ab vergadering regio achterhoek dd 01-06-2022

Gemeente: Locatie: Initiatiefnemer: Website: Jaar: Bijdrage EU: Bijdrage gemeente: Subsidie LEADER: Totaal geïnvesteerd:

De mogelijkheden voor het spelen van rolstoeltennis zijn in Noord Oost-Achterhoek beperkt. Smash Neede is de enige aanbieder in dit gebied. Rolstoeltennis wordt ‘s zomers buiten gespeeld en ‘s winters binnen en vraagt om meer professionele begeleiding dan regulier tennis. Daarom is Smash Neede een samenwerking gestart met sportschool Totaal in Tennis, voor het leveren van docenten met een applicatie voor rolstoeltennis. Voor de integratie van de rolstoeltennissers binnen 33

Berkelland Neede Vereniging Smash Neede smashneede.nl 2021 € 30.460,€ 30.460,€ 60.919,€ 167.485,-

Gemeente Berkelland

Gemeente Bronckhorst

Foto: Henri Walterbos

Vrijheidsbos Geesteren

Foto: Marjan Tulp

Aanpassing/ontwikkeling De Kei

Het dorp Geesteren creëert ter ere van 75 jaar vrijheid in Nederland een herdenkingsbos met de naam Vrijheidsbos Geesteren. Het bos verbindt de functies herdenken, educatie, recreatie en natuur met elkaar. Het plan voor het Vrijheidsbos ontstond na een onderzoek naar de twaalf slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog in Geesteren.

bestaande bospercelen levert een groter gebied op voor flora en fauna. Naast bomen wordt het perceel ook voorzien van struwelen met noten en zaden en een insectenhotel.

Onder de twaalf slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog bevonden zich een Joods gezin van zes personen, een oma, een verzetsman, drie onderduikers en een kind. Als start van het project zijn twaalf bijzondere bomen gepoot ter herinnering aan deze slachtoffers van Geesteren. De twaalf bijzondere bomen zijn symbolisch, ze vormen het levende monument dat hen voor altijd verbindt aan Geesteren. Daarnaast krijgt het Vrijheidsbos ook een individuele herdenkingsfunctie, door de mogelijkheid om er een eigen herdenkingsboom te planten. Onder de eigen boom kan men menselijke as uitstrooien.

Stichting Welzijn Steenderen krijgt € 120.000 voor De Kei, een voormalig schoolgebouw waar een ontmoetings- en activiteitencentrum gecreëerd is. De modernisering/aanpassing van het voormalige schoolgebouw De Kei is een middel om binnen het dorp verbindingen te leggen. De Kei is behalve dorpshuis ook een dorpslab: wie een idee heeft kan er terecht én wordt gekoppeld aan andere partijen. Dit was de reden dat LEADER Achterhoek besloot de Stichting Welzijn Steenderen subsidie toe te kennen. Het gebouw is een middel om verbindingen te leggen binnen het dorp zodat iedereen erbij hoort en mee kan doen. In de Kei vind je het sociaal team van de gemeente, er is een dagopvang, Syrische vluchtelingen krijgen de mogelijkheid om de taal te leren en is een jeugddansschool. De jeugd heeft de beschikking over de kelder. In en bij de Kei kwamen dankzij de subsidie van LEADER een kas, een tuin, een moestuin en een grote keuken, die door iedereen af te huren is.

Voor de educatieve pijler worden lokale geschiedenislessen gecreëerd over de twaalf Geesterense slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. Als basis hiervoor wordt een boek gebruikt dat in 2020 samengesteld is aan de hand van de verhalen over en herinneringen aan de slachtoffers. Daarnaast wordt in samenwerking met de basisschool een educatief programma ontwikkeld over de thema’s Vrijheid en Democratie en over Natuur. De lessen vinden zowel plaats in de lokale basisschool als in het Vrijheidsbos zelf.

Gemeente: Locatie: Initiatiefnemer: Website: Jaar: Bijdrage EU: Bijdrage gemeente: Subsidie LEADER: Totaal geïnvesteerd:

Het Vrijheidsbos komt dichtbij het dorp te liggen. Het nieuwe bos verhoogt de recreatie- en de natuurwaarde door de aansluiting met het bestaande bos De Sprakelberg, wat een langgekoesterde wens van de Geesterense bevolking is. Gunstig voor het leefklimaat zijn de extra bomen die in de regio komen. De aansluiting van het nieuwe perceel op 34

Gemeente: Locatie: Initiatiefnemer: Website: Jaar: Bijdrage EU: Bijdrage gemeente: Subsidie LEADER: Totaal geïnvesteerd:

Berkelland Geesteren Stichting Vrijheidsbos Geesteren vrijheidsbosgeesteren.nl 2021 € 19.490,€ 19.490,€ 38.980,€ 77.989,-

35

Bronckhorst Steenderen Stichting Welzijn Steenderen dekeisteenderen.nl 2018 € 60.000,€ 60.000,€ 120.000,€ 244.000,-

Gemeente Bronckhorst

Gemeente Bronckhorst

OD FO ECT J O PR

OD FO ECT OJ PR

Achterhoekse Angus Experience Het project Achterhoekse Angus Experience geeft invulling aan kringlooplandbouw en resulteert in bewustwording bij de consument over de consumptie van vlees. Het gaat om kalveren die geboren zijn, opgroeien en leven in de Achterhoek, in het zicht van de consument en de toerist. De kalveren begrazen percelen van boeren en particulieren en lopen ook in natuurgebieden. The Angus Experience levert een smaakvol en duurzaam geproduceerd stukje vlees op uit de eigen streek.

baar voor consument en toerist door begrazing van het Achterhoekse coulissenlandschap. Dit project werkt verbindend tussen consumenten, restaurants, natuurorganisaties en opleidingen voor boeren en koks.

Foto: Jan Rulof van den Brink

Ambachtelijke, educatieve kaasmakerij op Boerderij Ruimzicht Een ambachtelijke, educatieve kaasmakerij op Boerderij Ruimzicht draagt bij aan educatie, optimalisatie en uitstraling van natuurinclusieve landbouw. Al sinds 1996 heeft Boerderij Ruimzicht zich als pionier op vele thema’s ingezet voor verandering. De aandacht die het bedrijf geeft aan sociale, economische en ecologische thema’s en de toepassing daarvan in de praktijk geven een doorkijk naar een variant van een toekomstbestendig landbouwsysteem.

75 Procent van de kalveren gaat als ze 14 dagen oud zijn naar de reguliere kalfsvleesindustrie. 95 procent van het vlees uit de kalfsvleesindustrie wordt vervolgens naar het buitenland geëxporteerd. Binnen het project Achterhoekse Angus is gekozen voor een geheel andere aanpak. Bij De Steenoven worden de melkkoeien gekruist met Black Angus stieren. Van de kalveren die vervolgens geboren worden, wordt 25 procent melkkoe. De overige 75 procent, grotendeels mannelijke dieren, mogen in alle rust opgroeien. Zo krijgen ook deze dieren een goed leven met weidegang. Na een aantal jaren leveren ze een kwalitatief goed stuk vlees op, dat in de streek is geproduceerd. Het vlees wordt afgezet aan particuliere consumenten en horeca. Binnen deze aanpak is de afstand tussen boer en bord korter en is er minder ‘gesleep’ met dieren en met vlees. Er ontstaat tevens een netwerk dat de lokale economie een impuls geeft. Binnen het project Achterhoekse Angus Experience wordt geïnvesteerd in natuur, landschap en biodiversiteit op eigen grond en grond van particuliere grondbezitters die pleegboer worden en de ossen gaan houden voor begrazing in kleine kuddes. Melkveehouderij De Steenoven levert verder melk (VLOG gecertificeerd), ijs en vlees, dat een extra meerwaarde heeft voor landschap en natuur, passend binnen de kringlooplandbouw.

In dit project wordt vlees geproduceerd met aandacht voor dier, mens, natuur en omgeving. Prachtige en rustige dieren, zicht-

Gemeente: Locatie: Initiatiefnemer: Website: Jaar: Bijdrage EU: Bijdrage gemeente: Subsidie LEADER: Totaal geïnvesteerd:

36

Bronckhorst Hummelo VOF de Steenoven, Ronald Pelgrom ijsvandesteenoven.nl 2021 € 60.000,€ 60.000,€ 120.000,€ 368.958,-

in 1996 naar het multifunctionele, gemengde landbouwbedrijf van nu. Natuurinclusieve en duurzame landbouw in het Achterhoekse coulissenlandschap meer rendabel maken door het zogenaamde gemengde bedrijf een nieuwe versie te geven. Waarbij het volledige productieproces van gras tot kaas inzichtelijk gemaakt en uitgedragen wordt. De natuurinclusieve landbouw, waar Boerderij Ruimzicht al jaren voorloper in is, zal door dit project nog beter uitgedragen worden middels een educatieprogramma met (omliggende) scholen in combinatie met Proefbedrijf De Marke en andere (bio)bedrijven. De ambachtelijke, natuurlijke wijze van kaas maken in combinatie met de natuurinclusieve bedrijfsvoering draagt hier aan bij. Door gebruik te maken van de van nature aanwezige bacteriën en schimmels wordt een kaassoort ontwikkeld die zeer regiospecifiek is; een echte Achterhoekse kaas.

Boerderij Ruimzicht is een gecertificeerd biodynamisch (BD) landbouwbedrijf. BD-landbouw heeft vergaande doelstellingen op het gebied van natuur, milieu en dierenwelzijn. Op sociaal gebied wil zij midden in de maatschappij staan. Met de kaasmakerij werkt Boerderij Ruimzicht verder aan de inrichting en demonstratie van een florerend en natuurinclusief landbouwsysteem. Boerderij Ruimzicht gaat verantwoorde, ambachtelijke Achterhoekse kaas produceren. Hiervoor wordt een kaasmakerij met kaaskelder gebouwd, die bijdraagt aan alle gewenste, toekomstige doelstellingen op het gebied van duurzaamheid, dierenwelzijn, educatie, voedselkwaliteit en gezondheid van dier en mens. De educatie wordt geprofessionaliseerd. De ervaringen van de transitie waar Boerderij Ruimzicht vorm aan geeft, kunnen via een gedegen educatief programma van belang zijn bij keuzes waar landbouw en maatschappij voor staan. Hiervoor wordt een educatieprogramma uitgewerkt in samenwerking met Zone College en Graafschap College Doetinchem, Warmonderhof in Dronten en met De Marke, proefbedrijf voor melkveehouderij en milieu in Hengelo (gld). Ook komt er een workshop ambachtelijk kaasmaken. Demonstratie van Boerderij Ruimzicht als geheel hoort er ook bij: van intensief gangbaar melkveebedrijf

Gemeente: Locatie : Initiatiefnemer: Website: Jaar: Bijdrage EU: Bijdrage gemeente: Subsidie LEADER: Totaal geïnvesteerd:

37

Bronckhorst Halle VOF Boerderij Ruimzicht boerderijruimzicht.nl 2021 € 60.000,€ 60.000,€ 120.000,€ 250.133,-

Gemeente Bronckhorst

Gemeente Bronckhorst

OD FO ECT J O PR

Foto: Jan Rulof van den Brink

De Goed Gevulde Spaarvarkens

Klompenmakersdorp Keijenborg weer op de kaart

In project de Goed Gevulde Spaarvarkens upcyclen de varkens van Inge Vleemingh lokale reststromen als oud brood, fruit met een plekje, kaaswei en bierborstel tot (h)eerlijk STREEKvlees: van broodkorst tot rookworst, alles uit de Heerlijckheid Achterhoek. Dankzij LEADER kon de onderneming een grote stap maken richting een 100% circulaire varkenshouderij; het varkensvoer is gered van de verbrandingsoven, verwarming en energieopwekking gebeurt met zonne-energie, drinkwater komt uit eigen bron en vervoer is elektrisch.

Dit project brengt Nederlandse tradities en waarden op innovatieve wijze tot leven voor oude en nieuwe generaties. Het klompenmakersambacht is Nationaal Cultureel Erfgoed. Bezoekers ervaren hoe hun voorouders leefden en werkten, vanuit een gebied waar men tot 1950 leefde van de klompenmakerij. Zo ontstaat een toeristische trekpleister met diepte en beleving die de economische activiteiten in dit gebied nu en in de toekomst substantieel aanjaagt.

Gevulde Spaarvarkens werkt intensief samen met lokale bedrijven en organisaties. De Goed Gevulde wil met de LEADER­bijdrage doorgroeien naar een volledig bedrijf met werk en inkomen voor in ieder geval één fulltime persoon. Daarvoor moest de vleesafzet vergroot worden, dus zijn de varkensweides zijn uitgebreid en lopen er nu meer varkens. Verder heeft De Goed Gevulde de sociale werkplaats, waar plastic gescheiden wordt, uitgebreid. De werkplaats wordt verwarmd door een duurzame houtvergasser en er is een elektrische bestelwagen aangeschaft voor het ophalen van de reststromen en het wegbrengen van de bestellingen.

De varkens van De Goed Gevulde zijn een kruising tussen wild zwijn en Duroc­varken, die het jaarrond buiten leven in familiegroepen. Ze leveren heerlijke ambachtelijke producten die worden afgezet via de webshop en lokale restaurants. Met deze nieuwe varkenshouderij wil De Goed Gevulde Spaarvarkens de nieuwe standaard in de Achterhoek worden. Doel is kennis te verspreiden en dit project kopieerbaar te maken, zodat er meer Goed Gevulde varkenshouderijen bij komen. Daarmee kunnen de gemeente Bronckhorst en zelfs de hele Achterhoek zich als voorbeeldregio op het gebied van circulaire economie en kringlooplandbouw op de kaart zetten. Bij de Goed Gevulde Spaarvarkens eten de varkens Achterhoekse reststromen als groente, fruit, brood en kaaswei. Hiermee gaan ze voedselverspilling tegen en maken ze (h) eerlijk en goed vlees met de smaak van vroeger. De reststromen, per jaar nu zo’n 30 ton, halen ze op bij diverse Achterhoekse bedrijven. Volgens smaakkenners als chefkoks en slagers is het vlees vergelijkbaar met Spaanse en Italiaanse varianten, De Goed Gevulde Spaarvarkens gaan de Achterhoekse ham op de kaart zetten. Via de winkel aan huis en de goedlopende webshop en social media account wordt (medio 2019) jaarlijks zo’n 1500 kilo vlees (25 varkens) en aanverwante producten zoals varkensvlees, zeep, biggen, varkens en workshops verkocht. De Goed

Gemeente: Locatie: Initiatiefnemer:

Bronckhorst Halle Inge Vleemingh, eigenaar De Goed Gevulde Spaarvarkens Website: degoedgevulde.nl Jaar: 2020 Bijdrage EU: € 37.080,Bijdrage gemeente: € 37.080,Subsidie LEADER: € 74.160,Totaal geïnvesteerd: € 148.320,-

38

Keijenborg wil mensen laten ervaren, ruiken, voelen, proeven hoe het was om vroeger te leven, óp klompen. Een vernieuwende en interactieve ervaring op de plaats waar onze voorouders vroeger dagelijks werkten en leefden. Bezoekers kunnen zelf kiezen uit diverse arrangementen en het klompenmakersambacht beleven. Verschillende initiatieven zijn al van de grond gekomen, zoals klompenmakersroutes, klompenkampioenschap, klompenpannenkoeken, klompenlikeur, klompenbrood, klompenmakerscursussen en de jaarlijkse traditie van het bomenzagen. Met dit project versterken en verbinden we deze initiatieven.

Tot midden vorige eeuw was er een omvangrijke bedrijvigheid van klompenmakers in Keijenborg en Hengelo (Gld). Zowel handgemaakte als industrieel gemaakte klompen verschaften in dit tijd honderden mensen werk en inkomen. Vanaf 1960 liep het maken van klompen hier af, maar in 2016 zijn er weer veel activiteiten opgestart. Een dergelijk rijke historie van bijzonder vakmanschap kan niet worden genegeerd en verdient om doorgegeven te worden. In 2013 is het handmatig klompen maken op de Nationale Inventaris Immaterieel Cultureel Erfgoed geplaatst. Het huidige aanbod op het gebied van klompen in Keijenborg op creatieve wijze verbinden geeft het toerisme in de Achterhoek een kwaliteitsimpuls.

Gemeente: Locatie: Initiatiefnemer:

Bronckhorst Keijenborg en omgeving Toeristisch Platform Hengelo/ Keijenborg Website: klompenmakershuus.nl Jaar: 2021 Bijdrage EU: € 50.000,Bijdrage gemeente: € 50.000,Subsidie LEADER: € 100.000,Totaal geïnvesteerd: € 231.859,-

Keijenborg wil op de kaart staan als hét klompenmakersdorp van Nederland, waar toeristen cultuurhistorie beleven en waar inwoners trots op zijn. Het gaat om het veilig stellen van Nederlandse tradities en waarden en deze laten herleven in de vorm van een innovatieve, interactieve ervaring. Het gaat ook om het DNA van de Achterhoek, maar ook over het versterken en uitvergroten van maakindustrie, innovatie en duurzaamheid. Dit project moet een bijdrage leveren aan de Achterhoek als geliefde vakantieregio, maar ook aan het vergroten van saamhorigheid onder dorpsbewoners en de leefbaarheid in het dorp. Zo levert dit project een significante bijdrage aan de lokale economie. 39

Gemeente Bronckhorst

Gemeente Bronckhorst

Foto: Ivo Hutten

Hessenbad - Stichting Zorgbad Zonnewater

Ontmoetingsplek Vierakker/Wichmond

Stichting Zorgbad Zonnewater in Hoog Keppel (gemeente Bronckhorst) krijgt € 34.483 om het buitenbad te moderniseren zodat het geschikt is voor mensen met en zonder een beperking. Uniek aan dit project is dat het héle gezin van het water kan genieten, waardoor het gunstig is voor het zorgtoerisme in het gebied.

Omdat Wichmond geen geschikte plek had voor dorpsactiviteiten, kwam de wens vanuit de bevolking en basisschool de Garve om een ontmoetingsplek te ontwikkelen die een wezenlijke bijdrage kan leveren aan een rijkere leef- en leeromgeving in Wichmond en Vierakker.

Het begon allemaal met een wens voor het behoud van het Hessenbad, het naast Zorgbad Zonnewater gelegen buitenbad dat nu niet in gebruik is, waarbij het bad niet alleen gerenoveerd zou worden maar ook voor mindervaliden geschikt gemaakt zou worden. Het ging dus niet alleen om het open houden van het buitenbad, maar om er een zwembad van te maken waar zowel valide mensen als mindervaliden gebruik van kunnen maken. Daardoor kunnen hele gezinnen zwemmen, ook als er een gezinslid is dat in een rolstoel zit. En dát is uniek in Nederland. Een buitenbad dat voor iedereen toegankelijk is levert (zorg)toerisme op voor de gemeente Bronckhorst.

De ontmoetingsplek kwam op het schoolplein van De Garve, zodat er voor de leerlingen ook meer mogelijkheden komen tot avontuurlijk ontdekken en spelen. Het schoolplein is tevens geschikt gemaakt om als groep samen te luisteren en te leren, en om het hele jaar door voorstellingen en vieringen te laten plaatsvinden. Het plein kreeg een meer natuurlijke inrichting, om tevens het natuuronderwijs beter te kunnen vormgeven. Het plein kreeg daarnaast ook de functie van ontmoetingsplek.

Gemeente: Locatie: Initiatiefnemer: Website: Jaar: Bijdrage EU: Bijdrage gemeente: Subsidie LEADER: Totaal geïnvesteerd:

40

Gemeente: Locatie: Initiatiefnemer:

Bronckhorst Wichmond Vereniging voor interconfessioneel (RK/PC) basisonderwijs te Wichmond/Vierakker Website: bsdegarve.nl Jaar: 2018 Bijdrage EU: € 20.121,Bijdrage gemeente: € 20.121,Subsidie LEADER: € 40.242,Totaal geïnvesteerd: € 80.848,-

Bronckhorst Hoog Keppel Stichting Zorgbad Zonnewater zonnewater.nl/groep 2018 € 18.020,€ 18.020,€ 36.039,€ 72.078,-

41

Gemeente Bronckhorst

Gemeente Bronckhorst

Foto: Theo Kock OD FO ECT OJ R P

Open Kastelenpark Vorden

Pluck

Open Kastelen Park Vorden geeft het toerisme in Vorden en omgeving een kwaliteitsimpuls. Door samen te werken en het aanbod te bundelen kunnen de acht Vordense kastelen zich onder één noemer presenteren: Kastelen Park Vorden.

Pluck brengt de historische kweektuin op Landgoed Keppel tot leven met de ontwikkeling van een bloemen-, kruiden- en groentetuin en een culinaire productenmakerij. De makerij maakt charcuterie, tafelzuren en smaakzouten met (rest)producten van kleinschalige en duurzame boeren uit de Achterhoek en van de teelt van eigen land. De (verwaarloosde) landgoedtuin wordt weer aan aantrekkelijke plek voor bewoners en bezoekers van Gemeente Bronckhorst en levert overheerlijke producten uit de Achterhoek.

De belangrijkste vernieuwing is het tot leven brengen van de prachtige verhalen over het gebied. Hiervoor worden moderne communicatiematerialen ontwikkeld, zodat de verhalen tot je komen als je het gebied met de fiets, te voet, met elektrische voertuigen, te paard of met paard en wagen doorkruist. De levendige verhalen over de fraaie kastelen maken van Vorden een toeristische trekpleister. Dit jaagt de economische activiteiten in dit (krimp-)gebied nu en in de toekomst aan.

Gemeente: Locatie: Initiatiefnemer: Jaar: Bijdrage EU: Bijdrage gemeente: Subsidie LEADER: Totaal geïnvesteerd:

42

Bronckhorst Vorden Stichting Van Vorden Voor Vorden 2017 € 37.122,€ 37.122,€ 74.244,€ 141.212,-

varkensvlees heeft zo’n hoge kwaliteit, dat het deze namen met trots kan dragen. De eerste leveranciers zijn De Goed Gevulde Spaarvarkens, Erve Vennekotte, Boerderij Steenoven en Biologische Akkerbouwer Klein Broekhuizen. Naast dat op de tuin groenten, kruiden en specerijen geteeld worden voor de makerij, wordt hier ook een zelfplukbloementuin gerealiseerd. Zo wordt de tuin een prachtige trekpleister in de omgeving, voor zowel bewoner als toerist.

Na een succesvolle zelfoogst-groentetuinderij te hebben gehad in de Randstad zijn de initiatiefnemers verhuisd naar de Achterhoek. Begin 2019 zijn ze gestart met de productie en verkoop van paté, gemaakt van moeilijk verkoopbaar orgaanvlees van De Goed Gevulde Spaarvarkens. Eind 2019 hebben ze met hulp van LEADER een overeenkomst ‘om niet’ gesloten met Landgoed Keppel om de 1,5 ha vroegere kweektuin van het landgoed nieuw leven in te blazen met teelt van bloemen, groenten en kruiden en de ontwikkeling van een makerij voor charcuterie, tafelzuren en smaakzouten in de oude gereedschapsloods. Met het nieuwe bedrijf Volvelds maken ze een plek waar natuurschoon, recreatie en lekker Achterhoeks eten samenkomen. Zo voegen ze waarde toe aan Achterhoekse boeren, aan de schoonheid van een historische dorpskern en voor iedereen die de Achterhoek wil beleven en vooral proeven.

Gemeente: Locatie: Initiatiefnemer: Website: Jaar: Bijdrage EU: Bijdrage gemeente: Subsidie LEADER: Totaal geïnvesteerd:

De makerij maakt charcuterie, gepickelde groenten en smaakzouten, het doel is hier 100% Achterhoekse producten te maken. Naast de hoofdingrediënten van Achterhoekse boeren, zullen alle smaakmakers zoals kruiden, specerijen, chili’s en knoflook in de worsten, patés en pickles van eigen land komen. Ze verpakken deze Achterhoekse producten in niet-Achterhoekse smaken. Geen Naegelholt dus, maar wel Pancetta. Geen Dreuge Wos, maar wel Saussicon Sec. Het Achterhoekse 43

Bronckhorst Keppel Volvelds, Edward Goossens en Marieke Kitzen 2022 € 33.662,€ 33.662,€ 67.324,€ 145.985,-

Gemeente Doetinchem

Gemeente Doetinchem

Foto: Theo Kock

Bezoekerscentrum in het koetshuis van Kasteel Slangenburg Door het koetshuis van Kasteel Slangenburg aantrekkelijker/toegankelijker te maken voor bezoekers kunnen er meer gasten en bezoekers komen. Exploitatie is nodig om het kasteel in stand te houden: behoud door gebruik. In het koetshuis zijn een horecagelegenheid en een landgoedwinkel van 40 kleine lokale ondernemers gevestigd. Door het koetshuis te verbouwen tot één bezoekerscentrum verbetert de toegankelijkheid voor het publiek, kan het gebouw wél het hele jaar door open en vormt het voorplein van het kasteel één geheel. Dit project is goed voor de omzet van het kasteel, voor de economische situatie van het gebied Slangenburg en sluit aan op de plannen voor het toerisme en recreatie van de gemeente Doetinchem.

Binnen het project wordt het plafond van de landgoedwinkel geïsoleerd zodat de winkel het hele jaar door open kan en er wordt een doorgang in een achtermuur naar de boomgaard gemaakt zodat daar kleinschalige evenementen georganiseerd kunnen worden. Er komt ook een nieuw toiletblok, met mindervalidentoilet. Een ruimte wordt geschikt gemaakt voor het later te realiseren VVV-inspiratiepunt dat verwijst naar kastelen/landgoederen in de Achterhoek en een zolderruimte wordt aangepast voor wisselende exposities. Daarnaast wordt keukenapparatuur aangeschaft. Dankzij deze aanpassingen kan het koetshuis meer bezoekers ontvangen en kan het koetshuis het hele jaar open, en dus meer omzet genereren.

De realisatie van het bezoekerscentrum is een onderdeel uit een overkoepelend plan voor Kasteel Slangenburg waarin eigenaar, Stichting Monumentenbezit (SMB) en huurder, Stichting Gastenhuis Kasteel Slangenburg (SGKS) samenwerken. Dit project heeft betrekking op het bezoekerscentrum op het voorplein, waar een horecagedeelte voor koffie/lunch in zit, een landgoedwinkel van lokale ondernemers en enkele lege ruimtes. Het doel is structureel meer bezoekers te trekken. Door het koetshuis van Kasteel Slangenburg te verbouwen ontstaat een multifunctioneel bezoekerscentrum dat toegankelijk is voor iedereen. De functies van het koetshuis van Kasteel Slangenburg, horeca en landgoedwinkel gaan in elkaar overvloeien. Voor de bezoeker wordt het één ruimte. Alle drie de functies trekken bezoek, wat een versterkende werking op elkaar heeft. Bezoek kan door het hele gebouw wandelen en kan de boomgaard in lopen.

Gemeente: Locatie: Initiatiefnemer:

Doetinchem Slangenburg Stichting Gastenhuis Kasteel Slangenburg Website: kasteelslangenburg.nl heerlijckheid-slangenburgh.nl koetshuisslangenburg.nl Jaar: 2021 Bijdrage EU: € 60.000,Bijdrage gemeente: € 60.000,Subsidie LEADER: € 120.000,Totaal geïnvesteerd: € 263.558,-

44

Foto: W. Thus

Buur maakt natuur De stichting Buur maakt Natuur heeft als doel om met behulp van donaties van derden grond aan te kopen en in te richten als natuur. Deze natuur staat dan ten dienste van bewoners in de omgeving. Buur maakt Natuur ontwikkelt nieuwe natuur in de gemeente Doetinchem. Dit gebeurt op twee locaties: de Wehlse Broeklanden en Gaanderen. In de Wehlse Broeklanden wordt het terrein ’t Knapperslag ingericht en in Gaanderen is in 2017 gestart met De Watertap. Dankzij LEADER is 5,7 hectare grond ingericht voor dit project in Gaanderen. Een onbewaakte spoorwegovergang is afgesloten en er is een nieuw wandelpad aangelegd. Dit project resulteerde in een verbetering de sociale cohesie in Gaanderen door het realiseren van een uitloopgebied tegen de kern van Gaanderen dat middels Buur maakt Natuur in beheer van bewoners is gekomen. Er is nu een gebied van 5,7 hectare dat ingericht is als het oorspronkelijke rivierduin. Het is een wandel/natuurgebied met een onderdoorgang onder het spoor in de Bielheimerbeek. Tevens sluit het zogenaamde Möllepad aan op verschillende wandelroutes die al bestaan in de omgeving.

Gemeente: Locatie: Initiatiefnemer: Website: Jaar: Bijdrage EU: Bijdrage gemeente: Subsidie LEADER: Totaal geïnvesteerd:

45

Doetinchem Gaanderen Stichting Buur Maakt Natuur buurmaaktnatuur.nl 2017 € 17.477,€ 17.477,€ 39.954,€ 83.360,-

Gemeente Doetinchem

Gemeente Doetinchem

Foto: Theo Kock

Foto: Marjan Tulp

Contact op wielen

Klein Broekhuizen, de Biotuin van Wehl

Seniorenontmoetingspunt Doetinchem schafte voor het project ‘Contact op wielen’ elektrische wagens aan om kwetsbare ouderen uit het buitengebied zelfstandiger te maken zodat ze op den duur van het reguliere openbaar vervoer durven te gebruiken.

Door de oude deel te verbouwen tot een ontmoetingsplek met workshop- en educatieruimte, een keuken voor verwerking van restproducten en een winkel, ontwikkelen de initiatiefnemers van project De Biotuin een broedplaats. Het is een plek voor promotie van het biologisch product in de Achterhoek.

koksopleiding van bijvoorbeeld het Graafschap College, kunnen komen om zich te verdiepen in het productieproces. Voor dit project is ook een nieuwe landschappelijke inrichting van het bedrijf nodig. Op het erf komen een kikkerpoel, bijenkasten en wandelroutes. Met de nieuwbouw en nieuwe landschapsinrichting willen de initiatiefnemers een fysieke plaats bieden aan de korte keten van het biologisch product in de Achterhoek. Met de inzet op educatie wordt met de tuinderij bijgedragen aan de transitie van de landbouw in de Achterhoek.

Wilma Kraaij en Erik Smeenk, eigenaren van Klein Broekhuizen en initiatiefnemers van het project Biotuin Wehl, willen de biodiversiteit bevorderen, voedselverspilling voorkomen en het aanbod in de korte keten vergroten. Ze kunnen bogen op ruim 20 jaar ervaring in het produceren van biologische groenten, die ze grotendeels regionaal afzetten. De regionale biologische afzet vraagt om meer informatievoorziening; het betrekken van klanten en andere partijen bij het productieproces en het motiveren van mensen om meer biologisch/ regionaal in te kopen. De keuze voor biologische groente is voor veel mensen in de Achterhoek niet vanzelfsprekend. Het ‘eten met de seizoenen’ kost soms wat moeite om in te passen in het weekmenu en een wekelijks uitje naar de boerderijwinkel staat nog niet voor iedereen op de agenda. Gemeente: Locatie: Initiatiefnemer:

Doetinchem Doetinchem buitengebied Seniorenontmoetingspunt Doetinchem Website: contactopwielen.nl Jaar: 2018 Bijdrage EU: € 39.775,Bijdrage gemeente: € 39.775,Subsidie LEADER: € 79.550,Totaal geïnvesteerd: € 275.695,-

46

Gemeente: Doetinchem Locatie: Wehl Initiatiefnemer: Maatschap H.A.G. Smeenk en W. Kraaij Website: kleinbroekhuizen.nl Jaar: 2021 Bijdrage EU: € 40.000,Bijdrage gemeente: € 40.000,Subsidie LEADER: € 80.000,Totaal geïnvesteerdl: € 160.454,-

Om de broedplaats en community van de Biotuin te realiseren is er meer ruimte nodig. De deel wordt hiervoor verbouwd. De nieuwe ruimte is bestemd voor ontmoeting, educatie, kennisoverdracht en verwerking van lokale biologische (rest)producten. In de broedplaats is ruimte voor initiatieven die te maken hebben met biologische landbouw. De nieuwe ruimte biedt plek aan mensen met interesse voor gezond biologisch voedsel, aan (jonge) mensen met dromen en initiatieven om deze laagdrempelig op te starten, maar ook aan vrijwilligers en mensen die willen reïntegreren. Er komen een workshopruimte met een kookstudio, een verwerkingsruimte en een verhuurruimte. Scholieren van de 47

Gemeente Doetinchem

Gemeente Doetinchem

OD FO ECT J O PR

Foto: Jan Rulof van den Brink

Stadsboerin Doetinchem Stadsboerin Doetinchem is een project van Ellen Willems. Dit project heeft geleid tot de oprichting van een Stichting die wordt ondersteund door vrijwilligers. De missie van de (non-profit) stichting is om meer verbinding met natuur, de herkomst van eten en tussen mensen tot stand te brengen.

bekostigen, maar ook om aan de lokale vraag naar streekproducten te kunnen voldoen. Waterrijk Stadsboerin werkt samen met Stichting Naobers van Waterrijk in de wijk Dichteren. De Naobers koken nu maaltijden voor alleenstaande ouderen. De groente voor deze maaltijden wordt betrokken bij de stadsboerin. Daarnaast richt Stadsboerin een tweede moestuin in voor de voedselpakketten van de Voedselbank. Hiervoor waren een grote koeling en een transportbus nodig.

Stadsboerin wil een groene sociale huiskamer in Doetinchem realiseren waarbij op laagdrempelige wijze verbinding van mensen onderling (sociale cohesie) én met de herkomst van hun voedsel tot stand wordt gebracht, door met elkaar te tuinieren, te koken, te eten en informatie uit te wisselen.In 2019 is de stichting op kleine schaal samen met vrijwilligers een stadsboerderij met moestuin, bloemenpluktuin, dieren en wijngaard gestart. Zes dagen per week wordt hier door vrijwilligers samen gewerkt. Met de oogst wordt ook gekookt door vrijwilligers voor de aanschuiftafel. Iedereen kan aanschuiven voor een gezonde en goedkope maaltijd. Groenten kunnen gekocht worden bij de Stadsboerin. Doelstelling van het project is om in drie jaar tijd de activiteiten op te schalen en nieuwe activiteiten te ontplooien zodat er voldoende capaciteit en bereik gerealiseerd wordt om het initiatief op lange termijn op grotere schaal te kunnen voortzetten.

Gemeente: Locatie: Initiatiefnemer: Website: Jaar: Bijdrage EU: Bijdrage gemeente: Subsidie LEADER: Totaal geïnvesteerd:

Nieuwe activiteiten Meerdere dagen in de week wordt er met vrijwilligers gekookt voor de aanschuiftafel, zowel avondmaaltijden als lunches. Er zijn workshops betaalbaar koken met duurzame streekproducten voor mensen die willen leren om gezond te koken met een kleine beurs. Workshops (basis)scholen zijn er voor kinderen die de binding met hun voedsel verloren zijn. Het toeristisch arrangement ‘Eten bij de boer’ vindt plaats in de zomermaanden. De ontwikkeling van de sociale voedselproductie is niet alleen opgezet om de sociale activiteiten te kunnen uitvoeren en 48

Doetinchem Doetinchem buitengebied Stichting Stadsboerin Doetinchem stadsboerindoetinchem.nl 2020 € 52.166,€ 52.166,€ 104.332,€ 209.434,-

Foto: Theo Kock

Speel- en ontmoetingsplek Kindcentrum Wis en Wierig Gaanderen Kindcentrum Wis en Wierig creëert een inclusieve, groene ontmoetingsplek voor jong en oud in Gaanderen. Deze plek draagt bij aan een verbetering van de leefbaarheid en sociale cohesie in Gaanderen en aan de natuureducatie en -beleving van de kinderen in het dorp.

De kinderen kunnen buiten les krijgen op het nieuwe landschapsplein. Er was behoefte aan een plek om als groep samen te luisteren en te leren en om voorstellingen en vieringen te laten plaats vinden. Een Groen Schoolplein prikkelt de fantasie en leert over het belang van de natuur. Tijdens én na schooltijd. Een Groen Schoolplein biedt alle mogelijkheden om onderzoekend te spelen en te leren. Op een landschapsplein beleven kinderen elke dag de natuur en krijgen ze levendige buitenlessen. Een groen schoolplein brengt creativiteit, speelruimte, ontdekking en avontuur!

Kindcentrum Wis en Wierig is gelegen in het groen, aan de rand van het dorp. De school ligt prachtig in het groen maar het plein was niet aangelegd om op te spelen en te leren. Ouders vonden dit erg jammer, zij zien hun kinderen graag meer van de natuur ontdekken. Een groep ouders heeft daarom het idee opgevat om het speelplein van Wis en Wierig te vergroenen en meer een educatieve- en ontmoetingsfunctie te geven. Het projectplan voor de Speel- en ontmoetingsplek is opgesteld aan de hand van de uitkomsten van oriënterende bijeenkomsten waar de buurtbewoners actief bij betrokken werden. Volgens de gemeente Doetinchem, waar Gaanderen bij hoort, was er binnen het dorp behoefte aan een ontmoetingsplek waar het gehele jaar door wat te beleven is en waar mensen elkaar kunnen ontmoeten. Het nieuwe schoolplein krijgt daarom een belangrijke ontmoetingsfunctie in het dorp. Een Groen Schoolplein draagt positief bij aan de gezondheid, het welzijn en welbevinden van alle kinderen. Een groen plein heeft een positieve invloed op de concentratie en leerprestaties van kinderen. Het groene plein is een inclusieve speelplek waar kinderen elkaar tijdens en na schooltijd ontmoeten en samen spelen. Op een groen plein neemt het pestgedrag af, het geeft kinderen de ruimte te ontspannen en bieden tal van mogelijkheden voor veelzijdig en intensief bewegen én het verleggen van grenzen.

Gemeente: Locatie: Initiatiefnemer:

Doetinchem Gaanderen OBS Wis en Wierig (onderdeel van stichting IJsselgraaf) Website: wisenwierig.nl Jaar: 2021 Bijdrage EU: € 24.645,Bijdrage gemeente: € 24.645,Subsidie LEADER: € 49.290,Totaal geïnvesteerd: € 89.581,-

49

Gemeente Oost Gelre

Gemeente Oost Gelre

OD FO ECT J O PR

Brouwhoes Bier Experience

Het Blok

Het Brouwhoes Bier Experience is een interactieve bierbrouwerij waar gasten geïnformeerd en geïnspireerd worden over het reilen en zeilen van de bierbrouwerij, onder het motto ‘verover je smaak’.

Het Blok is dé plek voor beleving, creatie en informatie. Het Blok staat voor ‘het oude Blokkerpand’, een pand midden in het centrum van Lichtenvoorde dat al 10 jaar leeg stond, en nu dankzij LEADER subsidie een unieke multifunctionele ‘Hot Spot’-bestemming heeft gekregen.

Openluchtmuseum Erve Kots is een authentieke museumboerderij uit de 19e eeuw, gelegen op een prachtige plek in het platteland. Naast de museumboerderij staan een Los hoes, een ambachtenstraat, een houtzagerij en eenrosoliemolen. Op het erf van Erve Kots staat tevens de oudste brouwerij van de Achterhoek, waar sinds eind vorige eeuw bier wordt gebrouwen. In 1936 werd de boerderij als museum geopend en vanaf 1960 kwam de bijliggende herberg tot bloei. Om meer toeristen en vooral ook een jonger publiek te trekken is de oude brouwerij ontwikkeld tot een ‘beer experience’, waar je als gast op een zinnenprikkelende wijze wordt meegevoerd in het proces van het bierbrouwen. De bier experience bestaat uit een graanveld, een vierdimensionaal doolhof, een interactieve spelruimte en de proeverij met het brouwmeesterspel. Wie de experience heeft doorlopen wordt gekroond tot brouwer van het Brouwhoes.

Het Blok is een plek waar leerwerkplekken mogelijk zijn gemaakt voor mensen met een verstandelijke beperking en/of afstand tot de arbeidsmarkt. De vele kwaliteiten, mogelijkheden en talenten van deze doelgroep zijn zichtbaar voor bezoekers van Het Blok maar ook voor ondernemers uit Lichtenvoorde waardoor we werken aan een toegankelijk en inclusief dorp in de Achterhoek. Het Blok is een plek waar toeristen terecht kunnen voor een vernieuwde VVV, waar unieke, culturele en streekgebonden producten gemaakt worden en te koop zijn en waar startende ondernemers gebruik kunnen maken van betaalbare flex- en kantoorruimten.

Het bier dat gebrouwen wordt in de brouwerij is samengesteld uit authentieke Achterhoekse ingrediënten. Het brouwen van streekbier is een belevenis op zich: het verbouwen van het graan door omliggende boeren, het oogsten en het verwerken van het graan tot bier.

Gemeente: Locatie: Initiatiefnemer: Website: Jaar: Bijdrage EU: Bijdrage gemeente: Subsidie LEADER: Totaal geïnvesteerd:

Het Brouwhoes Bier Experience is inmiddels klaar.

50

Oost Gelre Lievelde Ek-FH Beheer b.v. brouwhoesachterhoek.nl 2018 € 60.000,€ 60.000,€ 120.000,€ 407.580,-

Multifunctioneel De aangevraagde subsidie was om het achterstallig onderhoud op te lossen, lekkage en leidingen te verbeteren en de brandveiligheid up to date te maken. Daarnaast waren er financiën nodig om de ruimte multifunctioneel in te richten, zodat het pand geschikt is voor zowel horeca als detailhandel. Ook zijn ruimten gecreëerd waar ondernemers kunnen werken en waar mensen met een beperking mooie en unieke producten kunnen maken. De eis van de gemeente Oost Gelre, voor het wijzigingen van het bestemmingsplan, en de wens van Het Blok is om de pui te vervangen voor een vernieuwde toegankelijke entree in oude stijl.

Gemeente: Locatie: Initiatiefnemer:

Oost Gelre Lichtenvoorde Marloes van den Berg, Luuk Peters (Workmate Company) en Cindy klein Ikink Website: facebook.com/hetbloklichtenvoorde Jaar: 2019 Bijdrage EU: € 24.813,Bijdrage gemeente: € 24.813,Subsidie LEADER: € 49.625,Totaal geïnvesteerd: € 100.211,-

51

Gemeente Oost Gelre

Gemeente Oost Gelre

OD FO ECT OJ R P

Molen De Vier Winden Het project Molen De Vier Winden versterkt de Achterhoekse voedselketen en zorgt voor het behoud van het Molenaarsambacht in de Achterhoek. Met de introductie van een uniek verwerkingsproces en intensieve kennisuitwisseling binnen de ketenschakels zal zowel de vraag naar als het kwalitatieve aanbod van lokaal geteeld graan toenemen.

den door een E-learningmodule te ontwikkelen waarin het unieke proces centraal staat. In samenwerking met het Graafschap College worden gastlessen georganiseerd, er komen daarnaast workshops voor bakkers en workshops/open dagen voor onder meer lokale akkerbouwers en bakkers. Ook staan voor de zomermaanden wekelijkse korte voorlichtingssessies met proeverijen voor consumenten en toeristen op het programma. Met dit project wordt kennis verspreid waardoor nieuwe lokale graansoorten grootschaliger binnen de regio worden ingezet en nieuwe foodinnovaties kunnen ontstaan.

De initiatiefnemers willen met dit project het molenaarsambacht in de Achterhoek in stand houden door een ambachtelijk maalproces te realiseren waarmee specifiek nieuwe, lokaal geteelde granen – op efficiënte wijze en met behoud van kwaliteit - verwerkt kunnen worden. Voor de initiatiefnemer, Gunnewick De Vier Winden, is dit geen nieuw proces maar een proces waar al decennialang mee gemalen wordt; het is een verdubbeling van het proces. Door in dit project de keten te betrekken – denk bij de keten aan onder meer akkerbouwers, bakkers, het onderwijs en consumenten – en door kennis te delen wordt zowel het aanbod van als de vraag naar nieuwe lokale (gemalen) granen gestimuleerd. Hierdoor kan het huidige regionale foodaanbod uitgebreid worden. Het project draagt bij aan de verduurzaming van de Achterhoekse voedselketen door als gezamenlijke partijen met educatie en promotie meer kennis over regionaal voedsel te verspreiden en daarmee een groter, meer divers lokaal geproduceerd foodaanbod tot stand brengen, dat een hogere kwaliteit heeft.

Gemeente: Locatie: Initiatiefnemer: Website: Jaar: Bijdrage EU: Bijdrage gemeente: Subsidie LEADER: Totaal geïnvesteerd:

Concreet bestaat het project uit de realisatie van een in en voor de Achterhoek uniek vlakmaalproces met een capaciteit van 1.500 ton per jaar voor het vermalen van kleine charges unieke, lokaal geteelde granen. Daarnaast zal kennisontwikkeling en -verspreiding plaatsvin52

Oost Gelre Vragender Gunnewick De Vier Winden gunnewickdevierwinden.nl 2021 € 60.000,€ 60.000,€ 120.000,€ 326.000,-

Museum 1627: het andere verhaal over de Tachtigjarige Oorlog De afgelopen jaren is de Slag om Grolle – een tweejaarlijks re-enactment voorstelling over het Beleg van Grolle in 1627 – uitgegroeid tot een evenement met 30.000 bezoekers. Stichting Stadsmuseum Groenlo en Stichting Oude Calixtus gaan iets met die publieke belangstelling doen en zetten een eigentijds en belevingsvol museum op over de Tachtigjarige Oorlog in de Achterhoek onder de naam Museum 1627.

gemeente Oost Gelre is enthousiast over het plan en steunt de stichting bij de realisatie ervan. De stichting wil dat Museum 1627 een warme ontmoetingsplek wordt waar je gemakkelijk binnenloopt. Een plek die mensen met elkaar verbindt, waar oude verhalen worden verteld en nieuwe ontstaan. De komst van Museum 1627 zet ook de Achterhoek in regionaal opzicht op de kaart. Dankzij de komst van musea zoals Museum MORE, Kasteel Ruurlo, Musea Zutphen en Museum Villa Mondriaan is er sprake van een ware inhaalslag onder museumbezoekers. Op die ontwikkeling bouwt Museum 1627 voort. De stichting wil de samenwerking aangaan met diverse lokale en regionale musea en instellingen in de Achterhoek. Bovendien wordt toerisme uit de grensstreek met Duitsland gestimuleerd.

Om een breed publiek te kunnen trekken is een modern concept noodzakelijk waarin het verhaal van Grolle tijdens de Tachtigjarige Oorlog op een belevingsvolle manier wordt verteld. In plaats van een statische museumopstelling van collectieobjecten, willen de initiatiefnemers de objecten laten spreken door deze anders te presenteren en het publiek een unieke ervaring mee te geven. Daarvoor is een presentatieplan ontwikkeld waarin de bezoeker zelf op zoek gaat naar het verhaal achter de tentoongestelde voorwerpen en historische plekken (‘hotspots’) in de omgeving. Dit maakt het museumbezoek avontuurlijker, interactiever en tot een volwaardige dagtrip. Met behulp van animaties, games, digitale projecties en ‘fluisterbuizen’ in de omgeving, maken bezoekers op een interactieve manier kennis met de gebeurtenissen die zich in Groenlo en andere delen van de Achterhoek tijdens de Tachtigjarige Oorlog hebben afgespeeld. Bovendien worden die historische gebeurtenissen in een actuele context geplaatst, zoals de huidige vluchtelingenstromen, toenemende polarisatie, hang naar identiteit, vrijheid en onafhankelijkheid.

Gemeente: Locatie: Initiatiefnemer:

Oost Gelre Groenlo Stichting Stadsmuseum Groenlo Stichting Oude Calixtus Website: stadsmuseumgroenlo.nl Jaar: 2021 Bijdrage EU: € 60.000 Bijdrage gemeente: € 60.000 Subsidie LEADER: €1 20.000,Totaal geïnvesteerd: € 1.700.908,-

Het plan voor Museum 1627 leeft onder de Grolse bevolking! Tientallen vrijwilligers van culturele verenigingen en maatschappelijke instellingen hebben zich aangemeld om bij de verdere uitwerking te helpen. Ook 53

Gemeente Oost Gelre

Gemeente Oost Gelre

Multifunctioneel ecologisch onderkomen Scouting Groenlo

Achterhoeks Openluchtmuseum: beleef het oude boerenleven

In Groenlo wordt een multifunctioneel onderkomen voor Scouting Groenlo en verscheidene maatschappelijke partners uit de Achterhoek gerealiseerd. Het onderkomen komt in een nieuw aan te leggen multifunctionele vestingwal. De nieuwe wal vormt een onderdeel van de oude bestaande historische vestingwallen van Groenlo. Met dit project wordt het historische en speelse karakter van het toch al bijzondere scoutingterrein in Groenlo nog meer ‘anders dan anders’. Het nieuwe onderkomen in de aan te leggen vestingwal inspireert de jeugd om de omgeving creatief te gebruiken en te bekijken, met aandacht voor circulariteit/duurzaamheid en de historische waarde.

De Bernard Weenink Stichting, exploitant van Openluchtmuseum Erve Kots, wil het museum revitaliseren en herpositioneren. Door te investeren in beleving en educatie wil de initiatiefnemer meer bezoekers trekken, de verblijfsduur verlengen en de bezoekerswaardering verhogen. Hierbij wordt nauw samengewerkt met andere cultuurtoeristische organisaties.

onderkomen zal multifunctioneel worden ingezet en op incidentele basis worden gebruikt door uiteenlopende groepen en maatschappelijke organisaties. Hiermee wordt de sociale vitaliteit versterkt. Toeristische functie De aan te leggen vestingwal vervult vanzelfsprekend ook een brede functie. Doordat het gebouw met haar innovatieve ontwerp in een nieuw aan te leggen ‘historische’ vestingwal wordt aangelegd, krijgt Groenlo de oude vestingwalstructuur terug. Deze nieuwe wal speelt een belangrijke rol in de terugkerende re-enactment evenementen rondom de Slag om Grolle en heeft daarnaast een bredere toeristische functie. De cultuur-toeristische infrastructuur wordt hiermee versterkt en er ontstaat ruimte om samen met andere organisaties uit de omgeving nieuwe activiteiten op en rondom het terrein te organiseren.

Achtergrond Scouting Groenlo maakte de laatste jaren een flinke groei door. Het ledenbestand is fors uitgebreid. Zowel vanuit de scouting als de (toekomstige) samenwerkingspartners ontstond behoefte aan extra ruimte voor activiteiten en tijdelijke opslag van materialen. Het gebouw op het scoutingterrein, dat gebruikt wordt voor de bijeenkomsten van Scouting Groenlo, moet op korte termijn vervangen worden. Samen met de leden, vrijwilligers en gemeente Oost Gelre is gezocht naar een unieke oplossing. Daar is dit project uit ontstaan. Het draagvlak voor dit project is groot. Inwoners, lokale maatschappelijke organisaties en ook de gemeente staan achter het plan.

Gemeente: Locatie: Initiatiefnemer: Website: Jaar: Bijdrage EU: Bijdrage gemeente: Subsidie LEADER: Totaal geïnvesteerd:

Multifunctioneel Het openbaar toegankelijke scoutingterrein en de omliggende gebouwen worden binnen Groenlo multifunctioneel ingezet. Het terrein is een uitvalsbasis voor de school en de buitenschoolse opvang. Het nieuwe 54

Oost Gelre Groenlo Stichting Sint Ludgergroep scoutinggroenlo.nl 2021 € 60.000,€ 60.000,€ 120.000,€ 665.712,-

Dit project moet resulteren in een bezoekersaantal van 30.000 mensen per jaar die zo enthousiast zijn over het verhaal van de Achterhoek dat ze in het museum beleven. Daarmee verrijken de initiatiefnemers ook het toeristisch aanbod voor dagrecreatie in De Achterhoek. Een groei van de ticketinkomsten zorgt ervoor dat de collectie bewaard blijft voor de toekomst en dat het museum zelfstandig en op een semiprofessionele manier geëxploiteerd kan worden.

De Bernard Weenink Stichting wil Openluchtmuseum Erve Kots moderniseren. Het doel van dit project is het vergroten van de toekomstbestendigheid van het museum, door een beter belevingsaanbod te bieden aan de bezoekers en een kwalitatief sterkere business case op te zetten. Het museum investeert in beleving en educatie om meer bezoekers te trekken, de verblijfsduur te verlengen en de bezoekerswaardering te verhogen. Het museum heeft een mooie collectie gebouwen en objecten en wil de achterliggende verhalen vertellen en beleefbaar maken voor nieuwe groepen bezoekers. De inhoudelijke focus komt te liggen op het oude boerenleven in de Achterhoek, waarbij ook aansluiting wordt gezocht op de hedendaagse Achterhoekse cultuur.

Voor het plan werd onder meer samengewerkt met de gemeente Oost-Gelre, Achterhoek Toerisme, Cultuur Oost, Marveld Recreatie, Bernard Weenink Stichting, een museumexpert, Erve Kots BV en bewoners van de Achterhoek. Het museum zoekt daarnaast samenwerking met diverse cultuurtoeristische initiatieven uit de Achterhoek en met het Stadsmuseum Groenlo over de Slag om Grolle.

Gemeente: Oost Gelre Locatie: Lievelde Initiatiefnemer: Bernard Weenink Stichting Website: achterhoeksopenluchtmuseum.nl Jaar: 2021 Bijdrage EU: € 60.000,Bijdrage gemeente: € 60.000,Subsidie LEADER: € 120.000,Totaal geïnvesteerd: € 330.00,-

De titel is ‘Achterhoeks Openluchtmuseum, beleef het oude boerenleven op Erve Kots’. Het plan bestaat uit herinrichting van het entreepaviljoen met sterke experience-elementen, waaronder een objecttheater, een expo over de stichters en een expo over Achterhoekthematiek. Er komen vier storytelling exhibits in de belangrijkste museumgebouwen. Het bezoek kan de audiotours volgen in het Nederlands, Duits, Achterhoeks dialect en er komt een versie voor kinderen. Er komen speelplekken voor kinderen en markering van points of interest in de buitenruimtes. 55

Gemeente Oost Gelre

Gemeente Oost Gelre

Foto: Henri Walterbos

Vincentiushuis Van en Voor Mensen

Vrije Pumptrack Groenlo

Vincentiusvereniging Groenlo is op de oude locatie uit haar jasje gegroeid, waardoor niet optimaal kan worden ingespeeld op de behoeften van de doelgroep. Om deze reden verhuist Vincentiusvereniging Groenlo samen met diverse maatschappelijke partners naar het ‘Vincentiushuis Van en Voor Mensen’. Het pand aan de Ruurloseweg 13B is getransformeerd tot een multifunctionele gemeenschapsvoorziening met een uitgebreid activiteitenaanbod voor een bredere doelgroep.

Op een pumptrack bewegen is fun! Een pumptrackbaan is geschikt voor alles en iedereen op wielen en rolletjes, zoals fietsers, steppers, skaters en rolstoelers. Een pumptrackbaan is een onderhoudsarme ontmoetingsplek voor kinderen, tieners en volwassenen die de passie voor bewegen op wielen delen en anderen daarmee willen inspireren.

De doelgroep van Vincentiusvereniging Groenlo en het nieuwe Vincentiushuis zijn de inwoners van Groenlo en de rest van Gemeente Oost-Gelre, waaronder zwakkeren en minderbedeelden uit de samenleving. Jongeren en mensen van middelbare leeftijd hebben veelal te maken met financiële/sociaaleconomische problemen, terwijl de ouderen die bezoeken vaak eenzaam zijn. Samenwerkingspartner Schuldhulp op Maat (SOM) heeft gemeenten Oost-Gelre en Berkelland als werkgebied. Incidenteel ontvangen zij daardoor ook hulpvragen van mensen uit Berkelland. De Vincentiuswinkel is toegankelijk voor iedereen. Zowel tijdens de verbouwings- en inrichtingsfase als tijdens de exploitatiefase werken zij samen met een groot aantal vrijwilligers, waaronder een groot aantal buurtbewoners. Het is dus echt een Vincentiushuis Van én Voor Mensen.

Vincentiusvereniging zet zich sinds 1853 in voor minderbedeelden in Gemeente Oost Gelre en Berkelland. Zij versterken de sociale cohesie en de vitaliteit op sociaal en economisch gebied. Door ruimtegebrek worden veel activiteiten van Vincentiusvereniging en de partners niet of elders uitgevoerd en dus kunnen ze niet optimaal inspelen op de behoefte vanuit de samenleving. Daarom hebben zij het pand aan de Ruurloseweg 13B te Groenlo aangeschaft en getransformeerd tot gemeenschapsvoorziening. Het pand, voorheen een showroom met garage, zal verbouwd en ingericht worden. Het nieuwe Vincentiushuis wordt een toekomstbestendig, multifunctioneel en energieneutraal gebouw dat toegankelijk is voor een brede doelgroep, inclusief ouderen en mensen met een fysieke beperking.

Gemeente: Locatie: Initiatiefnemer: Website: Jaar: Bijdrage EU: Bijdrage gemeente: Subsidie LEADER: Totaal geïnvesteerd:

Het Vincentiushuis is nu geschikt voor de kringloopwinkel, activiteiten zoals praat- en eettafels voor eenzame mensen, kooklessen met ingrediënten uit voedselpakketten, reparatiedienst Vincentiuswinkel, dagbestedingsactiviteiten, begeleiding om schuldproblematiek tegen te gaan, etcetera. Ook wordt het de vestigingsplek van samenwerkende lokale maatschappelijke organisaties

56

Oost Gelre Groenlo Vincentiusvereniging vincentiusgroenlo.nl 2021 € 60.000,€ 60.000,€ 120.00,€ 928.000,-

Stichting Buutenaf Eibergen. Ook de buurt wordt erbij betrokken. Een gezamenlijke passie verbindt over leeftijdsgrenzen heen: kinderen, jongeren, jongvolwassenen en ouderen. Een pumptrackbaan biedt ruimte aan iedereen! De baan is vrij te gebruiken, behalve op de momenten dat er specifieke activiteiten worden georganiseerd: clinics, wedstrijden, team- en buurtsessies, om er maar een paar te noemen. Soms op een leeftijdsgroep gericht, soms op een specifieke sport, soms juist op de cross-over verbinding. De baan wordt ingebed in het nieuwe sportcomplex bij het Marianum.

Het initiatief van dit project is afkomstig van Bart Hubers, wiens zoons actief zijn in de BMX-sport. Hij heeft door de begeleiding en ondersteuning van zijn zoons ervaren hoe lastig het is zonder voorzieningen ter plaatse voor training te zorgen en vrienden in het enthousiasme voor de sport mee te kunnen nemen. Hubers wil voor Groenlo en omgeving een pumptrackbaan realiseren. Hoe fijn zou het zijn als je de sport op een goede manier breder onder de aandacht kunt brengen? Kinderen, jongeren, alle leeftijden via plezier tot bewegen kunt verleiden? De pumptrackbaan in Lochem is daar een geweldig voorbeeld van. Op een pumptrack wacht iedereen gewoon netjes op z’n beurt en je ziet fietsen, crossfietsen, steps en skates op de baan. Samen worden beleving en ervaring uitgewisseld. Hubers dacht: hoe gaaf zou het zijn om dichter bij huis in Groenlo, voor de deur, een uitnodigende pumptrack te hebben? Dat er nu ondersteuning mogelijk is van BMX Papendal (t.w.v. €12.550,-) maakt het project nog leuker.

Gemeente: Locatie: Initiatiefnemer: Website: Jaar: Bijdrage EU: Bijdrage gemeente: Subsidie LEADER: Totaal geïnvesteerd:

Het plan dat begon bij Bart Hubers, om samen in Groenlo een mogelijkheid creëren om lekker sportief en met plezier aan de slag te gaan, wordt ondersteund door Fietscross Club Lichtenvoorde, jongerenwerkorganisatie Mazzel – die de makelaarsrol op zich neemt voor het sportieve gedeelte -, Boost Pumptrack Lichtenvoorde en Scholengemeenschap Marianum Groenlo. De aanvrager van dit project is 57

Oost-Gelre Groenlo Stichting Buutenaf Eibergen 2021 € 34.912,€ 34.912,€ 69.824,€ 135.103,-

Gemeente Oost Gelre

Gemeente Oude IJsselstreek

Foto: Theo Kock

VVV Inspiratiepunt Groenlo Dit project behelst de realisatie van een eigentijds VVV Inspiratiepunt in Groenlo. Het inspiratiepunt vertelt het verhaal van de streek en de Achterhoek op een interactieve en inspiratievolle manier. Doel is om gasten en inwoners te inspireren om erop uit te gaan in de gemeente Oost Gelre en de Achterhoek. De VVV is gevestigd in het voormalige stadhuis van Groenlo.

Gelre, de ondernemers in de toeristische sector en overige stakeholders proberen we in Groenlo die omslag te maken. In het Inspiratiepunt in Groenlo staat ‘de Slag Om Grolle’ centraal. De Slag om Grolle is het grootste 17e eeuwse re-enactment evenement in Europa. Daarnaast wordt de bierhistorie belicht maar ook thema’s als de Grolse wanten, de omgeving van Groenlo, routes en toeristische producten en arrangementen komen aan bod. Via de circumvallatielinie zal het buitengebied van Groenlo nadrukkelijk betrokken worden. De VVV fungeert hiermee als startpunt voor een verdere beleving van de stad en de omgeving. Doel is om gasten en inwoners aan te zetten om meer te gaan beleven in de regio en daarmee economische stimulering te bewerkstelligen.

In een snel veranderende wereld veranderen ook de wensen en behoeften van gasten. Digitalisering zorgt ervoor dat fysieke VVV-locaties een andere rol krijgen en dat informatievoorzieningen en -overdracht op een aangepaste wijze dient te worden ingevuld. Storytelling, interactiviteit en beleving zijn hierbij belangrijke sleutelbegrippen. Achterhoek Toerisme zorgt in samenwerking met plaatselijke VVV’s voor een upgrade van de VVV kantoren zodat deze kantoren de toeristische gast op een hedendaagse wijze kan benaderen en verleiden tot een bezoek aan een van de vele mooie plekken in Groenlo, de omgeving en de Achterhoek. Een VVV Inspiratiepunt is een vernieuwende manier van toeristische informatievoorziening en is gebaseerd op drie principes: • beleving • inspiratie • verkoop

Gemeente: Locatie: Initiatiefnemer: Website: Jaar: Bijdrage EU: Bijdrage gemeente: Subsidie LEADER: Totaal geïnvesteerd:

Het Inspiratiepunt moet een echte toeristische beleving worden met een duidelijke couleur locale (80%) en tegelijkertijd de sfeer van de Achterhoek (20%) weergeven. Zo wordt de lokale beleving gekoppeld aan de regio. Met een Inspiratie­punt komen we tegemoet aan de nieuwe wensen van de gast. De gast van morgen wil storytelling, interactiviteit en beleving ter ondersteuning van een keuze die gemaakt wordt uit het brede aanbod. Samen met Achterhoek Toerisme, de gemeente Oost 58

Oost Gelre Groenlo VVV Oost Gelre groenlo.nl 2021 € 34.950,€ 34.950,€ 69.900,€ 140.000,-

Overkapping kerkgebouw en dorpshuis in Varsselder Het dorp heeft het beeldbepalende, cultuurhistorische kerkgebouw, dat ook een grote emotionele waarde heeft, teruggekocht. Door samenwerking te zoeken met ’t Dorpshuus willen de initiatiefnemers het stenen gebouw weer tot leven brengen. Een gebouw voor en door het dorp gerealiseerd krijgt hiermee een nieuwe toekomst en bestaansrecht.

overkapte gang te verbinden met ’t Dorpshuus. De overkapping wordt voorzien van zonnepanelen. Door deze overkapping kan het Kerkgebouw betrokken worden bij de programmering van ’t Dorpshuus, en nieuwe mogelijkheden bieden voor het programmeren van activiteiten voor ons rijke verenigingsleven. Ook kunnen ze een locatie bieden aan evenementen van verenigingen/partijen uit omliggende dorpen. Er zijn al diverse concrete plannen, zoals een dorpsontbijt, een winterfair en een evenement tijdens Halloween. Ook zal de kerk worden gebruikt voor films, exposities, concerten, herdenkingen en cursussen. Uiteindelijk zal het kerkgebouw weer onderdeel uitmaken van het hedendaagse dorpsbeeld en dorpsplein.

Op 19 maart 2013 werd het nieuwe pastorale beleid van De Verrijzenis Parochie gepresenteerd. Vanwege de verder dalende aantallen vrijwilligers, kerkgangers en pastores en de financiële situatie werden er van de elf kerken van de parochie acht afgestoten. Eén daarvan is de kerk in Varsselder - Veldhunten. De formele onttrekking aan de eredienst heeft 23 november 2014 plaatsgevonden. Hiermee ontstond de reële vrees dat ‘ons’ kerkgebouw in de toekomst ten onder kon gaan aan de sloophamer. Tijdens bijeenkomsten in het dorp bleek dat het gebouw ook een grote emotionele waarde heeft. Dankzij de inspanningen van enkele initiatiefnemers heeft in oktober 2017 de overdracht van het kerkgebouw vanuit het bisdom/parochie naar de nieuwe eigenaar Vereniging Kerkgebouw Varsselder -Veldhunten plaatsgevonden. De vereniging kent ruim 200 leden.

Gemeente: Locatie: Initiatiefnemer:

Oude IJsselstreek Varsselder-Veldhunten Stichting Gemeenschapshuis Varsselder – Veldhunten (SGVV) Website: https://varsselderveldhunten.nl/ index.php/t-dorpshuus/home-t-dorpshuus Jaar: 2021 Bijdrage EU: € 19.500,Bijdrage gemeente: € 19.500,Subsidie LEADER: € 39.000,Totaal geïnvesteerd: € 78.090,-

Vereniging Kerkgebouw, de Vereniging Dorpsbelangen V-V en Stichting Gemeenschapshuis Varsselder - Veldhunten hebben een plan opgezet om het kerkgebouw weer nieuw leven in te blazen en aldus het gebouw weer inhoud en toekomst kunnen geven. Gezien de ligging naast elkaar, is het idee ontstaan om de verbinding met elkaar te zoeken. Concreet willen ze dit doen door het Kerkgebouw middels een 59

Gemeente Oude IJsselstreek

Gemeente Winterswijk

OD FO ECT J O PR

VVV Inspiratiepunt Ulft

Foto: Winterswijkse Weekkrant

Achterhoekse Sappers

Dit project behelst de realisatie van een eigentijds VVV Inspiratiepunt op het DRU Industriepark in Ulft. Het inspiratiepunt vertelt het verhaal van de streek en de Achterhoek op een interactieve en inspiratievolle manier. Doel is om gasten en inwoners te inspireren om erop uit te gaan in de gemeente Oude IJsselstreek en de Achterhoek. De VVV heeft een prominente locatie gekregen op het DRU Industriepark: rijksmonument Het Loonbureau. In een snel veranderende wereld, veranderen ook de wensen en behoeften van gasten. Digitalisering zorgt ervoor dat fysieke VVV-locaties een andere rol krijgen en dat informatievoorzieningen en -overdracht op een aangepaste wijze dient te worden ingevuld. Storytelling, interactiviteit en beleving zijn hierbij belangrijke sleutelbegrippen. Achterhoek Toerisme wil, in samenwerking met plaatselijke VVV’s, de VVV kantoren een upgrade geven zodat deze kantoren de toeristische gast op een hedendaagse wijze kunnen benaderen en verleiden tot een bezoek aan een van de vele mooie plekken in de Oude IJsselstreek, de omgeving en de Achterhoek.

en beleving ter ondersteuning van een keuze die gemaakt wordt uit het brede aanbod. Samen met Achterhoek Toerisme, de gemeente Oude IJsselstreek, de ondernemers in de toeristische sector en overige stakeholders is in Ulft die omslag gemaakt.

De Achterhoekse Sappers verwerkt fruit en groente tot heerlijke, gezonde en houdbare sappen, puree of smoothies. In allerlei kleinere boomgaarden in de Achterhoek blijft veel fruit liggen, waar sap van geperst kan worden.