten jeugdzorg/Wmo. Voor de komende jaren blijft het beheersen van de stijgende kosten in de jeugdzorg en de Wmo een punt van aandacht.

Leefbaarheid, onbetaalbaar! Inleiding Niet alles valt in geld uit te drukken. De kracht van leefbaarheid in onze (kleine) kernen is onbetaalbaar. Vooral het werk van dorps- en wijkbelangenorganisaties en zorg- en energiecoöperaties is essentieel om bepaalde maatschappelijke doelen te behalen. Deze vorm van samenlevingsgericht werken ondersteunen wij krachtig.

Ontwikkelingen In november 2020 is door de dorpsbelangenorganisaties (DBO's) de leefbaarheidsvisie 2020 aangeboden aan de Raad. In deze leefbaarheidsvisie staan belangrijke thema's waar de DBO's mee aan de slag willen. Samen met de regisseur kleine kernen wordt hier vorm en inhoud aan gegeven. Woningbouw, middelengebruik en kwalitatief goed onderwijs zijn belangrijke thema's die aan bod komen.

Bestuurlijke kaders 

Leefbaarheidsvisie kleine kernen van Oost Gelre

Wat willen we bereiken? Behoud en verbetering van leefbaarheid in de kerkdorpen en hoofdkernen De leefbaarheidsvisie kleine kernen Oost Gelre vormt onze leidraad voor het te ontwikkelen beleid en het daar aan te koppelen werkprogramma. We houden vast aan de jaarlijkse bijdrage voor dorpsbelangen organisaties (dbo’s) en we faciliteren initiatieven vanuit de kleine kernen. We brengen mensen en organisaties met elkaar in contact en stimuleren duurzame samenwerking. We geven uitvoering aan de leefbaarheidsvisie kleine kernen 2.0, waarbij woningbouw een belangrijke speerpunt is en blijft.

34

Wat gaan we ervoor doen? We onderzoeken de mogelijkheid/wenselijkheid om (structureel) budgetten voor wijkorganisaties beschikbaar te stellen in Lichtenvoorde en Groenlo. Aan de bestaande jaarlijkse bijdrage voor DBO's houden wij vooralsnog vast.

Onderwijs Inleiding Goed onderwijs biedt iedereen de kans om talenten te ontwikkelen en uit te groeien tot volwaardige en betrokken inwoners. Kinderen moeten thuis en op school goed worden voorbereid op hun rol en plek in de samenleving. Voor veel ouders is het belangrijk dat de identiteit van de school aansluit bij de opvoeding die zij hun kind geven. Hoewel de invloed van de gemeenten op de inhoud van het onderwijs beperkt is (dit is het terrein van het schoolbestuur), moet er ook op lokaal niveau veel aandacht zijn voor onderwijs. Een goed bereikbare school in het dorp en in de wijk is een belangrijke voorziening. Daarom moeten thema’s zoals leefbaarheid, bereikbaarheid en veiligheid in een vroegtijdig stadium worden betrokken bij onderwijshuisvestingsontwikkelingen.

Ontwikkelingen De focus ten aanzien van het onderwijs in Oost Gelre ligt vooral op de ontwikkeling omtrent onderwijshuisvesting en een of twee IKC’s in Groenlo. Daarnaast houden we de vinger aan de pols bij teruglopende leerlingaantallen. Voor leegkomende schoolgebouwen als gevolg van fusies of sluitende scholen wordt gezocht naar oplossingen. Dit jaar heeft het Integraal Educatief Kind Centrum (IEKC) Lichtenvoorde (Het Gele Park) haar deuren geopend. Tevens zijn de benodigde omgevingsaanpassingen uitgevoerd om de veiligheid van en naar het IEKC te waarborgen. Als gevolg van terugloop van leerlingaantallen, is er een aantal ontwikkelingen op het gebied van onderwijshuisvesting. In de kleinere kernen streven we naar handhaving van de daar aanwezige basisschool maar met name in Zwolle neemt het aantal leerlingen af. In Groenlo en Lichtenvoorde heeft voor dit moment de krimp minder gevolgen. Voor De Hoeksteen staat vervangende nieuwbouw gepland op de locatie Buitenschans. Bij een goede samenwerking met de daar al aanwezige basisschool kan rekening gehouden worden met een eventuele terugloop van het aantal leerlingen in Groenlo. Met de samenvoeging van De Regenboog en Het Hof tot basisschool De Leeuw en de ingebruikname van het IEKC is ingespeeld op een mogelijke verdere krimp.

Wat willen we bereiken? Realiseren van een inclusieve en veilige schoolomgeving

Wat gaan we ervoor doen? Vanuit de gemeente Oost Gelre ondersteunen we scholen bij het verder vormgeven van een inclusieve veilige schoolomgeving

Wat willen we bereiken? Onderwijsinstellingen realiseren een gevarieerd en kwalitatief hoogwaardig aanbod van onderwijs(huisvesting). 

Zolang de kwaliteit van het onderwijs gewaarborgd blijft, gaan wij ervan uit dat het schoolbestuur in elke kleine kern een basisschool in stand houdt.

35



Kritisch zijn en blijven op de stichtingskosten en de dienstverlening naar andere scholen binnen onze gemeente.



Samenwerking tussen scholen (in lijn met het convenant dat begin 2017 is gesloten tussen de dbo’s en de besturen van het primair onderwijs) moet centraal staan.

Wat gaan we ervoor doen? Realiseren van een integraal kindcentrum aan de Karel Doormanstraat in Groenlo. Realiseren van een passende onderwijshuisvesting voor de Scholengemeenschap Harreveld (nieuwbouw/verbouw). In samenwerking met scholen en andere verbonden partijen gaan we een Integraal Huisvestingsplan (IHP) realiseren.

Wat willen we bereiken? Kinderen komen op jonge leeftijd in aanraking met buitenschoolse activiteiten zoals sport, cultuur en creativiteit. We zetten in op samenwerking tussen sportverenigingen, kinderopvang en basisscholen. Door kinderopvang en buitenschoolse activiteiten zoals sport, cultuur en vrijetijdsbesteding te combineren, komen kinderen op jonge leeftijd hiermee in aanraking en kunnen gezinnen worden ontlast.

Wat gaan we ervoor doen? We zetten in op de samenwerking tussen sportverenigingen, kinderopvang en basisscholen. Ook werken we samen met wijkverenigingen en dorpsbelangenorganisaties.

Wat willen we bereiken? Onderwijsinstellingen realiseren meer marktgestuurde opleidingen. We hanteren daarbij de volgende uitgangspunten: 

Onze kinderen komen te weinig in contact met techniek. Initiatieven als het ‘Technieklokaal’ zijn zeer waardevol.



We willen meer markt gestuurde opleidingen. Opleidingen die naadloos aansluiten bij de behoefte van bedrijven zodat in onze regio mensen worden opgeleid waar onze bedrijven op zitten te wachten.

Wat gaan we ervoor doen? We organiseren jaarlijks een overleg tussen IKGL, onderwijs en gemeente. We willen meer marktgestuurde opleidingen. Opleidingen die naadloos aansluiten bij de behoefte van bedrijven zodat in onze regio mensen worden opgeleid waar onze bedrijven op zitten te wachten.

36

Wat willen we bereiken? Oost Gelre streeft er naar de stagehoofdstad van de regio te worden

Wat gaan we ervoor doen? Samen met de ondernemers moeten we op zoek naar goede stageplekken waarmee we jeugd en talent kansen bieden en aan de regio binden. Samen met de ondernemers moeten we op zoek naar goede stageplekken waarmee we jeugd en talent kansen bieden en aan de regio binden. Oost Gelre zou de stagehoofdstad van de regio moeten worden. Daarnaast participeren we als gemeente in een innovatiehub. Vanwege de pandemie heeft e.e.a. op een laag pitje gestaan, maar in 2022 wordt dit weer voortvarend opgepakt.

Sport Inleiding Bewegen is heel belangrijk, als ontspanning en als voorwaarde voor een gezond leven. Maar sport heeft ook een andere functie: het brengt mensen samen en maakt hen weerbaar. Sport speelt ook een belangrijke rol bij het overbrengen van onmisbare waarden en vaardigheden in het gewone leven, zoals teamgeest en respect voor de ander. Een sterke Sportvisie is de basis van het gemeentelijk sportbeleid. Het is belangrijk om goede randvoorwaarden te creëren binnen de gemeente om sporten en bewegen zo optimaal mogelijk te maken. Rekening moet worden gehouden met verhouding tussen recreatief en prestatief sporten en de verschuiving van verenigingssporten naar individuele sporten in de openbare ruimte, zoals wandelen, fietsen en hardlopen. Wij vinden het belangrijk dat inwoners bekend zijn met de veelzijdigheid van sportmogelijkheden, weten hoe gezond het is en waardering hebben voor de bijdrage die sport levert aan samenwerking, het welzijn van mensen en de leefbaarheid in buurten en dorpen.

Ontwikkelingen Lokaal sport- en beweegakkoord Afgelopen zomer is het lokaal sport- en beweegakkoord tot stand gekomen . Alle sportaanbieders, zorginstellingen, onderwijsinstellingen, fysiotherapeuten en andere betrokken organisatie hebben meegedacht in het lokaal sport- en beweegakkoord. Gezamenlijk zijn ambities en concrete acties geformuleerd. Onze gemeente was in dit proces een van de partners. Het lokaal sport- en beweegakkoord is een voorloper op de nieuw te vormen sportvisie Oost Gelre en de bijbehorende uitvoeringsagenda. Sportevenementen De gemeente Oost Gelre profileert zich als evenementengemeente. Er zijn bestaande sportevenementen die daar al een bijdrage aan leveren. Regelmatig komen er verzoeken om een financiële bijdrage aan een lokaal sportevenement, regionaal sportevenement of zelfs een landelijk sportevenement toe te kennen. Als hiervoor budget is kunnen deze organisaties financiële ondersteuning ontvangen en door middel van side events een meerwaarde zijn voor de gemeente Oost Gelre. Samenwerkingsverbanden (sport) verenigingen Verschillende verenigingen melden zich bij de verenigings- en vrijwilligerscoördinatoren met wensen. Om het proces goed vorm te kunnen geven, en vrijwilligers te ontlasten, is het in sommige gevallen wenselijk dat de gemeente een faciliterende rol speelt. Hiervoor is een financiële ondersteuning gewenst.

Dit kunnen bijdragen zijn om het proces te versnellen of te laten begeleiden door een externe partij (software) of te investeren in multifunctionele accommodaties (hardware). Toekomst zwembad 't Meekenesch en verdere uitwerking BMX baan locatie Eschpark De gesprekken met Stichting Exploitatie Meekenesch zijn in 2020 opgestart. In 2022 worden deze gesprekken vervolgd. Parallel aan dit proces volgt ook de verdere uitwerking richting bestemmingsplan voor

37

de BMX baan op locatie Eschpark. De stichting en vereniging staan daarnaast beide open om te verkennen wat de samenwerkingsmogelijkheden zijn.

Wat willen we bereiken? Oost Gelre heeft een gezonde leefomgeving die uitnodigt tot bewegen, spelen en ontmoeten We willen naar openbare speelplekken waar inwoners kunnen bewegen, ontmoeten en spelen (BOS). Daardoor stimuleren we de gezondheid en sociale cohesie van onze inwoners.

Wat gaan we ervoor doen? Samenwerking zoeken met inwoners om deze gezondheid bevorderende inrichting te realiseren, die een toegevoegde waarde heeft voor de leefbaarheid van een buurt/wijk. We realiseren een visie op de gezonde leefomgeving. We realiseren een visie op bewegen, ontmoeten en spelen (BOS) in de openbare ruimte. Verwachting is najaar 2021 een raadsvoorstel en dan kan de visie worden vastgesteld.

Wat willen we bereiken? Versterken van sportnetwerken. Sportverenigingen die (meer) met elkaar samenwerken op thema's zoals vrijwilligers, financien, sponsoring en mogelijke samenwerkingsmogelijkheden verkennen om toekomstbestendig te worden.

Wat willen we bereiken? Voor alle inwoners is er een passend sport- en beweegaanbod Wij willen een vitale samenleving zijn waar bewoners gezond opgroeien. Bij een vitale bevolking zijn er voor elke doelgroep voldoende mogelijkheden om te kunnen bewegen, ongehinderd leeftijd, lichamelijke of geestelijke gezondheid, etnische achtergrond, seksuele geaardheid of sociale positie. Het ongeorganiseerd en ongebonden sporten neemt toe, maar de sportverenigingen zijn toch het hart van de sport. Veel inwoners zijn lid van een sportvereniging. De verenigingen hebben de kans om zich meer tot maatschappelijk partner te ontwikkelen met een breder aanbod (open club en vitaal sportparkgedachte). Hier is ook een rol weggelegd voor de sport- en cultuurcoaches. Wij zetten sport- en cultuurcoaches in om de verbinding te maken en om specifieke doelgroepen (waaronder ouderen en mensen met een beperking) te stimuleren om te bewegen. Waar mogelijk ontplooien we de activiteiten op bestaande sportaccommodaties.

Wat gaan we ervoor doen? Gerichtere inzet van sport- en cultuurcoaches. Sportaccommodaties (meer) multifunctioneel inzetten (open club en vitale sportparken gedachte) en waar mogelijk de bezettingsgraad overdag verhogen. Een mooi voorbeeld hiervan is het vitale sportpark bij Longa'30. Mede door de bijdrage van de gemeente Oost Gelre tot stand gekomen.

Wat willen we bereiken? Wij streven naar een vitale en sportieve samenleving, waarin sport en bewegen vooral bijdragen aan gezondheid, leefbaarheid en sociale cohesie van alle inwoners. Sport en bewegen zetten we in als middel voor participatie. Vooruitlopend op de veranderende bevolkingssamenstelling is het van belang dat we in de Sportvisie Oost Gelre concreet aandacht besteden

38

aan de locatiekeuze, omvang en kwaliteit van de accommodaties. Multifunctionaliteit en samenwerking (binnen en buiten de sport en met name met het onderwijs) zijn daarin centrale begrippen.

Wat gaan we ervoor doen? We stellen een toekomstbestendige investering- en onderhoudsplan op voor de sportaccommodaties. Vooruitlopend op de veranderende bevolkingssamenstelling is het van belang dat we in de Sportvisie Oost Gelre concreet aandacht besteden aan de locatiekeuze, omvang en kwaliteit van de accommodaties. Multifunctionaliteit en samenwerking (binnen en buiten de sport en met name met het onderwijs) zijn daarin centrale begrippen. We zetten buurtsportcoaches in op de thema's gezondheid en sociale cohesie. We stimuleren een gezonde leefstijl. De gemeente werkt mee met het 'beweegvriendelijk' maken van de openbare ruimte. Hiermee draagt de gemeente bij aan het verlagen van de drempel om voldoende te bewegen en zo lang mogelijk fit en vitaal te blijven.

Vrijwilligerswerk, de onmisbare schakel! Inleiding Vrijwilligers, mensen die zich met hart en ziel inzetten voor een ander, vormen een onmisbare schakel in de binding en leefbaarheid van Oost Gelre. Het is belangrijk dat verenigingen en vrijwilligers dat kunnen blijven doen, zeker nu er op het gebied van jeugdhulp, zorg, Wmo en werk en inkomen taken bij zijn gekomen. Verenigingen, vrijwilligers en dorps- en wijkbelangenorganisaties weten wat daarvoor nodig is en zijn daarmee een belangrijke partner voor de gemeente. Zij maken mogelijk dat inwoners zo lang mogelijk in hun eigen omgeving kunnen blijven meedoen en er ook aan kunnen blijven bijdragen. Maar dat vraagt nóg nadrukkelijker om behoud van professionaliteit, organisatiekracht en stabiliteit binnen verenigingen en vrijwilligersorganisaties. Wij willen hen daarbij ondersteunen.

Ontwikkelingen In 2020 is een verenigings- en vrijwilligerscoördinator aangesteld. Deze coördinator is voor vrijwilligersorganisaties en verenigingen het eerst aanspreekpunt vanuit de gemeente. Doel is onder andere om kruisbestuiving tussen verenigingen aan te moedigen, samenwerking te stimuleren en vrijwilligers hierin te ondersteunen. Het afgelopen jaar is gebleken dat verenigingen de weg naar de coördinator weten te vinden. De verenigings- en vrijwilligerscoördinator vervult ook de rol van regisseur kleine kernen en vanuit die hoedanigheid worden veel vraagstukken in gezamenlijkheid opgepakt. Ondanks de beperkende maatregelen waarmee de verenigingen en vrijwilligersorganisaties in deze tijd te maken hebben, zijn zij actief aan de slag hun organisatie op de been te houden. Vanuit de gemeente wordt gewerkt aan een platform waar vraag en aanbod van verenigingen en vrijwilligersorganisaties samenkomt. Wij vervullen hierin een verbindende rol. Streven is dat platform in 2021 live te laten gaan. Verder blijft de ouderenadviseur de vrijwillige ouderenadviseurs, woonconsulenten en belastingadviseurs begeleiden.

Wat willen we bereiken? Vrijwilligers ontvangen goede ondersteuning Inwoners blijven zich inzetten als vrijwilliger op een manier die aansluit bij hun levensfase en mogelijkheden. Vrijwilligers(organisaties) ontvangen de ondersteuning die bij hun ondersteuningsvraag en de actuele ontwikkelingen op het gebied van vrijwillige inzet past. Naast de digitale ondersteuningsmogelijkheden (www.sameninoostgelre.nl) ontvangen zij ondersteuning van een vrijwilligersondersteuner. Op deze wijze versterken on- en offline elkaar en blijven inwoners zich vrijwillig inzetten.

39

Wat gaan we ervoor doen? De Meedoengroep vanuit de SDOA krijgt extra begeleiding gericht op participatie. De Meedoen-groep wordt begeleid door een medewerker van de SDOA die aansluit bij het sociaal team. Zo sluiten we goed aan op de behoeften van deze groep en kunnen we ons maximaal inzetten om hen deel te laten nemen aan de maatschappij. Een vrijwilligersondersteuner vormt een fysiek aanspreekpunt. De vrijwilligersondersteuner geeft vorm aan de verdere invulling van de on- en offline ondersteuning en verbindt vraag en aanbod. We betrekken het lokale bedrijfsleven actief bij de ondersteuning van de vrijwilligersorganisaties. We continueren maatschappelijke stages. We herijken de Algemene subsidieverordening Oost Gelre (ASV) en de Nadere regels welzijnssubsidies. We stroomlijnen de ondersteuning van vrijwilligers/kenniscentrum. Vrijwilligersorganisaties actiever begeleiden, coachen en training bieden.

Wat willen we bereiken? Senioren, vrijwilligers(organisaties) en welzijnsorganisaties weten elkaar te vinden. De site www. sameninoostgelre.nl ontwikkelen wij door. Op de site www.sameninoostgelre.nl publiceren wij het structurele aanbod. Incidentele activiteiten leveren organisatoren aan waarna het op deze site geplaatst wordt. Daarnaast worden activiteiten, die bijvoorbeeld in het kader van dementievriendelijke wijk, valpreventie, bewustwording alcoholgebruik etc. worden georganiseerd, vanuit de gemeente ook bekend gemaakt via de gemeentepagina. Hiermee zetten wij www.Sameninoostgelre in om inwoners op de hoogte te brengen van activiteiten die wij in hert kader van ons gemeentelijk sociaal beleid uitvoeren.

Wat gaan we ervoor doen? We blijven zorgen voor duidelijke informatie over de beschikbare voorzieningen. We blijven zorgen voor duidelijke informatie over de beschikbare voorzieningen (Wmo-voorzieningen, bijzondere bijstand, ICT/domotica, etc.) waarmee we senioren ook daadwerkelijk bereiken en zorgen dat ouderen de vrijwilligers- en welzijnsorganisaties weten te vinden en andersom. Informatie op Samen in Oost Gelre (SIOG) wordt zodanig uitgebreid en aangepast dat professionals er makkelijk naar kunnen (door) verwijzen. SIOG wordt uitgebreid met ‘softere’ content in de vorm van verhalen van ervaringsdeskundigen, succesverhalen uit de gemeente, inspiratieverhalen van inwoners. Ook krijgt het Sociaal Team een gezicht. Sociaal Team en SIOG online en offline profileren als hét portaal voor informatie en ondersteuning op het gebied van preventie, ondersteuning en participatie. Sociaal Team, haar aanbod en de werkprocessen krijgen een prominente plaats op SIOG. Via een nieuwsbrief vanuit het Platform Zorg Wonen Welzijn brengen wij ons aanbod van deelnemers onder de aandacht.

Wat willen we bereiken? (Jonge) mantelzorgers ondersteunen Vanaf oktober 2021 wordt de mantelzorgondersteuning uitgevoerd vanuit het sociaal team 40

Wat gaan we ervoor doen? Goede respijtvoorzieningen, zoals het kunnen bezoeken van dagbesteding, zijn beschikbaar om mantelzorgers te ontlasten. Mantelzorgers kennen en maken, indien nodig, gebruik van een breed ondersteuningsaanbod passend bij hun leeftijd en de ondersteuning die zij nodig hebben. Ouders/verzorgers/leerkrachten kennen het aanbod voor jonge mantelzorgers. Het lokale ondersteuningsaanbod sluit aan bij de vraag van de doelgroep. Het aanbieden van vernieuwende vormen van ondersteuning. De komende vier jaar is dat met name gericht op de ondersteuning van mantelzorgers van inwoners met (beginnende) dementie. Mantelzorgers jaarlijks blijven bedanken voor hun inzet met een mantelzorgcompliment. Meer bekendheid geven aan de mogelijkheden op het gebied van mantelzorgondersteuning en respijtzorg. Mantelzorgondersteuning en respijtzorg is beschikbaar voor alle inwoners. Ondersteuning en opsporing van jonge mantelzorgers.

Cultuur en verenigingen Inleiding Binnen onze gemeente is het behoud van cultuur en het verenigingsleven van groot belang. Daarom willen we samenwerking tussen vormen van cultuur en verenigingen bevorderen. De opgave voor de gemeente is om, samen met maatschappelijke organisaties en sportclubs, te zorgen voor een gezonde leefomgeving.

Ontwikkelingen Oost Gelre heeft een rijke culturele sector en een rijk verenigingsleven. Denk hierbij aan de diverse corsogroepen, muziekverenigingen, verenigingen rondom de volksfeesten, maar ook de evenementen nemen een belangrijke plaats in de gemeente in. Hoewel de culturele sector belangrijk is voor Oost Gelre (misschien nu nog wel meer dan ooit) ontbreekt nog een vastgelegde visie op kunst en cultuur. Met het oog op de toekomst en de culturele infrastructuur binnen en buiten onze gemeente starten we in 2021 met de ontwikkeling van het kunst- en cultuurbeleid. Dit beleid zal zich in eerste instantie concentreren op cultuureducatie, subsidieverstrekking, de toekomst van kunst en cultuur binnen en buiten onze gemeente (samenwerking met de regio) en de verbinding en samenwerking tussen alle instellingen, verenigingen, inwoners en de gemeente. Daarnaast zal het beleid aansluiten op het beleid voor het sociaal domein om zo een maximale interactie tussen de beleidsvelden te realiseren.

Wat willen we bereiken? Sociaal culturele centra, verenigingsgebouwen, sportgebouwen en velden waar mogelijk privatiseren. Daar waar mogelijk privatiseren van sociaal culturele centra met het oog op kostenbeheersing en zelf verantwoordelijkheid dragen. Verenigingen stimuleren we om zelf verantwoordelijkheid te nemen voor onderhoud van verenigingsgebouwen, sportgebouwen- en velden. Dit kan ook deels door de zelfwerkzaamheid te belonen.

41

Wat gaan we ervoor doen? Inventariseren welke verenigingsgebouwen, sportgebouwen- en velden geprivatiseerd kunnen worden. Verenigingen stimuleren we om zelf verantwoordelijkheid te nemen voor onderhoud van verenigingsgebouwen, sportgebouwen- en velden. Dit kan ook deels door de zelfwerkzaamheid te belonen. Na inventarisatie, start van eerste oriënterende bestuurlijke gesprekken met de betrokken centra. Onderzoeksfase opgestart om te bekijken welke vereniging waar behoefte aan heeft en hoeveel ruimte hiervoor nodig is. We inventariseren welke sociaal culturele centra geprivatiseerd kunnen worden. Daar waar mogelijk privatiseren van sociaal culturele centra met het oog op kostenbeheersing en zelf verantwoordelijkheid dragen.

Wat willen we bereiken? Stijging in de beoefening van pop- en lichte muziek. Middels het Cultuurconvenant wordt op basisscholen een nieuwe invulling gegeven aan het muziekonderwijs (AMV-lessen), waar ook de lichte- en popmuziek een onderdeel van zal worden.

Wat gaan we ervoor doen? We ondersteunen de muziekverenigingen bij het promoten van muziekonderwijs op basisscholen. In het schooljaar 2021-2022 wordt met alle basisscholen gewerkt aan een lokaal Cultuurconvenant. Dit convenant zal de visie op kunst en cultuur weergeven. In deze visie speelt ook muziek een grote rol. Zo wordt er gekeken naar een (nieuwe) invulling van het muziekonderwijs, meer passend bij de wensen van de scholen, maar ook bij deze tijd. De muziekverenigingen zullen hier een onderdeel van uitmaken en meedenken over het muziekonderwijs.

Wat willen we bereiken? Versterking eigen identiteit en toegankelijkheid van de streekcultuur. Het Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers (ECAL) richt zich op de streekcultuur en -historie van de Achterhoek én Liemers. Door middel van het organiseren van en participeren in activiteiten wil het Erfgoedcentrum de regionale identiteit, de eigenheid van de Achterhoek én Liemers helder in beeld te brengen en stimuleren, bij voorkeur in samenwerking met andere betrokken partijen/organisaties.

Wat gaan we ervoor doen? Vanuit het Cultuur- & Erfgoedpact (ECAL) moet de streekcultuur en erfgoedactiviteiten worden bevorderd.

Nieuwkomers zijn welkom! Inleiding Ook in Oost Gelre komen meer mensen met een andere culturele en / of nationale achtergrond. Wij willen dat deze nieuwkomers goed integreren in Oost Gelre en meedoen in onze samenleving. We willen voorkomen dat groepen zich afkeren van de Nederlandse samenleving. Een goede beheersing van de Nederlandse taal behoort tot de belangrijkste voorwaarden voor een succesvolle inburgering van nieuwkomers.

42

Vergunninghouders moeten direct in aanraking gebracht worden met onderwijsmogelijkheden en vrijwilligerswerk (Taalcafé), zodat de stap naar betaald werk kleiner wordt. Wij ondersteunen de inzet van maatjes. Zij ondersteunen de nieuwkomers, helpen hen de weg te vinden in onze samenleving. Ook de Sociale Dienst Oost Achterhoek (SDOA) speelt een belangrijk rol om hen voor te bereiden op meedoen en het vinden van werk.

Ontwikkelingen We willen dat nieuwkomers zelfstandig functioneren en zich hier veilig en thuis voelen. Hiervoor hebben we allerlei activiteiten ontwikkeld. 

We koppelen een lokaal maatje aan elke nieuwkomer.



Extra aandacht voor traumaverwerking.



Fietslessen, zwemlessen, kennismaken met verenigingsleven.



We ondersteunen de taalcafés.



We hebben een zomerschool.



Participatiecursussen.



Re-integratie: we hebben een klantmanager Statushouders die zorgt voor uitstroom naar activering en werk.

Verder treedt in 2022 de nieuwe Wet inburgering in werking. We zijn momenteel druk bezig met de voorbereidingen. We werken hierbij regionaal samen maar zullen ook lokale keuzes moeten maken op het gebied van zelfredzaamheid, scholing en re-integratie. Hiervoor stellen we een beleidsnota en uitvoeringsplan op.

Wat willen we bereiken? Nieuwkomers dragen hun steentje bij in Oost Gelre Wij willen dat nieuwkomers zelfstandig functioneren en zich hier veilig en thuis voelen. Integreren gaat makkelijker als mensen zich thuis voelen. Hierbij spelen ook de autochtone inwoners een belangrijke rol. Zo zijn er veel vrijwillige maatjes die hun steentje bijdragen aan de integratie. Met de nieuwe wet inburgering wordt de gemeente vanaf 2022 ook weer in de volle breedte verantwoordelijk de integratie van statushouders. Onze klantmanager nieuwkomers probeert werk of vrijwilligerswerk te vinden voor de doelgroep.

Wat gaan we ervoor doen? Elke nieuwkomer krijgt een maatje die hen helpt wegwijs te maken in onze samenleving en hun plek in Oost Gelre te vinden. Iedere nieuwkomer krijgt een maatje in Oost Gelre. Het afgelopen jaar was dit wel lastig door corona. In de participatie-cursussen besteden we aandacht aan de Nederlandse man/vrouw-verhouding, culturele verschillen en financiële zaken, zoals budgetbeheer. Het wettelijk verplichte Participatieverklaring Traject gaat in 2022 veranderen. De nieuwe wet inburgering eist dat minimaal 12 uur hieraan besteed worden. Dit doen we voor de nieuwkomers al, maar de migranten moeten ook 12 uur hieraan besteden, in plaats van maar een avond van 3 uur les. Wat wel een voordeel is, is dat de migranten niet meer €150 voor het traject moeten betalen. Volgens de nieuwe inburgeringswet, neemt de gemeente deze kosten op zich.

43

Kennis en contactmogelijkheden uitbreiden, waarbij lokale kranten, workshops en presentaties een rol spelen. Wij willen dat nieuwkomers zelfstandig functioneren en zich hier veilig en thuis voelen. Integreren gaat makkelijker als mensen zich thuis voelen. Hierbij spelen ook de autochtone inwoners een belangrijke rol. Meer samenwerking met externe organisaties, zoals bijvoorbeeld de GGD op het gebied van het sneller signaleren van mogelijke problematiek en aandacht geven aan stressverlaging en traumaverwerking. Statushouders doen werk naar vermogen (vrijwilligerswerk of een betaalde baan). De wet inburgering wordt vanaf 1 januari 2022 een gemeentelijke taak. Hierin staat scholing en maatschappelijke begeleiding centraal. Daarnaast dient ze snel als mogelijk kennis gemaakt te worden met de arbeidsmarkt. Verder uitvoering geven en actualiseren van het actieplan integratie statushouders. De zomerschool is vanwege coronamaatregelen niet doorgegaan maar binnenkort gaan de andere activiteiten en projecten weer open. Het Taalcafé in Groenlo en het Taalcafé in Lichtenvoorde zijn weer open. De maatjes gaan weer van start. De zwemlessen worden verplicht, zodat iedere nieuwkomer leert tenminste watervrij te zijn. De fietslessen, opvoedings- en andere informatiebijeenkomsten gaan weer starten.

We willen ook speciaal aandacht aan de jeugdige nieuwkomer geven, door themabijeenkomsten over financien en toekomstperspectieven te geven. Daarnaast willen we meer gebruik van de bibliotheek te maken, voor nieuwkomers moeders met jonge kinderen. Verdere inzet op re-integratie door middel van activiteiten en projecten. Zwemlessen en de Taalcafés, fietslessen en het maatjesproject worden als eerste na de corona weer gestart. Daarna zullen we langzamerhand de andere activiteiten opnieuw starten. Daarnaast maken we een start met de brede intakes en PIP-plannen (Persoonlijk Plan Inburgering en Participatie). Dit om goed voorbereid te zijn zodra dit verplicht wordt. Voorbereiden van de uitvoering van de nieuwe wettelijke gemeentelijke taak m.b.t. de inburgering. We maken afspraken met aanbieders die de inburgeringscursus aanbieden. We zijn volop bezig om dit te realiseren, samen met SDOA, COA, VWON, GGD en anderen. We bevorderen en dragen bij aan contacten tussen autochtone inwoners en nieuwkomers. Wij willen dat nieuwkomers zelfstandig functioneren en zich hier veilig en thuis voelen. Integreren gaat makkelijker als mensen zich thuis voelen. Hierbij spelen ook de autochtone inwoners een belangrijke rol. Wij proberen contact tussen de twee groepen te stimuleren via divers projecten, activiteiten en evenementen.

We zorgen ervoor dat alle nieuwkomers passend taalonderwijs volgen, van Taalcafé tot het volgen van een passende (taal)opleiding.

Werk moet lonen Inleiding Werk is bij uitstek het middel om verantwoordelijkheid te dragen voor het eigen leven en het gezin en om deel te nemen aan de samenleving. Werken moet lonen, zowel financieel als in perspectief. We spreken mensen daarbij nadrukkelijk aan op hun persoonlijke verantwoordelijkheden; rechten en plichten gaan hand in hand. Ons uitgangspunt is dan ook: je bent aan het werk of je levert een andere bijdrage. Een uitkeringsregeling is uitsluitend bedoeld voor mensen, die (al dan niet tijdelijk) geen toegang hebben tot betaald werk. Om die regeling ook in stand en betaalbaar te kunnen houden, vragen wij van mensen om zo snel mogelijk (weer) in hun eigen levensonderhoud te kunnen voorzien.

44

Ontwikkelingen Vanuit de visie dat werk moet lonen, kennen wij de uitstroompremie waarbij inwoners een bedrag van € 500 ontvangen als ze door werk geen gebruik meer hoeven te maken van een uitkering. Daarbovenop ontvangen ze nog eens € 1.000 als men na zes maanden nog aan het werk is. Daarnaast gaan we de doorgaande lijn van arbeidsmatige dagbesteding tot betaald werk verder ontwikkelen. Inwoners kunnen hierdoor makkelijk opschalen maar ook weer afschalen zonder allerlei belemmeringen. Verder worden de activiteiten Werkbaan Oost en de SDOA samengevoegd zodat er een leerontwikkelbedrijf ontstaat. Hiervoor werken we samen met de andere SDOA gemeenten in Samen aan het Stuur waarbij inwoners integraal worden benaderd zodat we ondersteuning kunnen bieden waar nodig. Dit moet mensen weer sneller werkfit maken. Hierbij zijn niet de wetten leidend maar de vraag van de burger.

Wat willen we bereiken? Iedereen draagt bij naar vermogen en krijgt een steuntje in de rug waar nodig Inwoners kunnen op- en afschalen op de participatieladder van vrijwilligerswerk tot het zelfstandig verwerven van betaalde arbeid. Doel is dat iedereen, binnen zijn/haar mogelijkheden, een bijdrage levert aan de samenleving. Dat kan werk zijn, maar ook vrijwilligerswerk of arbeidsmatige werkzaamheden. Ontbrekende schakels zijn daartoe ingericht. Voor wettelijke grenzen zijn oplossingen gevonden om de op- en afschaling mogelijk te maken. Om deze groep optimaal te ondersteunen, moeten schotten wegvallen. Zo ontstaat een doorgaande lijn waarin onze inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt zich maximaal kunnen ontwikkelen. Hierbij willen we aansluiten bij hun belevingswereld en waar mogelijk ruimte maken voor lokale initiatieven.

Wat gaan we ervoor doen? De pilots met Werkbaan Oost en de Dorpskamer zetten wij voort. In de dorpskamer verrichten inwoners arbeidsmatige werkzaamheden onder de paraplu van Werkbaan Oost. Met SDOA en Werkbaan Oost willen we een algemene voorziening ontwikkelen waar inwoners terecht kunnen voor dagbesteding, vrijwilligerswerk, werkervaringsplaatsen en beschut werk. De ontbrekende schakel tussen het (vaak beschut) werken en dagbesteding Inwoners kunnen op- en afschalen op de participatieladder van vrijwilligerswerk tot het zelfstandig verwerven van betaalde arbeid. Doel is dat iedereen, binnen zijn/haar mogelijkheden, een bijdrage levert aan de samenleving. Dat kan werk zijn, maar ook vrijwilligerswerk of arbeidsmatige werkzaamheden. Ontbrekende schakels zijn daartoe ingericht. Voor wettelijke grenzen zijn oplossingen gevonden om de op- en afschaling mogelijk te maken. Om deze groep optimaal te ondersteunen, moeten schotten wegvallen. Zo ontstaat een doorgaande lijn waarin onze inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt zich maximaal kunnen ontwikkelen. Hierbij willen we aansluiten bij hun belevingswereld en waar mogelijk ruimte maken voor lokale initiatieven. Vanaf 1 oktober gaan we op deze wijze werken. Op 1 januari worden de SDOA en Werkbaan Oost 1 organisatie, zowel qua naam als qua huisvesting.

We bevorderen de uitstroom naar betaald werk en we ondersteunen wie dat niet op eigen kracht kan. Dit doen we door de klantmanagers de ruimte te geven om echt intensief met de doelgroep aan de slag te gaan. Dit betekent in de praktijk kleine bestanden met meer aandacht voor de klant en doelgroepen beleid voor bijvoorbeeld jongeren, nieuwkomers, en de doelgroep beschut. We zetten loonkostensubsidie in om ook de doelgroep met een afstand tot de arbeidsmarkt in het regulier bedrijfsleven een plek te geven.

45

We hebben een vrijwilligerssteunpunt waarbij we ons ook richten op de bemiddeling van bijstandsgerechtigden naar vrijwilligerswerk te verbeteren (ook door het meer promoten van www.sameninoostgelre.nl). We leiden toe naar werk. Wij zetten ons in voor betaald werk voor diegenen die dat kunnen. Wij leiden toe naar werk. Wij zetten ons in voor betaald werk voor diegenen die dat kunnen. Als betaald werk een brug te ver is, verwachten wij een tegenprestatie. Denk daarbij aan vrijwilligerswerk of mantelzorg. We zetten ons in om de werkloze jongeren en ook jongeren met een arbeidsbeperking onder de aandacht te brengen van lokale bedrijven. Als gemeente geven we het goede voorbeeld. We plegen extra inzet op de Meedoengroep: de groep inwoners die al langdurig een uitkering ontvangt van de SDOA. Wij activeren hen waar mogelijk naar perspectief en werk. De Meedoengroep krijgt extra ondersteuning, we hebben hiervoor een klantmanager vrijgemaakt. We zetten ons in om de werkloze jongeren en ook jongeren met een arbeidsbeperking onder de aandacht te brengen van lokale bedrijven.

Wat willen we bereiken? Misbruik uitkeringen tegengaan. We treden op tegen fraude. We controleren aan de poort en houden thema controles.

Wat gaan we ervoor doen? We gaan themacontroles houden en zijn "streng aan de poort". Door jaarlijks een themacontrole te houden, willen we een meer gerichte aanpak van fraude realiseren. Voorbeelden zijn kentekenonderzoeken of onderzoek naar opvallend hoog of laag energieverbruik.

Wat willen we bereiken? Werken moet lonen Werken moet daadwerkelijk lonen. Als inwoners vanuit een uitkering op grond van de Participatiewet aan het werk gaan, moeten ze ook een financieel voordeel voelen. Dit komt de motivatie ten goede en zorgt voor een stuk voldoening. Hierdoor verwachten we dat meer mensen structureel uitstromen uit een uitkeringssituatie. We kennen bij aanvaarding van werk en behoud van werk na 6 maanden een werkaanvaardingspremie.

Wat gaan we ervoor doen? Als een kindregeling is toegekend, loopt deze nog door voor het lopende jaar. Bij werkaanvaarding helpen we, indien nodig, de inwoner met het doorgeven van de gewijzigde financiële situatie aan de Belastingdienst. Hierdoor voorkomen we terugvorderingen van de Belastingdienst achteraf. We verstrekken uitkeringsgerechtigden die aan de slag gaan een werkaanvaardingspremie van € 500,- bij werkaanvaarding en € 1.000,- na zes maanden als men nog werk heeft.

Preventie en ondersteuning Inleiding Gezond leven, steeds blijven leren en jezelf ontwikkelen zijn onderdelen van actief deelnemen aan de samenleving. Niet zorgen voor, maar zorgen dat! Eigen kracht op de eerste plaats. Voorkomen is beter dan genezen. De gemeente stimuleert en ondersteunt dit ook. Door preventie kan het beroep op dure

46

(vangnet)voorzieningen worden beperkt en zo kunnen de goede voorzieningen blijven voor mensen die het écht nodig hebben.

Ontwikkelingen Ten aanzien van zorg blijven we inzetten op zorg in de volle breedte. Preventieve zorg is een belangrijk instrument om mensen zo lang mogelijk zelfstandig te laten zijn en de zorgkosten te beheersen. Wel willen we meer inzicht in de kosten en baten van preventieve zorgprojecten. Om die reden continueren wij de monitoring. Het lokale preventieprogramma is in volle uitvoering. Daarnaast participeert Oost Gelre in projecten vanuit de thematafel De Gezondste Regio (zie beide ook onder Volksgezondheid). Het betreft projecten op het gebied van preventie. Dit blijven we de komende jaren doen. De uitbreiding van inzet binnen het sociaal team als gevolg van de invoering van de Wet verplichtte GGZ heeft tot het in beeld krijgen van meer inwoners met een multi-problem achtergrond geleid. Binnen het sociaal team kijken wij hoe wij de ondersteuning aan deze groep zo kunnen vormgeven dat zij in beeld blijven en de ondersteuningsvraag af kan nemen. De inzet van cliëntondersteuners voor leun/ steuncontacten zal hier onderdeel van zijn. Regionaal werken wij aan het opnieuw vormgeven van de ondersteuning aan de doelgroep dak- en thuislozen. Inzet hierbij is deze ondersteuning vaker dichter bij huis (in plaats van alleen in Doetinchem) vorm te geven en dak- en thuisloosheid te voorkomen. Hiertoe participeren wij onder andere in de pilot Housing first.

Daarnaast werken wij verder aan de voorbereiding voor de doordecentralisatie van Beschermd wonen. Hiertoe worden nieuwe werkafspraken over onder andere de brede intake gemaakt met de gemeente Doetinchem. Daarnaast leggen wij de governance op het gebied van beschermd wonen en maatschappelijke opvang regionaal opnieuw vast. Hiervoor stellen wij een nieuw convenant op. Samen met de SDOA, Werkbaan Oost en de gemeenten Winterswijk en Berkelland werken wij verder aan de doorontwikkeling van de Pilot arbeidsmatige dagbesteding tot een structureel voorliggend aanbod. Het aanbod van de Stads/ dorpskamer zetten wij voort. Dit aanbod sluit goed aan het bieden van laagdrempelige voorzieningen die bijdragen aan het voorkomen van psychische achteruitgang van kwetsbare inwoners doordat zij een ontmoetingsmogelijkheid hebben. De Stadskamer zal in 2022 een nieuwe huisvesting krijgen bij de Vincentiusvereniging. Hierdoor is het mogelijk om ook in de Stadskamer arbeidsmatige inloopactiviteiten te organiseren, net als nu ook al in de dorpskamer uitgevoerd worden.

Wat willen we bereiken? Inwoners bieden we een zinvolle daginvulling Dicht bij huis blijven er mogelijkheden om elkaar te ontmoeten en een zinvolle dagbesteding te hebben die aansluit bij de behoefte. Mensen ervaren geen drempel om van de (inloop)voorzieningen gebruik te maken. In elke kern is een mogelijkheid om elkaar te ontmoeten. Ervaringsdeskundigen spelen hierbij een belangrijke rol. Iedereen voelt zich welkom op de ontmoetingsplek.

47

Wat gaan we ervoor doen? Deelname aan ontwikkeling van een vervoersapp voor inwoners in landelijke gebieden (NetMobiel). In gesprek gaan met aanbieders en onze inwoners om het aanbod uit te breiden met activiteiten die meer gericht zijn op dienstverlenende activiteiten en om verbreding mogelijk te maken. Inwoners met een grote afstand tot de arbeidsmarkt begeleiden naar een zinvolle daginvulling. Ondersteunen van de doorontwikkeling van de stads-/dorpskamer, zoals de stads-dorpskamer inzetten voor ondersteuning aan inwoners met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Ondersteunen van initiatieven op het gebied van inloopvoorzieningen. We geven extra aandacht aan het thema eenzaamheid.

Wat willen we bereiken? Inwoners worden ondersteund bij hun participatie in de samenleving. Inwoners die niet op eigen kracht of met ondersteuning van hun netwerk zelfstandig kunnen participeren, ontvangen ondersteuning zodat zij mee kunnen doen in de samenleving.

Wat gaan we ervoor doen? We leveren groeps- en individuele begeleiding en kortdurend verblijf voor inwoners die niet op eigen kracht kunnen participeren in de samenleving. We leveren Wmo-maatwerkvoorzieningen. We starten een pilot arbeidsmatige dagbesteding. De pilot arbeidsmatige dagbesteding wordt in 2021 en 2022 verder uitgewerkt. Gezien we al halverwege 2021 zijn is de verwachting dat er daadwerkelijk gestart wordt in het vierde kwartaal van 2021 maar toch uiterlijk januari 2022. In de jaren daarna zal duidelijk worden wat hiervan de kosten zijn en welke kostenbesparing dit op kan leveren. We stimuleren cliënten en inwoners bij de doorstroom van dagbesteding naar beschut werk. Hiervoor richten we arbeidsmatige dagbesteding in bij het nieuwe werkleerbedrijf waar ook het beschut werk wordt georganiseerd. Dit als onderdeel van het simpel switchen.

Wat willen we bereiken? Kwetsbare inwoners een passende woonplek en begeleiding bieden Er is Maatschappelijk opvang en vormen van beschermd wonen beschikbaar voor onze inwoners die daar door omstandigheden gebruik van moeten maken. De maatschappelijke opvang is gericht op een zo snel mogelijke terugkeer naar een situatie waarbij de inwoner weer zelfstandig kan wonen en werken en, mogelijk met begeleiding, kan werken aan het oplossen van zijn/ haar problemen. Goede afspraken tussen gemeenten, woningcorporaties en zorginstellingen maken dat inwoners die dat kunnen, vanuit beschermd wonen kunnen doorstromen naar zelfstandige huisvesting.

48

Wat gaan we ervoor doen? De uitwerking van de regionale voorbereidingen van de veranderingen rond maatschappelijke opvang en beschermd wonen, geven wij vorm in een apart traject. Dit betreft de Regionale uitvoeringsagenda opvang en bescherming. In 2021 zijn er Maatschappelijk opvang en vormen van beschermd wonen beschikbaar voor onze inwoners die daar door omstandigheden gebruik van moeten maken. De maatschappelijke opvang is gericht op een zo snel mogelijke terugkeer naar een situatie waarbij de inwoner weer zelfstandig kan wonen en werken en, mogelijk met begeleiding, kan werken aan het oplossen van zijn/ haar problemen. Goede afspraken tussen gemeenten, woningcorporaties en zorginstellingen maken dat inwoners die dat kunnen, vanuit beschermd wonen kunnen doorstromen naar zelfstandige huisvesting. Vanaf 2022 worden we verantwoordelijk worden voor de uitvoering van beschermd wonen. Vanaf 2023 ontvangen wij hiervoor ook de financiële middelen. Regionaal werken we aan een nieuw convenant beschermd wonen en maatschappelijke opvang die vanaf 2022 moet ingaan om de afspraken in de regio vast te leggen. Wij gaan in overleg met aanbieders van beschut wonen over de invulling van het onderdeel (beschut) wonen. We zetten zwaarder in op een grotere beschikbaarheid van deze woningen en maken hierover (prestatie)afspraken met woningbouwverenigingen.

Wat willen we bereiken? Kwetsbare inwoners kunnen zo lang mogelijk zelfstandig veilig wonen Inwoners die beschermd wonen, kunnen doorstromen naar een woning in de wijk en kunnen binnen de afgesproken termijn van een jaar beschikken over een woning. Voor ouderen ondersteunen wij maatregelen om langer zelfstandig te kunnen blijven wonen.

Wat gaan we ervoor doen? Afspraken maken met woningcorporaties en zorgaanbieders om uitstroom uit beschermd wonen mogelijk te maken. Inwoners die beschermd wonen, kunnen doorstromen naar een woning in de wijk en kunnen binnen de afgesproken termijn van een jaar beschikken over een woning. Prestatieafspraken maken met woningcorporaties. We faciliteren het zo lang mogelijk zelfstandig blijven wonen door het ondersteunen van het nemen van fysieke maatregelen die dit bevorderen. We verlenen subsidies voor het levensloopbestendig maken van woningen.

Wat willen we bereiken? Verminderen van alcohol en drugsgebruik bij jongeren Alcohol en drugs bespreekbaar maken binnen het gezin. We willen dat ouders voorbeeldgedrag laten zien en jongeren wijzen op de gevaren van alcohol en drugs, met als doel dat het gebruik onder jongeren afneemt.

49

Wat gaan we ervoor doen? (Sport)verenigingen ondersteunen om vorm te geven aan het ‘NIX 18-beleid’ rondom alcohol- en drugsgebruik. Continueren van de samenwerking tussen het jongerenwerk Mazzel en scholengemeenschap Marianum. Koppeling met andere beleidsterreinen zoals sport en Wmo om een integrale aanpak rondom het thema alcohol en drugs te bewerkstelligen. Uitbreiden en intensiveren van de samenwerking tussen jongerenwerk Mazzel en het primair basisonderwijs. Vanuit het Preventie Platform Jeugd (PPJ) voor verschillende doelgroepen preventie-activiteiten organiseren. We informeren ouders en jongeren aan de hand van universele en geïndiceerde preventie-activiteiten via verschillende kanalen, zodat ouders en jongeren bewust bezig zijn met het thema. We werken vanuit het Preventie Platform Jeugd samen met omliggende gemeenten rondom verschillende maatschappelijke thema’s en dus ook het thema alcohol- en drugsgebruik.

Wat willen we bereiken? Voorkomen van overgewicht bij jongeren De werkgroep wil verder gaan in de afstemming rondom het thema overgewicht bij kinderen in de leeftijd 012 jaar. We willen de samenwerking met bovengenoemde partners intensiveren en vanuit gezamenlijkheid komen tot één visie en plan op het gebied van het voorkomen van overgewicht bij kinderen. Vervolgens willen we dit doorzetten naar de doelgroep jongeren 12-18 jaar.

Wat gaan we ervoor doen? In gezamenlijkheid komen tot een preventieprogramma op gebied van overgewicht. Samenwerking intensiveren met partners binnen de werkgroep "Voorkomen van overgewicht bij kinderen".

Wat willen we bereiken? Dementievriendelijke samenleving Wij werken aan een dementievriendelijke samenleving, zodat mensen met dementie zo lang mogelijk mee kunnen doen. Er is begeleiding op maat voor mensen met dementie en hun mantelzorgers. Zo vergroten we de kennis van dementie binnen organisaties en binnen de samenleving. De komende jaren zetten we ons samen in om een dementievriendelijke samenleving te worden. Dit houdt in dat we mensen met dementie niet alleen herkennen, maar ook dat we iets betekenen voor iemand met dementie of een mantelzorger.

Wat gaan we ervoor doen? Communicatie rondom dementie: folder (wegwijzer dementie), artikelen en website. Ondersteuningsaanbod verbreden voor inwoners met dementie en hun mantelzorgers (ontmoeting, dagbesteding en gespreksgroepen). Training en voorlichting geven over dementie aan vrijwilligers, mantelzorgers en middenstand.

50

Uitvoering geven aan het plan van aanpak ‘Dementievriendelijke samenleving’. Mantelzorgers kennen en maken, indien nodig, gebruik van een breed ondersteuningsaanbod passend bij hun leeftijd en de ondersteuning die zij nodig hebben. Ouders/verzorgers/leerkrachten kennen het aanbod voor jonge mantelzorgers. Het lokale ondersteuningsaanbod sluit aan bij de vraag van de doelgroep. We stellen een inloop gericht op beginnend dementerende beschikbaar Vanuit het programma Een tegen eenzaamheid organiseren we activiteiten gericht op het tegengaan van eenzaamheid bij mantelzorgers van (beginnend) dementerende

Armoedebestrijding Inleiding Ook in Oost Gelre is sprake van (verborgen) armoede. Vaak schamen mensen zich voor hun situatie, hetgeen het zoeken naar en aanbieden van oplossingen bemoeilijkt. In veel gevallen betekent dit dat ook kinderen in (relatieve) armoede opgroeien. Dat is voor ons niet acceptabel. Kinderen moeten de kans krijgen zich volledig te ontplooien en volop mee te doen aan de maatschappij.

Ontwikkelingen Armoede terugdringen is het meest succesvol als zoveel mogelijk inwoners deelnemen aan het arbeidsproces. Gelukkig gaat het met veruit het grootste deel van onze inwoners goed. Toch groeien er kinderen op in armoede, onze ondersteuning is dan ook met name gericht op deze kinderen. We zorgen ervoor dat deze kinderen geen belemmeringen hebben om mee te doen aan sport, zwemles en op school. Daarnaast kennen we een individuele inkomenstoeslag voor inwoners die langer dan drie jaar op een minimum niveau zitten. Deze regelingen zullen we de komende periode behouden en daarnaast bieden we specifieke ondersteuning waar nodig is voor onze inwoners. Door het inzetten van vroegsignalering pakken we casussen sneller op voordat er problematische schulden ontstaan. Zo willen we bereiken dat mensen niet meer in een uitzichtloze situatie belanden.

Wat willen we bereiken? Het voorkomen van uitsluiting van inwoners vanwege lage inkomens Kinderen moeten mee kunnen doen en ook inwoners met een structureel laag inkomen moeten niet financieel belemmerd worden om deel te nemen aan het verenigingsleven. Voor de schuldenproblematiek zetten we extra in op preventie en vroeghulp. We hanteren daarbij de volgende uitgangspunten: 

we bestrijden armoede daar waar het kan en ondersteunen inwoners die moeite hebben hun financiële huishouden adequaat te regelen



met de inzet van cliëntondersteuners helpen we inwoners hun leven, met behoud van eigen kracht, op orde te krijgen.

Wat gaan we ervoor doen? Alle kinderen in Oost Gelre moeten kunnen zwemmen. Voor gezinnen met lage inkomens is een vergoeding mogelijk van de kosten voor het behalen van zwemdiploma A. Kinderen moeten mee kunnen doen en ook inwoners met een structureel laag inkomen moeten niet financieel belemmerd worden om deel te nemen aan het verenigingsleven. Zwemles voor het diploma A wordt volledig vergoed door de gemeente voor de gezinnen met de laagste inkomens

51

Inwoners met een structureel laag inkomen (langer dan drie jaar) kunnen jaarlijks een beroep doen op een individuele inkomenstoeslag. Inwoners met een structureel laag inkomen kunnen een beroep doen op de individuele inkomenstoeslag. Deze is per 1 januari 2021 structureel verhoogd, ook om het meedoen van deze groep te bevorderen en schuldenproblematiek te voorkomen. Inwoners met een uitkering op grond van de participatiewet die niet aan het werk kunnen, begeleiden we zoveel mogelijk naar vrijwilligerswerk. Zo voorkomen we een sociaal isolement. We hebben een klantmanager vrijgemaakt voor inzet op deze groep. We zien we dat er vaak een intensieve begeleidingsbehoefte is. We bieden budgetteringscursussen aan kwetsbare doelgroepen zoals uitkeringsgerechtigden. Voor de schuldenproblematiek zetten we extra in op preventie en vroeghulp. Onderdeel hiervan is het geven van budgetteringscursussen We gaan financiële voorlichting geven op scholen. Preventie zo vroeg mogelijk beginnen. We willen op scholen voorlichting geven over bijvoorbeeld de valkuilen van het kopen op afbetaling of het afsluiten van ene krediet. We investeren (met buurgemeenten) in een gerichte aanpak om schoolverlating te voorkomen. We investeren in onze relatie met het onderwijs. Bij (meervoudig) schoolverzuim kijken we altijd naar de oorzaken en wordt ook de gezinssituatie in kaart gebracht.

Mogelijk is er opvoedondersteuning nodig of kunnen we op een andere manier ondersteuning bieden. We maken afspraken met zorgverzekeraars, woningbouwcorporaties en nutsbedrijven om zo vroegtijdig signalen te krijgen indien er achterstanden ontstaan. Om hoge schulden zoveel mogelijk te voorkomen doen we aan vroegsignalering (Vroeg erop af!). Via vroeg-signalering kunnen we in een veel vroeger stadium hulp bieden. Dit voorkomt uitzichtloze schulden. We maken bijles voor kinderen uit minima-gezinnen financieel mogelijk. Er is vaak een verband tussen de financiële situatie thuis en de schoolprestaties van het kind. Daardoor ontstaat vaak 'overerfbare' armoede. We willen dit doorbreken door juist kwetsbare kinderen extra ondersteuning te bieden. We doen dit samen met het onderwijs. We ondersteunen de vrijwillige schuldhulpmaatjes (SOM) financieel door subsidie en daarnaast faciliteren we waar dit nodig is. Kinderen moeten mee kunnen doen en ook inwoners met een structureel laag inkomen moeten niet financieel belemmerd worden om deel te nemen aan het verenigingsleven. Voor de schuldenproblematiek zetten we extra in op preventie en vroeghulp. We willen zoveel mogelijk kinderen die recht hebben op de meedoen regeling ondersteunen. Daarom is de regeling toegankelijker gemaakt door middel van een meedoen-applicatie.