Perspectiefnota 2021 - definitief

We ramen de externe kosten voor onder meer het opstellen van de plannen en regels op ongeveer € 500.000 en ramen voor participatie- en communicatietrajecten ongeveer €250.000. Dit zijn meerjarige incidentele projectkosten. 2021 Omschrijving Implementatie Omgevingswet

INC

2022 STR

INC -150.000

2023 STR

INC -150.000

2024 STR

INC

STR

-150.000

27

Onkruidbestrijding Uit de dienstverleningsovereenkomst met Hardenberg bleek dat Hardenberg onevenredig bijdroeg in de onkruidbestrijding op verharding in Ommen. We stellen voor om die onevenredige bijdrage met ingang van 2021 rechtstreeks in onze eigen begroting op te nemen en vanaf 2021 structureel € 65.000 voor onkruidbestrijding te begroten. Vanuit de DVO Openbaar gebied wordt € 13.000 overgeheveld zodat netto € 52.000 benodigd is. 2021 Omschrijving

INC

2022 STR

Onkruidbestrijding

INC

-52.000

2023 STR

INC

-52.000

2024 STR

INC

-52.000

STR -52.000

Uitbreiding areaal woonwijken Berekend op het aantal vierkante meters, is er een hoger onderhoudsbudget nodig door de uitbreiding van het areaal Haven West en Vlierlanden fase 1. Dit budget is voor wegenonderhoud, straatreiniging, onderhoud van openbare verlichting, straatmeubilair en openbaar groen. 2021 Omschrijving

INC

2022 STR

Uitbreiding areaal

INC

-19.500

2023 STR

INC

-19.500

2024 STR

INC

-19.500

STR -19.500

Duurzaamheidsfonds De energietransitie staat de komende jaren hoog op de bestuurlijke agenda. Belangrijk bij de uitwerking van deze opgave is dat het ‘haalbaar en betaalbaar’ is en dat er acceptatie en/of draagvlak is. Lokaal eigendom via lokale initiatieven en/of lokale energiecoöperaties dragen eraan bij dat zowel de lusten als lasten van initiatieven lokaal landen. Dit vergroot de acceptatie. Het duurzaamheidsfonds zal initiatieven faciliteren die het lokale eigendom oppakken, zodat deze initiatieven in hun uitwerking minimaal worden gehinderd door bijvoorbeeld onderzoekskosten en leges in de voorbereidingen. Het duurzaamheidsfonds is er voor het voorfinancieren van initiatieven met een gedegen businesscase. Die lening wordt na de realisatie afbetaald. Wij stellen voor om voor dit duurzaamheidsfonds alvast € 200.000 beschikbaar te stellen. Het betreft hier een revolving fund en heeft daarmee geen invloed op het begrotingssaldo. De uitwerking van dit fonds bieden we aan met het beleidskader zon, waarin lokaal eigendom en acceptatie een belangrijke rol spelen. 2021 Omschrijving Duurzaamheidsfonds

INC

2022 STR

INC

2023 STR

INC

2024 STR

INC

STR

neutraal

Starterslening Voor jongeren en/of starters is het toetreden tot de woningmarkt een grote uitdaging. Zowel in Ommen als in heel Nederland. Toch willen we ons hiervoor actief inzetten. Als voorbereiding op het nieuwe woonprogramma lieten we een analyse uitvoeren van de woonsituatie in diverse kernen. Vraag en aanbod per doelgroep is onderzocht en in beeld gebracht. Aan de hand van deze analyse denken wij dat een combinatie van maatregelen de toegang voor jongeren en/of starters tot de woningmarkt mogelijk iets gemakkelijker maakt. Het opnieuw instellen van een starterslening is één van de maatregelen. De combinatie van maatregelen bespreken we graag met de raad tijdens de behandeling van het woonprogramma.

28

Financieel overzicht Beleidsvoornemens structureel Verhogen budget wegenonderhoud Bermversteviging Ontsluiting centrum Ommen Fietstunnel Slagenweg Verkeersinfra Kindplein West Stuwepad Fietspad Dante

2021

2022

2023

2024

-100.000

-200.000

-300.000

-400.000

20.300

-23.200

-10.900 -23.200

-20.800 -23.200

-10.800 -4.800 -11.700

-27.000 -10.800 -4.800 -11.700

-27.000 -10.800 -4.800 -11.700

-27.000 -10.800 -4.800 -11.700

-13.000

-26.000

-39.000

Fietsplan Verlichting zebrapaden Stationsweg Onkruidbestrijding Uitbreiding areaal

-52.000 -19.500

-2.000 -52.000 -19.500

-2.000 -52.000 -19.500

-2.000 -52.000 -19.500

Totaal structureel

-178.500

-364.000

-487.900

-610.800

Beleidsvoornemens incidenteel

2021

2022

2023

2024

Diverse beleidsontwikkelingen Implementatie omgevingswet

-55.000 -150.000

-150.000

-150.000

Duurzaamheidsfonds

neutraal

Totaal incidenteel

-55.000

-150.000

-150.000

-150.000

Totaal

-233.500

-514.000

-637.900

-760.800

29

3.4 Samenleving Dit programma draait om de zorg die we als gemeente dragen voor een vitale en gezonde leefomgeving voor jong en oud. Voor ons betekent dit een gemeente met een inclusieve samenleving, waarin noaberschap en mantelzorg belangrijke pijlers zijn van goede levenskwaliteit voor mensen die in Ommen wonen, werken en verblijven. Een gemeente die perspectief biedt op werk en inkomen om zelfstandig te (blijven) voorzien in levensonderhoud. Met goede en gedifferentieerde mogelijkheden voor educatie van jong en oud, hoogwaardige opvangmogelijkheden voor de jeugd en ruime mogelijkheden voor sport, culturele activiteiten, ontspanning, natuurbeleving, erfgoed en cultuur.

Tussenbalans Als fysiek contact op redelijke termijn weer mogelijk is, blijven de effecten van de coronapandemie op dit programma gering. Hoewel de pandemie de voortgang van sommige projecten hinderde, zoals bij de uitvoering van het plan ‘werk, inkomen en statushouders’, realiseren we naar verwachting de meeste ambities voor dit programma. Hierin staat de onder meer de ‘directe’ zorg voor inwoners van Ommen centraal. Dit doen we vooral samen met onze zorgaanbieders en andere betrokken organisaties. Enkele voorbeelden hiervan zijn: •

• • • • • • • • • • • •

De met de gemeenteraad en andere samenwerkingspartners op te stellen nieuwe transformatieagenda. Vanuit participatief oogpunt belegden we hiervoor diverse bijeenkomsten. Deze agenda werkt door in de uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning, Jeugdwet en Participatiewet en bieden we in het 1e kwartaal van 2021 aan de gemeenteraad aan. De ondertekening van het Ommer sport- en preventieakkoord met en door verschillende organisaties. Ontwikkelingen voor de realisatie van Kindplein West en eerste verkenning van de realisatie Kindplein Oost. Afspraken met Vechtdal Wonen voor levensfasegerichte woningen. Integreren van de taakvelden uitvoering van Werk en Inkomen, schuldhulpverlening en vroegsignalering in het Samen Doen-team Ommen. Realisatie van SAM& Overijssel (samen voor alle kinderen). Intensivering van onze samenwerking met Larcom. De bouw van het Cultuurhistorisch Centrum Ommen. Verkrijgen van het Europese erfgoedlabel Koloniën van Weldadigheid voor de Ommerschans en onderzoek naar het bezoekerscentrum Ommerschans. Renovaties van sportparken met kunstgras. Realisatie van verschillende maatschappelijke initiatieven, zoals het inloophuis, anwb-automaatje en verfraaiing van de fietstunnel Stegeren. Uitbreiding van de maatschappelijke functie van de bibliotheek naar een meer centrale ketenpartner voor taalontwikkeling.

Belangrijke stappen via Vitaal Vechtdal in de ontwikkeling van positieve gezondheid. Zoals de uitvoering van verschillende BRAVO-projecten voor jong en oud, gericht op meer beweging, gezonde voeding en ontspanning en minder roken en alcohol.

Landelijke trends en ontwikkelingen en impact op Ommen Demografische veranderingen hebben de grootste impact, specifiek de dubbele vergijzing in de komende jaren. De effecten hiervan zien we steeds duidelijker. De verwachte bevolkingsgroei compenseert die onvoldoende, zeker in landelijke gebieden zoals Ommen. Daarnaast zien we effecten van de coronapandemie op de lokale bevolkingssamenstelling, zoals een afname van immigratie. Als de trend van digitalisering 30

doorzet, biedt dit kansen voor het vestigen in landelijke gebieden. Bijvoorbeeld doordat de afstand woonwerkverkeer minder belangrijk wordt. Om aan de toenemende zorgvraag te voldoen is een transformatie van verzorgingsstaat naar participatiemaatschappij nodig. De visie op ons handelen en onze rol als gemeente passen we hierop aan. We stimuleren zelfredzaamheid, bijvoorbeeld door (kleinschalig) particuliere initiatieven ruimte te bieden. Participatie krijgt een bredere betekenis en houdt verband met sociale begrippen die het waard zijn om na te streven. Een andere ontwikkeling die hier voor een deel haaks op staat, is de toenemende individualisering. We passen werk, inkomen en vrijetijdsbesteding steeds meer aan op individuele voorkeuren. Zo ontstaat er een grotere diversiteit in de indeling van dagelijkse activiteiten en lossere omgangsvormen. En de deelname aan maatschappelijke activiteiten zoals vrijwilligerswerk neemt af. De transformatie naar een participatiemaatschappij en het vertalen van landelijke ontwikkelingen is een complexe opgave met nauwelijks ruimte voor uitstel. We willen daarom proactief handelen en de opgaven scherp in ons lokale beleid opnemen.

31

Beleidsvoornemens Bibliotheek Ommen bijdrage taalpunt Ongeveer 8-11% van onze inwoners is laaggeletterd en een nog groter aantal is digitaal niet vaardig. Voor het vergroten van de geletterdheid en digitale vaardigheden, willen we het bereik van ons huidige taalpunt vergroten en het aanbod verbreden en meer variëren. De Bibliotheek voert dit uit. 2021 Omschrijving

INC

2022 STR

Bibliotheek Taalpunt

INC

2023 STR

-24.000

INC

-24.000

2024 STR

INC

-24.000

STR -24.000

Kindplein Oost De gemeenteraad stelde eind 2015 het integrale huisvestingplan basisonderwijs vast. Als onderdeel van dit plan realiseren we twee kindpleinen (West en Oost). Conform de haalbaarheidsnotitie van de schoolbesturen realiseren we Kindplein Oost ongeveer 10 jaar ná de realisatie van Kindplein West. Verplaatsing van de supermarkt Aldi maakt een eventuele eerdere realisatie mogelijk. De realisatie van Kindplein Oost heeft directe gevolgen voor de onderhoudsplannen voor het Fluitekruid. Als we dit plein namelijk spoediger realiseren, worden de forse investeringen in onderhoud van het Fluitekruid overbodig. Voor de voorbereidingsfase van Kindplein Oost vragen we een incidenteel krediet van € 150.000 voor 2 jaar en een structurele kapitaalslast van € 226.000 per jaar na de beoogde realisatie in 2023. 2021 Omschrijving

INC

Kindplein Oost

-75.000

2022 STR

INC

2023 STR

INC

-75.000

2024 STR

INC

-226.000

STR -226.000

Vervoerskosten leerlingen De aanbestede partij die voor ons leerlingen vervoert, bracht op basis van zijn contract met ons een aantal aanvullende kosten in rekening. Deze zijn structureel. 2021 Omschrijving Vervoerskosten leerlingen

INC

2022 STR

-85.000

INC

2023 STR

-85.000

INC

2024 STR

-85.000

INC

STR -85.000

32

Lokale integratie nieuwkomers In het verleden stelde het Rijk middelen beschikbaar voor de crisisopvang van asielzoekers. Deze post van € 38.000 is ten onrechte structureel opgenomen in de begroting. We ontvangen deze middelen logischerwijs niet langer (sinds 2017). De correctie op deze inkomstenpost levert een structurele negatieve ombuiging op. 2021 Omschrijving

INC

2022 STR

Lokale integratie nieuwkomers

INC

-38.000

2023 STR

INC

-38.000

2024 STR

INC

-38.000

STR -38.000

Inloophuis Het inloophuis in Ommen vervult een belangrijke maatschappelijke functie en biedt onze inwoners de gelegenheid om elkaar laagdrempelig te ontmoeten. Dit huis is een belangrijk onderdeel van ‘aandacht voor de kwetsbare inwoners’ in ons bestuursakkoord. De organisatie (overheidsparticipatie) van het inloophuis past in onze Ommen 4.0 visie van regie- en netwerkgemeente. Dit maatschappelijke initiatief willen we daarom meerjarig ondersteunen vanuit het budget maatschappelijke initiatieven in de exploitatiekosten. Daar is voor het bestuur een verplichting aan verbonden om additionele financiering te dekken met bijvoorbeeld sponsoring. 2021 Omschrijving

INC

2022 STR

INC

Inloophuis

2023 STR

INC

neutraal

2024 STR

INC

neutraal

STR neutraal

Uitbreiding Boslustschool met 2 lokalen Stichting Aquila diende een formele huisvestingsaanvraag in bij ons voor een permanente uitbreiding van 2 lokalen in de Boslustschool in Ommen. Met deze aanvraag wil Aquila in de komende jaren de structurele groei van het leerlingenaantal en toename van de zorgzwaarte van deze populatie opvangen. Ze baseerde haar aanvraag op de onderwijshuisvestingsverordening. 2021 Omschrijving

INC

2022 STR

Uitbreiding Boslustschool

INC

-30.000

2023 STR

INC

-30.000

2024 STR

INC

-30.000

STR -30.000

Onderhoudsplanning binnen- en buitensport De gemeente Ommen bezit en beheert meerdere binnen- en buitensportvoorzieningen. Naast het gemeentelijke vastgoed vergt ook het onderhoud van de sportvoorzieningen in Ommen een nieuwe aanpak. Om op een goede wijze invulling te geven aan het beheer en onderhoud van binnen- en buitensportaccommodaties is het van belang om allereerst te onderzoeken wat nodig is aan sportvoorzieningen op dit moment en op lange(re) termijn. Dit door middel van een behoefte- en capaciteitsonderzoek. De resultaten van dit onderzoek kunnen van invloed zijn op de beheer- en onderhoudskosten en investeringen op korte en langere termijn. 2021 Omschrijving

INC

Onderhoudsplanning sport

-20.000

2022 STR

INC

2023 STR

INC

2024 STR

INC

STR

33

Inzet op inrichten en uitvoering geven aan schuldhulpverlening Sinds begin 2020 brachten we de schuldhulpverlening onder bij het Samen Doen-team Ommen. De uitvoering verzorgen een schuldhulpverlener (0,20 fte) en de Gemeentelijke Krediet Bank (Assen). Zij besteden aandacht aan de financiële problemen van onze inwoners en kijken daarnaast naar andere leefgebieden, zoals de woonsituatie, gezondheid en eventuele opvoeding van kinderen. Deze bredere blik past bij de toenemende aandacht voor gedragsverandering in de schuldhulpverlening. Deze integrale aanpak draagt bij aan de zelfredzaamheid van inwoners. Vanaf 1 januari 2021 voeren we diverse aangepaste en nieuwe wettelijke kaders in: de Wet vereenvoudiging beslagvrije voet, Wet stroomlijning keten voor derdenbeslag, Wet adviesrecht van gemeente bij schuldenbewind en wijziging van de Wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening. Hieruit vloeit een intensievere betrokkenheid van de gemeente voort. Daarnaast neemt, onder meer door de coronapandemie, het aantal inwoners met problematische schulden fors toe. Voor het opvangen van deze ontwikkelingen zetten we in 2021 extra in op onze reguliere taken en de inrichting van een passende aanpak en processen met een incidentele investering van € 26.000.

De tijdelijke uitbreiding voor de opvang van de extra instroom inwoners met problematische schulden als gevolg van de coronapandemie, nemen we op bij de tijdelijk gevraagde inzet voor de coronamaatregelen. 2021 Omschrijving

INC

Extra inzet schuldhulpverlening

-26.000

2022 STR

INC

2023 STR

INC

2024 STR

INC

STR

IJsbaan renovatie Het water op het terrein van de ijsbaan kan men niet langer reguleren. Dit probleem ontstond mogelijk door herinrichtingswerkzaamheden nabij de ijsbaan. Voor een renovatie waarmee we dit probleem oplossen, vragen we een bijdrage van € 25.000. 2021 Omschrijving

INC

Renovatie IJsbaan

-25.000

2022 STR

INC

2023 STR

INC

2024 STR

INC

STR

Praktijkondersteuner Huisarts-Jeugd (POH-Jeugd) We vinden het belangrijk kinderen en jongeren waar nodig snel en gericht te verwijzen naar specialistische hulp. Een goed instrument hiervoor is de inzet van een Praktijkondersteuner Huisarts-Jeugd (POH-Jeugd). Deze fungeert als filter voor de toegang tot jeugdhulp en kan heel goed beoordelen wat een kind nodig heeft. De verwijzing naar specialistische jeugdhulp is hierdoor gerichter, waardoor het aantal zal afnemen. Dat leidt automatisch tot een besparing op het budget jeugdhulp. We starten in 2021 met deze werkwijze en evalueren na 2 jaar of we de afname in verwijzingen en besparing op jeugdhulp realiseren. Omdat we structurele effecten pas na de evaluatie zien, nemen we voor deze fase incidentele kosten op. 2021 Omschrijving

INC

Praktijkondersteuner Huisarts-Jeugd

-50.000

2022 STR

INC -50.000

2023 STR

INC

2024 STR

INC

STR

-50.000

34

Onderzoek haalbaarheid Hospice We voeren een onderzoek uit naar een hospice in onze gemeente: is hieraan behoefte, is er draagvlak en is het haalbaar? Of hier kosten mee gemoeid zijn en welke, is nog niet helder. We denken aan incidentele en structurele kosten. 2021 Omschrijving

INC

Onderzoek hospice

p.m.

2022 STR

INC

2023 STR

INC

2024 STR

INC

STR

Ventilatie schoolgebouwen Goede ventilatie op scholen is belangrijk. Door de coronapandemie kwam hier extra aandacht voor. In augustus vroegen we alle schoolbesturen de ventilatie op hun scholen te onderzoeken. Wij deden dit voor de onderwijsgebouwen waarvoor wij juridisch verantwoordelijk zijn. Het Rijk stelde een aanvullende regeling in voor die ventilatie: ‘specifieke uitkering ventilatie op scholen ( SUVIS)’. Deze regeling subsidieerde voor 30% maatregelen voor energiezuinige klimaatverbetering. Uit onderzoek naar de kwaliteit van ventilatie op alle 4 gemeentelijke onderwijsgebouwen (Boslust, locatie laarakkers, Carrousel (gebruik Vechtdalcollege), Fluitekruid en Julianaschool (tijdelijk Koloriet) blijken investeringen voor verbetering nodig. Deze ramen we in totaal op € 368.000. We kiezen voor een afschrijvingstermijn van 10 jaar vanwege de verwachte gebruiksduur. Als we uitgaan van 30% subsidie, bedraagt de jaarlijkse structurele last € 28.500. 2021 Omschrijving Ventilatie scholen

INC

2022 STR

INC

2023 STR

-28.500

INC

-28.500

2024 STR

INC

-28.500

STR -28.500

Financieel overzicht Beleidsvoornemens structureel

2021

2022

2023

2024

Bibliotheek Taalpunt

-24.000

-24.000

-24.000

-24.000

Kindplein Oost Vervoerskosten leerlingen Lokale integratie nieuwkomers

-85.000 -38.000

-85.000 -38.000

-226.000 -85.000 -38.000

-226.000 -85.000 -38.000

Inloophuis Uitbreiding Boslustschool Ventilatie scholen

-30.000 -28.500

neutraal -30.000 -28.500

neutraal -30.000 -28.500

neutraal -30.000 -28.500

Totaal structureel

-205.500

-205.500

-431.500

-431.500

2021

2022

2023

2024

Voorbereidingskrediet Kindplein Oost

-75.000

-75.000

Onderhoudsplanning sport

-20.000

Extra inzet schuldhulpverlening

-26.000

Renovatie ijsbaan Praktijkondersteuner Huisarts - Jeugd

-25.000 -50.000

-50.000

-50.000

Totaal incidenteel

-196.000

-125.000

-50.000

0

Totaal

-401.500

-330.500

-481.500

-431.500

Beleidsvoornemens incidenteel

Onderzoek haalbaarheid hospice

p.m.

35

Overige wensen of lange termijn ontwikkelingen / risico's Stijgende kosten Sociaal Domein Voor het Sociaal Domein signaleren we enkele (landelijke) ontwikkelingen met grote financiële gevolgen. Bijvoorbeeld de toenemende vergrijzing, stijgende lokale inzet van ondersteuning door ambulantisering en de invoering van het Wmo-abonnementstarief. Mede hierdoor verwachten we de komende jaren een stijging van de kosten in het Sociaal Domein. Het vervullen van onze taken en ambities in dit domein, vraagt om een innovatieve houding ten aanzien van de beschikbare middelen. Daarom richten we ons meer op preventie en interventies voor kostenbeheersing. Denk hierbij aan aanscherping van huidige contracten, optimaliseren van de toegang tot ondersteuning en het opzetten van algemene voorzieningen voor slimmere en betere arrangementen. De exacte omvang van de stijgende kosten en onze inzet is op dit moment nog niet inzichtelijk.

36

4Ombuigingsdoelstellingen Kaders Met Berenschot onderzochten we mogelijkheden om te voldoen aan de door ons geformuleerde ombuigdoelstelling van in totaal € 1,5 miljoen. Die mogelijkheden beschrijft ze in het rapport ‘Ommen – Mogelijkheden aan de Vecht’. In onze diverse exercities met Berenschot benaderden we de begroting en de daarin opgenomen posten bewust vanuit ‘technisch’ perspectief. Zo gingen we uit van beleidswijzigingen of een scherpere begroting en lieten we de politiek/bestuurlijke wenselijk op bepaalde posten nagenoeg buiten beschouwing. Die benadering bood ruimte en resulteerde in een groot aantal posten die we aanmerken voor ombuiging. De uiteindelijke keuzes hierin liggen bij de raad. Voor de meer administratieve ombuigingen, bekeken we vooral in welke mate begrote posten de laatste jaren benut werden. Bleek dit voor meerdere jaren niet of nauwelijks het geval, dan kunnen we die begrote posten geheel of gedeeltelijk bijstellen. Hiermee realiseren we een realistische begroting zonder teveel ’lucht’. Dit creëert meer transparantie, waarbij we wel een verhoogd risico zien op incidentele overschrijdingen. Verder stelden we in het proces met Berenschot vast dat nog niet alle begrote posten goed of voldoende gealloceerd zijn. Omdat we kozen voor een beleidsneutrale begroting, is deze aanpassing nog niet doorgevoerd.

Dit betreft overigens vooral financieel neutrale verschuivingen binnen begrotingsposten, die we in 2021 administratief verwerken. Aandachtspunten Een belangrijke aanleiding voor de analyse van financiële ruimte voor onze ombuigdoelstelling, was de verwachting van minder inkomsten als gevolg van de herverdeling van het gemeentefonds. Onlangs besloot de minister deze pas na 2022 door te voeren. Daarnaast is er een indicatie dat het effect hiervan iets minder groot is dan in eerste instantie verwacht. Dit alles betekent dat er wat meer ruimte is in de huidige overwegingen van de ombuiging. We blijven hier echter proactief op handelen, zodat we ook na 2023 een structureel sluitende begroting houden. Daarnaast weten we dat de complexiteit en omvang van onze taken als gemeente toenemen en de begroting niet evenredig meegroeit. Door de omvang van onze gemeente ervaren wij die effecten sneller. Positief is dat we door onze vorm en omvang flexibel acteren. Ook dit vraagt om continue waakzaamheid en keuzes maken.

Resultaten Op basis van ons voorstel in paragraaf Ombuigmogelijkheden en overwegingen schetsen we het volgende beeld van de ombuigdoelstelling en meerjarige financiële ruimte die we hiermee creëren: Omschrijving ombuiging structureel Bijstelling meerjarig niet/ niet volledig benutte posten

2021 371.500

2022 371.500

2023 371.500

2024 371.500

Vervallen stelposten Sociaal Domein

339.000

486.000

454.000

546.000

Verhogen inkomsten OZB woningen

269.000

269.000

269.000

269.000

Verlagen WMO hulp bij huishoudeen

198.000

198.000

198.000

198.000

Beëindigen vergoeding alarmopvolging

18.100

18.100

18.100

18.100

Herinrichten Maatschappelijke initiatieven

227.600

217.600

232.600

257.600

Verplaatsen post materialen sport

28.400

28.400

28.400

28.400

Verplaatsen post subsidie Olde Vechte

45.000

45.000

45.000

45.000

Verplaatsen post subsidie speelzaal Lemele

14.500

14.500

14.500

14.500

37

Verplaatsen subsidie speeltuintjes

40.000

40.000

40.000

40.000

Verplaatsen subsidie kleine kernen

48.000

48.000

48.000

48.000

Verplaatsen subsidie evenementen

33.500

33.500

33.500

33.500

Verplaatsen subidie Ommer Bissingh

20.000

20.000

20.000

20.000

Totaal structureel

1.652.600 1.789.600 1.772.600 1.889.600

Omschrijving ombuiging incidenteel

2021 -235.000

2022 -235.000

2023 -235.000

10.000

10.000

10.000

-225.000

-225.000

-225.000

Herinrichten Maatschappelijke initiatieven Verplaatsen subsidie Ommer Bissingh Totaal incidenteel

2024 0

0

Ombuigmogelijkheden en overwegingen Bijstelling meerjarig niet/niet volledig benutte begrotingsposten Bij de analyse van de begroting zagen we diverse posten die al meerdere jaren niet of onvolledig worden benut. Dit komt deels door het ‘versnipperde’ begrotingslandschap en verkokering door de omvang posten vanuit de BOH-administratie. Hierdoor sluiten we niet uit dat er doublures waren in de beschikbare dekking van kosten. Verder zagen we posten die we in het verleden opnamen, maar die we in de praktijk (nog) niet kunnen benutten, zoals voor asbestdaken en agrofood of een nog niet verwerkt aanbestedingsvoordeel. Voor die posten die geraamd waren voor specifieke, maar nog niet uitgevoerde beleidstaken, vragen we conform de begrotingsdoctrine opnieuw middelen aan. Het betreft hier dus ook een vervolg op het ‘zero based’ (ZBB) maken van de begroting. Tot slot bleek de begroting redelijk risicomijdend. Dit verlaagt risico’s maar legt onnodig veel druk op de beperkt beschikbare, structurele middelen. Scherper begroten verhoogt het risico op incidentele overschrijdingen, maar maakt de (beleids)controle op realisatie (output en outcome) transparanter. 2021 Omschrijving

INC

Niet benutte posten

2022 STR

INC

371.500

2023 STR

INC

371.500

2024 STR

INC

371.500

STR 371.500

Vervallen stelpost sociaal domein Vanuit de algemene uitkering namen we in het verleden stelposten op voor het opvangen van onzekerheden in kosten van het Sociaal Domein. Deze stelposten kunnen vervallen. Zonder volledige inzet hiervan is de raming voor het Sociaal Domein in tussentijd verhoogd. 2021 Omschrijving Vervallen stelpost Sociaal Domein

INC

2022 STR

339.000

INC

2023 STR

486.000

INC

2024 STR

454.000

INC

STR 546.000

38

Verhogen inkomsten OZB - woningen Door uitbreiding van het aantal woningen in de nieuwe wijk De Vlierlanden en diverse nieuwe appartementen aan de Vecht, kunnen we de post inkomsten via OZB (betalingsopbrengst woningeigenaren) verhogen. 2021 Omschrijving

INC

Verhogen inkomsten OZB-woningen

2022 STR

INC

269.000

2023 STR

INC

269.000

2024 STR

INC

269.000

STR 269.000

Verlagen WMO Hulp bij het huishouden Op basis van toenmalig beleid en afspraken met gecontracteerde partijen, gingen we in eerdere begrotingen uit van forse stijgingen binnen de post Wmo huishoudelijke hulp. Inmiddels is dit beleid gewijzigd en hanteren we een andere werkwijze waardoor we de raming kunnen verlagen met € 198.000. 2021 Omschrijving

INC

Verlagen WMO HH

2022 STR

INC

198.000

2023 STR

INC

198.000

2024 STR

INC

198.000

STR 198.000

Beëindigen vergoeding alarmopvolging Uit de analyse van de begroting bleek dat de gemeente de kosten voor alarmopvolging bij scholen betaalt, terwijl dit valt onder de verantwoordelijkheid van de schoolbesturen die hiervoor ook vergoeding ontvangen. De scholen hadden geen bezwaar. 2021 Omschrijving

INC

Beëindigen vergoeding alarm

2022 STR 18.100

INC

2023 STR 18.100

INC

2024 STR

INC

STR

18.100

18.100

Continueren bijdrage vluchtelingenwerk De bijdrage aan vluchtelingenwerk levert een belangrijke bijdrage aan onze beleidsdoelstellingen. Het heeft mogelijk een preventief effect door betere integratie en voorkomt latere kosten. Er is veel maatschappelijk draagvlak voor vluchtelingenwerk. We stellen daarom voor om de bijdrage te continueren.

Herinrichten post Maatschappelijke initiatieven Een belangrijk onderdeel van het bestuursakkoord is de wens om overheidsparticipatie voor inwoners verder te stimuleren. In het programma ‘Interactief Ommen’ stellen we hiervoor middelen beschikbaar, oplopend tot 1% van de begroting, dus € 470.000 structureel. Hiermee ondersteunen en stimuleren we voor Ommen belangrijke maatschappelijke initiatieven, die zonder onze hulp niet of minder eenvoudig van de grond komen. Die ondersteuning kan in vorm verschillen: bestuurlijke dekking of financiële ondersteuning bieden, expertise leveren of toegang bieden tot gemeentelijk netwerken (in combinatie met contacten). Echter, in de praktijk blijkt dat inwoners hier de afgelopen jaren relatief beperkt een beroep op doen. Men vraagt vooral om financiële middelen in de vorm incidentele subsidies of een bijdrage in de realisatiekosten van een initiatief. Berenschot stelt daarom voor om dit budget financieel te herinrichten of incidenteel te maken. Ook gezien de forse belasting van dit budget op onze beschikbare, structurele middelen. Hoewel deze analyse feitelijk klopt, hebben we voor de ontwikkeling van onze visie als regie- netwerkgemeente die juist meer met en door de samenleving realiseert, wel structurele middelen nodig.

Veel initiatieven met een structureler karakter vallen binnen de kaders van maatschappelijke initiatief en worden al gesubsidieerd. Afhankelijk van hoe breed of smal we het begrip maatschappelijk initiatief hanteren, wordt die 1% mogelijk al overschreden.

39

We willen vooral op een goede manier de doelstelling van het bestuursakkoord invullen en tegelijkertijd de structurele middelen niet onnodig belasten. Daarom stellen we voor om bestaande maatschappelijke initiatieven die door hun structurele karakter zonder twijfel onder de definitie maatschappelijk initiatief vallen, maar nog op andere posten in de begroting staan, vanaf 2021 ten laste te brengen van dit budget. De resterende structurele ruimte laten wij vrijvallen en in de plaats daarvan stellen wij de komende 3 jaar € 235.000 per jaar beschikbaar voor ondersteuning van nieuwe initiatieven. Voorstel: passende bestaande kosten op andere plekken in deze perspectiefnota/begroting ten laste brengen van het maatschappelijk initiatiefbudget en het resterende budget te laten vrijvallen. In de plaats daarvan stellen wij de komende 3 jaar € 235.000 per jaar beschikbaar voor ondersteuning van nieuwe initiatieven. 2021 Omschrijving

INC

Herinrichten maatsch. initiatieven

2022 STR

INC

2023 STR

INC

2024 STR

INC

-235.000 227.600 -235.000 217.600 -235.000 232.600

Budget 1% regeling

2021

2022

2023

2024

Kinderboerderij Aanschaf materialen

-3.000 -28.400

-3.000 -28.400

-3.000 -28.400

-3.000 -28.400

Subsidie Olde Vechte Subsidie speelzaal Lemele Subsidie kleine kernen Subsidie speeltuinen Inloophuis Evenementensubsidies Ommer Bissingh (structureel)

-45.000 -14.500 -48.000 -40.000 -33.500 -20.000

-30.000 -14.500 -48.000 -40.000 -25.000 -33.500 -20.000

-15.000 -14.500 -48.000 -40.000 -25.000 -33.500 -20.000

-14.500 -48.000 -40.000 -25.000 -33.500 -20.000

Ommer Bissingh (incidenteel)

-10.000

-10.000

-10.000

Totaal

-242.400

-252.400

-237.400

-212.400

Beschikbaar gesteld

470.000

470.000

470.000

470.000

Resteert

227.600

217.600

232.600

257.600

STR 257.600

Verplaatsen post materialen sportverenigingen We vergoeden de materialen voor sportverenigingen altijd zeer royaal, hoewel dit geen wettelijke taak is. Als we deze vergoeding afschaffen, moeten verenigingen dit zelf organiseren via bijvoorbeeld crowdfunding of sponsoring. We hechten echter teveel waarde aan het maatschappelijk belang van onze vergoeding om deze af te schaffen. We stellen wel voor om dit budget te verplaatsen naar dat van maatschappelijke initiatieven. 2021 Omschrijving Verplaatsen post materialen sport

INC

2022 STR 28.400

INC

2023 STR 28.400

INC

2024 STR

INC

STR

28.400

28.400

40

Verplaatsen post subsidie openluchtbad Olde Vechte De subsidie aan openluchtbad Olde Vechte was een ondersteuning van het stichtingsbestuur bij de start. Het bestuur heeft ondertussen eigen vermogen opgebouwd, wat beëindiging van deze subsidie legitimeert. Feitelijk is het ook een maatschappelijk initiatief, die we kunnen beschouwen als ‘Right to Challenge.’ Daarom past een verschuiving van dit budget naar dat van maatschappelijke initiatieven 2021 Omschrijving

INC

2022 STR

Verplaatsen subsidie Olde Vechte

INC

2023 STR

45.000

INC

2024 STR

45.000

INC

45.000

STR 0

45.000

Verplaatsen post subsidie speelzaal Lemele De subsidie aan speelzaal Lemele komt voort uit een maatschappelijk initiatief en past binnen ons beleid. Hoewel het geen wettelijk taak is, zou beëindiging afbreuk doen aan ons beleid. We stellen wel voor om dit budget te verplaatsen naar dat van maatschappelijke initiatieven. 2021 Omschrijving Verplaatsen post subsidie Lemele

INC

2022 STR

INC

14.500

2023 STR 14.500

INC

2024 STR 14.500

INC

STR 0

14.500

Handhaven toeristenbelasting Met ingang van 1 januari 2020 is het tarief voor de toeristenbelasting voor vier jaar vastgesteld op € 1,10. We stellen voor om deze meerjarige afspraak te handhaven in plaats van deze belasting te verhogen.

Handhaven leges omgevingsvergunningen We verwachten dat er een volledig nieuwe tariefbepaling nodig is voor diverse omgevingsvergunningen. Hoe deze uitpakt, is nu nog niet helder. Uit onderzoek blijkt dat we de kosten voor deze vergunningen voor 72% dekken. Volgens een benchmark is een verwachte stijging van de baten met € 50.000 reëel. De Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging beïnvloeden echter ook de kostprijs en daarmee tariefbepaling voor deze vergunningen. Enerzijds verwachten we een daling door het onderbrengen van meer activiteiten onder algemene regels. Anderzijds brengen we wellicht leges in rekening voor bepaalde milieu(vergunning) gerelateerde activiteiten . Kortom, er is nog veel onduidelijk. Voor 2022 passen we in ieder geval de legesverordening en tarieventabel aan op de Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging. Een tariefsverhoging nu effectueren we pas in 2022 en wordt mogelijk daarvoor weer teruggedraaid. Daarom stellen we voor om geen verhoging door te voeren en de effecten af te wachten van de twee genoemde wetten.

Onderzoeken leges evenementen en APV-vergunningen Vanuit beleid houden we het aanvragen van vergunningen voor evenementen laagdrempelig met niet al te hoge kosten. Alleen voor de aanvraag brengen we leges in rekening. Hierdoor zijn leges voor evenementen en APV-vergunningen niet kostendekkend. Bij lage leges zijn de perceptiekosten relatief hoog. Een overweging is om voor bepaalde vergunningen geen leges meer te heffen. Voor de juiste keuze adviseren onderzoek naar de kostendekking en efficiëntie van deze leges. Het aanpassen van beleid en de tarieventabel adviseren we tegelijkertijd met het aanpassen van de verordening en tabel voor de Omgevingswet.

41

Overdragen beheer en onderhoud molens Het is van cultureel groot belang dat de molens in de gemeente Ommen behouden blijven en goed worden beheerd. Passend bij onze rol als regie- en netwerkgemeente zoeken we naar een partner die het beheer en onderhoud van ons overneemt en behoud van kwaliteit garandeert. Door die taken, die niet bij de gemeente horen, op deze manier over te dragen en voor ons te beëindigen, besparen we structurele en incidentele kosten.

Handhaven teruggave OZB maatschappelijke instellingen De teruggave van OZB aan maatschappelijke instellingen kan gezien worden als een subsidie. Theoretisch kunnen we dit afschaffen, waardoor de OZB-inkomsten automatisch stijgen. Echter, deze teruggave is een recent gemaakte beleidskeuze die voortvloeit uit het bestuursakkoord en bovendien past binnen de visie om meer verantwoordelijkheid neer te leggen bij de maatschappij en haar instellingen. Daarom stellen we voor het huidige beleid te continueren.

Onderzoek alternatieve aanpak Verkeersactiviteitenplan Het verkeersactiviteitenplan richt zich op educatie van de jeugd over verkeer. De uitvoering vergt ook ambtelijke inzet. Het is een waardevolle, maar geen wettelijke taak. In plaats van dit budget te schrappen, wat de verkeersveiligheid voor kinderen ongewenst beïnvloedt, stellen we een onderzoek voor: kunnen we dezelfde resultaten boeken op een andere, mogelijk kostenefficiëntere manier? Wellicht is samenwerking met de provincie op dit onderwerp mogelijk. Dit voorstel past bij onze visie als regie- en netwerkgemeente en is het onderzoeken waard.

Handhaven subsidie CCO (Museum) Deze subsidie aan het CCO kunnen we mogelijk stoppen. Maar dit moment lijkt daarvoor niet het juiste, gezien de geplande nieuwvestiging. We stellen voor om op termijn andere financieringsbronnen te verkennen.

Handhaven leges Begraafrechten Uit onderzoek door ANG naar de kostendekking van leges voor begraafrechten, blijkt er nog ruimte voor verhoging. Echter, op de totale verhouding kosten-baten van onze begraafplaatsen is het effect van een verhoging gering. Bovendien beïnvloedt het aantal begrafenissen onze inkomsten grotendeels. De verhouding kosten-baten wordt breed onderzocht en geanalyseerd. Tot deze uitkomsten stellen handhaving van de huidige leges voor.

Handhaven huur / pacht catering sporthallen (Carrousel) De gevolgen van de coronapandemie zijn merkbaar in onder meer de omzetcijfers van de sporthallen, die noodgedwongen deuren moesten sluiten. Hoewel een verhoging van € 15.000 voor de pacht/huur voor catering mogelijk lijkt, vinden we dit nu onverantwoord. We stellen voor om de huidige huur/pacht te handhaven en te onderzoeken welke mogelijkheden er wel zijn voor besparing en/of verhoging van de huur/pacht met ingang van 2023.

Handhaven en analyseren subsidie peuterspeelzalen Dit budget is al meerdere jaren niet benut en komt daardoor in aanmerking voor aframing. Echter, we verwachten kostenstijgingen door nieuwe ontwikkelingen (urenuitbreiding voorschoolse educatie), die mogelijk van dezelfde omvang zijn als dit budget. Daarom stellen we voor om deze post vooralsnog te handhaven en de totale kosten, inclusief te verwachten kostenstijgingen, te analyseren. En op basis van die uitkomsten eventueel aframen.

42

5 Risico's Coronacrisis Algemeen kader In de eerste periode van de coronacrisis lag onze focus op handelen en het achteraf verantwoorden. Nu belanden we in een fase waarin we ook meer vooruit willen kijken. Bij het vaststellen van deze perspectiefnota is het belangrijk te inventariseren welke globale (financiële) risico’s we lopen als samenleving en gemeente en welke eventuele beheersmaatregelen daarbij passen. Een crisis met mondiale effecten op deze schaal is ongekend. Van de maatschappelijke ontwrichting op de korte termijn hebben we enigszins een beeld. Maar vooral de lange termijn effecten zijn, zelfs op landelijk niveau, lastig voorspelbaar. Lastig peilbare effecten De landelijke maatregelen voor het beperken van de effecten van de crisis, werken door tot op gemeenteniveau. De afname van het aantal faillissementen op dit moment, is bijvoorbeeld een mogelijk gevolg van de steunpakketten door het Rijk. Die pakketten zullen de rijksbegroting fors beïnvloeden en wellicht ook het gemeentefonds. In welke mate is echter nog niet helder. Ook zijn de lokale economische effecten lastig herleidbaar. Waar bij bepaalde sectoren het water aan de lippen staat, zijn er ook sectoren (levensmiddelen, bouwmarkten, rijwielhandelaren) die een onverwacht hoge omzetten halen.

De zichtbare afname van bepaalde ernstige ziekten is waarschijnlijk een gevolg van het niet tijdig diagnosticeren, met alle gevolgen van dien. Dit leidt mogelijk tot een latere piek in onze zorgtaken. Al deze effecten staan nog los van een mogelijke recessie. Kortom, het identificeren, kwalificeren en kwantificeren van alle risico’s op gemeentelijk niveau en zeker op de schaal van Ommen, is heel beperkt mogelijk. Enkele die we wel voorzien, schetsen we hieronder. Korte termijn risico’s Risico’s die we tot op zekere hoogte voorzien, zijn vooral die op de korte termijn. Deze beïnvloeden ons handelen en onze financiën in de komende 2 jaren. Als we hierop beheersmaatregelen inzetten, voorkomen we dat ze mogelijk een langere termijn beslaan. Denk bijvoorbeeld aan de toename van aanmeldingen voor bijstandsuitkeringen, momenteel vooral aangevraagd door jongeren/mensen met een beperkt arbeidsverleden. Zo’n toename vraagt om een risicobeheersmaatregel zoals extra capaciteit en een extra impuls om deze mensen snel naar passend werk te begeleiden. Echter, de meeste korte termijn risico’s zien we in de bedrijfsvoering. Naast het kwalificeren van het risico wordt hier ook vaak om een financiële kwantificering gevraagd. Deze korte termijn risico’s zijn deels beïnvloedbaar en vooral incidenteel.

We verwachten bijvoorbeeld dat onze inkomsten uit de toeristenbelasting afnemen, maar zich redelijk snel herstellen. Als de invloed van het coronavirus snel afneemt, ontstaat er zelfs een positief scenario omdat iedereen erop uit wil! Onze kosten lopen natuurlijk door, waardoor er bij lagere inkomsten een tekort ontstaat. Maar dit is een incidenteel risico dat dan ten laste komt van de algemene reserve. Dit geldt overigens voor het merendeel van de korte termijn risico’s die we nu voorzien. De beheersmaatregelen hiervoor staan in deze perspectiefnota. We verwachten hiervoor deels financiële compensatie vanuit het Rijk. Specifieke coronareserve binnen de algemene reserve Daarnaast zijn er risico’s die zich pas over enkele jaren manifesteren en/of een langdurig effect hebben. Zoals gesteld, zijn die in deze fase nauwelijks te identificeren. Dit ligt buiten onze gemeentelijk scope. Ervan uitgaande dat de meeste risico’s op redelijk korte termijn zichtbaar worden en de beheersmaatregelen incidenteel zijn, stellen we voor om deze te beperken met een raming van € 1,5 miljoen als specifieke coronareserve binnen de algemene reserve.

43

Identificatie verwachte risico's

44

Omschrijving

Programma

Identificatie/ risico

Kans

Effect

Raming

Financieel

Beheersmaatregel

Toelichting risico

Compensatieregelingen Bedrijfsvoering Er worden extra Korte rijk middelen ingezet waarvan nog niet duidelijk is of die volledig vergoed worden door het rijk.

Beperkt

Beperkt

p.m.

Reserve

Kosten gerelateerd aan corona goed administreren.

We voeren een beperkt aantal maatregelen uit waarvan de (financiële) omvang relatief beperkt is.

Minder geld uit gemeentefonds

Bedrijfsvoering Door de crisis is de vraag Lange hoe de bestedingen van het rijk uit vallen in relatie tot trap op trap af. Daarnaast welke compensatie wij ontvangen i.r.t. de noodmaatregelen.

Gemiddeld Groot

p.m.

Ontwikkelingen monitoren en indien nodig tijdig stelpost opnemen in begroting.

Vanuit het beeld dat de Coronacrisis tot een zekere mate van crisis zal leiden is er een effect op het gemeentefonds te verwachten.

Grondexploitaties

Welvaart en economie

Beperkt

p.m.

Er kan een vertraging ontstaan in de kavelverkoop.

Termijn

Korte

Beperkt

Rekening

Eventueel effecten kunnen in eerste instantie binnen de exploitaties worden opgevangen.

45

Minder inkomsten uit Bedrijfsvoering Vertragingen in de bouw Korte belastingen/heffingen; kunnen leiden tot WOZ, leges, minder leges, als gevolg reclamebelasting, van recessie kan er toeristenbelasting , waardedaling van heffing en invordering vastgoed zijn en minder en verhuur toeristen kan leiden tot daling toeristenbelasting. Verder kunnen er meer niet inbare belastingen ontstaan bij burgers.

Gemiddeld Beperkt

Extra kosten verbonden Bedrijfsvoering Bij een aantal verbonden Middellang Groot partijen partijen, met name GGD, wordt er nu extra veel werk gedaan wat wellicht voor een deel ook structureel zal worden.

€ 150.000 incidenteel Voor korte termijn AR monitoring en vroegtijdig signalering of deze ontwikkelingen zich voordoen. Rekening houden met incidenteel minder inkomsten.

Gemiddeld € 35.000

Stelpost

Ontwikkelingen monitoren en indien nodig tijdig stelpost opnemen in begroting

Er wordt geen totale standstill verwacht uitgangspunt is redelijk snel herstel. Individueel casus die zullen ontstaan hebben niet een heel groot invloed om de totale inkomens en passen binnen de "normale" fluctuaties.

Alle extra kosten worden nu vergoed door het rijk. Het weer naar de normaal situatie gaan zal ook inzet vragen maar het is ook aannemelijk dat er structureel een extra inzet noodzakelijk zal zijn.

46

Ontstaan Bedrijfsvoering Door de crisis zijn of Korte achterstanden die extra konden reguliere inhuur vragen werkzaamheden niet of onvoldoende worden uitgevoerd, ook zijndoor inwoners veel aanvragen uitgesteld in de crisisperiode bijvoorbeeld WMO voorzieningen. Hierdoor kan dit leiden tot pieken/achterstanden welke weggewerkt moeten worden.

Groot

Groot

Contracten die niet nagekomen kunnen worden

Klein

Gemiddeld p.m.

Laag

Groot

Bedrijfsvoering We werken samen met Korte externe partijen. Met name bij private partijen is er een risico dat als gevolg van crisis er bv een faillissement is en contracten niet nagekomen kunnen worden of diensten niet geleverd kunnen worden

Uitval vitale processen Bedrijfsvoering Risico dat benodigde dienstverlening niet wordt geleverd.

Korte

p.m.

p.m.

incidenteel Niet beïnvloedbare AR achterstanden die in beeld zijn of cumulatief werken z.s.m. wegwerken.

We zien naast eigen achterstanden ook dat er veel zaken door inwoners/bedrijven zijn uitgesteld. Dit gaat leiden tot een opeenhoping van werkzaamheden op enig moment als dit werk vrij komt.

jaarrekening Actief AR contractbeheer.

De meeste partijen waar we mee samenwerken zijn voldoende robuust of betreft het een overheid of overheid gelieerde samenwerking.

Monitoren en tijdig maatregelen nemen i.o.m. partners in samenwerking.

Bij een interne coronabesmetting lopen we risico dat een heel team uitvalt/in quarantaine moet. Hierdoor kan een vitaal proces uitvallen.

47

Niet kunnen realiseren Bedrijfsvoering Door herprioriteren, Korte van vastgestelde thuiswerken en termijnen. verhoogde ziekte kans is er een risico dat wij niet tijdig de documenten bij de inwoners, bedrijven, raad, provincie en BZK kunnen krijgen, waardoor sancties volgen.

Hoog

Gemiddeld p.m.

p.m

Extra inzetten op Systemen en processen zijn voortgangsbewaking onvoldoende ingericht, veel en continue ad hoc werkzaamheden en prioritering en tijdig tijdsverlies/onduidelijkheden communiceren met in digitale communicatie partijen. leiden tot hogere foutenmarges en overschrijden deadlines.

Hogers ziekteverzuim/uitval

Bedrijfsvoering Risico dat medewerkers Korte ziek worden en er vervanging noodzakelijk is.

Beperkt

Gemiddeld p.m.

p.m

Nieuwe (tijdelijke) juridische taken.

Bedrijfsvoering Risico dat regelingen niet tijdig of juist worden uitgewerkt.

Korte

Groot

Groot

€ 80.000

p.m.

Veelvuldig contact en De duur van de crisis, het tijdig workload thuiswerken maar ook de verlichten, taken 'extra "werkdruk leiden tot schrappen of extra stress en verhoogde kans op ondersteuning uitval. inzetten. Extra (externe) inzet Zowel de noodverordening juridische zaken. maar ook de Covid wet vraagt op lokaal niveau een continue extra inzet om de wet/verordening te vertalen naar lokaal.

Overbelasting/uitval ICT

Bedrijfsvoering Door thuiswerken kan systeem overbelast raken en (langdurig) uitvallen. Risico dat systemen dan niet toegankelijk zijn.

Korte

Beperkt

Groot

p.m.

p.m

Regelmatige afstemming met accounthouder ICT.

De ervaring leert tot nu toe dat er een behoorlijk stabiel systeem is.

48

Extra facilitaire werkzaamheden

Bedrijfsvoering Risico dat door onvoldoende schoonhouden van ruimten medewerkers besmet raken.

Korte

Beperkt

Groot

Overhead - treasury

Bedrijfsvoering Door oplopen Lange staatsschuld en waarschijnlijk rente kunnen de rentelasten toenemen. Risico dat rentelasten hoger worden dan in begroting is opgenomen.

Beperkt

Beperkt

Doelstelling efficiënter Bedrijfsvoering Door de crisis kunnen Korte werken niet alle doelstellingen gerealiseerd worden waar op gerekend wordt. Vooral doelstellinge binnen Sociaal Domein hebben een risico niet gerealiseerd te kunnen worden.

Hoog Gemiddeld gemiddeld

p.m.

Zorgen voor voldoende schoonmaak en schoonmaakmiddelen en extra inzet personeel. Opnemen in P&Cdocumenten.

Opnemen in P&CDe extra inzet op het vlak documenten en actief van bv werk en inkomen communiceren raad. wordt teniet gedaan door de Extra tijdelijke inzet huidige instroom. hierop plegen.

49

Inzet openbare orde en Bedrijfsvoering Zowel op het Korte veiligheid beleidsmatige deel als ook met name in de uitvoering moet voor langere tijd extra inzet gepleegd worden. Risico is dat er onvoldoende capaciteit is voor de uitvoering van deze werkzaamheden.

Hoog Groot gemiddeld

€ 80.000

incidenteel Extra capaciteit inhuren.

Openbare orde en veiligheid

Gemiddeld groot

p.m.

Groot

€ 35.000

In regionaal verband hier aandacht aan besteden. En buiten zichtbaar zijn en in contact blijven en communiceren met kwetsbare groepen. incidenteel Noodmaatregelen AR moeten uitgevoerd worden. Financiële verantwoordelijkheid ligt deels ook bij schoolbesturen.

Bedrijfsvoering Doordat o.a. bedrijven in Korte de financiële problemen komen is er in toenemende mate een risico van ondermijning.

(Onderwijs)huisvesting Samenleving en Welzijn

Ventilatie in Korte schoolgebouwen is geïnventariseerd op noodzakelijke aanpassing voor COVID. Het risico is dat er voor de korte termijn noodaanpassingen nodig zijn die later ook structureel aanpassingen nodig maken.

Beperkt

Met name door de duur van de crisis is er een grote onbalans tussen de beschikbare en benodigde capaciteit. Dit wordt nu opgevangen door bepaalde werkzaamheden niet uit te voeren.

50

Omvallen Cultuur/musea

Samenleving en Welzijn

De cultuur is op Korte meerdere fronten tot een stilstand gekomen. De rijksoverheid stelt ondersteuning in het vooruitzicht maar onduidelijk is of dit voldoende is. Risico dat bijdragen en/of voorzieningen bijgesteld moeten worden.

Groot

Beperkt

p.m.

Actief monitoren landelijk beleid en afstemmen met partijen over status en relatie leggen met financiering vanuit gemeente.

Sociaal domein als geheel

Samenleving en Welzijn

Verschillende effecten Korte en zoals toename Lange werkeloosheid maar ook gezondheidseffecten, effecten van uitgestelde zorg en de noodzaak tot eerder gebruik voorzieningen, eenzaamheid en onderwijsachterstanden.

Groot

Groot

€ 150.000 incidenteel

Handelen op korte termijn, anticiperen op middellange en lange termijn. Beperken lange termijn effect door inzet nu met name op schuldhulp en werk en inkomen

51

Bijlagen Bijlage 1 Overzicht DVO / TUC De visie van onze regie- netwerkgemeente is dat dat we niet alles zelf kunnen en willen doen. De bestuurlijke vertrekpunten zoals kleinschaligheid, regionale inbedding en samenwerken met andere partijen, leiden tot de keuze om op het niveau van taken te bepalen welke taken de gemeente zelf zou willen uitvoeren en welke ze beter door of samen met anderen kan (laten) uitvoeren Voor de taken worden 3 hoofdsmaken onderkend: • • •

Zelf doen: Taken zelf uitvoeren in de eigen organisatie, inclusief eigen aansturing daarop. Uitbesteden: Taken in opdracht laten uitvoeren door een andere partij. Sturing middels een contract/DVO. Veelal structureel voor langere tijd. Taken die met andere partijen (publiek of privaat) in de vorm van een samenwerking worden uitgevoerd: Denk aan projectmatige, eenmalige, ontwikkelingstaken. Ook uitbesteding aan de markt van enkelvoudige, specialistische taken of andere vormen van samenwerking zoals burgerparticipatie.

In het totale gemeentelijke takenpakket kan tussen de “hoofdsmaken” geschoven worden als de situatie daarom vraagt. In feite betreft het dus communicerende vaten. Ten opzichte van de houtskoolschets zijn bijvoorbeeld in eerste instantie meer werkzaamheden ondergebracht bij Hardenberg als onderdeel van de ontvlechtingsafspraak. Gefaseerd worden nu taken ondergebracht bij andere partijen in de vorm van uitbesteden of samenwerking dan wel tijdelijk in eigen beheer uitgevoerd.

52

Uitvoerder A. DVO ICT, Gegevensbeheer en DIV

Raming Werkelijk Raming

Raming

2019

2021

2019

2020

Hardenberg 1.823.700 1.851.754

DVO ICT DVO Gegevensbeheer

Hardenberg Hardenberg

1.339.308 1.374.130 370.691 380.328

DVO Documentatie en informatievoorziening

Hardenberg

251.688

258.233

B. DVO OG C. DVO Backoffice Maatschappelijk Domein D. TUC Publiekszaken

Hardenberg 2.733.100 2.775.054 2.798.784 2.871.533 Hardenberg 1.100.100 1.117.049 769.910 789.908 Hardenberg 611.700 621.121 631.682 627.624

E. DVO Huur / overige kosten

Hardenberg

F. TUC Financiën, belastingen en verzekeringen, inkoop en PSA Hardenberg

148.000 658.210

668.121

151.000

623.015

TUC Financiën, belastingen en verzekeringen

Hardenberg

490.000

Inkoop en personeel en salarisadministratie

ONS

149.000

G. Tuc Facilitaire zaken Facilitaire zaken H. TUC Front office Maatschappelijk Domein Front office Maatschappelijk Domein I. Omgevingsvergunningen bouwen (incl BOA en coördinatie)

Hardenberg

176.100

179.163

Ommen

179.622

183.214

Hardenberg 1.172.500 1.190.452 Ommen Ommen

1.163.300 1.191.051 602.000

602.000

140.000

143.000

Omgevingsvergunningen bouwen (excl. BOA en coördinatie) ODIJ J. DVO Omgevingsvergunningen en advies milieu (incl. T&H) ODIJ

360.000

360.000

462.000 363.000

471.000 370.000

K. Totaal

9.237.410 9.364.714 9.241.000 9.450.021

Toelichting; A. Met ingang van 2020 is deze DVO gesplitst in drie afzonderlijke DVO’s. Hierdoor ontstaat een beter zicht op de taakvelden en is er meer transparantie in de kosten. B. De DVO OG behelst het totale deel van de buiten- en binnendienst incl. civieltechnische advisering en beleid. C. De daling in kosten t.o.v. 2019 volgt uit het feit dat voor 2019 veel extra incidentele uitgaven zijn geraamd inzake een ontwikkeling binnen dit taakveld. D. Publiekzaken betreft voornamelijk de werkzaamheden op gebied van burgerzaken, verkiezingen, Klant contactcentrum en verplichte registraties. Deze TUC loopt tot 31-12-2021 met een optie voor verlenging van 1 jaar. E. De DVO huur/overige kosten betreft hoofdzakelijk de huur van werklocatie voor medewerkers die in Hardenberg in dienst zijn en voor Ommen werken na vertrek uit gemeentehuis Ommen. In 2019 zijn deze kosten onderling vereffend. F. De TUC Financiën, belastingen, verzekeringen, inkoop en personeel en salarisadministratie wordt gefaseerd ontvlochten. Met ingang van 2021 zijn de taakvelden PSA en inkoop ondergebracht bij het shared services center ONS. De taakvelden financiën, belastingen en verzekeringen worden in de loopt van 2021 ontvlochten. G. De TUC facilitaire zaken is met ingang van 2020 in goed overleg beëindigd.

In 2020 en 2021 worden deze in eigen beheer uitgevoerd door meer formatieve inzet bij onze gastvrouwen/-heren en voor de 53

catering externe inhuur van medewerkers. Doel is om voor de cateringtaken meer inzet te organiseren voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. H. De TUC front-office sociaal domein (Samendoen team en Werk en inkomen) is niet opgegaan zoals beoogd in een gezamenlijke entiteit met Hardenberg en derhalve eerst qua aansturing binnen de eigen organisatie gebracht. I. Omgevingsvergunningen voor onderdeel bouwen zijn na de ontvlechting eerst ondergebracht in de eigen organisatie en vervolgens gefaseerd in 2020 overgedragen naar een DVO met de omgevingsdienst IJsselland behoudens de inzet van de Boa’s en coördinerende werkzaamheden. Opgemerkt wordt dat de raming van de kosten mede afhankelijk is van het aantal aanvragen om vergunningen. J. Omgevingsvergunningen, toezicht en handhaving en advies milieutaken is overeenkomstig wettelijke verplichtingen al in 2017 (BOH) ondergebracht bij de omgevingsdienst IJsselland. K. De totale kosten van een DVO/TUC bestaan uit zowel personeel gerelateerd kosten maar ook kosten verband houdende met de uitvoering van de taakvelden zoals bijdrage kapitaallasten ICT, tractiekosten, verzekeringen, onderhoud en licentiekosten.

54

Bijlage 2 Beleidskader maatschappelijk initiatief Ommen

Aanleiding Bij de begrotingsvergadering van 12 november 2020 is raadsbreed een motie over burgerinitiatieven aangenomen. Kern van de motie is de vraag waarom er zo weinig gebruik gemaakt wordt van het "1%-budget" in de begroting voor initiatieven uit de Ommer samenleving en hoe dit versterkt zou kunnen worden. Door het college is aangegeven dat zij in januari a.s. met een voorstel komt om hier een betere invulling aan te geven.

Achtergrond In het bestuursakkoord is opgenomen dat er voor het programma Interactief Ommen middelen beschikbaar worden gesteld voor uitbreiding van initiatieven uit de samenleving oplopend tot 1% van de begroting (470.000 euro structureel). Het bestuursakkoord beoogt het: "creëren van ruimte voor maatschappelijk initiatief". In het rapport Berenschot wordt aangegeven dat het van belang is om hiervoor criteria te hebben. Dit beleidskader wil daartoe de basis geven. Context: betrokken burgers vanuit drie perspectieven. Betrokkenheid van inwoners vinden wij in Ommen van groot belang. Zowel in besluitvorming voor draagvlak van de besluiten als in de uitvoering. Passend in deze tijd is dat er ruimte wordt gegeven aan initiatieven. Betrokkenheid van burgers kan vanuit drie perspectieven worden bezien.

Vormen van inwonerbetrokkenheid Burgerinitiatief Het burgerinitiatief is in Ommen geregeld in een verordening. Het begrip als volgt gedefinieerd: een voorstel aan de raad om te beraadslagen en te besluiten over een door initiatiefgerechtigde geformuleerd initiatief. In de praktijk komt dit neer op een voorstel aan de raad om beleid te maken of vast te stellen. Voor de toepassing van een burgerinitiatief zijn spelregels vastgesteld. Hoewel er sinds 2016 een verordening burgerinitiatieven in onze gemeente bestaat is tot recent geen gebruik gemaakt van dit instrument. Onlangs is

55

het eerste burgerinitiatief ingediend door een groep inwoners uit Beerzerveld. Het wordt de komende tijd in behandeling genomen. De essentie van een burgerinitiatief is dat inwoners een onderwerp kunnen laten agenderen in de Gemeenteraad. Vervolgens is het aan de Raad om een beleidskeuze te maken. Je zou het inspreken door inwoners op onderwerpen die regulier in de Raad aan de orde komen kunnen zien als een vorm van reactief opereren. Bij een burgerinitiatief is een groep inwoners juist proactief: zij proberen een onderwerp zelf op de agenda te zetten en het gemeentelijk beleid aan te passen.

Maatschappelijk initiatief Het maatschappelijk initiatief is vooral gericht op: het doen. Daarbij ondersteunt de gemeente initiatieven waardoor inwoners actief een bijdrage leveren aan het versterken van onze samenleving of de sociale cohesie. Het ondersteunen van maatschappelijk initiatief kent veel verschijningsvormen en kan bestaan uit bijvoorbeeld financiële ondersteuning maar ook ondersteuning in de vorm van beschikbaar stellen van ruimte en of ambtelijk capaciteit. De meest gangbare vorm in Ommen is het ondersteunen van initiatieven met een financiële bijdrage /subsidie. Een andere vorm die inmiddels ook al bestaat is het ‘right to challenge’. Hierbij gaat het er om dat een groep bewoners gemeentelijke taken kan overnemen in de veronderstelling dat het beter of goedkoper kan. Zo hebben inwoners van Ommen een stichting opgericht met het oog op het overnemen van de gemeente van de exploitatie van het openluchtbad Olde Vechte. Bij een ‘Right of Challenge’ ontstaat bij instemming feitelijk een andere relatie. In plaats van verhouding overheid-inwoner is dat veel meer een relatie van opdrachtgever-opdrachtnemer. Dit past helemaal in onze organisatiefilosofie Ommen 4.0. Ook hier is een aandachtspunt namelijk of het een initiatief is dat valt onder onze wettelijke taakuitvoering (dan wel bestaand beleid) of nieuw beleid is.

Beleidskader maatschappelijk initiatieven, de zeef van zeven Om richting te geven aan de beoordeling van maatschappelijke initiatieven door het college is een door de gemeenteraad vastgesteld beleidskader van belang. Het beleidskader omvat de volgende zeven ijkpunten: 1. Het initiatief is gericht op leefbaarheid, versterken van maatschappelijke cohesie of sociale inclusie. 2. Het initiatief kan zijn een verzoek om een activiteit van de gemeente over te nemen, het zogenaamde ‘right to challenge’. 3. Initiatieven die in strijd zijn met bestaande regels zijn uitgesloten. Initiatieven die in strijd zijn met bestaand gemeentelijk beleid kunnen eventueel als pilot wel in aanmerking komen. 4. Er is draagvlak gewenst, passend bij het doel. 5. Er is geen eigen financiële bijdrage vereist. Wel wordt uitgegaan van eigen inzet, ook om elders fondsen te verwerven (sponsoring, crowdfunding). Commerciële activiteiten zijn uitgesloten. 6. Maatschappelijke initiatieven dienen zich te bewijzen. Ondersteuning is dan ook incidenteel voor hooguit drie jaren. Na evaluatie kan structurele ondersteuning volgen, maar dan als begrotingsvoorstel aan de gemeenteraad. 7. Omdat het gaat om incidentele uitgaven zijn de regels voor aanvraag en verantwoording beperkt.

Uitwerking In de gemeente Ommen is al veel maatschappelijk initiatief. Veel hiervan wordt zonder overheidssteun uitgevoerd. Ook is er veel maatschappelijk initiatief waarvoor in de begroting structureel een bijdrage is opgenomen. Dit soort initiatief zien we op alle maatschappelijke aandachtsgebieden zoals welzijn, sport en cultuur. Daarnaast zijn er op breed terrein activiteiten in de gemeente die worden georganiseerd via een Plaatselijk Belang of een speeltuinvereniging. In de gemeenteraad van 2 juli 2020 gaf de raad aan te willen streven naar structurele wijkbudgetten. Voor de hand liggend is om aan te sluiten bij de bestaande organisaties, dus de Plaatselijke Belangen en speeltuinverenigingen. In de deze perspectiefnota is het voorstel om de begrotingspost maatschappelijke

56

initiatieven op te splitsen in een structureel deel dat wordt bestemd voor plaatselijke belangen, speeltuinverenigingen en reeds bestaand initiatieven. In het geval een initiatief zich leent voor structurele ondersteuning wordt afgewogen of elders in de begroting kan worden bespaard. Daarnaast wordt voor € 235.000 budget mogelijk gemaakt voor nieuwe initiatieven die incidenteel (maximaal drie jaar) worden ondersteund. Het totale bedrag hiervoor wordt jaarlijks aangevuld vanuit de algemene reserve.

Communicatie In de raadsvergadering van 12 november 2020 werd gesproken over de al dan niet bekendheid van de mogelijkheid om maatschappelijk initiatief door de gemeente ondersteund te krijgen. De aanleiding hiervoor was het feit dat het beschikbare budget (oplopend tot € 470.000) niet volledig lijkt te worden benut. Als hierboven aangegeven kan een reden hiervoor zijn dat er al de nodige (ook structurele) maatschappelijke initiatieven zijn die door de gemeente ook financieel worden ondersteund. Dat neemt niet weg dat tijdens de besprekingen over de transformatieagenda de aandacht is gevraagd voor de mogelijkheid van ondersteuning van maatschappelijke initiatieven door jongeren. Het college neemt zich dan ook voor om: • Met de Plaatselijke Belangen en speeltuinverenigingen te spreken over de verdere invulling van het budget; • Na verdere uitwerking maatschappelijk initiatief in gesprek te brengen met de adviesorganen zoals Participatieraad, Cultureel Platform Ommen en de Regiegroep Samen Fitter Verder; • Na verdere uitwerking een intensieve informatiecampagne te starten op Ommer Nieuws en de sociale media; • Met WIJZ een plan van aanpak te ontwikkelen voor gerichte aandacht onder jongeren. Nog voor de zomer 2021 zullen we de gemeenteraad informeren over de stand van zaken.