jaarstukken regio achterhoek 2022

De bestaande supermarkt aan de Grotestraat wordt gesloopt en vervangen door woningen waarbij de historische gevelrij van de Grotestraat wordt doorgetrokken en in het achtergebied (Veldweg) een nieuwbouw appartementengebouw in CLT (Cross Laminated Timber) komt. Hart van Wenters 1. Een herinrichtingsplan voor de Markt Winterswijk; t/m 2024 We leveren in samenspraak met de doelgroepen, en met ondersteuning van OKRA landschapsarchitecten, een nieuw ontwerp op voor de Markt. In het ontwerp worden keuzes gemaakt over o.a. het gebruik van de (beperkte)ruimte, hoe we omgaan met de verkeersafwikkeling, hoe we klimaatadaptatie een plek geven, etc. 2. De realisatie/ uitvoering van het herinrichtingsplan; Na vaststelling van het herinrichtingsplan voor de markt van Winterswijk gaan we over tot de daadwerkelijke realisatie en uitvoering van het plan. Uitgebreidere projectinformatie en informatie over de projecten is te vinden via www.8rhk.nl. Ook zijn de projecten terug te vinden in de doelenmatrix in deel IV van dit boekwerk.

27

Hieronder wordt de financiering van de projecten die in 2022 zijn gestart weergegeven.

Financiering projecten Overheid Totaalfinanciering

4.518.340

Maatschappelijke organisaties 134.947

Ondernemers

Totaal

432.900

5.086.187

Financiering projecten 5.200.000 5.100.000

Maatschappelijke organisaties; 134.947

5.000.000 4.900.000 4.800.000

Ondernemers; 432.900

4.700.000 4.600.000 4.500.000 4.400.000

Overheid; 4.518.340

4.300.000 4.200.000

28

3.2 Circulaire economie & energietransitie Wat willen we bereiken? In het Akkoord van Groenlo is afgesproken om als Achterhoek al in 2030 energieneutraal te zijn. In 2022 is het akkoord van Groenlo 3.0 opgesteld en in 2023 voorgelegd aan de Raden. Hierin is opgenomen dat de gemeenten zo snel mogelijk, maar uiterlijk in 2050 een energieneutrale Achterhoek willen. Dit is ook zo opgenomen in de herziene Achterhoek Visie 2030. Het omgaan met grondstoffen en afval volgens het kringloopprincipe is een essentieel onderdeel van een klimaatvriendelijke economie. Gerelateerd hieraan is onze ambitie om voorop te blijven lopen op het gebied van circulaire landbouw. In 2030 wekt de Achterhoek haar eigen energie op, is afval een grondstof geworden en is er meer biodiversiteit door minder emissies. Met deze ambitie groeit de Achterhoek uit tot de schoonste regio van het land. In 2030 wordt afval niet langer als een probleem of als een kostenpost gezien, maar als een nuttige grondstof. Energie wordt duurzaam opgewekt en bij het gebruik ervan staat besparing centraal. We verminderen emissies en creëren zo ruimte voor een grotere biodiversiteit. Ook voor (agrarische) bedrijven is dit interessant om nieuwe, circulaire verdienmodellen te kunnen ontwikkelen.

Te bereiken maatschappelijk effect

In 2030 wekt de Achterhoek haar eigen energie op, is afval een grondstof geworden en is er meer biodiversiteit door minder emissies.

Sub-doelen Circulaire economie en energietransitie Sub-doelen 2030 De Achterhoek is energieneutraal.

De Achterhoek is koploper gebleven in de kringlooplandbouw. Bedrijvenparken zijn efficiënt werkende ecosystemen en zijn zelfvoorzienend.

In de Achterhoek wordt circulair omgegaan met vastgoed en infrastructuur.

Meetbare parameters Hoeveelheid energie die verbruikt wordt in de Achterhoek, die nog niet in de regio met hernieuwbare bronnen wordt opgewekt (bron is beschikbaar). Aantal agrarische ondernemingen dat hun activiteiten koppelt aan verantwoord omgaan met bodemwaterlucht en natuurkwaliteit is opgelopen tot 80% (nu 10%). Aantal bedrijvenparken (ondernemingen) dat individueel en/of samen in de directe omgeving en met hun ketenpartners verantwoord omgaat met grondstoffen en afval tot een minimum beperken. Aantal gebouwen en infrastructurele projecten dat circulair ontwikkeld, gebruikt en hergebruikt wordt.

Wat hebben we gedaan en bereikt? Energie In 2022 heeft de energiecrisis de samenleving breed geraakt. De stijgende energieprijzen voor huishoudens en bedrijven hebben voor meer bewustwording gezorgd. Zowel voor de warmte- als de energietransitie is verkend hoe deze te versnellen. Samen met de thematafel Smart Werken & Innovatie is Achterhoek Verbindt Energie, opvolger van Achterhoek Verbindt in coronatijd, gestart. 29

Achterhoekse ondernemers zijn in verschillende bijeenkomsten geïnformeerd over vraagstukken en concrete oplossingen voor de hogere energiekosten. Hierbij is gebruik gemaakt van de ervaringen uit het project Achterhoek Onderneemt Duurzaam en wordt samengewerkt met RCT Gelderland, Civon, VNO-NCW en SIKA. Er is onderzoek uitgevoerd naar de haalbaarheid van een Energie Expertise Centrum, waar gemeenten en provincie een vervolg aan willen geven. Voor de agrarische sector is in samenwerking met Wageningen Universiteit en andere partners een project gestart om de energietransitie te versnellen. Naast technische maatregelen werkt Agem aan een vernieuwend concept, waarmee lokaal geproduceerde hernieuwbare energie wordt gekoppeld aan lokale consumenten, de zogenoemde Streekenergie.

Kringlooplandbouw en Agro Food

In 2022 zijn er, naast de lopende initiatieven, met regionale partijen een aantal nieuwe aansprekende ontwikkelingen gestart. Voor de monitoring en sturing van emissies, specifiek stikstof, is gestart met het innovatieve concept voor stikstofmonitoring op bedrijfsniveau in melkveehouderij. In een pilot wordt met 20 boeren onder andere de invloed van bedrijfsmaatregelen in verschillende staltypen gemonitord. Landelijk is er brede belangstelling voor het project, en wordt met het ministerie van LNV verkend om de doorontwikkeling en borging van het monitoringsconcept te versnellen. Gezamenlijk met een viertal andere regio’s is de lobby voor het concretiseren van de Achterhoek als één van de experimenteerregio’s doorgezet. Aan de basis daarvan staat intensieve samenwerking in de regio zelf, waar de boeren een belangrijk onderdeel van uitmaken samen met partijen als Wageningen Universiteit. De Universiteit werkt aan een regionale strategie waarin het thema circulaire landbouw is verbreed naar duurzame voedselsystemen.

Bedrijvenparken

Het project toekomstbestendig maken van bedrijventerreinen is afgerond. Afgelopen drie jaar is veel ervaring opgedaan op de bedrijvenparken Laarberg, Borculo en Wijnbergen. Die ervaringen worden onder andere benut voor het verder uitwerken van de energietransitie op bedrijventerreinen. Er is een verkenning gedaan naar reststromen bij bedrijven en ervaringen opgedaan op twee bedrijventerreinen in Winterswijk en Oost Gelre.

Circulaire bouw & Infra

Er zijn belangrijke stappen gezet op het gebied van hernieuwde grondstoffen, zogenaamde biogrondstoffen. Partijen uit de agrosector, maakindustrie en bouwsector zijn een ketensamenwerking gestart onder het motto ‘Samen Biobased Bouwen’. Het draait om regionaal (meer) vezelgewassen te telen, te verwerken en toe te passen. Naast nieuwe gewassen wordt ook het hergebruik van reststromen verkend. Positief aan deze beweging is dat er regionaal, zowel door particuliere woningeigenaren als woningbouwcorporaties en gemeenteninitiatieven in ontwikkeling zijn om biobased bouwmaterialen toe te passen. Die ontwikkeling is ook overgenomen in de regionale woonagenda, met doelstellingen voor verduurzaming in zowel energie- als grondstoffengebruik bij nieuw- en verbouw.

30

Projecten Circulaire economie en energietransitie

In totaal waren er eind 2022 19 projecten in uitvoering bij deze thematafel. In 2022 zijn 4 nieuwe projecten gestart: Projectnaam Korte omschrijving Sturen in het landelijk Faciliteren Regiekamer en Regieteam landelijk gebied en het verder in gebied beeld brengen van opgaven, het werken aan een perspectief voor het landelijk gebied. Ontwikkeling concept halvering stikstofemissie melkstal

Samen biobased bouwen Stimuleren energietransitie agrarisch Achterhoek

Looptijd t/m 2023

Dit onderzoeks en ontwikkelingsproject richt zich op: t/m 2024 1. Het ontwikkelen van een algemeen toepasbaar concept voor het halveren van de NH3-stikstofemissies uit Achterhoekse veestallen. 2. De ontwikkeling van een betaalbaar systeem voor de monitoring van het niveau van NH3-stikstofemissies in de verschillende typen veestallen. 3. Een overzicht van effectieve maatregelen die in veel voorkomende Achterhoekse melkveestaltypen de emissie van NH3-stikstof significant verminderen. Dit project operationaliseert in een periode van 2 jaar een fieldlab t/m 2024 waarbinnen vezels uit extensieve teeltgewassen, agrarische reststromen en beheer van de openbare ruimte vanaf 2025 ingezet kunnen worden in de duurzame renovatie van woningen in de regio Achterhoek. Door experts van de WUR is in samenwerking met diverse partijen in het t/m 2024 kader van de PPS Landbouw als vliegwiel voor de energietransitie veel expertise en materiaal ontwikkeld. Hiermee kunnen individuele agrarische ondernemers goed ondersteund worden bij het energieneutraal maken van hun bedrijf, omdat een en ander precies is toegesneden op de praktijk - en belevingswereld van agrarische ondernemers. Daarnaast zijn in het kader van deze PPS zijn ook nieuwe concepten en verdienmodellen voor agrariërs ontwikkeld. Deze kunnen enerzijds zorgen voor het sterk verlagen van de energierekening.

Anderzijds kan toepassing ervan bijdragen aan het verdubbelen van de opwekking van hernieuwbare energie met op agrarische daken geplaatste zonnepanelen (zon op dak) in de Achterhoek. Daarbij worden extra net-investeringen in bijvoorbeeld in de omvang van de aansluiting of verzwaring van de elektriciteitsinfrastructuur vermeden.

Uitgebreidere projectinformatie en informatie over de projecten is te vinden via www.8rhk.nl. Ook zijn de projecten terug te vinden in de doelenmatrix in deel IV van dit boekwerk.

31

Hieronder wordt de financiering van de projecten die in 2022 zijn gestart weergegeven.

Financiering projecten Overheid Totaalfinanciering

1.042.069

Maatschappelijke organisaties 43.125

Ondernemers

Totaal

555.381

1.640.575

Financiering projecten 1.800.000 Maatschappelijke organisaties; 43.125

1.600.000 1.400.000

Ondernemers; 555.381

1.200.000 1.000.000 800.000 600.000

Overheid; 1.042.069

400.000 200.000 0

32

3.3 Gezondste regio Wat willen we bereiken? De gezondheidszorg in de Achterhoek is van hoog niveau. Maar om voorbereid te zijn op de toekomst, waarbij er meer ouderen zijn en minder personeel, zullen we nog iets anders moeten doen. We richten ons op vernieuwing en verbetering binnen zorg en welzijn zodat de gezondheid van de Achterhoekse inwoners kan toenemen. We werken hiervoor aan een integrale agenda met doelen voor de lange termijn. We hanteren twee pijlers: preventie en zorginnovatie. Door te investeren in preventie kunnen we een groot aantal ziektes voorkomen, waardoor minder ingrijpen nodig is. Door een gezonde leefstijl (gezonde voeding, niet roken, matig met alcohol en voldoende bewegen) in het dagelijks leven te integreren, zal op de lange termijn minder zorg (ingrepen, medicijnen, hulpmiddelen) nodig zijn. Daarnaast biedt zorginnovatie de mogelijkheid voor slimme oplossingen zodat alle inwoners van de Achterhoek goede zorg kunnen blijven ontvangen, ook in 2030. Denk aan zorg op afstand via computer of tablet en de ontwikkeling van een digitale, veilige en persoonlijke gezondheidsomgeving. Het zogenoemde ‘prevent model’ geeft aan hoe preventie op alle groepen binnen de samenleving kan worden toegepast en welke resultaten behaald kunnen worden.

We zetten in op de filosofie van ‘positieve gezondheid’, met andere woorden het vermogen van mensen zich aan te passen en zelf regie te voeren in het licht van fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven. De ‘gezondheidspiramide’ geeft een nieuwe visie op de organisatie rondom gezondheid en zorg. Het vertrekpunt is voorkomen dat mensen ziek worden en zorg nodig hebben. Door op alle niveaus te investeren in leefstijl, preventie, gezondheid en gedrag kan een groot deel van de ziekte- en behandelkosten vermeden worden. Extra aandacht gaat daarbij uit naar mensen met de grootste gezondheidsachterstand, zoals de groep met een lage sociaaleconomische status. Door het stimuleren van een gezonde leefstijl hopen we het ziekteverzuim terug te dringen en daarmee de arbeidsparticipatie te verhogen.

Te bereiken maatschappelijk effect Er heeft in 2030 een verschuiving plaatsgevonden naar slimmere zorg en het voorkomen van ziekten.

Sub-doelen Gezondste Regio Sub-doelen 2030 De Achterhoek is de gezondste regio van Nederland door preventie en zorginnovatie.

Meetbare parameters Gezonde leefstijl: 95% van de jeugd heeft in 2025 een gezonde leefstijl 72% van de Achterhoekers beweegt in 2025 voldoende (2016: 66,7 %). Achterhoekers zijn zelf (langer) verantwoordelijk Zelfredzaamheid en sociale omgeving: voor hun gezondheid. 94% van de Achterhoekers voelt zich in 2025 verbonden met anderen. Er is een stimulerend, bereikbaar en betaalbaar Chronisch zieken die gebruik maken van zorg op afstand netwerk van gezondheids- en ondersteunings- gebruiken 30% minder medische zorg en ervaren meer diensten beschikbaar voor de Achterhoeker. regie over hun eigen gezondheid. Het ziekteverzuim ligt in de Achterhoek lager dan bij soortgelijke bedrijven elders.

33

Wat hebben we gedaan en bereikt? Preventie en zorginnovatie

Het regiobeeld, de regiovisie, het Preventieakkoord Achterhoek in samenhang met het Regionaal Beweeg- en Sport Akkoord zijn onze koersdocumenten. De verdiepende Achterhoek Monitor Achterhoek Gezond, die jaarlijks wordt geactualiseerd biedt veel informatie met de populatiemonitor, deze geeft inzicht in de gezondheid van de populatie en de kwaliteit en kosten van de zorg (triple aim). De Technologie en Zorg Academie Achterhoek (TZA) begeleidt bij bewustwording, acceptatie, adoptie en implementatie van zorgtechnologie in de praktijk. Er zijn in 2022 eerste stappen gezet voor het opzetten van een regionale data-infrastructuur voor gezondheid (GERDA). Met verschillende interventies is in 2022 ingezet op preventie. Het project Digivaardige Achterhoekers is bedoeld om mensen digivaardiger te laten worden, waardoor ze ook meer regie over hun leven en gezondheid zullen ervaren. Het project Fit veur Altied verhoogt de vitaliteit van de beroepsbevolking in de Achterhoek. Welzijn op recept verstevigt de verbinding tussen sociaal domein, welzijn, thuiszorg en huisartsen. Hierdoor worden bepaalde zorgvragen anders en beter beantwoord. Alle gemeenten in de Achterhoek zijn inmiddels actief met Welzijn op recept. De Achterhoek Rookvrij Challenge vanuit het project Achterhoek Rookvrij daagt bedrijven en organisaties uit om nog meer plekken rookvrij te maken.

Zo ondersteunen we inwoners die willen stoppen met roken.

Achterhoek Gezond

Om te komen tot slimmere zorg en het voorkomen van ziekten is anders financieren, monitoren en organiseren van zorg noodzakelijk. Hiervoor is Achterhoek Gezond ontwikkeld. Het is een beweging naar gezondheid die gezamenlijk wordt opgesteld, bekrachtigd en uitgevoerd, inhoudelijk gebaseerd op population health management. Achterhoek Gezond zorgt ervoor dat we stappen zetten om van ambitie naar uitvoering te komen. In 2022 is Achterhoek Gezond verder uitgewerkt. In juli 2022 is het gezamenlijke Manifest vastgesteld met daarin acht beloftes die verwoorden waar we voor staan en waar we naar streven. Daarnaast zijn er vier ontwikkelplekken in de Achterhoek gekozen waar samen de beweging naar meer gezondheid wordt vormgegeven.

Projecten Gezondste regio In totaal waren er eind 2022 6 projecten in uitvoering bij deze thematafel. In 2022 is er 1 nieuw project gestart via de subsidiekanalen van Regio Achterhoek. Daarnaast is het project Digivaardige achterhoekers gestart. Dit project raakt twee thematafels en is opgenomen en toegelicht onder Onderwijs en Arbeidsmarkt aangezien het vanuit die lijn wordt gefinancierd. Projectnaam Korte omschrijving Looptijd Ondersteuning van Onder auspiciën van Achterhoek Gezond vindt er in de Achterhoek een t/m 2023 ontwikkelplekken van transformatie plaats van zorg naar gezondheid. Het is belangrijk om in Achterhoek Gezond beeld te brengen wat deze transformatie vraagt van uitvoeringspartners die gewend zijn te werken vanuit één van beide perspectieven. Waar lopen zij tegenaan op het moment dat zij binnen hun project of interventie anders willen monitoren, organiseren en financieren om zo gezondheid voorop te stellen? De ontwikkelplekken gaan hier een antwoord op geven. De ontwikkelplekken delen hun ervaringen via Achterhoek Gezond. Zo kunnen ook andere partners in en buiten de Achterhoek ervan leren. De resultaten worden verwerkt in de middellange termijnvisie van Achterhoek Gezond. 34

Uitgebreidere projectinformatie en informatie over de projecten is te vinden via www.8rhk.nl. Ook zijn de projecten terug te vinden in de doelenmatrix in deel IV van dit boekwerk. Hieronder wordt de financiering van de projecten die in 2022 zijn opgestart weergegeven.

Financiering projecten Overheid Totaalfinanciering

80.000

Maatschappelijke organisaties 120.000

Ondernemers

Totaal

0

200.000

Financiering projecten 250.000

200.000

Maatschappelijke organisaties; 120.000

150.000

100.000 Ondernemers; 0

50.000

Overheid; 80.000

0

35

Programma 4 Bedrijfsvoering en rente Wat willen we bereiken? Strategische doelstelling Wij willen begrotingsevenwicht binnen de bij andere programma’s nagestreefde doelstellingen en met een minimale bijdrage van de gemeenten een maximaal resultaat behalen. De kosten en opbrengsten moeten elkaar, gezien de beperkte financiële armslag, zoveel mogelijk in evenwicht houden.

Wat hebben we gedaan en bereikt? De volgende werkzaamheden zijn verricht in 2022: Activiteit Prestatie-/resultaatafspraak Incidentele financiering Realiseren van begrotingsevenwicht. Algemeen financieel beleid  Voldoen aan wettelijke kaders (rechtmatigheid);  Continu verbeteren van de beleidscyclus;  Adequate bedrijfsvoering;  Uitvoeren van interne controles conform intern controleplan;  Verantwoording van de uitgaven;  Digitaliseren financiële administratie. Treasury Beheren van de financiële middelen.

Algemeen financieel beleid

In dit kader vraagt het voldoen aan wettelijke kaders en de daarop betrekking hebbende verordeningen continu de aandacht. Vanaf het boekjaar 2023 wordt een rechtmatigheidsverantwoording van het bestuur opgenomen in de jaarrekening. In eerste instantie was dit voorzien voor 2021, maar de wetswijziging is twee jaar uitgesteld. In het kader van deze aanstaande verandering is een intern controleplan opgesteld waarin is aangegeven hoe de interne controle wordt vormgegeven. Ook al is de wetswijziging uitgesteld voor wat betreft de verklaring; we hebben wel de interne controlewerkzaamheden volgens het controleplan uitgevoerd. Bij de controle zijn geen noemenswaardige afwijkingen van de regelgeving geconstateerd. Voor een nadere toelichting op de onderwerpen van de interne controle wordt verwezen naar de paragraaf rechtmatigheid. We controleren steeds op de naleving en relevantie van geldende regelgeving. In het kader van de wetswijziging worden in 2023 de financiële – en controleverordening geactualiseerd. Tot slot hebben in 2022 werkzaamheden plaatsgevonden voor het verkrijgen en verantwoorden van subsidies vanuit diverse regelingen (Leader, Volkshuisvestingfonds, techniekpact, MKB-deal, gebiedsopgave Provincie en Regio Deal).

36

Treasury

Op het gebied van Treasury zijn in 2022 met name de Regio Deal middelen van belang. Er is € 20 mln. in beheer bij Regio Achterhoek ten behoeve van de financiering van projecten. Eind 2022 zijn alle middelen beschikt aan projecten. De projecten dienen uiterlijk in 2025 te zijn afgerond.

Wat heeft het gekost? Programma 4: Bedrijfsvoering en rente Lasten (A)

R 2021 447.000

B 2022 primair 433.000

B 2022 gewijzigd 468.000

431.000

Baten derden (B)

407.000

371.000

406.000

463.000

Sub-totaal (B-A)

-40.000

-62.000

-62.000

32.000

Bijdrage gemeenten en Provincie (C) Saldo van baten en lasten (B-A+C)

-4.000 -44.000

-62.000

-62.000

-73.000 -41.000

Onttrekkingen reserves Toevoegingen reserves Gerealiseerd resultaat

59.000 -15.000 0

62.000 0

62.000 0

41.000 0

Programma 4:

R 2021

B 2022 primair

B 2022 gewijzigd

R 2022

-0,01

-

Inwonerbijdrage Totaal inwonerbijdrage

R 2022

-

-0,28

Toelichting

De specificatie van de mutatie reserves voor dit programma (€ 41.000 onttrekking) is als volgt: Mutatie reserves:

raming gewijzigd -5.000

werkelijk

onttrekking reserve doorontwikkeling

-57.000

-41.000

Per saldo onttrekking reserves programma 4

-62.000

-41.000

onttrekking reserve onderhoud huisvesting

-

Het voordelige verschil in de bijdrage gemeenten (€ 73.000) wordt met name veroorzaakt door een overschot op kantoorkosten (telefonie en kopieerapparatuur). Tevens waren er onvoorziene rentebaten over het saldo schatkistbankieren (€ 56.000) en rentebaten personeelshypotheken (€ 12.000). Voor een nadere onderbouwing van de baten en lasten wordt verwezen naar programma 1.

37

DEEL II Paragrafen

38

1 Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen van de Regio is het vermogen om (incidentele) financiële tegenvallers te kunnen opvangen om taken te kunnen voortzetten. Het weerstandsvermogen is de relatie tussen de weerstandscapaciteit (de beschikbare middelen om niet begrote kosten te dekken) en de risico’s (waarvoor geen voorzieningen zijn getroffen of verzekeringen voor zijn afgesloten). Het weerstandsvermogen is van belang voor het bepalen van de gezondheid van de financiële positie van de Regio.

1.1 Beleid

In de nota “reserves en voorzieningen” van december 2019 zijn kaders gegeven hoe met het vermogen van de Regio kan en mag worden omgegaan. Door het algemeen bestuur is bepaald dat het maximaal te reserveren bedrag voor weerstandsvermogen wordt bepaald op basis van een weerstandsratio van 1,4 * de benodigde weerstandscapaciteit (AB 17 december 2021), ofwel op basis van de primaire begroting 2022 € 363.000. Een surplus wordt uitbetaald als het weerstandsvermogen boven dit bedrag uitkomt. Dit wordt jaarlijks bepaald bij het vaststellen van de begroting en wordt bepaald op basis van het laatste jaar van het meerjarenbeeld, rekening houdend met de effecten van inmiddels genomen bestuursbesluiten met financiële gevolgen voor volgende jaren.

1.2 Weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit het vrij besteedbaar deel van de algemene reserve vermeerderd met stille reserves en met onvoorziene posten. Begroting primair

Begroting gewijzigd

Rekening Afwijking (RB)

255.000 8.000 263.000

255.000 26.000 281.000

255.000 26.000 281.000

Per 31 december Vrij besteedbaar deel algemene reserve Onvoorzien Weerstandscapaciteit 31-12-2021

De omvang van het vrij besteedbare deel van de algemene reserve bedraagt eind 2022 € 255.000 en ligt daarmee op het begrote niveau en onder het geformuleerde plafond van € 363.000. Op basis van de rentenotitie BBV mag geen rente worden toegevoegd aan de algemene reserve als er geen externe leningen zijn aangetrokken. Dit is bij de Regio het geval en daarom is de rentetoevoeging nihil.

39

-

1.3 Risico’s

Door middel van sessies met de medewerkers zijn de risico’s bij de Regio in kaart gebracht. Er is een inschatting gemaakt van de kans dat de gebeurtenis daadwerkelijk plaatsvindt en de (financiële) impact daarvan. De 5 meest belangrijke risico’s staan hieronder benoemd. Risico

Kans

Impact (€) per jaar

Beheersmaatregelen

Inzetten van incidenteel beschikbare middelen voor projecten (bijv.middelen bevolkingsdaling); risico’s zijn geen politieke keuzes durven maken, tegenstrijdige belangen en het vinden van cofinanciering. Als gevolg van een slechtere financiële situatie bij gemeenten bestaat de kans dat Regio Achterhoek een bezuinigingstaakstelling opgelegd krijgt. De gevolgen van de CAO onderhandelingen en premiestijgingen leiden tot hogere personeelskosten dan de door gemeenten gehanteerde systematiek voor gemeenschappelijke regelingen. Bij eigen projecten; projecten zijn niet op tijd af of gemaakte kosten voldoen niet aan subsidievoorwaarden door bijvoorbeeld inkoopeisen of verantwoordingseisen.

Hoog

Reputatieschade Geen impact in € voor Regio Achterhoek.

Structuur met Achterhoek Raad, Board en thematafels met 3-O samenwerking voor besluitvorming over projecten.

Laag

Financiële impact bij een taakstelling van 10% is € 223.000 per jaar.

Laag

Financiële impact bij 1% afwijking in de uitgangspunten is € 19.000 per jaar (gebaseerd op primaire begroting).

Bij een bezuinigingstaakstelling zullen structureel maatregelen in gang gezet moeten worden met kans op gevolgen voor wachtgelden. In 2021 hebben gemeenten ingestemd met een gewijzigde systematiek voor indexering van loon- en prijsstijgingen.

Risico’s rondom personeel; langdurige ziekte of ontslag werknemer.

Laag

Reputatieschade en evt. financiële schade. Bij afkeuring 2% van de projectkosten is het € 21.000 (gebaseerd op werkelijke kosten projecten). Middel Eén zieke of boventallige medewerker kost gemiddeld € 96.000 per jaar

Subsidievoorwaarden vooraf duidelijk in beeld hebben. Strenge interne controle op van de stukken conform eisen subsidievoorwaarden.

Continue aandacht hiervoor vanuit personeelsbeleid.

In het verslagjaar hebben geen van bovenstaande financiële risico’s zich voorgedaan. 1. De loonontwikkelingen voor 2022 konden binnen de bestaande budgetten worden opgevangen. 2. Er was sprake van één langdurig zieke, maar dit kon binnen de bestaande budgetten opgevangen worden. 3. Wat betreft projectsubsidies hebben zich geen tekorten voorgedaan in 2022.

40

Overige risico’s Hypotheekverstrekking aan personeelsleden

De mogelijkheid van hypotheekverstrekking is wettelijk verboden sinds 2009. De hypotheken, inclusief die voor personeelsleden van uitgetreden organisatieonderdelen, zijn bevroren. In 2022 is één extra aflossing gedaan. Eind 2022 bedraagt de hypotheekverstrekking nog € 610.000. De restschuld per 31 december 2022 van de hypotheken afgezet tegen de taxatiewaarde van de woningen bij aankoop bedraagt 45,8 %. Hierbij laten we de waardestijgingen van de woningen vanaf het moment van aankoop tot nu buiten beschouwing. Deze restschuld is aanzienlijk lager dan een eventuele executiewaarde bij gedwongen verkoop (uitgaande van een executieopbrengst van 75%).

Schadeclaim Moram

De zaak Moram betreft een brand bij Moram in ’s-Heerenberg in maart 2001. In 2004 heeft het dagelijks bestuur besloten dat dit aspect buiten de opschaling van de brandweertaak blijft en voor rekening van de Regio Achterhoek is. In 2006 is een hoofdprocedure John Deere-Moram gestart met een vrijwaringsprocedure richting de Regio. Deze procedure is in 2016 afgerond en hiermee krijgt de vrijwaringsprocedure tussen Regio en Moram geen vervolg. In 2008 is een tweede claim in de hoofdprocedure Bosman-Moram neergelegd bij de Regio Achterhoek. De vrijwaringsprocedure van Moram richting Regio krijgt geen vervolg (schikking in hoofdprocedure). Er loopt formeel echter nog wel steeds een procedure bij het Gerechtshof in deze zaak, waardoor de zaak op enig moment weer zou kunnen worden gaan leven. De verwachting dat dit gebeurt, is klein. In 2022 zijn er geen nieuwe ontwikkelingen geweest.

1.4 Financiële kengetallen In de BBV voorgeschreven dat in deze paragraaf de verplichte financiële kengetallen opgenomen moet worden voorzien van een toelichting. Kengetallen: netto schuldquote netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio structurele exploitatieruimte grondexploitatie belastingcapaciteit

Rekening 2021 -105%

Begroting 2022 primair -156%

Begroting 2022 bijgesteld -190%

-131% 25% 0,83% nvt nvt

-183% 21% 0% nvt nvt

-220% 26% 0% nvt nvt

Rekening 2022

De netto schuld weerspiegelt het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. Om inzicht te krijgen in hoeverre er sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende geleden weergegeven. Een negatieve schuldquote geeft aan dat er sprake is van een overschot aan middelen, dit is bij de Regio het geval. Het overschot ligt iets lager dan de bijgestelde begroting aangezien we in 2022 wederom een decentralisatie uitkering gemeentefonds hebben ontvangen. Hiermee is met het opstellen van de begroting geen rekening gehouden. De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de Regio in staat is aan haar financiële verplichting te voldoen. Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. Hoe hoger de solvabiliteit, hoe gezonder het bedrijf. De Regio zal nooit meer eigen vermogen opbouwen, bedragen boven het weerstandsniveau worden uitgekeerd aan de gemeenten.

41

-128% -154% 32% 1,14% nvt nvt

De solvabiliteitsratio is naar verwachting weer toegenomen. Op de vooruit ontvangen rijksfinanciering (door derden beklemde middelen) voor projecten is het afgelopen jaar meer uitgegeven aan projecten dan er nieuwe middelen zijn binnen gekomen. Het eigen vermogen is toegenomen door de ontvangen decentralisatieuitkering (middelen bevolkingsdaling) die is toegevoegd aan het investeringsfonds. De structurele exploitatieruimte geeft aan hoe groot de structurele vrije ruimte binnen de vastgestelde begroting is. Dit kengetal geeft aan dat er binnen de begroting van de Regio nagenoeg geen structurele vrije ruimte aanwezig is.

1.5 Conclusie weerstandsvermogen

De werkelijke weerstandscapaciteit per 31 december 2022 (€ 281.000) ligt gelijk met het niveau van de begrote weerstandscapaciteit per 31 december 2022 (€ 281.000). Het blijft ook onder het maximaal te reserveren bedrag voor weerstandsvermogen (o.b.v. begroting 2022 € 363.000). De Regio heeft geen risicodossiers die niet onder de normale bedrijfsrisico’s vallen waarvoor de weerstandscapaciteit aanwezig is.

42

2 Paragraaf financiering In deze paragraaf (ook wel treasuryparagraaf) geven we inzicht in het financieringsbeleid van de Regio. Achtereenvolgens komen aan de orde treasurybeheer en financiering. De beleidskaders voor de uitvoering van de treasuryfunctie voor de Regio zijn vastgelegd in:  Financiële verordening Regio Achterhoek (2021)  Treasurystatuut Regio Achterhoek (2011)  Nota reserves en voorzieningen Regio Achterhoek (2019)

2.1 Treasurybeheer

Het treasurybeheer is (beleids)uitvoering van de treasuryfunctie, binnen de kaders van het huidige financieringsstatuut. De treasuryfunctie omvat alle activiteiten die zich richten op het sturen en beheersen van, het verantwoorden over en het toezicht houden op de financiële vermogenswaarden, financiële geldstromen, de financiële posities en hieraan verbonden risico’s. Tot treasuryrisico’s behoren renterisico’s, kredietrisico’s en liquiditeitsrisico’s. Deze risico’s vloeien voort uit de transacties binnen de treasuryfunctie. De wet fido en het hierop gebaseerde treasurystatuut geven de speelruimte waarbinnen de treasuryactiviteiten moeten plaatsvinden. Leningen of garanties mogen alleen uit hoofde van de publieke taak worden verstrekt. Met de komst van het Schatkistbankieren is het uitzetten van overtollige middelen bij financiële instellingen niet meer mogelijk.

2.1.1 Renterisico

Het renterisicobeheer heeft als doelstelling het beperken van de invloed van mogelijke rentewijzigingen op de financiële positie van de organisatie. De wet Fido geeft twee concrete richtlijnen (de renterisiconorm en de kasgeldlimiet) voor het beheersen van renterisico’s.

Renterisiconorm

De renterisiconorm is een instrument voor de beheersing van het renterisico bij herfinanciering. Om dit risico te beperken mag de jaarlijkse verplichte aflossing en renteherziening niet meer dan 20% van het begrotingstotaal per 1 januari bedragen (rente-risiconorm). De Regio heeft geen geldleningen. Derhalve is er geen renterisico.

Kasgeldlimiet

Om de rentegevoeligheid te beperken is de kasgeldlimiet ingesteld. De kasgeldlimiet stelt een maximum aan de omvang van de netto vlottende schuld (kort geld). De zogenaamde netto vlottende schuld mag maximaal 8,2% bedragen van het begrotingstotaal. Daarboven moet lang geld worden aangetrokken. De kasgeldlimiet voor de Regio Achterhoek bedraagt voor 2022 € 304.000 (8,2% * € 3.703.000 op basis van primaire begroting). De Regio heeft gemiddeld een overschot aan middelen (vlottende middelen > vlottende schuld) en blijft daarmee binnen de limiet.

43

Renteschema Externe rentelasten over korte en lange financiering Externe rentebaten Saldo rentelasten en rentebaten Rentelasten projecten (-/-) Rentebaten projecten (+) Rente over eigen vermogen Rente over voorzieningen Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente Aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag) Renteresultaat op taakveld Treasury

Begroting 2022 17.000 -35.000 -18.000 0 0 0 0 0 0 0 -18.000

Werkelijk 2022 5 -73.000 - 68.000 0 0 0 0 0 0 0 -68.000

2.1.2 Krediet- en liquiditeitenrisico’s

Vanaf 10 december 2013 is het Schatkistbankieren ingevoerd en worden alle overtollige middelen aangehouden in de schatkist. Gelden tegen gunstige rentetarieven uitzetten op spaarrekeningen of deposito’s bij andere instellingen is met de invoering van Schatkistbankieren niet meer toegestaan.

2.2 Financiering

De aanwezig activa worden eerst met eigen vermogen (algemene en bestemmingsreserves) en vervolgens met vreemd vermogen (voorzieningen en langlopende schulden) gefinancierd. In navolgende tabel wordt het jaarlijkse financieringstekort c.q. -overschot op de bestaande vaste activa en passiva geschetst. Stand 1/1 (x € 1.000)

31-12-2022 begroot primair 0 607 300 0 0 907 5.954 20 0 5.974 5.067

Investeringen (bestaand) Ambtenarenhypotheken Lening project LEADER Achterhoek Vervangingsinvesteringen (MJR) Nieuw beleid Activa (A) Reserves Voorzieningen Geldleningen Passiva (B) Financieringstekort (A-B) Financieringsoverschot (B-A)

31-12-2022 begroot bijgesteld 0 608 370 0 0 978 7.132 21 0 7.153 6.175

31-12-2022 werkelijk 0 605 626 0 0 1.231 7.150 21 0 7.171 5.940

Uit de liquiditeitsstaat blijkt dat eind 2022 de activa grotendeels uit ambtenarenhypotheken en leningen voor het project Leader bestaat. Vanaf januari 2009 zijn geen nieuwe ambtenarenhypotheken meer mogelijk, de bestaande hypotheken lopen wel door tot het einde van de contractduur. De substantiële middelen in de reserves omvatten voornamelijk het investeringsfonds. Deze middelen worden met name worden gebruikt als cofinanciering voor projecten en als cofinanciering van (nieuw)te genereren externe gelden. 44

De maximale omvang van de aan te trekken geldleningen is bepaald op € 6 miljoen, wat gebaseerd is op het totaal van uitstaande hypotheken op dat moment, tegen een rentepercentage van maximaal 4% (bestuursbesluit van 11 november 2002). De aantrekking van geldleningen is gerelateerd aan de uitstaande personeelshypotheken, omdat de personeelshypotheken niet direct contant kunnen worden gemaakt. De financiering geschiedt namelijk nu nog door middel van interne financiering. Als zicht is op de inzet van de middelen van het investeringsfonds ontstaat een maximale financieringsbehoefte van € 605.000. Op dit moment zijn geen geldleningen afgesloten.

2.3 Conclusie

Uit de voorgaande paragrafen blijkt dat de Regio bij ongewijzigde voortzetting van het beleid geen risico loopt. Door de vele aflossingen op de hypotheken de afgelopen jaren, wordt het te financieren bedrag steeds lager (eind 2022 maximaal € 605.000).

45

3 Paragraaf bedrijfsvoering De paragraaf bedrijfsvoering geeft inzicht in de stand van zaken en de beleidsvoornemens rond de bedrijfsvoering. Met bedrijfsvoering worden de bedrijfsprocessen bedoeld die nodig zijn om de beleidsdoelstellingen uit de programma's te realiseren. Hierbij staat het belang van een rechtmatig, doelmatig en doeltreffend beleid en beheer voor op. De organisatie is voortdurend in verandering door de dynamiek in het openbaar bestuur en de ontwikkelingen in de samenleving. Verandering zal de constante factor zijn voor de organisatie. Dat vraagt een organisatie die daarmee om kan gaan en kwaliteit blijft leveren. Het dagelijks bestuur is verantwoordelijk voor een adequate bedrijfsvoering. Het algemeen bestuur heeft een hierbij een kaderstellende en controlerende taak.

3.1 Wat hebben we ervoor gedaan? Planning & control en administratie

Naast de reguliere werkzaamheden uit de planning en controlcyclus (begroting, jaarrekening en rapportages) en het voeren van de financiële administratie zijn werkzaamheden verricht voor de Regio Deal, de Provinciale Gebiedsopgaven en voor Leader, Volkshuisvestingfonds, techniekpact, MKB-deal. Er zijn interne controles uitgevoerd. In 2022 zijn de procesbeschrijvingen geactualiseerd en vastgesteld (DB 15 juni 2022).

Personeelszaken en automatisering

Voor de salarisadministratie en het personeelsbeleid is een contract afgesloten met de Gemeente Doetinchem. Voor de automatisering is eveneens een contract afgesloten met de gemeente Doetinchem voor het gebruik van netwerkfaciliteiten, ondersteuning en voor de basishardware (computer inclusief toebehoren). De kosten voor speciale software (financieel pakket, tijdschrijven, vergadersoftware en archiefsoftware) kwamen voor rekening van de Regio.

Secretariaat Het secretariaat verzorgde in het verslagjaar de correspondentie en agendabeheer voor het bestuur, secretaris en de programmaonderdelen.

Archief De archiefwerkzaamheden bestonden voor het verslagjaar uit het bewaren, ontsluiten en beschikbaar stellen van archiefstukken.

46

3.2 Wat heeft het gekost? Volgens de richtlijnen in de financiële verordening worden onderstaande kosten in de paragraaf opgenomen.

Personeelskosten Personeel in fte (incl. projecten) Inhuur derden Huisvestingskosten Automatiseringskosten Budgetten voor bestuur (incl. bijeenkomsten colleges en raden) Accountantskosten

Begroting (incl. wijzigingen) 2.007.000 23,65 90.000 54.000 52.000 15.000

Werkelijk

13.000

14.000

2.009.000 21,76 78.000 51.000 47.000 18.000

Voor een nadere onderbouwing van de omvang, opbouw, de ontwikkeling van het personeelsbestand en de loonkosten wordt verwezen naar het formatieplan in deel IV van de jaarstukken.

47

4 Paragraaf rechtmatigheid Op grond van het Besluit Accountantscontrole Provincies en Gemeenten (BAPG) heeft de Regio te maken met een rechtmatigheidsoordeel van de accountant. Nadere regels zijn uitgewerkt in het BAPG, de Kadernota Rechtmatigheid en adviezen van het Platform Rechtmatigheid Provincies en Gemeenten en de Richtlijnen voor de Accountantscontrole van NIVRA. Regio Achterhoek gaat vanaf het boekjaar 2023 een rechtmatigheidsverantwoording opnemen in de jaarrekening. In eerste instantie was dit voorzien voor 2021, maar de wetswijziging is twee jaar uitgesteld. In het kader van deze aanstaande verandering is met een intern controleplan aangegeven hoe de interne controle wordt vormgegeven. Onder “rechtmatigheid” wordt verstaan de definitie volgens het BAPG dat de in de jaarrekening verantwoorde lasten, baten en balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen. Dat wil zeggen “in overeenstemming zijn met de begroting en met de van toepassing zijnde wettelijke regelingen, waaronder eigen verordeningen”. De accountant controleert of financiële beheershandelingen uitgevoerd zijn volgens de regels en of dit in de administratie traceerbaar is (baten, lasten en balansmutaties) en hij toetst het systeem van risico-afweging voor wat betreft handelingen en beslissingen van niet-financiële aard.

De toetsing vindt zowel plaats aan de hand van relevante wetgeving als regels gesteld door het algemeen bestuur (interne verordeningen). De voorwaarden die door de accountant getoetst dienen te worden, legt het algemeen bestuur vast in een controleprotocol.

4.1 Uitwerking controleprotocol In het controleprotocol (besluit AB 6 juli 2022) zijn de voorwaarden opgenomen, waarop de accountant zijn controle baseert. Hierin liggen de volgende relevante voorwaarden vast: - Het normenkader. Hierin liggen vast de relevante regelgeving van hogere overheden en van de Regio zelf. Van belang zijn alleen de bepalingen die financiële beheershandelingen bevatten; - Dit zogenoemde normenkader is uitgewerkt in een toetsingskader (AB 26 november 2008). In het toetsingskader wordt aangegeven aan welke bepalingen uit de regelgeving in het normenkader al dan niet financiële consequenties worden verbonden (recht, hoogte en duur); - Op basis van de begroting 2022 van de Regio Achterhoek bedraagt de goedkeuringstolerantie in de jaarrekening 1% van de lasten voor fouten (€ 37.030 o.b.v. primaire begroting) en 3% van de lasten voor onzekerheden (€ 111.090 o.b.v. primaire begroting); - Voor de rapporteringtolerantie wordt als maatstaf gehanteerd dat de accountant elke fout of onzekerheid boven € 5.000 rapporteert. - In het jaar 2022 vond het overleg plaats tussen de accountant, de portefeuillehouder financiën, de secretaris en een financieel adviseur. - Er zijn voor het jaar 2022 geen punten vastgesteld, waaraan de accountant bij de controle specifiek aandacht moest besteden.

4.2 Interne controle

Voor 2022 zijn de interne controlewerkzaamheden uitgevoerd volgens het controleplan zoals vastgesteld door het algemeen bestuur op 10 maart 2021. In het controleplan zijn 6 significante processen benoemd waarvoor de geplande werkzaamheden per proces vastliggen in een uitvoeringsplan. Alle genoemde controles zijn uitgevoerd. Uit de controles zijn geen onvolkomenheden gekomen. 48

4.3 Rapportering

De controle van de rechtmatige totstandkoming van de baten en lasten en balansmutaties leidt algemeen gesproken tot drie extra toetsingscriteria ten opzichte van de controle voor het getrouwe beeld, namelijk het voorwaardencriterium, het begrotingscriterium en het misbruik & oneigenlijk gebruik criterium. Deze criteria worden in deze paragraaf nader uitgewerkt.

4.3.1 Begrotingscriterium Het begrotingscriterium richt zich primair op de baten en lasten. Mutaties in de balanssfeer vallen onder het bevoegdheidcriterium. Met betrekking tot de jaarrekening 2022 zijn de volgende over- en onderschrijdingen in de uitgaven op programmaniveau te constateren: Uitgaven Uitgaven Verschil uitgaven begroting werkelijk Smart Governance 4.000.000 3.795.000 -205.000 Bedrijfsvoering en rente 468.000 431.000 -37.000 Totaal 4.468.000 4.226.000 -242.000 Er is in het boekjaar geen sprake van overschrijdingen op programmaniveau.

4.3.2 Voorwaardencriterium

Het voorwaardencriterium richt zich op overdrachten aan of van natuurlijke personen en aan rechtspersonen. In geval van de Regio zijn dat alleen subsidies. Daarbij staat de vraag centraal of voldaan is aan de voorwaarden, die zijn gesteld in de subsidieverordening van de Regio, specifieke bestuursbesluiten of de Algemene Wet Bestuursrecht. De Regio verstrekte in 2022 subsidies voortkomend uit de afspraken in de Gebiedsopgave, de Regio Deal en Volkshuisvestingsfonds. De ontvangen subsidies betreffen voornamelijk bijdragen van hogere overheden voor projecten. Hiervoor worden afzonderlijke accountantsverklaringen opgesteld of wordt verantwoord via SISA.

4.3.3 M&O-criterium Het M&O-criterium behelst dat de rechtmatigheid niet alleen betrekking heeft op het voldoen aan de voorwaarden, maar ook op de juistheid en volledigheid van de gegevens die een belanghebbende verstrekt. Dit criterium is binnen de Regio niet uitgewerkt in een M&O-beleid. Gegevensverstrekking door derden is niet tot nauwelijks van toepassing bij de Regio.

4.3.4 Bevoegdheidscriterium Het bevoegdheidscriterium heeft vooral betrekking op de financieringsmutaties en vermogensmutaties ofwel balansmutaties. Bepalend voor de bevoegdheidsvraag is de WGR en daarmee samenhangende Regioverordeningen. Uit het samenstel hiervan blijkt de bevoegdheidstoedeling aan het algemeen bestuur en het dagelijks bestuur. Op 22 oktober 2008 is de Regeling Mandaat en de Instructie secretaris door het algemeen bestuur vastgesteld en in 2009 geactualiseerd. Ten behoeve van de beoordeling van de bevoegdheidstoedeling is door het dagelijks bestuur op 23 november 2005 een Regeling Budgetbeheer vastgesteld voor de bevoegdheden aan medewerkers. Hiermee is ten behoeve van de uitvoering van de diverse verordeningen het bevoegdheidsvraagstuk ingevuld. In 2023 worden de mandaatregeling en regeling budgetbeheer geactualiseerd.

4.4 Conclusie Voor wat betreft het begrotingscriterium zijn er geen posten te noemen, waarvan het algemeen bestuur niet op de hoogte is geweest. Voor misbruik en oneigenlijk gebruik is binnen de Regio geen beleid opgesteld (M&O-criterium). In 2022 is een interne controle uitgevoerd op basis van een opgesteld controleplan. Er is in het boekjaar geen sprake van overschrijdingen op programmaniveau. 49

5 Paragraaf subsidies 5.1 Subsidiemogelijkheden voor projecten Voor projecten die in de Achterhoek worden uitgevoerd bestaan er verschillende subsidiestromen bij verschillende organisaties. In deze paragraaf wordt ter informatie aangegeven welke mogelijkheden er zoal zijn gebruikt voor subsidies in 2022.

Verloop projectvoorstel

Op het moment dat een projectidee ontstaat wordt dat via een thematafel begeleid tot een volwaardig projectvoorstel met een financieringsvoorstel. Hierin is opgenomen welke bijdragen de partners (3 O’s) voor hun rekening nemen en voor welk deel een subsidiebijdrage wordt gevraagd. De thematafel leidt het projectvoorstel door naar de Board, het algemeen/dagelijks bestuur. Bij positieve besluitvorming van alle partijen wordt de subsidie toegekend. Voor de cofinanciering van de overheid zijn er verschillende fondsen/subsidies. De projecten worden uitgevoerd in wisselende samenstelling met wisselende projectrekkers die de kosten via hun eigen begroting/jaarrekening verantwoorden. Dus niet alle uitgaven lopen via de begroting/jaarrekening van Regio Achterhoek. Projecten worden gemonitord op hun bijdrage aan de gewenste doelen uit de Visie 20230 en op de bijdragen door de 3 O’s. In deze paragraaf worden de verschillende subsidiestromen nader toegelicht. De projecten zelf worden per thema benoemd in de programma’s Smart Economy en Smart Living.

50

5.2 Gebiedsopgave Provincie Gelderland

De middelen van de provincie worden voor een groot deel ingezet als cofinanciering van Regio Deal projecten. Maar de provincie draagt ook bij aan onze Smart Governance en andere projecten die passen binnen de Visie 2030. In 2022 is vanuit de provincie € 2.649.260 toegekend aan projecten. De projecten staan in de hoofstukken Smart Economy en Smart Living bij de thematafels.

5.3 Investeringsfonds

Het investeringsfonds is gevuld met beschikbare incidentele middelen. Van het investeringsfonds wordt jaarlijks een klein deel ingezet als werkbudget voor de Board en de thematafels. Daarnaast is € 100.000 beschikbaar als jaarlijks budget om kleinschalige initiatieven te ondersteunen. De overige middelen worden ingezet (als cofinanciering) voor projecten. Hieronder staan de ontwikkelingen m.b.t. het investeringsfonds 2022 weergegeven. Ontwikkeling investeringsfonds 2022:

2022

Stand 1 januari (na resultaatbestemming) bij: decentralisatie uitkering bevolkingsdaling (2022) bij: toevoeging € 1 p.i. (provincie en Regio) bij: vrijval projecten af: inzet projecten af: kosten werkbudgetten Board, thematafels en initiatieven Stand 31 december

6.281.000 1.012.000 140.000 96.000 -621.000 -286.000 6.622.000

Vanuit het investeringsfonds is in 2022 € 234.000 toegekend aan projecten die in dat jaar zijn gestart. De projecten staan in de hoofdstukken Smart Economy en Smart Living bij de thematafels. Dit is exclusief de bijdrage aan eigen projecten waarvoor in 2022 een onttrekking aan de reserve plaatsvindt. Voorbereiding op investeringen voor de langere termijn In 2022 is de herijking van de Achterhoek Visie vastgesteld. Bij de herijking van de Visie is ook een eerste ambtelijke financiële doorvertaling van de ambities uit de Visie gemaakt. Met deze financiële vertaling kunnen we in gesprek met Rijk en provincie, met Brussel en met investeerders zoals Oost NL. We gaan zo op zoek naar nieuwe financiële middelen om de doelen uit onze Visie te realiseren. Nu de Regio Deal in de trance van november 2022 niet is toegekend bereiden we een nieuwe aanvraag voor voor het najaar van 2023. Vanuit 8RHK verlenen wij subsidies aan projecten die bijdragen aan het realiseren van de Visie2030. In 2022 zijn de laatste middelen vanuit de Regio Deal weggezet bij projecten. Tot en met uiterlijk 2025 zijn er nog provinciale gebiedsopgave middelen beschikbaar. Daarnaast wordt het investeringsfonds ingezet voor (co)financiering van projecten. Zoals benoemd zal de regio zich inzetten om nieuwe Rijks en Provinciale middelen binnen te halen.

Het hebben van voldoende cofinanciering is daarbij noodzakelijk, het huidige Investeringsfonds is hierbij van grote waarde.

51

5.4 Regio Deal

De Regio Deal is een Rijksbijdrage van € 20 mln. Het is een decentralisatie-uitkering. De looptijd van de Regio Deal is 2019-2022. Samen met Rijk en provincie is de Regio Deal opgesteld waarin de brede opgave voor de Achterhoek is uitgewerkt naar de doelen en activiteiten voor de Triple Smart bouwstenen: Smart Economy, Smart Living en Smart Governance. De middelen uit de Regio Deal worden besteed aan concrete projecten die passen binnen de programmalijnen in de Regio Deal Achterhoek. In 2022 zijn de laatste Regio Deal middelen toegekend aan projecten, namelijk € 6.038.348. Daarmee zijn alle Regio Deal middelen weggezet bij projecten. De projecten staan in de hoofdstukken Smart Economy en Smart Living bij de thematafels.

5.5 Interreg Met INTERREG worden samenwerkingsprojecten langs de Europese grenzen financieel ondersteund. Voor de Nederlands-Duitse grensregio staat in de periode 2021-2027 een bedrag van ca. 465 miljoen euro ter beschikking. De doelstellingen die met deze middelen moeten worden bereikt staan beschreven in het samenwerkingsprogramma “INTERREG Deutschland-Nederland”. Aanvragen kunnen bij Interreg worden ingediend door publieke of private rechtspersonen (organisaties of bedrijven). Uitsluitend projecten waarbij Nederlandse en Duitse partners met elkaar samenwerken worden gesubsidieerd. De financiering van projecten bestaat altijd uit een eigen bijdrage van de partners, EU-subsidiemiddelen en vaak ook uit nationale en regionale subsidiemiddelen (bijvoorbeeld van ministeries of provincies). De aanvragen worden beoordeeld door Interreg en bij een positief besluit wordt een beschikking afgegeven door Interreg. In 2022 is een aanvraag ingediend voor het INTERREG VI project Euregionale Doorlopende Leerlijn (EDL). Dit is een gezamenlijke aanvraag van gemeente Enschede (leadpartner), Duitse partners en 8RHK Ambassadeurs. Het project draagt bij aan de grensoverschrijdende samenwerking op het vlak van het verbeteren van de doeltreffendheid en inclusiviteit van de arbeidsmarkten en de toegang tot hoogwaardige werkgelegenheid door de ontwikkeling van sociale innovatie infrastructuur.

5.6 LEADER (pop-gelden)

LEADER Achterhoek is bestemd voor de gemeenten Aalten, Berkelland, Bronckhorst, buitengebied Doetinchem, Oost Gelre, Oude IJsselstreek en Winterswijk. De Achterhoek heeft voor de jaren 20152022 de LEADER-status gekregen. Regio Achterhoek is eindverantwoordelijk voor de besteding van de LEADER-gelden. Hiervoor is een LEADER-coördinator aangesteld. Totaal is er een budget beschikbaar van € 6,2 mln. voor projecten. Om voor subsidie in aanmerking te komen is een eigen bijdrage van 50% nodig. De aanvragen worden beoordeeld door de LAG en de provincie. Bij een positief besluit wordt een beschikking afgegeven door de provincie. In 2022 is het huidige LEADER project met drie jaar verlengd en is voor die periode een aanvraag voor extra middelen voor overhead ingediend. Ook is een nieuwe LEADER aanvraag in voorbereiding voor de periode 2023-2027.

Financiering projecten LEADER

Hieronder staat de totaalfinanciering van LEADER projecten die in 2022 toegekend zijn. Het betreft 8 projecten.

Totaal financiering

LEADER Gemeenten Cofinanciering (pop-gelden) 320.000 285.000 661.000

52

Provincie

Totaal

35.000

1.301.000

5.7 Volkshuisvestingsfonds

Het volkshuisvestingsfonds is Rijksbijdrage van € 5,1 mln. Het betreft een specifieke uitkering. De looptijd is 8 juli 2021 tot en met 31 december 2031. Deze uitkering is toegekend voor de herstructurering van woningen en leefomgeving in de gemeenten Berkelland, Bronckhorst en Doetinchem. Met deze middelen wordt de financiële slagkracht van gemeenten versterkt waardoor ze met een gezamenlijke aanpak de negatieve spiraal in kwetsbare gebieden kunnen doorbreken. Hiermee wordt een bijdrage geleverd aan het verbeteren van de woonkwaliteit en leefbaarheid in een duurzame en veilige woonomgeving middels fysieke ingrepen. Het gehele bedrag is doorbeschikt aan de drie genoemde gemeenten.

53

Deel III Jaarrekening

54

BALANS PER 31 DECEMBER 2022 (bedragen x € 1.000,--) ACTIVA

Ultimo 2022

Ultimo 2021

-

-

Vaste activa Materiële vaste activa - Investeringen met een economisch nut

-

Financiële vaste activa - Leningen aan: - Personeelshypotheken - Projecten Leader Achterhoek

1.231

605 626

Totaal vaste activa

1.356 616 740

1.231

1.356

20.711

24.192

Vlottende activa Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar - Rekening-courantverhouding met Rijk - kortlopende deel personeelshypotheken - Overige vorderingen Liquide middelen - Bank- en girosaldi

20.323 5 383

24.117 8 67 199

199

Overlopende activa

147 147

438

1.205

Totaal vlottende activa

21.348

25.544

Totaal-generaal

22.579

26.900

55

BALANS PER 31 DECEMBER 2022 (bedragen x € 1.000,--) PASSIVA

Ultimo 2022

Ultimo 2021

7.150

6.726

Vaste passiva Eigen vermogen - Algemene reserve - Bestemming reserves (overige bestemmingsreserves) - Gerealiseerd resultaat nog te bestemmen

255 6.771 124

Voorzieningen - Voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico's

21

255 6.447 24 21

Vaste schulden met een rente typische looptijd van één jaar of langer

Totaal vaste passiva

38 38

-

-

7.171

6.764

151

263

Vlottende passiva Netto vlottende schulden met een rente typische looptijd korter dan één jaar - Kasgeldleningen - Bank- en girosaldi - Overige schulden

151

263

Overlopende passiva

15.257

19.873

Totaal vlottende passiva

15.408

20.136

Totaal-generaal

22.579

26.900

56

Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling Grondslagen activa

De jaarrekening is opgesteld op basis van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). De materiële vaste activa zijn gewaardeerd tegen de verkrijgingprijs. De activa met relatief geringe betekenis (aanschafwaarde < € 1.000) worden in het jaar van aanschaf direct ten laste van de exploitatie gebracht. Afschrijving van de activa (op lineaire en annuïteiten basis) vindt plaats vanaf het moment dat het object voor gebruik beschikbaar is en met inachtneming van de verwachte gebruiks- en nuttigheidsduur. Op gronden en terreinen wordt niet afgeschreven. Bij de doorberekeningen van de kapitaallasten over de vermeerderingen gedurende het boekjaar is uitgegaan van het hele jaar. Van de activa meubilair is de gehanteerde afschrijvingstermijn 3 jaar conform de duur van het huurcontract. De waardering van de overige activa en passiva geschiedt in het algemeen tegen nominale waarden. Wanneer hiervan wordt afgeweken, is dit in de toelichting bij de desbetreffende post vermeld.

Grondslagen resultaat

De inkomsten en uitgaven zijn verantwoord in het jaar waarop ze betrekking hebben.

Verordening financieel beheer

In artikel 212 Gemeentewet worden de uitgangspunten voor het financiële beleid, de regels voor het financiële beheer en voor de inrichting van de financiële organisatie vastgesteld. In artikel 213 Gemeentewet wordt de controle uitgewerkt. De volgende verordeningen zijn van toepassing: - financiële verordening ex artikel 212 GW: verordening op de uitgangspunten voor het financiële beleid, alsmede voor het financieel beheer en voor de inrichting van de financiële organisatie van de Regio Achterhoek (AB 10 maart 2021); - controleverordening ex artikel 213 GW: verordening op de controle op het financiële beheer en de inrichting van de financiële organisatie (AB 10 maart 2021) en - verordening periodiek onderzoek doelmatigheid en doeltreffendheid ex artikel 213a GW: verordening op het periodiek onderzoek naar de doelmatigheid en doeltreffendheid van het financiële beheer (AB 28 juni 2004).

57

Toelichting op de balans per 31 december 2022 ACTIVA VASTE ACTIVA Materiële vaste activa Boekwaarde per 1 januari 2022 Bij: Investeringen 2022 Af : Afschrijvingen over 2022 Af: Desinvesteringen 2022 Boekwaarde per 31 december 2022

€ €

0 0 0 0 0 0

€

Verzekerde waarden Onder de materiële vaste activa zijn de investeringen verantwoord voor huisvesting en inventaris. Verzekerde waarde per balansdatum: 26.000 Financiële vaste activa

€

1.231.000

Verstrekte hypotheken ambtenaren Boekwaarde per 1 januari 2022 Af : Aflossingen 2022

€

624.000 -14.000 610.000 -5.000 605.000

€ Af : kortlopend deel personeelshypotheken (aflossingsdeel 2023) Boekwaarde per 31 december 2022

€

Met ingang van 1 januari 2009 is de gewijzigde wet Fido in werking getreden en kwam er op die datum van rechtswege een einde aan de Hypotheekregeling van de Regio Achterhoek. Lopende hypotheken blijven gelden. In 2022 is er een extra aflossing geweest van € 5.000 van 1 persoon. Verstrekte lening inzake projecten Leader Stand per 1 januari 2022 Bij : verstrekte leningen 2022 Af: afgeloste leningen 2022 Stand per 31 december 2022

€ € € €

740.000 182.000 -296.000 626.000

€

20.711.000

Mutaties 2022 -3.794.000 €

Stand per 31-12-2022 20.323.000

€ €

5.000 383.000

VLOTTENDE ACTIVA Uiteenzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar Rekening-courantverhouding met het Rijk

Stand per 01-01-2022 24.117.000

BZK Schatkistbankieren Kortlopend deel personeelshypotheken (aflossingsdeel 2023) Overige vorderingen Debiteuren Specifcatie van deze vorderingen naar ouderdom is als volgt:

2022

383.000

Van de debiteuren is eind februari 2023 een bedrag van € 33.000 nog te ontvangen.

58

Liquide middelen

€

Bank- en girosaldi

Stand per 01-01-2022

Bank Nederlandse Gemeenten ABN-AMRO

143.000 4.000 147.000

Mutaties 2022

199.000 Stand per 31-12-2022

54.000 € -2.000 € 52.000 €

197.000 2.000 199.000

Overlopende activa

€

438.000

Nog te ontvangen voorschotbedragen overheidslichamen Overige vooruitbetaalde kosten Overige nog te ontvangen inkomsten

€ € € €

350.000 10.000 78.000 438.000

€

7.150.000

€

255.000 0 0 0 255.000

Specificatie nog te ontvangen voorschotbedragen overheidslichamen 1-1-2022 Toevoeging Ontvangen te ontvangen Provincie te ontvangen Rijk/RVO

839.000 62.000 901.000

108.000 360.000 468.000

814.000 205.000 1.019.000

31-12-2022 133.000 217.000 350.000

PASSIVA VASTE PASSIVA EIGEN VERMOGEN Reserves / Bestemmingsreserves Algemene reserve Saldo per 1 januari 2022 Bij: Toevoeging rente 2022 Bij: Overige toevoegingen 2022 Af: Onttrekkingen 2022 Saldo per 31 december 2022

€

Tot de algemene reserve worden gerekend alle reserves, waar geen bestemming is gegeven (vrij besteedbaar). De algemene reserve dient vooral voor het opvangen van tegenvallers in het jaarresultaat. Op 31 december 2022 bedraagt het saldo € 255.000. Bestemmingsreserve Saldo per 1 januari 2022 Bij: bestemming resultaat 2021 Bij: Overige toevoegingen 2022 Af: Onttrekkingen 2022 Saldo per 31 december 2022

€

59

6.447.000 24.000 1.249.000 -949.000 6.771.000

specificatie: investerings- bestemmings- onderhoudfonds reserve door- huisvesting ontwikkeling Saldo per 1 januari 2022 Bij: bestemming resultaat 2021 Bij: Overige toevoegingen 2022 Af: Onttrekkingen 2022 Saldo per 31 december 2022

6.257.000 24.000 1.248.000 -907.000 6.622.000

166.000 0 0 -41.000 125.000

24.000 0 0 0 24.000

6.447.000 24.000 1.248.000 -948.000 6.771.000

Het investeringsfonds is een bestemmingsreserve die voor een groot deel wordt gevuld met de zogenoemde krimpgelden. Daarnaast wordt een toevoeging gedaan van € 1 per inwoner door provincie en gemeenten. Een klein deel wordt ingezet voor werkbudgetten voor Board en thematafels in (2022 € 286.000). De overige inzet is bedoeld voor projecten (in 2022 € 621.000). De reserve doorontwikkeling is in 2017 gevormd voor de dekking van kosten als gevolg van de doorontwikkeling. Deze reserve is bestemd voor de kosten van maatwerkoplossingen voor de komende jaren. De reserve onderhoud huisvesting is voor onvoorziene incidentele huisvestingskosten de komende jaren in het pand Raadhuisstraat. Resultaat bestemming huidig jaar Exploitatieresultaat 2022

€

124.000

€

21.000

Resultaat bestemming voorgaand jaar Het exploitatieresultaat 2021 ad. € 24.000 is toegevoegd aan het investeringsfonds.

VOORZIENINGEN

Voorzieningen geven een schatting van de voorzienbare lasten in verband risico's en verplichtingen, maar waarvan de omvang en/of het tijdstp van optreden min of meer onzeker zijn. De voorzieningen dienen naar beste schatting dekkend te zijn voor de achterliggende verplichtingen en risico's. Risico wachtgelden Saldo per 1 januari 2022 38.000 € 38.000 Bij: Toevoeging rente 2022 0 0 Bij: Overige toevoegingen 2022 0 0 Af: Onttrekkingen 2022 -17.000 -17.000 Saldo per 31 december 2022 21.000 € 21.000 De voorziening risico wachtgelden is gevormd voor de uitkering aan 1 oud medewerker. De bedragen van deze voorziening zijn ultimo 2022 berekend op het maximale risico dat Regio Achterhoek loopt in de toekomstige uitbetalingen. VLOTTENDE PASSIVA Overige schulden kortlopende schulden