2. Korte terugblik 2025 - (beknopte jaarstukken)
Tekst van het document
Cultuur Middelen Bedragen x € 1.000
Programmaonderdeel Cult.presentatie, -productie en partic. Cult.presentatie, -productie en partic. Saldo
Baten / lasten Baten
Begroot primitief 6
Begroot na wijziging 6
Jaarrekening
Verschil
-0
-6
Lasten
-173
-198
-198
1
-168
-193
-198
-5
Begroot primitief -28 -28
Begroot na wijziging -28 -28
Jaarrekening
Verschil
-28 -28
0 0
Baten Verschil is < € 35.000 geen toelichting nodig.
Lasten Verschil is < € 35.000 geen toelichting nodig.
Musea Middelen Bedragen x € 1.000
Programmaonderdeel Musea Saldo
Baten / lasten Lasten
Lasten Verschil is < € 35.000 geen toelichting nodig.
37
Beknopte jaarstukken 2025
Cultureel erfgoed Middelen Bedragen x € 1.000
Programmaonderdeel Cultureel erfgoed Cultureel erfgoed Saldo
Baten / lasten Baten Lasten
Begroot primitief 234 -529 -295
Begroot na wijziging 234 -538 -304
Jaarrekening
Verschil
151 -426 -274
-82 112 30
Baten Voorziening Molens (voordeel €86.000) Er is in 2025 minder geld onttrokken aan de voorziening voor het groot onderhoud van de molens. In 2026 zullen deze werkzaamheden alsnog uitgevoerd worden.
Lasten Molens Ommen (voordeel €111.000) Er is in 2025 minder geld besteed aan groot onderhoud van de molens. In 2026 zullen deze werkzaamheden alsnog uitgevoerd worden.
Media Middelen Bedragen x € 1.000
Programmaonderdeel Media Media Saldo
Baten / lasten Baten Lasten
Begroot primitief 254 -906 -652
Begroot na wijziging 254 -925 -670
Jaarrekening
Verschil
194 -949 -755
-60 -24 -84
Baten Cultureelcentrum Carrousel (nadeel €60.000) Er zijn minder huurinkomsten omdat er klaslokalen om niet ter beschikking zijn gesteld tijdens de verbouwing van Kindplein West.
Lasten Verschil is < € 35.000 geen toelichting nodig.
38
Beknopte jaarstukken 2025
Samenkracht en burgerparticipatie Middelen Bedragen x € 1.000
Programmaonderdeel Samenkracht en burgerparticipatie Samenkracht en burgerparticipatie Saldo
Baten / lasten Baten
Begroot primitief 5
Begroot na wijziging 5
Jaarrekening
Verschil
6.479
6.474
Lasten
-955
-2.571
-6.845
-4.274
-950
-2.566
-366
2.200
Saldo van baten en lasten Opvang Oekraïners (voordeel €1.833.000) Vanuit 2024 nemen we een budgetoverheveling van €1.354.000 mee. Dit is het saldo wat toen gerealiseerd is en die we willen behouden voor toekomstige uitgaven. Verder is in 2025 een nabetaling vanuit het Rijk ontvangen van €479.000 over 2024. Crisis noodopvang Vluchtelingen (voordeel €380.000) In 2025 is voor €380.000 meer baten ontvangen. De lasten zitten verdisconteerd in andere taakvelden.
Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Middelen Bedragen x € 1.000
Programmaonderdeel Toegang en 1e lijns voorz. Integraal Saldo
Baten / lasten Lasten
Begroot primitief -0
Begroot na wijziging -117
Jaarrekening
Verschil
-40
77
-0
-117
-40
77
Baten Verschil is < € 35.000 geen toelichting nodig.
Lasten Software (voordeel €77.000) De kosten voor software zijn herverdeeld over de verschillende kostenplaatsen. Deze herverdeling leidt hier tot een voordeel en elders tot een nadeel.
39
Beknopte jaarstukken 2025
Inkomensregelingen Middelen Bedragen x € 1.000
Programmaonderdeel Inkomensregelingen Inkomensregelingen Saldo
Baten / lasten Baten Lasten
Begroot primitief 4.257 -5.755 -1.498
Begroot na wijziging 4.257 -5.576 -1.320
Jaarrekening
Verschil
5.434 -5.738 -304
1.178 -162 1.016
Baten Inkomstenoverdrachten Rijk (voordeel €1.100.000) Er zijn voor bijstand en inkomensvoorzieningen een grotere bijdrage geweest van het Rijk. Diverse Posten (voordeel €77.000) Overige diverse afwijkingen tellen op tot een voordeel van €77.000.
Lasten Bijstand en loonkostensubsidie (nadeel €470.000) Er zijn extra uitkeringen verstrekt en er zijn meer mensen met loonkostensubsidie aan het werk dan vooral af begroot. Hier staan ook extra baten van het rijk tegenover. Contracten derden en middelen armoedebeleid (voordeel €272.000) In 2025 hebben we ingezet op het versterken van de samenwerking met partners en zijn we aangesloten bij De Voorzieningenwijzer. Hierdoor weten inwoners beter waar zij terecht kunnen voor ondersteuning en waar zij mogelijk recht op hebben, zonder direct gebruik te hoeven maken van een gemeentelijke regeling. Waar mogelijk wordt eerst gekeken naar landelijke regelingen (bijvoorbeeld het Tijdelijk Noodfonds Energie) of ondersteuning in het voorliggende veld. Ook weten inwoners regelingen zoals Sam& voor alle kinderen beter te vinden, waardoor minder vaak een beroep wordt gedaan op de bijzondere bijstand. Daarnaast is in 2025 gestart met het Infopunt vanuit het beleidsplan Geldzorg, armoede en schulden, onder de noemer Huis van de Samenleving. De uitvoering hiervan heeft tijd nodig gehad om goed van de grond te komen, waardoor niet het volledige budget is benut. Inmiddels begint deze aanpak verder op stoom te komen. Diverse Posten (voordeel €36.000) Overige diverse afwijkingen tellen op tot een voordeel van €36.000.
40
Beknopte jaarstukken 2025
WSW en beschut werk Middelen Bedragen x € 1.000
Programmaonderdeel WSW en beschut werk WSW en beschut werk Saldo
Baten / lasten Baten Lasten
Begroot primitief 63 -4.090 -4.028
Begroot na wijziging 63 -4.090 -4.028
Jaarrekening
Verschil
68 -4.159 -4.091
5 -68 -64
Baten Verschil is < € 35.000 geen toelichting nodig.
Lasten WSW en Beschut Werk (nadeel €68.000) Er is een grotere uitstroom uit de WSW waardoor de vaste loonkosten lager uitvallen. Daar tegenover staat dat de gemeente Ommen meer mensen in beschut werk heeft dan begroot, waardoor in totaal toch een nadeel ontstaat van € 68.000.
Arbeidsparticipatie Middelen Bedragen x € 1.000
Programmaonderdeel Arbeidsparticipatie Arbeidsparticipatie Saldo
Baten / lasten Baten Lasten
Begroot primitief 30 -387 -357
Begroot na wijziging -36 -326 -362
Jaarrekening
Verschil
86 -487 -401
122 -161 -39
Baten Arbeidsparticipatie (nadeel €125.000) Dit betreft voornamelijk spukgelden inburgering, Deze worden jaarlijks verantwoord en indien nodig verrekend. Er is meer terugbetaald.
Lasten Arbeidsparticipatie (nadeel €161.000) Er zijn meer inburgeringstrajecten geweest dan begroot en er hebben meer mensen deelgenomen of nemen nog deel aan een werktraject dan vooraf begroot.
41
Beknopte jaarstukken 2025
Hulpmiddelen en diensten (WMO) Middelen Bedragen x € 1.000
Programmaonderdeel Hulpmiddelen en diensten (WMO) Hulpmiddelen en diensten (WMO) Saldo
Baten / lasten Baten
Begroot primitief 41
Begroot na wijziging 56
Jaarrekening
Verschil
182
126
Lasten
-1.115
-1.712
-1.411
300
-1.074
-1.656
-1.230
426
Baten Taxivervoer (voordeel €125.000) Alle eigen bijdragen zowel van taxivervoer als WMO zijn op deze kostenplaats geboekt.
Lasten Hulpmiddelen WMO (voordeel €300.000) Er zijn minder hulpmiddelen ingezet dan begroot. Inzet van hulpmiddelen kan per jaar sterk fluctueren. Op basis van landelijke trends en de ontwikkelingen in Ommen is er bij de najaarsnota 2025 een structurele ophoging van het budget opgenomen. De toename is bij de jaarrekening nog niet terug te zien en dit is een trendbreuk ten opzichte van de afgelopen jaren.
Huishoudelijke hulp (WMO) Middelen Bedragen x € 1.000
Programmaonderdeel Huishoudelijke hulp (WMO) Huishoudelijke hulp (WMO) Saldo
Baten / lasten Baten Lasten
Begroot primitief 113 -1.409 -1.296
Begroot na wijziging -0 -2.480 -2.480
Jaarrekening
Verschil
-0 -2.173 -2.173
0 307 307
Baten Verschil is < € 35.000 geen toelichting nodig.
Lasten Huishoudelijke Hulp WMO (voordeel €307.000) Op basis van landelijke trends en de ontwikkelingen in Ommen is er bij de najaarsnota 2025 een structurele ophoging van het budget opgenomen. De toename is bij de jaarrekening nog niet terug te zien en dit is een trendbreuk ten opzichte van de afgelopen jaren.
42
Beknopte jaarstukken 2025
Begeleiding (WMO) Middelen Bedragen x € 1.000
Programmaonderdeel Begeleiding (WMO) Begeleiding (WMO) Saldo
Baten / lasten Baten Lasten
Begroot primitief -3 -2.017 -2.020
Begroot na wijziging -0 -1.315 -1.315
Jaarrekening
Verschil
-0 -1.348 -1.348
0 -33 -33
Begroot primitief -0 -0
Begroot na wijziging -853 -853
Jaarrekening
Verschil
-555 -555
298 298
Baten Verschil is < € 35.000 geen toelichting nodig.
Lasten Verschil is < € 35.000 geen toelichting nodig.
Dagbesteding (WMO) Middelen Bedragen x € 1.000
Programmaonderdeel Dagbesteding (WMO) Saldo
Baten / lasten Lasten
Baten Verschil is < € 35.000 geen toelichting nodig.
Lasten Dagbesteding WMO (voordeel €298.000) Wijziging als gevolg van de nieuwe aanbesteding contracten wmo 2026 al in 2025 ingevoerd. Op basis van landelijke trends en de ontwikkelingen in Ommen is er bij de najaarsnota 2025 een structurele ophoging van het budget opgenomen. De toename is bij de jaarrekening nog niet terug te zien en dit is een trendbreuk ten opzichte van de afgelopen jaren.
43
Beknopte jaarstukken 2025
Jeugdhulp zonder verblijf regionaal Middelen Bedragen x € 1.000
Programmaonderdeel Jeugdhulp zonder verblijf regionaal Jeugdhulp zonder verblijf regionaal Saldo
Baten / lasten Baten
Begroot primitief -0
Begroot na wijziging -0
Jaarrekening
Verschil
-0
0
Lasten
-3.706
-4.496
-4.574
-79
-3.706
-4.496
-4.574
-79
Baten Verschil is < € 35.000 geen toelichting nodig.
Lasten Jeugdhulp zonder verblijf regionaal (voordeel €165.000) Op basis van landelijke trends en de ontwikkelingen in Ommen is er bij de najaarsnota 2025 een structurele ophoging van het budget opgenomen. De toename is bij de jaarrekening nog niet terug te zien en dit is een trendbreuk ten opzichte van de afgelopen jaren. Er wordt positief kritischer gekeken naar wel of niet inzetten indicatie en tijdsduur van een indicatie. Hierdoor worden er minder indicaties afgegeven. Jeugdwet ZIN en PGB 2025 (nadeel €244.000) Betreft een nog te betalen bedrag voor de Jeugdwet welke gebaseerd is op de productieverantwoordingen vanuit de jeugdzorgaanbieders.
44
Beknopte jaarstukken 2025
Jeugdhulp met verblijf regionaal Middelen Bedragen x € 1.000
Programmaonderdeel Jeugdhulp met verblijf regionaal Jeugdhulp met verblijf regionaal Saldo
Baten / lasten Baten Lasten
Begroot primitief -0 -1.258 -1.258
Begroot na wijziging -0 -2.749 -2.749
Jaarrekening
Verschil
-0 -2.587 -2.587
0 162 162
Baten Verschil is < € 35.000 geen toelichting nodig.
Lasten Jeugdhulp met verblijf regionaal (voordeel €162.000) Op basis van landelijke trends en de ontwikkelingen in Ommen is er bij de najaarsnota 2025 een structurele ophoging van het budget opgenomen. De toename is bij de jaarrekening nog niet terug te zien en dit is een trendbreuk ten opzichte van de afgelopen jaren. Er wordt positief kritischer gekeken naar wel of niet inzetten indicatie en tijdsduur van een indicatie. Hierdoor worden er minder indicaties afgegeven.
PGB WMO Middelen Bedragen x € 1.000
Programmaonderdeel PGB WMO Saldo
Baten / lasten Lasten
Begroot primitief -114 -114
Begroot na wijziging -150 -150
Jaarrekening
Verschil
-281 -281
-131 -131
Baten Verschil is < € 35.000 geen toelichting nodig.
Lasten PGB WMO (nadeel €130.000) Er zijn meer verzoeken voor inzet PGB WMO dan begroot. De inwoner heeft een keuzevrijheid om te kiezen voor Zorg in Natura en PGB.
45
Beknopte jaarstukken 2025
PGB Jeugd Middelen Bedragen x € 1.000
Programmaonderdeel PGB Jeugd Saldo
Baten / lasten Lasten
Begroot primitief -213 -213
Begroot na wijziging -267 -267
Jaarrekening
Verschil
-268 -268
-1 -1
Begroot primitief 239 -39 200
Begroot na wijziging 349 -25 324
Jaarrekening
Verschil
1.083 -12 1.071
734 13 747
Baten Verschil is < € 35.000 geen toelichting nodig.
Lasten Verschil is < € 35.000 geen toelichting nodig.
Beschermd wonen (WMO) Middelen Bedragen x € 1.000
Programmaonderdeel Beschermd wonen (WMO) Beschermd wonen (WMO) Saldo
Baten / lasten Baten Lasten
Baten Beschermd Wonen WMO (voordeel €734.000) Minder inwoners in beschermd wonen is een nadeel van €244.000. Op basis van de eindafrekening Beschermd wonen 2025 vanuit de Regio Zwolle ontvangen we nog een bedrag van €978.000 wat tot het voordeel leidt.
Lasten Verschil is < € 35.000 geen toelichting nodig.
46
Beknopte jaarstukken 2025
Maatsch. en vrouwenopvang (WMO) Middelen Bedragen x € 1.000
Programmaonderdeel Maatsch. en vrouwenopvang (WMO) Saldo
Baten / lasten Lasten
Begroot primitief -0
Begroot na wijziging -0
Jaarrekening
Verschil
-41
-41
-0
-0
-41
-41
Baten Verschil is < € 35.000 geen toelichting nodig.
Lasten Maatschappelijke vrouwenopvang (WMO) (nadeel €41.000) Voor maatschappelijke Vrouwenopvang is een betaling geweest van €41.000. Regionaal ontvangen we Decentralisatie Uitkering Vrouwenopvang (DUVO)-middelen van het Rijk. Deze DUVO-middelen zijn niet dekken voor de totale regionale begroting. Hierdoor is er besloten dat de 11 gemeenten het resterende bedrag verdelen en bekostigen.
Jeugdbescherming Middelen Bedragen x € 1.000
Programmaonderdeel Jeugdbescherming Jeugdbescherming Saldo
Baten / lasten Baten Lasten
Begroot primitief -0 -280 -280
Begroot na wijziging -0 -292 -292
Jaarrekening
Verschil
-0 -300 -300
0 -8 -8
Baten Verschil is < € 35.000 geen toelichting nodig.
Lasten Verschil is < € 35.000 geen toelichting nodig.
47
Beknopte jaarstukken 2025
Jeugdreclassering Middelen Bedragen x € 1.000
Programmaonderdeel Jeugdreclassering Jeugdreclassering Saldo
Baten / lasten Baten Lasten
Begroot primitief -0 -19 -19
Begroot na wijziging -0 -37 -37
Jaarrekening
Verschil
-0 -43 -43
0 -6 -6
Begroot primitief -0 -1.001 -1.001
Begroot na wijziging -0 -967 -967
Jaarrekening
Verschil
287 -1.298 -1.011
287 -331 -43
Baten Verschil is < € 35.000 geen toelichting nodig.
Lasten Verschil is < € 35.000 geen toelichting nodig.
Volksgezondheid Middelen Bedragen x € 1.000
Programmaonderdeel Volksgezondheid Volksgezondheid Saldo
Baten / lasten Baten Lasten
Baten Volksgezondheid (voordeel €280.000) Voor de Brede SPUK - H30 regeling is in 2025 een bijdrage ontvangen van €323.000 wat een voordeel oplevert. Echter is op dezelfde regeling voor 2024 een eindafrekening geweest van €43.000 en dat is een nadeel.
Lasten Volksgezondheid (nadeel €330.000) De overschrijding wordt veroorzaakt door een aantal incidentele uitgaven, zoals bijvoorbeeld het opstellen van een plan van aanpak voor een dementievriendelijke gemeente. Voorheen werden dergelijke projectkosten gefinancierd vanuit de incidentele middelen van de transformatieagenda sociaal domein.
48
Beknopte jaarstukken 2025
1.2 Paragrafen 1.2.1 Lokale heffingen Lokale lastendruk Onder de woonlasten verstaan we het gemiddelde bedrag dat een meerpersoonshuishouden in de gemeente Ommen betaalt aan OZB, riool- en afvalstoffenheffing. Over het belastingjaar 2025 is dat volgens het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO) in de gemeente Ommen een bedrag van € 843 (daarmee staat gemeente Ommen op nummer 14 op de landelijke ranglijst). Het landelijke gemiddelde is een bedrag van € 1.063. In de Provincie Overijssel is het gemiddeld € 975,- (Bron: Coelo, De Atlas lokale lasten 2025). Overijsselse gemeenten Steenwijkerland Kampen Ommen Zwolle Dalfsen Zwartewaterland Hardenberg Raalte Staphorst Hellendoorn Twenterand Olst-Wijhe
Woonlasten per huishouden (bedrag x € 1) 814 865 *) 843 920 936 933 887 922 912 1.007 990 1.091
Landelijke rangorde 10 25 14 56 67 64 33 58 51 139 117 225
*) COELO werkt met aannames over de aangeboden hoeveelheid afval. Dit doen zij om de verschillende gemeenten goed met elkaar te kunnen vergelijken. In Ommen blijken de cijfers echter te verschillen met de gedane aannames door COELO. In 2024 betalen huishoudens aan vastrecht € 172. Daarbij komen de kosten per aanbieding van restafval. In Ommen ligt het aantal aanbiedingen bij de verzamelcontainer op gemiddeld 18 aanbiedingen. Dit resulteert in een totale gemiddelde aanslag afvalstoffenheffing van € 204,40 (172 + 32,40) in plaats van de € 224 die COELO rekent. De gemiddelde woonlasten bedragen in 2025 in de gemeente Ommen voor een woning met een gemiddelde WOZ-waarde van € 460.000 (bron: COELO) en 19 aanbiedingen bij de verzamelcontainer:
Onroerende-zaakbelastingen Afvalstoffenheffing (vastrecht en variabel) Rioolheffing Totale gemiddelde aanslag 2025
Tarief 2025 € 374 €230 € 237 € 841
Op basis hiervan zou Ommen in 2025 in de landelijke lijst op plaats 19 komen (in plaats van 26). Natuurlijk kan het zo zijn dat bij de gemeenten die het diftar systeem ook gebruiken, ook een correctie doorgevoerd zou moeten worden. Hier hebben wij alleen geen zicht op.
49
Beknopte jaarstukken 2025 Ontwikkeling 2025 Cijfers zijn een momentopname. Om de ontwikkeling in de tarieven en het landelijk beeld te laten zien, geven wij hieronder een vergelijkend overzicht van de COELO cijfers over 2024 en 2025:
Gemeenten (bedragen x € 1) Gemiddeld Nederland Gemiddeld Overijssel Ommen
2024 Woonlasten per huishouden 994
Positie landelijke rangorde
934 831
2025 Woonlasten per huishouden 1.053
Positie landelijke rangorde
975 26
843
14
Een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid Voor inwoners die niet in staat zijn bepaalde gemeentelijke belastingen te betalen, is kwijtschelding mogelijk. Dit was in 2025 mogelijk voor de afvalstoffenheffing, de rioolheffing en de onroerendezaakbelasting. Of kwijtschelding wordt verleend hangt af van de betalingscapaciteit van belastingplichtigen. Bij de bepaling daarvan wordt rekening gehouden met 100% van de kosten van levensonderhoud zoals opgenomen in de landelijke richtlijnen voor het kwijtscheldingsbeleid. Dit om ruimhartige kwijtschelding te kunnen verlenen. In 2025 zijn er 188 (volledige) toegekende kwijtscheldings-verzoeken ontvangen.
50
Beknopte jaarstukken 2025
1.2.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inventarisatie risico's Hieronder volgt een vergelijkend overzicht van de risico's die zijn geïnventariseerd en gekwantificeerd in de begroting 2025, de begroting 2026 en nu in de jaarrekening 2025. Risico's (x € 1.000) Grondexploitatie Sociaal Domein Inflatie (stijgend) Samenwerkingsverbanden Algemene uitkering (gemeentefonds) Personeel en CAO Renterisico Informatiebeveiliging, AI en datalekken Overige risico's Totaal
Begroting 2025 405 1.460 1.000 400 880 360 320 0
Begroting 2026 562 500 1.000 400 920 360 350 0
Jaarrekening 2025 492 500 1.000 400 920 360 350 0
0 4.825
305 4.397
305 4.327
Beoordeling weerstandsvermogen Ratio risico's versus algemene reserve. De som van de gekwantificeerde risico's bedraagt € 4,3 miljoen. De vrij beschikbare reserves per 31 december 2025 (inclusief het resultaat 2025) bedragen € 23,7 mln (exclusief de reserve dekking kapitaallasten). Weerstandsvermogen (bedragen x € 1.000) Beschikbare capaciteit per 31 december *) Benodigde capaciteit Ratio weerstandsvermogen
Realisatie 2024 20,4 5,1 4,0
Begroting 2025 35,9 4,8 7,4
Realisatie2025 23,7 4,3 5,5
*) Vanaf 2024 exclusief reserve dekking kapitaallasten van € 13,2 miljoen. Beoordeling weerstandsvermogen. Het is van belang te weten of er sprake is van een toereikend weerstandsvermogen. Als het risicoprofiel bekend is kan een relatie worden gelegd tussen de financieel gekwantificeerde risico’s en de daarbij benodigde weerstandscapaciteit en de beschikbare (vrije) weerstandscapaciteit. De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risicosimulatie voortvloeit, kan worden afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt het weerstandsvermogen. Ratio weerstandsvermogen = Beschikbare weerstandscapaciteit / Benodigde weerstandscapaciteit
51
Beknopte jaarstukken 2025 Om het weerstandsvermogen te kunnen beoordelen moet worden vastgesteld welke ratio de gemeente nastreeft. Daarvoor wordt gebruik gemaakt van onderstaande waarderingstabel. Waarderingscijfer A B C D E F
Ratio weerstandsvermogen 2,0 < x 1,4 < x < 2,0 1,0 < x < 1,4 0,8 < x < 1,0 0,6 < x < 0,8 x < 0,6
Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende
De gemeente Ommen kiest ervoor om een minimale financiële buffer aan te houden met het waarderingscijfer C, dat overeenkomt met 'Voldoende'. De hiervoor voor Ommen berekende score van 5,5 kwalificeert als uitstekend. Verder merken wij op dat dit kengetal, één indicator is voor de robuustheid van de gemeentefinanciën.
Kengetallen DEPLA Door de commissie DEPLA is een aantal indicatoren ontwikkeld, die de raad kunnen helpen in het verkrijgen van inzicht in de gemeentefinanciën, namelijk: • • • • •
de netto schuldquote inclusief de quote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen solvabiliteitsratio kengetal grondexploitatie structurele exploitatieruimte belastingcapaciteit.
Voor onze gemeente is het beeld als volgt: Kengetallen Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte Grondexploitatie Belastingcapaciteit
Jaarverslag 2024 9% 7%
Begroting 2025 12% 11%
Jaarverslag 2025 9% 7%
43% 3%
54% 5%
50% 14%
-0,5% 80%
-3% 85%
4% 80%
Hieronder treft u voor de jaarrekening 2025 per genoemd kengetal een uitleg aan. 1. Netto schuldquote (gecorrigeerd) De netto schuldquote geeft de verhouding weer tussen het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. In het verlengde hiervan kennen we ook de zogenoemde “Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen”. Bij deze specifieke quote wordt er gekeken naar het effect van door de gemeente verstrekte leningen op de schuldenlast van de gemeente.
52
Beknopte jaarstukken 2025 2. Solvabiliteitsratio De mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Dit wordt uitgedrukt in het percentage Eigen Vermogen ten opzichte van het balanstotaal. In het bedrijfsleven is dit een veelgebruikte ratio en daar wordt een minimum norm gehanteerd tussen 25% en 40% voor een solvabele vermogenspositie. 3. Structurele exploitatie ruimte Om een flexibele begroting te kunnen bewerkstelligen is het zinvol de structurele baten hoger te laten zijn dan de structurele lasten. De structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van de structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves gedeeld door de totale baten en uitgedrukt in een percentage. 4. Kengetal grondexploitatie De boekwaarde van de voorraden grond zijn van belang, want deze waarden moeten meerjarig worden terugverdiend bij de verkoop. De ratio wordt berekend door de niet in exploitatie genomen gronden op te tellen bij de bouwgrond in exploitatie. Vervolgens wordt dit totaalbedrag gedeeld door de totale baten van de programmabegroting of jaarrekening. 5. Belastingcapaciteit De ruimte die een gemeente heeft om zijn belastingen te verhogen wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten. Het Coelo publiceert jaarlijks deze gegevens.
53
Beknopte jaarstukken 2025
1.2.3 Financiering In de ‘Financiële verordening’ staan de uitgangspunten en doelstellingen voor het treasurybeleid vermeld. De uitvoering van het treasurybeleid komt in de financieringsparagraaf in de begroting en jaarrekening aan de orde. In het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) is vastgelegd, welke informatie in de financieringsparagraaf in ieder geval moet worden opgenomen. Het gaat daarbij om de beleidsvoornemens die belangrijk zijn voor het risicobeheer van de financieringsportefeuille. Voor het risicobeheer voeren we als gemeente Ommen een prudent beleid.
Leningenportefeuille In onderstaand overzicht worden de mutaties van de leningenportefeuille voor het jaar 2025 weergegeven. Mutaties in leningenportefeuille (bedragen x € 1.000) Stand per 1 januari Nieuwe leningen Reguliere aflossing Vervroegde aflossing Stand per 31 december
Begroting 2025
Realisatie 2025
20.416 1.835 18.581
21.296 2.715 18.581
Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet is een wettelijke limiet en bedraagt de maximale omvang van de kortgeldpositie in enig jaar. Voor 2025 was de kasgeldlimiet berekend op € 5.718.000 (8,5% van de begrote lasten ad. € 67.275.000). Wanneer de gemiddelde liquiditeitspositie van 3 achtereenvolgende kwartalen de kasgeldlimiet overschrijdt, moet de gemeente de 3 kwartaalrapportages sturen naar de toezichthouder, als het kan zo snel mogelijk voor 3e overschrijding, met daarbij een plan om weer te voldoen aan de kasgeldlimiet. Hiervan is in 2025 geen sprake geweest.
Renterisicobeheer Renterisico is het gevaar van ongewenste veranderingen van de (financiële) resultaten van de gemeente door rentewijzigingen. Voor de beheersing van de renterisico’s gelden twee concrete richtlijnen, namelijk de kasgeldlimiet en de renterisiconorm.
Renterisiconorm Met deze norm wordt tot uitdrukking gebracht tot welk bedrag de gemeente renterisico’s mag lopen. Renterisico’s kunnen voortvloeien uit de noodzaak om bijvoorbeeld leningen af te lossen. De renterisiconorm is 20% van het begrotingstotaal en bedraagt € 13.455.000 (20% van € 67.275.000). In 2025 is de rente risiconorm niet overschreden.
54
Beknopte jaarstukken 2025
1.2.4 Grondbeleid Meerjarenperspectief (MJP) Grondexploitaties In het 4e kwartaal van 2025 is het Meerjarenperspectief Grondexploitatie 2026 (MJP 2026) door de raad vastgesteld. Daarin is een compleet overzicht geboden van de financiële stand van zaken van de Ommense grondexploitaties. Verwachte versus gerealiseerde resultaten van de grondexploitaties In onderstaand overzicht worden de resultaten van de grondexploitatie uit het MJP 2026 vergeleken met het geactualiseerde resultaat in de jaarrekening 2025. In de derde kolom wordt de huidige stand van de voorzieningen weergegeven. De mutaties op de voorzieningen zijn verwerkt in paragraaf 5. Resultaat grondexploitatie 2025 Erve Arrierflier, Ommen Haven Oost, Ommen Meerkoet, Ommen Van Alewijkstraat, Beerzerveld Vinkenbuurt, Ommen Vlierlanden Fase 1+2, Ommen Vlierlanden Fase 3, Ommen Westflank, Ommen De Rotbrink, Ommen Totaal
MJP 2026
Jaarrekening 2025
Voorziening incl. rente
€ 489.000 € -4.140.000 €-31.000 €-91.000
€ 425.000 € -4.306.000 €-44.000 €-86.000
€ -4.306.000 € -44.000 € -86.000
€ 41.000 € 945.000 € 2.323.000 € -3.176.000 € 283.000 € -3.357.000
€ 77.000 € 453.000 € 2.348.000 € -3.343.000 € 283.000 € -4.193.000
€ -3.343.000 € -7.779.000
Tussentijdse winstneming op basis van de POC-methodiek Op grond van het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording) zijn tussentijdse winstnemingen uit grondexploitaties te effectueren via de POC-methodiek. POC staat voor Percentage of Completion. De methode houdt concreet in dat tussentijdse winsten uit grondexploitaties te nemen zijn naar rato van de voortgang van gerealiseerde kosten en opbrengsten ten opzichte van de totaalramingen. Bijvoorbeeld: wanneer 25% van de geraamde kosten, en 25% van de geraamde opbrengsten van een grondexploitatie zijn gerealiseerd, dient tot 25% * 25% is 6,25% van het geprognosticeerde NCWeindsaldo als tussentijdse winst uit het complex worden gehaald. In 2025 is op basis van de POC-methodiek een tussentijdse winstneming berekend van in totaal €621.000, gespecificeerd als volgt: Tussentijdse winstneming over 2025 op basis van POC-methodiek De Vlierlanden Fase 1+2, Ommen De Rotbrink, Ommen Totaal
€ 628.000 € -7.000 € 621.000
Zoals te zien is er sprake van een beperkte negatieve winstneming voor De Rotbrink. De heeft als oorzaak dat er in 2025 geen verkopen hebben plaatsgevonden, maar er wel kosten zijn gemaakt.
55
Beknopte jaarstukken 2025 Bij verkoop van gronden zal er voor Rotbrink naar verwachting nog enige tussentijdse winstneming worden verwacht. De becijferde tussentijdse winstnemingen worden toegevoegd aan de Algemene Reserve. Verloop boekwaarde Onderstaand het vergelijk tussen het verloop van 2024 en 2025. Deze tabel laat zien dat de grondexploitaties stappen maken. De boekwaarde per 31-12-2025 loopt verder op met € 5,2 mln. ten opzichte van vorig jaar. De te realiseren kosten nemen toe met € 14,7 mln. en de te realiseren opbrengsten nemen eveneens toe met € 21,2 mln. Hoofdzakelijk vanwege het openen van de grondexploitatie Vlierlanden Fase 3. Het resultaat op eindwaarde en NCW verbeterd met respectievelijk € 1,3 mln. en € 1,0 mln. Totaal resultaat per grondexploitatie Bruto boekwaarde Nog te maken kosten Nog te ontvangen bijdragen Nog te realiseren opbrengsten Resultaat op eindwaarde NCW resultaat 31 december
Werkelijk 2024 Werkelijk 2025 € -5.542.000 € -10.696.000 € -8.213.000 € -22.945.000 € 8.390.000 € 29.567.000 € -5.365.000 € -4.074.000 € -5.226.000 € -4.193.000
Verschil € -5.154.000 € -14.732.000 € 21.177.000 € 1.291.000 € 1.033.000
Voorzieningen en weerstandsvermogen In onderstaand overzicht wordt de stand van de voorzieningen weergegeven. Verloop voorzieningen 2025 Haven Oost, Ommen Meerkoet, Ommen Van Alewijkstraat, Beerzerveld Westflank, Ommen Totaal verloop
1-1-2025 € 3.247.000 € 130.000
MJP 2026 € 893.000 € 31.000 € -39.000
Jaarrekening 2025 € 166.000 € 13.000 € -5.000
31-12-2025 € 4.306.000 € 44.000 € 86.000
€ 3.237.000 € 6.614.000
€ -61.000 € 824.000
€ 167.000 € 341.000
€ 3.343.000 € 7.779.000
In het MJP 2026 is een risicoanalyse van de grondexploitaties uitgevoerd. De benodigde totale risicoreserve is berekend op een bedrag van € 492.000 en heeft alleen betrekking op Haven Oost en Van Alewijkstraat. Deze risicoreserve neemt met € 70.000 af bij de geactualiseerde grondexploitaties. Voor de overige grondexploitaties geldt dat de risico’s kunnen worden opgevangen binnen het grondexploitatieresultaat of dat deze minimaal zijn, omdat het project nagenoeg is afgerond. Benodigde risicoreserve per grondexploitatie Haven Oost, Ommen Meerkoet, Ommen Van Alewijkstraat, Beerzerveld Totaal
MJP 2026 € -420.000 € -40.000 € -102.000 € -562.000
Jaarrekening 2025 € -384.000 € -24.000 € -84.000 € -492.000
Het benodigde weerstandsvermogen voor de grondexploitaties maakt integraal onderdeel uit van de Algemene Reserve. Het is hierbij gewenst de risico’s uit de grondexploitatie afzonderlijke inzichtelijk te houden en te onderkennen. Ook moet in de Algemene Reserve op een adequate wijze deze risico’s worden afgedekt.
56
Beknopte jaarstukken 2025
1.2.5 Kapitaalgoederen Wegen, straten en pleinen Elke drie jaar wordt het beheerplan wegen geactualiseerd voor onderhoud aan het wegennetwerk in onze gemeente. Het huidige kader staat beschreven in de nota meerjarig-onderhoudsprogramma wegen 2023-2025. Alle geprogrammeerde uitvoeringswerkzaamheden voor 2025 zijn uitgevoerd. Er is in 2025 een nieuwe weginspectie uitgevoerd waar de nieuwe onderhoudsprogrammering 2026-2028 op gebaseerd is. Bermversteviging Het programma 2025 is uitgevoerd. Alleen bij de Oude Hammerweg wordt in Q1 2026 het resterende deel bermversteviging nog aangebracht. In de onderhoudsprogrammering voor 2026 maakt het toevoegen en vervangen van bermversteviging bij bestaande wegen een onderdeel uit van de werkzaamheden. Voor het beheer van delen van bermen in het buitengebied neemt het aantal maaiconvenanten tussen lokale werkgroepen en Plaatselijke Belangen in aantal toe, er is potentie aanwezig om dit in aantal verder uit te breiden. Noodzakelijk hiervoor is actieve communicatie. Met deelnemers is de Pilot 'berm zoekt boer' opgestart waarbij schoon en onverdacht maaisel afkomstig uit de bermen in het buitengebied onder de deelnemers en de initiatiefnemers van de maaiconvenanten wordt afgezet onder voorwaarden in de Overijsselse Standaard verwoord. Er is potentie aanwezig om het aantal deelnemers in aantal verder uit te breiden.
Noodzakelijk hiervoor is actieve communicatie.
Openbare verlichting In 2025 zijn we gestart met het verbeteren van het proces om (aanrijd)schades op de lichtmasten te kunnen verhalen. Wij verwachten in 2026 hiervan de vruchten te plukken.
Civiele kunstwerken De geprogrammeerde werkzaamheden in 2025 zijn uitgevoerd. Een nieuwe inspectie van de kunstwerken is voorbereid en zal in Q1 2026 worden uitgevoerd. Op basis van de nieuwe inspectie kan het onderhoudsprogramma 2026-2028 worden opgesteld.
Riolering en water In 2025 is een knelpuntenanalyse vrijverval riolering uitgevoerd, hierbij zijn een aantal knelpunten aan het licht gekomen die overeenkomen met de meldingen van bewoners. Het knelpunt in Beerzerveld wordt in 2026 aangepakt om toekomstige problemen te voorkomen.
57
Beknopte jaarstukken 2025
Groen en bossen Openbaar groen Het openbaar groen is onderhouden op een gemiddeld niveau B, in de centra op niveau A volgens de beeldsystematiek van het CROW. Er is een steekproef uitgevoerd waarbij het onderhoudsbeeld en de technische staat van de beplantingsvakken is gemeten. Uit deze steekproef blijkt dat de kwaliteit voldoet aan de gestelde eisen. Op een aantal plekken waar de technische staat niet meer voldeed, is deze door middel van groenrenovatie hersteld. Bossen De subsidie voor het niet- chemisch bestrijden van de reuzenberenklauw op het voormalig depot aan de Grensweg in boscomplex Ommerbos loopt tot 7 september 2027 door. Bestrijding blijft noodzakelijk om kapitaalsvernietiging te voorkomen, nieuwe aanplant als natuurlijke bestrijding helpt hierbij. In jaar 2025 dient een nieuwe aanvraag voor het verkrijgen van SNL/Subsidie Natuur en Landschap te worden ingediend.
Gemeentelijke gebouwen In 2025 is het Beleidskader Vastgoed en de toepassing daarvan op de vastgoedportefeuille van de gemeente Ommen vastgesteld. Gelijktijdig zijn, mede op basis van twee aangenomen moties, de huisvestingsonderzoeken naar de toekomst van het gemeentehuis en Het Laar betrokken en besproken. Dit heeft geleid tot twee aanvullende onderzoeksopdrachten, die in 2025 zijn gestart. In 2025 is het groot onderhoud aan molen Den Oordt vertraagd, doordat de restauratiewerkzaamheden stil zijn komen te liggen, vanwege onvoldoende financiën bij de Stichting Ommer Molens (SOM). Het wieksysteem van molen De Lelie is in 2025 afgekeurd en vervanging staat gepland in 2026. De molens vragen naar verhouding meer inzet en expertise dan de andere type vastgoed. De WKO-installatie in het DOEK functioneert niet naar behoren. Hoewel de bronnen zijn hersteld, zijn er problemen in de regeltechniek. Ook is de bron onvoldoende geladen waardoor nu een back up warmtepomp is geplaatst. De renovatie van het gemeentehuis is uitgesteld. In 2025 heeft dit ertoe geleidt dat cv-ketels, brandmeldinstallatie en toegangs-/alarminstallatie vervangen moesten worden. Ook ten aanzien van het koeling systeem zijn er de nodige zorgen. Het oorspronkelijk beschikbaar gesteld renovatiekrediet wordt voor dergelijke uitgaven ingezet.
Het herstel van de zonthermie bij de Carrousel is in 2025 nog niet gelukt om op te lossen. Er is wel budget beschikbaar gesteld. De verwachting is dat het in 2026 wel opgelost gaat worden. Daarnaast lopen er aansprakelijkheidstellingen richting partijen die betrokken waren bij de aanleg in 2019. In 2026 wordt het meerjarenonderhoudsprogramma geactualiseerd op basis van nieuwe inspecties.
58
Beknopte jaarstukken 2025
Verkeer en mobiliteit Om een goed en beter beeld te krijgen is er in 2025 een Telplan uitgevoerd, in het kader van verkeersmonitoring. Op veel plekken zijn de aantallen verkeer geteld, is de samenstelling in beeld gebracht en zijn de snelheden gemeten. De gegevens worden gebruikt om Ommen veiliger te kunnen maken, én om het verkeersmodel (verkeersprognose 2040) te calibreren. In samenwerking met het Rijk, de Provincie en de buurgemeenten wordt overlegd hoe de verkeersveiligheid ook regionaal verbeterd kan worden, het SPV speelt hierbij een belangrijke rol. Bereikbaarheid Bij de ontwikkelingen en uit-/inbreidingen in Ommen speelt de bereikbaarheid voor alle modaliteiten een belangrijke rol. De plannen worden hierop getoetst en aan de voorkant worden kaders hiervoor meegegeven. Er is sprake van actief verkeersmanagement door verkeersplannen en omleidingen te toetsen en af te stemmen, zowel voor wegopbrekingen als (grote) evenementen alsook het beoordelen van exceptionele transporten. Naast de lokale planning wordt er ook regionaal afgestemd om het wegennet zo vlot en zo veilig mogelijk te laten doorstromen. In het kader van duurzame mobiliteit zijn er 8 nieuwe locaties aangewezen voor de plaatsing van openbare laadpalen, en zijn er voorbereidingen opgestart voor nog 10 nieuwe locaties (in 2026 definitief aan te wijzen).
59
Beknopte jaarstukken 2025
1.2.6 Bedrijfsvoering Dienstverlening In 2025 zijn we gestart met nieuwe dienstverleners. Daarbij lag de nadruk op het versterken van de dienstverlening aan inwoners. Daarnaast is een centraal meldpunt ingericht voor meldingen in de buitenruimte. Externe dienstverleners werken volgens de door ons vastgestelde servicenormen. We blijven onze werkprocessen en communicatie via alle kanalen verbeteren. Daarbij zorgen we voor goede afstemming met samenwerkingspartners die namens de gemeente werkzaamheden uitvoeren. Organisatieontwikkeling In 2025 lag de nadruk van de organisatieontwikkeling op de samenwerking met nieuwe uitvoerende partijen. Ondanks een goede voorbereiding vraagt de praktische inrichting van de samenwerking in de dagelijkse praktijk veel inzet en tijd. Hierdoor is minder aandacht besteed aan de verdere ontwikkeling van de eigen kernorganisatie. Een aantal trainingen en opleidingen is daarom uitgesteld. Een belangrijk aandachtspunt binnen de organisatieontwikkeling blijft het versterken van de dienstverlening in brede zin. Functies die door één medewerker worden vervuld blijven kwetsbaar, zowel voor de uitvoering van taken als voor de verdere ontwikkeling van de organisatie. Door het vertrek van een medewerker en het uitvallen van opvolgende vervangers lag bijvoorbeeld binnen het taakveld financiën de prioriteit bij het realiseren van de P&C-cyclus.
Hierdoor is de verdere doorontwikkeling van de P&C-cyclus tijdelijk naar de achtergrond geschoven. Personeel De praktijk laat zien dat Ommen een aantrekkelijke werkgever is. Het ziekteverzuim bedroeg in 2025 ruim 3%. Binnen een kleine organisatie kan het ziekteverzuim relatief sterk fluctueren, vooral wanneer sprake is van langdurig zieke medewerkers. De organisatie kent een evenwichtige opbouw van leeftijdscohorten: Leeftijdscohorten 20 - 30 jaar 30 - 40 jaar 40 - 50 jaar 50 - 60 jaar 60 - 70 jaar
Percentage 13% 27% 23% 21% 16%
De beleidsvacatures die tot 1 januari 2025 vanuit Hardenberg (dienst Openbaar Gebied) werden ingevuld, zijn in 2025 succesvol vervuld. Daarnaast is in 2025 gestart met de werving voor een ondernemingsraad. Dit heeft geleid tot voldoende kandidaten, waardoor vanaf begin 2026 een ondernemingsraad actief zal zijn.
60
Beknopte jaarstukken 2025 Inkoop en aanbesteding Wij werken samen met het shared service center ONS (SSC-ONS) voor complexe inkoop en aanbestedingen. Dat is onderdeel van onze deelname aan de WGR. Kleine aanbestedingen doen we soms zelf. In 2024 zijn ook nog een aantal aanbestedingen uitgevoerd door de gemeente Hardenberg voor zaken die binnen de dienstverleningsovereenkomst vallen. In totaal hebben we veel aanbestedingsprocedures doorlopen, ook door de overstap naar nieuwe uitvoeringspartners en de voorbereiding op het overgangsjaar 2025. Dit procedures in cijfers: Procedure Europese aanbesteding Meervoudig onderhands Enkelvoudig onderhands Gemeenschappelijke regeling0
Aantal 11 1 4 -
Financiën In 2025 heeft de organisatie als gevolg van personele wisselingen de prioriteit moeten leggen bij het tijdig realiseren van de benodigde P&C-producten. Hierdoor is de beoogde doorontwikkeling van de P&C-cyclus in dat jaar niet gerealiseerd. Een aanvullende factor was dat de begroting 2025 nog niet volledig kon worden gebaseerd op de nieuwe contractpartners waarmee vanaf 2025 wordt samengewerkt. Een deel van deze wijzigingen heeft bovendien gedurende het jaar plaatsgevonden, waardoor bijstellingen noodzakelijk waren. Ondanks deze omstandigheden heeft de gemeente voor 2025 opnieuw een positieve beoordeling ontvangen in het kader van het Interbestuurlijk Toezicht (IBT). Interbestuurlijk toezicht (IBT) In 2025 heeft het college van Gedeputeerde Staten van Overijssel de totaalbeelden voor alle gemeenten vastgesteld. Ommen heeft op het totaalbeeld ‘groen’ gekregen, maar dat geldt niet voor alle afzonderlijke domeinen. Het domein archief krijgt naar alle waarschijnlijkheid het oordeel oranje. We verwachten dat we met een goed plan van aanpak en de benodigde inzet we de groene status in 2026 weer kunnen krijgen. Werkzaamheden uitbesteed of in samenwerking Vanaf 1 januari 2025 worden allen werkzaamheden uitgevoerd overeenkomstig ons model. Een (beperkt) deel van deze werkzaamheden is intern gehouden: Partij ONS
GBLT ODIJ Gemeente Twenterand Rova SWECO SDO
Taken ICT PSA Inkoop Belastingen Bouwen Publiekszaken
Contractvorm WGR
Loopt tot Onbepaalde tijd
WGR WGR DVO
Onbepaalde tijd Onbepaalde tijd Onbepaalde tijd
Groen Assestmanagement Uitvoering SD
Overheids NV DVO DVO
Onbepaalde tijd 2030 2029 + verlenging met
61
Beknopte jaarstukken 2025 Partij
Taken
Contractvorm
Loopt tot 2 x 1 jaar
Collectie Overijssel SBB
Fysiek archief Bosbeheer
WGR SOK
Vrieling EFK BAG specialist Docfactory Docuwork
Verzekeringen Fiscaliteit BAG beheer Archief Post
DVO DVO DVO DVO of raamovk Raamovereenkomst
Onbepaalde tijd 2030 1ste verlenging tot 2035 2e verlenging 2027 2027 2031 2027 2027 + optie 2x 1 jaar
Frauderisicoanalyse In 2024 is er een frauderisicoanalyse vastgesteld door het college. Met de frauderisicoanalyse wordt invulling aan het (verder) optimaliseren van het integrale (fraude)risicomanagement. In 2025 zijn er geen fraudegevallen geconstateerd. Informatieveiligheid De Informatiebeveiligingsdienst (IBD) ziet voor gemeenten toenemende bedreigingen. De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) stelt vast dat er een scheefgroei is tussen de digitale dreiging en de weerbaarheid van organisaties. De gremia van de Europese Unie hebben dit ook erkend en hebben daarom tot een vernieuwde beveiligingsrichtlijn besloten: de Network and Information Security Directive 2 (NIS2). In Nederland wordt deze richtlijn geïmplementeerd in de Cyberbeveiligingswet (Cbw). Naar aanleiding van deze nieuwe wet- en regelgeving is de ‘oude’ Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO), aangescherpt tot de BIO2 (normenkader voor informatieveiligheid) met hierin eisen vanuit de Cbw en de ISO 27001. De belangrijkste pijler hierin is het ‘risicobeheer’. Gemeenten moeten risico’s voor informatieveiligheid (hierna: risico’s) inventariseren, evalueren en beheersen door passende maatregelen te nemen. In de BIO2 staan deze maatregelen beschreven. Risicoregister Om risico’s te beheersen is een risicoregister opgezet.
Hiermee heeft de gemeente Ommen overzicht over de risico’s die de gemeentelijke organisatie loopt. Deze risico’s zijn beoordeeld en worden naar mate van prioriteit behandeld, hoge risico’s eerst. Op basis hiervan worden maatregelen genomen waarna de risico’s worden geëvalueerd. Dit gaat door totdat een risico afdoende is beheerst. Zo worden de meest prangende zaken als eerste opgepakt. Wet- en regelgeving Naast de risico’s heeft de gemeente Ommen verplichtingen uit wet- en regelgeving, de BIO2 en de Cbw. Deze verplichtingen worden op twee manieren opgepakt. Ten eerste loopt dit gelijk op met het beheersen van risico’s. De maatregelen die naar aanleiding hiervan zijn genomen, komen overeen met wat de wet- en regelgeving eist. Met elke maatregel die is genomen, voldoet de gemeente Ommen meer aan de wet- en regelgeving.
62
Beknopte jaarstukken 2025 Ten tweede is er periodiek een analyse uitgevoerd. Hierin is de BIO2 gespiegeld aan de huidige situatie bij de gemeente Ommen. Uit de resultaten valt op te maken in hoeverre er wordt voldaan aan het normenkader en waar er eventueel bijgestuurd moet worden. Jaarplan Er is een jaarplan opgezet voor informatieveiligheid en privacy. Het risicoregister, wet- en regelgeving en casuïstiek uit de alledaagse praktijk zijn input voor dit plan. De functionarissen voor informatieveiligheid en privacy bepalen samen de planning waarna dit wordt besproken met de gemeentesecretaris. Ook wordt jaarlijks aangegeven in hoeverre de planning is gehaald en wat eventueel op het plan van het jaar daarop komt te staan. Overgang naar andere IT-dienstverlener Het afgelopen kalenderjaar stond voor een groot deel in het teken van de overgang van de gemeente Hardenberg naar Share Service center ONS als IT-dienstverlener. Naast de nodige technische migraties hield dit ook in dat voor verschillende processen andere dienstverleners gezocht moesten worden. Om de veiligheid van data te waarborgen is informatieveiligheid vroeg aangehaakt in aanbestedingen en contractvorming. Beveiligingsincidenten In 2025 zijn zestien incidenten aangemeld waarbij sprake was van een inbreuk op de informatiebeveiliging. Deze incidenten zijn allemaal onderzocht en behandeld.
In vier gevallen was er sprake van een inbreuk op persoonsgegevens en was er dus sprake van een datalek. Dit datalek is gemeld bij de Autoriteit Persoonsgegevens (AP). Waar mogelijk zijn ook maatregelen genomen om vergelijkbare nieuwe incidenten te voorkomen. De implementatie van deze maatregelen wordt structureel gevolgd. Evenementenvergunningen Melding klein evenement Er zijn in 2025 21 meldingen gedaan voor een klein evenement. Dit zijn evenementen waarvoor geen vergunning nodig is. Volgens de APV dient de aanvrager een melding 15 dagen werkdagen voor een evenement gemeld te hebben. Evenementenvergunning In 2025 zijn er 50 aanvragen voor een evenementenvergunning voor type A evenementen verleend. Er zijn 23 aanvragen voor evenementenvergunningen voor type B evenementen verleend in 2025. In deze aantallen zitten ook een aantal grote evenementen die plaats vinden op verschillende dagen in het seizoen. Deze worden in één vergunning aangevraagd. Alle vergunningen zijn verleend voordat het evenement is gestart. Wel is bij enkele aanvragen door doorlooptijd van 8 weken (reguliere termijn Algemene wet bestuursrecht) overschreden, aangezien overleg plaatsgevonden heeft met de organisatoren. Alle vergunningen zijn in 2025 gepubliceerd. Verklaring van geen bezwaar Er zijn 12 verklaringen van geen bezwaar afgegeven.
Dit zijn evenementen waarvoor de vergunningplicht in een andere gemeente ligt, maar waarvoor de gemeente Ommen een verklaring van geen bezwaar moet afgeven. Denk aan bijvoorbeeld wielertochten die door de gemeente Ommen rijden. Alle verklaringen zijn afgehandeld voordat het evenement heeft plaatsgevonden.
63
Beknopte jaarstukken 2025 Proces vergunningverlening In 2024 en 2025 zijn avonden georganiseerd met organisatoren over evenementen, hulpdiensten en de gemeente. Tijdens deze avonden zijn gesprekken gevoerd over andere het proces rondom vergunningverlening. Hierbij zijn een aantal verbeterpunten benoemd om het proces te verbeteren. In 2025 is de beleidsregel evenementen Ommen 2025 vastgesteld en ook de wijziging van de Algemene Plaatselijke Verordening met betrekking tot evenementen. De uitkomsten van deze gesprekken zijn hierin verwerkt. Rechtmatigheidsverantwoording Begrotingscriterium Het begrotingscriterium is een criterium van rechtmatigheid dat betrekking heeft op de grenzen van de baten en lasten, in de door de raad geautoriseerde begroting van exploitatie en investeringskredieten en de hiermee samenhangende deelprogramma’s, waarbinnen de financiële beheershandelingen tot stand moeten zijn gekomen. Alle bevindingen die hier op toezien zijn opgenomen in onderstaand overzicht. Vervolgens worden de bevindingen toegelicht vanaf € 35.000 welke niet in de financiële verordening als ‘acceptabel/passend binnen het beleid’ zijn aangemerkt. Naast de toelichting geeft het college eveneens aan welke maatregelen worden genomen om deze fouten in de toekomst te voorkomen. 1.
Rechtmatigheidsbevindingen begrotingscriterium
A.
Overschrijding lasten programma’s: Bestuur Economie Omgevingskwaliteit Samenleving Overschrijding investeringsbudgetten (kredieten) Ongeautoriseerde reservemutaties Overschrijding van baten en/of onderschrijding van lasten, investeringen en baten die niet tijdig tot een begrotingswijziging hebben geleid of niet tijdig aan de raad zijn gemeld Totaal begrotingsonrechtmatigheden
B. C. D.
E.
Bedragen x € 1.000 1.541 3.329 84 -
4.954
Totaal van de begrotingsonrechtmatigheden (van onderdeel 1 en 2) dat past binnen het vooraf vastgestelde beleid en daarmee vooraf als acceptabel is geduid vermelden en verwijzen naar dit vooraf vastgestelde beleid.
4.870
Resterende begrotingsonrechtmatigheden
-
Begrotingscriterium - Overschrijding investeringsbudgetten (kredieten) De totale overschrijding op investeringsbudgetten (kredieten) bedraagt € 84.000. Deze overschrijding betreft het totaal aan geconstateerde fouten op de investeringen, waarbij de individuele kredietoverschrijdingen onder de rapportagegrens van € 35.000 blijven. De totale overschrijding wordt desalniettemin als onrechtmatigheid aangemerkt en bruto opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording.
64
Beknopte jaarstukken 2025 Voorwaardencriterium Het voorwaardencriterium is het criterium van rechtmatigheid, dat betrekking heeft op de eisen die worden gesteld bij de uitvoering van de financiële beheershandelingen. De voorwaarden zijn afkomstig uit diverse wet- en regelgeving, zoals vastgelegd in het normenkader en hebben betrekking op de aspecten recht, hoogte en duur. 2.
Rechtmatigheidsbevindingen voorwaardencriterium
A. B.
Inkopen ten onrechte niet Europees aanbesteed Grondverkoop Totaal rechtmatigheidsfouten voorwaardencriterium
Bedragen x € 1.000 139 31 170
A. Inkopen ten onrechte niet Europees aanbesteed: De financiële rechtmatigheidsfouten zijn ontstaan doordat inkoopdossiers met uitgaven boven de wettelijke aanbestedingsdrempels niet tijdig Europees zijn aanbesteed. Bij alle uitgaven boven de € 1.000 euro is de standaard procedure dat door de budgethouder een inkoopstartformulier wordt ingevuld. Hierdoor wordt de afdeling inkoop van het Shared Service Centrum Ons voorafgaand ingeschakeld en kan een advies uitbrengen over onder andere het type procedure dat dient te worden gevolgd. Daarnaast monitoren we dit halfjaarlijks achteraf door middel van een spendanalyse. Opgemerkt hierbij is dat geconstateerde aanbestedingsfouten vaak een langdurig effect hebben, omdat de onderliggende contracten veelal meerdere jaren betreffen. Uit de controle op de aanbestedingen blijkt verder dat het interne inkoopbeleid, o.a. gebaseerd op gids proportionaliteit, in voldoende mate is nageleefd. Om rechtmatigheidsfouten in het kader van Europese aanbestedingen in de toekomst te voorkomen moeten de kosten met betrekking tot de gemeentepublicaties in 2026 worden aanbesteed. Daarnaast zal de procedure voor inhuur verder worden aangescherpt en zal nagenoeg alle inhuur via Flextender lopen. B. Onjuiste grondverkoop: Er is in 2025 een kavel verkocht waarbij niet het juiste bedrag voor de grond is gehanteerd.
Het proces van facturatie bij grondverkoop is aangescherpt. Voortaan vindt er een verplichte 'vier-ogen-controle' plaats waarbij de berekende prijs expliciet wordt getoetst aan de meest actuele grondprijzenbrief voordat de levering bij de notaris plaatsvindt. Misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O) criterium Het misbruik en oneigenlijk gebruik-criterium is het criterium van rechtmatigheid, dat betrekking heeft op het voorkomen, detecteren en corrigeren van misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsgelden en gemeentelijke eigendommen bij financiële beheershandelingen. Op 7 november 2023 is door het college van burgemeester en wethouders het nieuwe beleid hierop vastgesteld welke in is gegaan per 1 januari 2023. We hebben geen bevindingen met betrekking tot het M&O criterium.
65
Beknopte jaarstukken 2025
1.2.7 Verbonden partijen Een verbonden partij is een publiekrechtelijke of privaatrechtelijk organisatievorm waarin de gemeente zowel een financieel als een bestuurlijk belang heeft. Het bestuurlijk belang in een verbonden partij bestaat uit het kunnen uitoefenen van zeggenschap: de mogelijkheid om op grond van feitelijke of juridische omstandigheden invloed uit te oefenen op de activiteiten van een onderneming. Bij verbonden partijen is de zeggenschap van het college beperkt tot vertegenwoordiging in het bestuur, of tot stemrecht. Van belang hierbij op te merken is dat het doel niet is om bestuurlijk grip te hebben op de verbonden partij, maar om het maatschappelijk belang te realiseren. De gemeente Ommen kent in totaal 15 verbonden partijen, waarvan 9 gemeenschappelijke regelingen, 5 vennootschappen (deelnemingen)en 1 vereniging. Specifieke informatie per verbonden partij is terug te vinden in de nota Verbonden Partijen, zoals vastgesteld in de raad van 11 juli 2019. Overzicht verbonden partijen 2025 Verbonden partij
Openbaar belang / kerntaak
Bijdrage (–) / dividend (+) 2025
Eigen vermogen 31-12-2025
Vreemd vermogen 31-12-2025
Risico-inschatting
Gemeenschappelijke regelingen (9) Veiligheidsregi o IJsselland
Voorkomen en bestrijden van branden, ongevallen, rampen en crises.
€ -1.652.591 € 5.522.775
Beperkt en beheersbaar; € 37.475.033 resultaat verrekend met deelnemers.
Omgevingsdienst IJsselland (ODIJ)
Bijdrage aan een veilige, gezonde en duurzame leefomgeving (VTHtaken).
€ -1.440.924
Beperkt; capaciteit € 9.236.060 en datakwaliteit gemonitord.
GGD IJsselland
Beschermen en bevorderen van de gezondheid van inwoners.
Regionaal Serviceteam Jeugd (RSJ)
Samenwerking bij inkoop van (specialistische) jeugdzorg.
€ -61.234
–
Sociale Recherche IJsselVechtstreek
Bestrijden van socialezekerheidsfraude en handhaving.
€ -37.818
-
GBLT
Heffing en inning van gemeentelijke en waterschapsbelastingen.
66
€ 898.280
€ -926.522 € 4.345.000
€ -315.335 € 3.448.000
€ 11.178.000
Beperkt; tekort naar rato inwoners.
Geen bijzondere € 133.193 risico's; resultaat naar deelnemers.
-
Geen bestuurlijk of financieel risico.
Tijdige oplegging/afdracht; € 4.178.000 gemeente houdt zelf weerstand aan.
Beknopte jaarstukken 2025
Verbonden partij
Openbaar belang / kerntaak
Shared Service Centrum ONS
Bedrijfsvoering: salaris, contracten, administratie en juridisch advies.
Collectie Overijssel
Beheer en ontsluiting van gemeentelijke en rijksarchieven.
EUregio Welvaart en welzijn (Gronau/Ensch in het grensgebied bevorderen. ede)
Bijdrage (–) / dividend (+) 2025
Eigen vermogen 31-12-2025
Vreemd vermogen 31-12-2025
Risico-inschatting
€ -1.454.000 € 4.052.469
Gemeenten verantwoordelijk € 17.570.980 voor eventuele tekorten.
€ -16.000 € 2.727.000
Beperkt; aandeel € 1.326.000 Ommen < 2% van de begroting.
€ -5.519 € 2.676.959
Geen bekende € 55.256.531 risico's voor de gemeente.
Verenigingen en stichtingen Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG)
Belangenbehartiging van alle gemeenten bij andere overheden.
€ -87.048
Beperkt tot de jaarlijkse bijdrage.
n.n.b.
n.n.b.
n.n.b.
Tariefstijging en n.n.b. lagere dividenduitkering.
Beperkt tot € 110,701 aandelenkapitaal; mld zeer kredietwaardig.
Vennootschappen / deelnemingen ROVA Holding N.V.
Doelmatige en milieuverantwoorde uitvoering van afvalbeheertaken.
Bank Nederlandse Gemeenten N.V.
Financiële dienstverlening voor overheden en maatschappelijke instellingen.
€ 169.908 € 4,863 mld
Enexis Holding N.V.
Beheer van het energienetwerk in Noord-, Oost- en Zuid-Nederland.
€ 18.114 € 5,811 mld
Vitens N.V.
Winnen, zuiveren en leveren van drinkwater.
Wadinko N.V.
Stimuleren van bedrijvigheid en werkgelegenheid in de regio.
€ 91.964
€ 7,627 mld
Beperkt tot aandelenkapitaal.
–
€ 0,809 mld
€ 1,846 mld
Beperkt tot aandelenkapitaal.
€ 31.394
€ 86.958.112
€ 10.424.874
Beperkt tot aandelenkapitaal.
67
Beknopte jaarstukken 2025
1.2.8 Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid (Woo) Sinds 1 mei 2022 is de Wet open overheid (Woo) van kracht. De Woo heeft als doel de transparantie van de overheid te vergroten en overheidsinformatie beter vindbaar en toegankelijk te maken voor inwoners en andere belangstellenden. Onderdeel van de wet is het opnemen van een openbaarheidsparagraaf in de begroting en jaarstukken, waarin wordt toegelicht op welke wijze uitvoering wordt gegeven aan de Woo. Volgens de Woo maken wij informatie zowel actief als passief openbaar. Actief Een belangrijk onderdeel van de Woo is de verplichting om informatie actief openbaar te maken. Deze verplichting wordt gefaseerd ingevoerd. Sinds 1 november 2024 zijn bestuursorganen verplicht om de eerste vijf informatiecategorieën (tranche 1) actief openbaar te maken. In 2025 is hier blijvend uitvoering aan gegeven. De betreffende informatiecategorieën worden actief gepubliceerd en zijn vindbaar via de Woo-index: de landelijke voorziening voor het doorzoekbaar maken van overheidsinformatie. Daarnaast is in 2025 verder gewerkt aan de voorbereiding op de volgende tranches van actieve openbaarmaking. De exacte datum van inwerkingtreding van tranche 2 en verder is landelijk nog niet vastgesteld. Desondanks is in 2025 ingezet op het verder professionaliseren van de Woouitvoering.
Zo is de informatiehuishouding van de gemeente nader in kaart gebracht en is gewerkt aan het inzichtelijk maken van informatiestromen, rollen en verantwoordelijkheden binnen de organisatie. Specifiek is aandacht besteed aan meer complexe informatiecategorieën, zoals adviezen, convenanten, onderzoeksrapporten en beschikkingen. Daarbij is onderzocht hoe en waar deze informatie binnen de organisatie wordt gecreëerd en in de toekomst, actief openbaar gemaakt kan worden. Ook is aandacht besteed aan bewustwording binnen de organisatie over de Woo en het belang van een open en transparante overheid. Deze activiteiten krijgen in 2026 een vervolg en vormen een belangrijke basis voor verdere implementatiestappen, waaronder de inrichting van publicatieprocessen en een publicatieplatform. Passief Woo-verzoeken worden behandeld en beoordeeld door de Woo-coördinator, in overleg met de betrokken vakinhoudelijke medewerkers. Daarbij wordt per verzoek beoordeeld welke informatie openbaar kan worden gemaakt en of weigeringsgronden van toepassing zijn. In 2025 zijn 72 Woo-verzoeken ontvangen. Deze verzoeken hadden voornamelijk betrekking op informatie over ontwikkelingen in de directe woon- en leefomgeving van verzoekers.
Vergelijking cijfers met voorgaande jaren, op basis van de Wob en Woo: 2021: 40 verzoeken, 2022: 36 verzoeken, 2023: 52 verzoeken, 2024: 36 verzoeken Ten aanzien van Woo-verzoeken geldt een beslistermijn van vier weken na ontvangst, met de mogelijkheid tot eenmalige verdaging van twee weken. In 2025 is 29 keer gebruikgemaakt van deze verdagingsmogelijkheid. De gemiddelde doorlooptijd van de Woo-verzoeken bedroeg 5,0 weken.
68
Beknopte jaarstukken 2025
2. JAARREKENING
69
Beknopte jaarstukken 2025
2.1 Balans ACTIVA (bedragen x € 1.000)
31-12-2025
31-12-2024
Vaste activa Immateriële vaste activa - Kosten verbonden aan het sluiten van geldleningen en het saldo van agio en disagio
854 854
996
- Kosten van onderzoek en ontwikkeling voor een bepaald actief
-
226
- Bijdragen aan activa in eigendom van derden
-
47
Materiële vaste activa - Investeringen met een economisch nut - Investeringen met een economisch nut, waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan worden geheven - Investeringen in de openbare ruimte met een maatschappelijk nut
1.269
45.650
43.931
30.582 450
34.234 426
14.619
9.271
Financiële vaste activa
2.005
1.957
Kapitaalverstrekkingen aan: - deelnemingen
349
448
- gemeenschappelijke regelingen
15
0
477
477
Leningen aan: - deelnemingen Overige langlopende leningen u/g
1.164
Totaal vaste activa
1032 48.509
47.157
3.498
-408
Vlottende activa Voorraden - Onderhanden werk, waaronder bouwgronden in exploitatie
3.498
Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan 1 jaar - Vorderingen op openbare lichamen - Rekening-courantverhouding met het Rijk
-408 16.406
26.383
7.646
7.215
7.518
17.585
- Rekening-courantverhouding met niet-financiële instellingen
434
-
- Overige vorderingen
808
1.583
Liquide middelen
31
585
- Kassaldi
28
37
- Banksaldi
3
548
Overlopende activa De van de Europese en Nederlandse overheidslichamen nog te ontvangen voorschotbedragen die ontstaan door voorfinanciering op uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel, uitgesplitst naar de nog te ontvangen bedragen van:
5.206
3.633
- het Rijk
56
57
- overige Nederlandse overheidslichamen Overige nog te ontvangen en vooruitbetaalde bedragen die ten laste van volgende begrotingsjaren komen
161
-
4.989
3.576
Totaal vlottende activa
25.140
30.193
Totaal-generaal
73.649
77.350
70
Beknopte jaarstukken 2025 PASSIVA (bedragen x € 1.000)
31-12-2025
31-12-2024
Vaste passiva Eigen vermogen
36.948
33.635
- Algemene reserve
16.477
17.860
- Bestemmingsreserves
13.218
13.218
- Gerealiseerd resultaat
7.253
2.557
Voorzieningen - Voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico's - Voorzieningen voor middelen van derden waarvan de bestemming gebonden is
6.507
5.420
3.964
2.908
2.543
2.512
Vaste schulden met een rentetypische looptijd van 1 jaar of langer
18.581
21.296
- Onderhandse leningen van: - binnenlandse banken en overige financiële instellingen
18.581
Totaal vaste passiva
21.296 62.036
60.351
3.817
8.797
Vlottende passiva Netto vlottende schulden met rente typische looptijd korter dan 1 jaar - Kasgeldleningen
-
-
- Banksaldi