NIET BEHANDELD 05 Jaarstukken 2023 - Bijlage 1 - Jaarstukken 2023

48

Bodemonderzoeken en aanscherpingen bodemeisen Retrospectieve beoordeling belastingdienst (BTW en Bcf) Retrospectieve beoordeling belastingdienst (Vpb) Inbrengwaarde complexen na 2018 (Vpb) Conjunctuur en marktrisico’s Wijzigingen in wet- en regelgeving Onvermijdelijk onderhoud bij huurcontracten TOTAAL

Kans % 30 10 20 30 10 5 50

Impact in € € 2.496.000 € 993.000 € 5.327.000 € 15.342.000 € 25.696.000 € 2.143.000 € 130.000

Risico € 749.000 € 99.000 € 1.065.000 € 4.603.000 € 2.570.000 € 107.000 € 65.000 € 9.258.000

Van deze omvang wordt 15% (vermeerderd met een algemene risicobuffer voor de ondergrens van € 500.000) tot 30% meegenomen bij de bepaling van de omvang van de algemene reserve grondbedrijf omdat de risico’s zich niet allemaal (gelijktijdig) voor zullen doen. Ondergrens Onderhanden werk Risicoparagraaf Risicobuffer Totaal

Omvang 20.452.000 9.258.000

Percentage 1% 15%

Saldo t.b.v. reserve 205.000 1.389.000 500.000 2.093.000

Omvang 20.452.000 9.258.000

Percentage 2% 30%

Saldo t.b.v. reserve 409.000 2.777.000 3.186.000

Bovengrens Onderhanden werk Risicoparagraaf Totaal

Uitgaande van risico’s van in totaal € 3,9 mln. voor het concern en de minimale omvang van het weerstandsvermogen van het grondbedrijf van € 2,1 moet de gemeente minimaal € 12 miljoen beschikbaar hebben in de algemene reserve en de algemene reserve grondexploitatie om te voldoen aan de vastgestelde weerstandsratio. De stand van de algemene reserve grondbedrijf bedroeg ultimo 2023 € 3,3 mln., de algemene reserve voor het concern bedroeg afgerond € 18,8 mln.; samen € 22,1 mln. Daarmee bevindt de algemene reserve van het grondbedrijf zich boven de bovengrens. Bij de jaarrekening draagt de algemene reserve van het grondbedrijf € 1,5 mln. af aan het concern. De algemene reserve van het concern bevindt zich boven de bovengrens. De omvang van deze reserves is dus voldoende voor afdekking van de mogelijke risico’s.

49

Verplichte kengetallen BBV Conform de voorschriften in het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) worden in deze paragraaf een aantal verplichte kengetallen opgenomen. Deze kengetallen maken het gemakkelijker om inzicht te krijgen in de financiële positie van een gemeente en omdat de definities zijn vastgelegd in het BBV, zijn deze ook tussen gemeenten vergelijkbaar. Kengetallen

Rekening 2022

Begroting 2023

Rekening 2023

Netto schuldquote

30%

50%

22%

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

26%

50%

19%

Solvabiliteitsratio

41%

23%

47%

Structurele exploitatieruimte

0%

0%

0%

Grondexploitatie

0%

0%

-2%

Belastingcapaciteit

96%

97%

96%

Toelichting per kengetal uit de BBV:  De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de totale baten (excl. reserves). Het geeft zodoende een indicatie in welke mate de rentelasten en aflossingen op de exploitatie drukken (voorgestelde norm Oldenzaal < 100%);  Bij de netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen wordt de netto schuld gesaldeerd met de verstrekte leningen. Schulden aangegaan om vervolgens leningen te kunnen verstrekken veroorzaken namelijk per saldo geen lasten. In combinatie met de niet gecorrigeerde netto schuldquote wordt duidelijk wat het aandeel is van de verstrekte leningen in de exploitatie. Deze quote is per definitie lager dan de netto schuldquote. Omdat er bij leningen onzekerheid kan bestaan of ze worden terugbetaald, wordt er veelal uitgegaan van de ongecorrigeerde netto schuldquote. Ook de eerdergenoemde uitleg van de gewenste hoogte van de quote heeft betrekking op de niet gecorrigeerde netto schuldquote;  De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan zijn financiële verplichtingen te voldoen.

Het is het verhoudingsgetal tussen het eigen vermogen en het balanstotaal (voorgestelde norm Oldenzaal > 30);  De structurele exploitatieruimte is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte de gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. In dit verband wordt het saldo van de structurele baten en lasten, inclusief structurele mutaties in de reserves, gedeeld door de totale baten (excl. reserves);  De grondexploitatie geeft weer hoe de waarde van de grond zich verhoudt tot de totale baten (excl. reserves). Voor de berekening van dit kengetal wordt de niet in exploitatie genomen grond en de bouwgrond in exploitatie bij elkaar opgeteld en gedeeld door de totale baten (excl. reserves). De boekwaarde van de voorraad grond is van belang omdat deze moet worden terugverdiend bij verkoop;  De belastingcapaciteit geeft inzicht in hoe de belastingdruk van een meerpersoonshuishouden in de gemeente, in enig jaar, zich verhoudt ten opzichte van de landelijk gemiddelde woonlasten in het voorafgaande jaar. Onder de woonlasten worden verstaan: de OZB, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Omdat er vooralsnog geen sprake is van tariefsaanpassingen na de eerste jaarschijf van deze begroting blijft dit kengetal vanaf t+1 ongewijzigd.

50

Onderhoud kapitaalgoederen Algemeen Wij zijn de beheerder van de openbare ruimte en hebben een belangrijke rol in de realisering en instandhouding daarvan. Conform de BBV bevat deze paragraaf de kapitaalgoederen wegen, riolering, water, groen en gebouwen. Het overzicht wordt uitgebreid met civiele kunstwerken, verkeersregelinstallaties, speelvoorzieningen en sportvoorzieningen. Per kapitaalgoed wordt het beleidskader inclusief ambitieniveau aangegeven, hoe het beheer en onderhoud wordt uitgevoerd en wat het onderhouds-niveau is. Tenslotte worden de beschikbare middelen weergegeven. De keuzes, die de komende jaren gemaakt worden om de gemeentelijke begroting evenwichtig te houden, hebben ook gevolgen voor het onderhoud van de openbare ruimte. Er wordt van uitgegaan dat de inzet van middelen in de openbare ruimte zodanig gekozen wordt dat er geen sprake is van kapitaalvernietiging. Wel kan dit inhouden dat, als een onderdeel in de openbare ruimte op termijn in zijn geheel vervangen moet worden, de keuze gemaakt kan worden deze vervanging enige jaren uit te stellen. Het betreffende onderdeel wordt dan gedurende die periode op een lager niveau beheerd en onderhouden, maar zodanig dat in ieder geval de veiligheid gewaarborgd is.

Hierbij kan men bijvoorbeeld denken aan geoormerkte wegvakken die op termijn in zijn geheel met fundatie en onderliggende riolering vervangen moeten worden, gebouwen die op termijn op de nominatie staan om gesloopt te worden, stukken openbaar groen die op termijn geheel heringericht worden. In 2019 is hiervoor een integrale beleidsvisie voor de openbare ruimte “Visie beheer openbare ruimte Oldenzaal 2020-2024” opgesteld en door de raad in haar vergadering van november 2019 vastgesteld. Deze visie is gebaseerd op de volgende bouwstenen: Wij zorgen dat de openbare ruimte overal in Oldenzaal goed en veilig gebruikt kan worden; We beheren de openbare ruimte duurzaam, met oog voor mens en milieu; Ons beheer zorgt voor een aantrekkelijke en verzorgde openbare ruimte; Waar mogelijk beheren we samen met bewoners en bedrijven; We beheren slagvaardig en kosteneffectief. De budgetten die beschikbaar zijn gesteld door de raad voor het opwaarderen van de openbare ruimte zijn vanaf 2019 geïndexeerd. Integraal beheer en onderhoud In vervolg op de vastgestelde visie is in 2020 het meerjaren uitvoeringsplan(MJUP) opgesteld. In de raadsvergadering van december 2020 is dit uitvoeringsplan vastgesteld. In 2023 is, overeenkomstig de programmering van dit plan en in navolging van 2022, gewerkt aan de uitvoering.

Op deze manier willen we het beheer van de wegen, rioleringen, openbare verlichting, groen, civieltechnische kunstwerken en speelvoorzieningen in Oldenzaal inzichtelijker maken. Het onderhoud kan hierdoor meer integraal, efficienter en doelmatiger worden uitgevoerd. Hierbij wordt gezorgd voor zoveel mogelijk synergie door onderhoudsmaatregelen te combineren en af te stemmen op ruimtelijke, autonome en maatschappelijke ontwikkelingen. Dit gebeurt met de beschikbare financiële middelen. Daarnaast wordt goed gekeken naar de mogelijkheden van subsidies. We beschikken over veel kennis en ervaring op het gebied van integraal onderhoud van de openbare ruimte. De kwaliteit wordt jaarlijks gemonitord en regelmatig onafhankelijk getoetst. De resultaten worden ingevoerd in de beheerapplicaties zodat alle gegevens centraal en up to date beschikbaar zijn. De beheerdata zijn gekoppeld aan het kaartmateriaal zodat de gegevens ook goed op tekening gepresenteerd kunnen worden. Wegen Product

Doel

Onder het product wegen vallen alle wegen binnen en buiten de bebouwde kom. Het betreft de wegen eigendom van de gemeente. Totaal asfalt: 781.767 m² Totaal elementen: 1.221.404 m², waaronder elementen rijbanen: 405.964 m², elementen fiets en voetpaden: 530.420 m², elementen overig: 285.020 m² Totaal half verhard: 19.837 m², totaal onverhard:14.758 m² Totale lengte van de wegen in Oldenzaal bedraagt: ca. 68 km. Goed ingerichte en veilige wegen. 51

Beleid

Uitvoering

Kwaliteit

Planning/toekomst Budget

Confrontatie

Conclusie

De gemeenteraad heeft in 2009 het beleidsplan wegbeheer “Beheren is vooruitzien” vastgesteld. De oorspronkelijke looptijd van dit plan liep formeel tot en met 2013. In de afgelopen periode waren de beleidsvoornemens uit het plan nog niet verouderd, zodat actualisatie van het beleidsplan nog niet aan de orde was. Inmiddels is in 2019 de “Visie beheer openbare ruimte Oldenzaal 2020-2024” vastgesteld. Hierin is het vorige beleidsplan ‘Beheren is vooruitzien’ geïntegreerd. Alle onderhoudswerkzaamheden voor het asfalt worden uitgevoerd door derden. De onderhoudswerkzaamheden aan de elementverharding gebeurt door derden, aangevuld met de inzet van de eigen dienst. De werkzaamheden die uitgevoerd door derden worden conform de regels aanbesteed. De gegevens van de wegen zijn opgenomen in het wegbeheerprogramma ‘Obsurve’. In de zomer van 2023 zijn alle wegen geïnspecteerd (2-jarige cyclus). De onderhoudswerkzaamheden zijn, waar nodig, afgestemd op deze inspecties. Daarbij is de keuze gemaakt voor uitvoering van scenario 1; dat wil zeggen opheffen achterstallig onderhoud en vervolgens handhaven van ten minste het kwaliteitsniveau C. Niveau C houdt in dat de richtlijn is overschreden en binnen 2 jaar groot onderhoud nodig is. In het MJUP dat eind 2023 aan de raad zal worden aangeboden wordt de planning voor de komende 2 jaren voorgesteld.

De opgestelde meerjarenplanning dat uitgevoerd kan worden past niet in de beschikbare budgetten voor regulier onderhoud. Het budget voor 2024 bedraagt: € 485.000 voor elementenverharding; € 596.000 van € 483.000 voor onderhoud asfalt verharding. Totale budget voor Wegen bedraagt € 1.079.000 (621002/621003). Dit is uitgezonderd de kosten voor het straatvegen. Het onderhoudsbudget voor elementenverhardingen is in 2024 toereikend om de wegen op basisniveau te houden. Voor asfaltverharding is er (volgens Obsurv) meer budget nodig dan het huidige budget van € 545.000 per jaar. Tevens zijn de werkzaamheden van de netwerkbeheerders aan de kabels en leidingen van invloed op de kwaliteit van onze wegen. De wegen voldoen, over het algemeen, aan het onderhoudsniveau basis echter in de toekomst gaan wij door de ondergrens zakken. Het werkbudget is in 2024 toereikend om gevaarlijke situaties te voorkomen niet om op gewenst nivieu te blijven.

Openbare verlichting Product Doel Beleid

52

Onder het product openbare verlichting valt alles met betrekking tot straatverlichting, aanlichten van gebouwen, monumenten en bomen Goed ingerichte en veilige verlichting. Het verhogen van persoonlijke- en verkeersveiligheid. In december 2013 heeft de gemeenteraad het beleidsplan openbare verlichting (2013-2017) vastgesteld. Het beheerplan is vastgesteld door het college. De belangrijkste beleidsuitgangspunten zijn: Gewenste onderhoudsniveau Onderhoudsniveau basis geldt voor de hele stad met uitzondering van winkelcentra/ busstation en groene loper, daar geldt niveau A (conform CROW) i.v.m. representatieve uitstraling. Verlichtingsniveaus Huidige verlichtingsniveaus geven geen problemen. Bij nieuw aanleg, en indien nodig bij reconstructies, wordt aangesloten bij de aanbevelingen van de Nederlandse Stichting voor verlichtingskunde. Vervanging In het beleidsplan wordt aangegeven op basis van welke prioriteit masten en/of armaturen worden vervangen:

1. Extreem verouderde lichtmasten (>50 jaar): armaturen waarvan de lampen niet meer leverbaar zijn; (Inmiddels zijn deze uitgefaseerd.) 2. Lichtmasten en armaturen die niet duurzaam zijn en of ouder zijn dan 40, respectievelijk 20 jaar; 3. Niet- energiezuinige armaturen. Indien lampen/armaturen/masten worden vervangen wordt gekozen voor de ledlamp. In “Visie beheer openbare ruimte Oldenzaal 2020-2024” zijn deze beleidsuitgangspunten overgenomen.

Uitvoering Kwaliteit

Planning/toekomst Budget

Confrontatie Conclusie

In 2022 is een uitvoeringsplan voor de openbare verlichting opgesteld dat aansluit op de “Visie beheer openbare ruimte Oldenzaal 2020-2024”. Wij laten alle onderhoudswerkzaamheden uitvoeren door derden en deze worden conform de regels aanbesteed. We bezitten een actueel overzicht van alle beheerobjecten. Een externe partij verzorgt via een prestatieafspraak dat altijd minimaal 98% van de openbare verlichting brandt, en dat storingsmeldingen, binnen vastgestelde tijdsnormen, worden opgelost. De in 2019 gehouden inventarisatie geeft een volledig overzicht van de aanwezige lichtmasten en armaturen, de technische en economische levensduur. Oldenzaal beschikt over 8086 lichtmasten en 8568 armaturen. 2.331 masten, 15% zijn ouder dan 40 jaar (= einde technische levensduur). 1.360 masten,11% zijn ouder dan 50 jaar. Bijna de helft van alle armaturen nadert het einde van de technische levensduur (20 jaar). In het meerjaren uitvoeringprogramma dat eind 2020 aan de raad is aangeboden is er een planning voor vervanging opgesteld. Deze is in 2024 afgerond. Het huidige budget in de begroting is toereikend om het hierboven genoemde beheer uit te voeren maar niet toereikend om de grote vervangingsopgave van verouderde masten en armaturen weg te nemen. Komende jaren komt er een nieuw beleidsplan. Budget is € 310.000 is voldoende.

Het onderhoudsbudget is in 2024 toereikend om de openbare verlichting op het niveau te houden, zoals in het geldende beleidsplan omschreven . Wij voldoen aan de prestatieafspraken dat 98% van de verlichting brandt. In de meerjaren planning wordt de noodzakelijke vervanging opgenomen passend binnen het beschikbare budget. We verwachten dat het budget voldoende is om de werkzaamheden uit te voeren.

Verkeersregelinstallaties (VRI’s) Product Doel Beleid

Uitvoering

Onder het product verkeersregelinstallaties (VRI’s) vallen de 10 VRI’s in Oldenzaal Goed ingerichte, voldoende werkende installaties en daarmee het borgen van de verkeersveiligheid. In december 2013 heeft de gemeenteraad het beleidsplan openbare verlichting (2013-2017) vastgesteld. Hierin is het onderdeel verkeersregelinstallaties opgenomen. De VRI’s zijn aangesloten op het lichtmastennetwerk. We hanteren bij het ontwerp, beheer en onderhoud van de verkeersregelinstallaties de richtlijnen van CROW (CROW-Publicatie 213 'Handboek verkeerslichtenregelingen’). In de “Visie beheer openbare ruimte Oldenzaal 2020-2024” zijn tevens de VRI’s opgenomen. Daarnaast heeft in april 2021 de gemeenteraad een eenmalig krediet beschikbaar gesteld voor de ombouw van vier verkeerslichten ten behoeve van de verkeerscentrale en een jaarlijks krediet van € 4.600,- voor inzet van de verkeerscentrale. Aan de VRI’s wordt uitsluitend correctief onderhoud uitgevoerd. Dit onderhoud wordt uitgevoerd door derden en is bij één onderhoudsbedrijf ondergebracht. 53

Kwaliteit

Planning/toekomst Budget Confrontatie

Conclusie

Wij hebben hierin de regierol. Dit vraagt voldoende inzicht in de werking en functionaliteit van verkeersregel-installaties, zoals storingen en onderhoudsrondes. We hebben hiertoe een informatiesysteem ingericht en sturen, waar nodig, op basis van deze verkregen informatie tijdig bij. Weggebruikers kunnen een storing melden via het Meldpunt Openbare Ruimte of via het digitaal loket. Met behulp van de beheerapplicatie worden de storingen uitgelezen. Voor het oplossen van (urgente) storingen in de automaatschakelkast wordt een externe onderhoudsdienst ingeschakeld. De gemeente Oldenzaal heeft 10 VRI’s in beheer. Deze installaties zijn aangesloten op het laagspanningsnet van Coteq netbeheer en hebben daardoor een relatie met de openbare verlichting. Er wordt uitsluitend correctief onderhoud uitgevoerd. Beheer en onderhoud wordt uitgevoerd binnen de uitgangspunten van het geldende beleidsplan. Het onderhoudsbudget in 2024 bedraagt € 27.000 (kostenplaats 621032104). Voor de koppeling met de verkeerscentrale bedraagt het budget € 4.600,-. Het huidige budget in de begroting is toereikend om het hierboven genoemde onderhoud uit te voeren.

Indien oudere verkeersregelinstallaties door een storing uitvallen, waar reparatie geen oplossing meer biedt en vervanging van de betreffende verkeersregelinstallatie noodzakelijk is, moet een voorstel worden gedaan voor de benodigde financiële middelen. Waar nodig wordt aan de VRI’s onderhoud gepleegd. We verwachten dat het budget in 2024 toereikend zal zijn om het noodzakelijke onderhoud uit te voeren en de kwaliteit te behouden.

Civieltechnische kunstwerken Product

Doel Beleid

Uitvoering Kwaliteit

Planning/toekomst

Budget Confrontatie 54

De in Oldenzaal te beheren civieltechnische kunstwerken zijn te verdelen over de groepen: houten bruggen, betonnen bruggen, stalen bruggen, duikers, tunnels, keerwanden & muren en overige. De civieltechnische kunstwerken moeten heel en veilig zijn. Op 4 februari 2010 heeft de gemeenteraad het beleid voor het beheer van de kunstwerken vastgesteld (Planperiode 2010-2020). In het plan is beschreven hoe de kunstwerken planmatig in stand moeten worden gehouden. Daarbij heeft de raad ervoor gekozen kunstwerken te beheren volgens het scenario heel en veilig. Deze scenario’s van beheer gelden nog steeds. In de “Visie beheer openbare ruimte Oldenzaal 2020-2024” zijn ook de Civiel technische kunstwerken opgenomen. Wij laten alle onderhoudswerkzaamheden uitvoeren door derden, aangevuld met eigen dienst. De werkzaamheden worden conform de regels aanbesteed. De inspectie van kunstwerken is uitbesteed aan een extern deskundig bureau. Zij beheren ook de inspectie gegevens via het programma iASSET. Tweede helft van 2022 is er een nieuwe inspectieronde uitgevoerd. Aan de hand hiervan is het uitvoeringsprogramma voor de komende 2 jaar opgesteld. In 2023 zal het onderhoud op basis van dit programma worden uitgevoerd. De staat van de civieltechnische kunstwerken is redelijk. Het aantal kunstwerken is de laatste jaren uitgebreid van 74 naar ruim 100 objecten.

De recente areaaluitbreidingen betreffen nieuwe civiel technische kunstwerken en die vragen nu nog relatief weinig onderhoud. De uitkomsten van de inspectieronde en de meerjaren planning die voor de komende periode wordt opgesteld zal meer inzicht moeten geven in de benodigde (extra) middelen om het noodzakelijke onderhoud voor de komende jaren uit te kunnen voeren. Het budget voor het noodzakelijke onderhoud bedroeg in 2023 € 136.063 (kostenplaats 621004090). Dit is voor 2023 voldoende gebleken. Zoals hierboven gesteld is het bedrag in de begroting voor 2023 toereikend ge-

weest om het geplande beheer uit te voeren. Echter, door het gestaag toenemen van het aantal kunstwerken is het mogelijk dat het huidige budget op termijn niet meer toereikend is. Hier zullen te zijner tijd passende financiële maatregelen voor worden genomen. De viaducten vormen de grootste investering en hebben een lange levensduur van 60 jaar. Ze zijn bijna allemaal van recente datum; vervangingen van deze kunstwerken worden niet op korte termijn verwacht. Een knelpunt vormt wel de verplichte onderhoudsvergoedingen van de onderdoorgangen aan ProRail. Het budget hiervoor is niet meer toereikend. Conclusie

De staat van de civieltechnische kunstwerken is redelijk en het budget is voldoende geweest om de het opgestelde uitvoeringsprogramma over 2023 uit te voeren.

Openbaar groen Product Doel

Beleid

Uitvoering

Kwaliteit

Planning/toekomst

Budget

Onder het product openbaar groen vallen bomen, heesters, grassen, water en paden/(half)verhardingen De aanwezigheid van goed onderhouden openbaar groen, draagt bij aan de leefbaarheid, de vitaliteit en een gevoel van veiligheid voor onze inwoners. De kwaliteit van de openbare ruimte draagt bij aan de aantrekkelijkheid van onze stad. Begin 2016 heeft de gemeenteraad het visiedocument op het openbaar groen “Anders kijken anders doen in het openbaar groen”, voor de planperiode 20152025 vastgesteld. In het visiedocument is beschreven hoe het openbaar groen de komende jaren onderhouden wordt. Wel heeft er een wijziging op de beeld/kwaliteit plaatsgevonden van niveau C naar B (cfm. CROW systematiek). Deze is opgewaardeerd en inmiddels in uitvoering genomen. Biodiversiteit en duurzaamheid blijven uitgangspunten voor het toekomstig beheer en ontwerp van de groene ruimte. In 2017 is door de gemeenteraad de Groenvisie en het Beleid bomen vastgesteld. . Wij laten beheer- en onderhoudswerkzaamheden uitvoeren door de eigen dienst, waarbinnen ook mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt werkzaam zijn. Daarnaast worden werkzaamheden uitgevoerd door derden. Dit gebeurt via aanbestedingen. Het openbaar groen wordt standaard onderhouden op een CROWbeeldkwaliteit niveau B (Basis), uitgezonderd het stadscentrum en de begraafplaatsen (niveau A).

Hiermee wordt de leefbaarheid, de vitaliteit, de veiligheiden de aantrekkelijkheid van de stad op het gewenste niveau gehouden. Ook is het de bedoeling om, vanuit de visie, uitgangspunten zoals biodiversiteit, duurzaamheid en participatie steeds meer vorm te geven. Waar mogelijk worden groenstructuren aan elkaar gekoppeld. Om het kwaliteitsniveau van het openbaar groen te controleren wordt maandelijks een schouw uitgevoerd. Dat is inclusief onkruid op elementverharding. Deze schouw wordt digitaal verwerkt met ons eigen beheersysteem van Obsurv. Waar nodig wordt direct gestuurd op de uitvoering. Binnen Obsurv is ook een module voor het bomenbestand opgenomen. Hierin worden de controles en de vervolgacties bewaakt. De boominspecties worden uitgevoerd via het programma GRIB 2.0. Zowel in het dagelijks beheer en onderhoud van het openbaar groen, maar ook bij grootschalige renovatie, wordt er zoveel mogelijk aansluiting gezocht bij de overige aanpassingen in de openbare ruimte, waardoor een zo integraal mogelijke aanpak wordt nagestreefd. De planning hierin wordt in het meerjaren uitvoeringsprogramma (MJUP) gepresenteerd. De daadwerkelijke realisatie gebeurt middels een uitvoeringsplan. Jaarlijks zal het proces van inspectie, inventarisatie vervolgacties en uitvoering plaatsvinden. Het budget voor Openbaar Groen, kostenplaats 656 011, bedraagt in 2024 € 55

Confrontatie

Conclusie

2.754.365. . Dat is inclusief een bedrag van € 200.681 dat bedoeld is voor het vergroenen van Oldenzaal (“Groen er maar op los!). Voor Openbaar Groen; bomen (kostenplaats 656 013) is totaal een budget beschikbaar van € 352.980. Het budget is afgestemd op het overeengekomen onderhoudsniveau en areaal. Het budget wordt jaarlijks geïndexeerd. Het budget voor het openbaar groen is voor dit moment toereikend om het openbaar groen te onderhouden. Verwacht wordt dat het budget voor Openbaar Groen; bomen niet toereikend zal zijn. Het openbaar groen voldoet aan het afgesproken onderhoudsniveau en wordt geborgd door periodieke schouw. De verwachting is dat het budget in 2024 toereikend is, behalve voor Openbaar Groen; bomen.

Speelvoorzieningen Product Doel Beleid

Uitvoering Kwaliteit

Planning/toekomst

Budget

Confrontatie

Conclusie

56

Onder het product speelvoorzieningen vallen speelplekken in de openbare ruimte en speelplekken bij de scholen. Goed ingerichte en veilige speelplekken die een stimulans zijn voor ontmoeten en spelen. In 2016 is door de gemeenteraad het speelbeleid Oldenzaal 2016 – 2025 vastgesteld. Uitgangspunten in dit plan zijn onder andere meer aandacht voor natuurlijk spelen en ruimte voor buurtparticipatie. Het speelbeleid is in 2020 verder uitgewerkt in het ‘Beheersplan Spelen’. Op de 126 speelplekken zijn in totaal 727 speeltoestellen aanwezig. De beheers- en onderhoudswerkzaamheden en de aanschaf van nieuwe speeltoestellen worden door het Team Buitenbeheer uitgevoerd. De speeltoestellen (ook bij natuurlijk spelen) moeten voldoen aan het warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen(WAS). Hierin is aangegeven hoe om te gaan met onderhoud en vervanging. Minimaal 1x per jaar (scholen 2 x per jaar) worden de speeltoestellen geïnspecteerd en de bevindingen worden vastgelegd in inspectierapporten in het systeem ABS-spelen. Eens per 5 jaar worden er nulmetingen door externen verricht. De data en de logboeken zijn actueel en betrouwbaar. In 2020 is het beheersplan opgesteld en vormt de basis voor langdurige afspraken over de werkprocessen voor het beheer en het onderhoud van de speeltoestellen in de openbare ruimte en bij de scholen.

Uitgangspunt is dat er een kwalitatief goed en veilig speelaanbod is dat duurzaam in stand kan worden gehouden. Daarnaast geeft het beheersplan inzicht in de kosten en de daarvoor benodigde budgetten, kredieten en reserves. Het opgestelde beheersplan spelen geeft inzicht in de kosten en de daarvoor benodigde budgetten, kredieten en reserves voor de langere termijn. Voor 2024 is een budget opgenomen van € 142.000 (kostenplaats 656015) Het beschikbare budget is de afgelopen jaren aangewend voor reparatie en onderhoud van de speeltoestellen. Daarnaast zijn er investeringen gedaan voor de aanschaf van nieuwe toestellen. Het in 2020 vastgestelde beheersplan is onder andere opgesteld om de benodigde investeringen in de toekomst te borgen. De speeltoestellen voldoen aan het Warenwet besluit Attractie en speeltoestellen. Het speelbeleid 2016-2025 wordt uitgevoerd. In 2020 is het beheersplan opgesteld en vormt de basis voor langdurige afspraken over de werkprocessen voor het beheer en het onderhoud van de speeltoestellen in de openbare ruimte en bij de scholen. Bij het niet beschikbaar stellen van het in het beheersplan gevraagde krediet kan een kwalitatief goed en veilig speelaanbod niet duurzaam in stand worden gehouden conform het vastgestelde beheersplan.

Riolering Product

Riolering

Doel

Oldenzaal wil de beschikking hebben over een goed functionerend rioolstelsel waardoor we gezondheidsrisico’s zoveel mogelijk beperken. Op 14 december 2021 heeft de gemeenteraad het Gemeentelijk Rioleringsplan 2021-2025 (GRP) vastgesteld voor de periode van 5 jaren. Hierin zijn de zorgplichten voor hemel-, grond- en afvalwater opgenomen. Via jaarlijkse voortgangsnotities wordt het bestuur op de hoogte gehouden van actualiteiten binnen de rioleringszorg. In het huidige GRP wordt het bestaande beleid voortgezet, met meer aandacht voor de effecten van de klimaatverandering en de manier hoe we daar in Oldenzaal (overheid, inwoner en ondernemer, enz.) mee om willen gaan. In 2024 zal een systeemanalyse stedelijk water worden opgesteld, waarbij het stelsel naast regen- en afvalwater ook wordt doorgelicht op grondwater. De resultaten hiervan zullen worden meegenomen in het nieuw op te stellen GRP in 2025. In de “Visie beheer openbare ruimte Oldenzaal 2020-2024” is ook de riolering opgenomen en zal deel uit maken van een integrale aanpak. De verwachting is dat met het opstellen van het volgende GRP meer aandacht te besteden aan grondwater problematiek.

Door projecten uit te voeren, het bewustzijn te vergroten door goede communicatie, de kwaliteit in stand te houden door goed risico gestuurd beheer en onderhoud wordt invulling gegeven aan de visie, doelen en ambities uit het GRP en visie beheer openbare ruimte. De werkzaamheden worden door onze eigen teams Projecten en Buitenbeheer uitgevoerd, maar ook door aannemers. Kwaliteitsniveau B Basis is uitgangspunt. Voor de gemeente Oldenzaal is het beeld dat de riolering in redelijke tot goede staat verkeert en dat er weinig achterstallig onderhoud is. Aandachtspunten hierbij zijn wel de wijken Zuid Berghuizen en Glinde Hooiland. In Glinde Hooiland is het de bedoeling de komende jaren de rioleringen te vervangen, in Zuid Berghuizen zal worden ingezet op rioolrenovatie. In de jaarlijkse voortgangsnotitie wordt per situatie omschreven welke doelen we stellen en door middel van welke strategie en maatregelen de gestelde doelen worden verwezenlijkt. Speerpunten daarbij zijn samenwerken in de waterketen, inzet op duurzaamheid en klimaatverandering. De Voortgangsnotitie van 2023 is in december 2023 in de gemeenteraad behandeld. Structurele lasten voor de uitvoering van het GRP zijn opgenomen in de meerjarenbegroting en worden gedekt uit het rioolrecht. De voor beheer en onderhoud van het huidige stelsel benodigde middelen zijn beschikbaar.

Het budget voor 2023 bedroeg: € 1.334.219 Dagelijks onderhoud riolering (672201). Voor 2023 was er een investering geraamd van € 2.125.000. In het nieuwe GRP is een balans gezocht tussen de ambitie voor goed rioolbeheer en aanpassing aan de klimaatverandering versus het beheersbaar houden van de rioolheffing. Recent komt hierbij nog een extra uitdaging bij in de toenemende grondwaterproblematiek. De riolering voldoet over het algemeen aan het onderhoudsniveau, echter door de noodzaak eerder te vervangen in delen van de wijk Glinde Hooiland is het de verwachting dat het budget de komende jaren verder onder druk komt te staan.

Beleid

Uitvoering

Kwaliteit

Planning/ Toekomst

Budget

Confrontatie

Conclusie

Schoolgebouwen Product

Onder het product schoolgebouwen vallen de aanvragen voor nieuwbouw of grootschalige revitalisatie. Het onderhoud (zowel binnen als buiten) en beheer komt voor rekening van de schoolbesturen. Uitgezonderd schoolgebouw De Essen, waarin de basisscholen De Linde en De Esch zijn gehuisvest. Bij dit ge57

bouw komt het beheer en onderhoud voor rekening van de gemeente. Aanwezigheid van een efficiënte en goede verdeling binnen de wijken van de schoolgebouwen De aanvragen van de schoolbesturen hebben vanaf 1 januari 2015 alleen nog betrekking op nieuwbouw en grootschalige revitalisatie. Vanaf 1 januari 2015 hebben we slechts nog een zorgplicht voor: (vervangende) nieuwbouw, uitbreiding, medegebruik, gebruik, terrein, eerste inrichting en schade / constructiefouten, tenzij een gevolg van nalatigheid. Al het onderhoud is voor rekening van de schoolbesturen, waarvoor zij een rechtstreekse vergoeding ontvangen van het Rijk. In 2021 is het IHP vastgesteld. In 2024 vindt herijking van het IHP plaats, zowel financieel als inhoudelijk.

Doel Beleid

Uitvoering

Kwaliteit Planning/toekomst Budget

Confrontatie

Conclusie

Aangezien de onderhoudsverplichting is komen te vervallen laten we de schoolgebouwen niet meer jaarlijks inspecteren. Het schoolgebouw De Essen wordt periodiek door medewerkers van onze eigen dienst geïnspecteerd en waar nodig onderhoud ingepland en uitgevoerd. Deze is binnen het IHP vastgesteld. Overeenkomstig het IHP worden de schoolvervangingen ingepland. Voor de nieuwbouw of grootschalige revitalisatie dient een afzonderlijk krediet te worden aangevraagd. Voor de ver- en nieuwbouw van verscheidene scholen in het primair en voortgezet onderwijs is in het IHP een budget opgenomen. Echter in de kredietaanvraag zitten ook aanvullende kosten zoals verhuiskosten, tijdelijke huisvesting en sloopkosten. Het onderhoudsbudget voor overige schoolgebouwen is komen te vervallen. Dit is een taak van het schoolbestuur. Voor nieuwbouw of revitalisatie moet afzonderlijk krediet worden aangevraagd. Via het IHP zijn de middelen voor de komende planningsperiode veiliggesteld binnen de begroting. In verband met stijgende kosten vindt bijstelling van de kredieten plaats in de Kadernota.

Overige gebouwen Product Doel Beleid

Uitvoering

58

Onder het product overige gebouwen vallen alle gebouwen in eigendom van de gemeente, uitgezonderd schoolgebouwen. Als eigenaar hebben we de verplichting voor een veilig te gebruiken gebouw en voldoen aan de wettelijke vereisten. Het beheer en onderhoud van het maatschappelijk vastgoed (uitgezonderd schoolgebouwen) worden afgestemd op de situatie van het gebouw. Het huidige beleid voor beheer en onderhoud is gericht op een voortdurende instandhouding van ons vastgoedbezit. Wij hebben verplichtingen als eigenaar, verhuurder of exploitant. Gebouwen moeten veilig te gebruiken zijn en voldoen aan de wettelijke vereisten. Wij willen efficiënt met ons vastgoedbezit omgaan en zien vastgoedeigendom niet als een doel op zich. Door te zoeken naar optimalisatie in het gebruik verwachten we dat er de komende jaren gebouwen worden afgestoten of ingevuld worden met een andere functie om maatschappelijke doelstellingen te bereiken. Al deze gebouwen worden jaarlijks geïnspecteerd. Indien nodig wordt daarbij externe expertise ingehuurd. De onderhoudsgegevens worden ingevoerd in een meerjarenprogramma. Uitgangspunt bij het onderhoud van onze gebouwen is ‘sober en doelmatig’. Tijdens de jaarlijkse inspectie wordt de noodzaak van het geplande onderhoud beoordeeld. Daar waar mogelijk worden werkzaamheden doorgeschoven naar volgende jaarschijven.

Bewaakt wordt wel dat er geen kapitaalvernietiging optreedt door te laat preventief onderhoud. Vervanging van (installatie-)onderdelen vindt pas plaats als deze niet meer functioneren of als wordt verwacht dat ze op korte termijn gaan uitvallen. In de uitgangspunten van het

Kwaliteit Planning/toekomst

Budget

Confrontatie Conclusie

gemeentelijk vastgoedbeleid is verwoord dat er bij vervanging wordt gekozen voor de meest duurzame en energiezuinige oplossing, mits er sprake is van een reële terugverdientijd. In 2022 is het gebouwenbeheerplan opgesteld en geactualiseerd. In oktober 2022 is deze vastgesteld. De gebouwen worden onderhouden op de afgesproken kwaliteit vallend binnen de termen sober en doelmatigheid. Na vaststelling van het MJOP zal er jaarlijks worden geïnspecteerd en gemuteerd. Het MJOP is leidend voor de noodzakelijke onderhoudswerkzaamheden, passend binnen de uitgangspunten van het gemeentelijk vastgoedbeleid. Met bovengenoemde uitgangspunten voor beheer wordt de Voorziening Gebouwenbeheerplan Overige Gebouwen, met de in deze programmabegroting geraamde dotaties voor de komende 10 jaar, voldoende gevoed. De jaarlijkse dotatie aan de voorziening bedraagt € 672.000. Het saldo van de Voorziening Gebouwenbeheersplan bedroeg per 1 januari 2022 € 1.676.680,Zie: budget De overige gebouwen voldoen aan de uitgangspunten van het gemeentelijk vastgoedbeleid en het budget is in 2023 voldoende voor kwaliteitbehoud.

Sportaccommodaties Product Doel Beleid

Uitvoering

Kwaliteit

Planning/toekomst

Onder het product sportaccommodaties vallen buiten- en binnensportaccommodaties. Ons doel is om alle inwoners te laten genieten van sport en beweging. Daarom investeren wij in sportaccommodaties en sportverenigingen Wij willen er voor zorgen dat er voldoende en kwalitatief hoogwaardige binnenen buitensportaccommodaties beschikbaar zijn en blijven voor vitale sportverenigingen. Dit omvat naast beheer ook de verdere ontwikkeling en verbetering van accommodaties. Eind 2023 is het accommodatieplan binnensport vastgesteld. In dit plan wordt duidelijk wat de behoefte aan binnensportaccommodaties is voor nu en voor de toekomst. Hierbij is gekeken naar de huidige ontwikkelingen (zowel lokaal, regionaal alsook landelijk), het financiële kader en de behoefte bij zowel het onderwijs als de verenigingen in Oldenzaal. De visie op sport en bewegen is in 2016 vastgesteld. Er is een nieuwe tarievenstructuur vastgesteld. De buitensportverenigingen zijn zelf verantwoordelijk voor het uitvoeren van de servicewerkzaamheden. Verdere privatisering van de buitensportaccommodaties is nog niet in ontwikkeling. Naast de gedeeltelijke privatisering van werkzaamheden zijn ook ontwikkelingen in de sport van belang voor het toekomstige beheer van de sportaccommodaties. In 2023 heeft onderzoeksbureau Synarchis de mogelijkheden voor het toekomstige beheer van buitensportaccommodaties onderzocht.

De adviezen uit dit onderzoek zullen in 2024 worden gepresenteerd en uitgewerkt. Voor het uit te voeren beheer en onderhoud is het “Sportbeheerplan 2013” maatgevend. Dit plan is in 2023 geactualiseerd. In het geactualiseerde rapport wordt, naast de advisering voor het reguliere beheer en onderhoud, speciale aandacht besteed aan geplande (vervangings-) investeringen in de nabije toekomst. Wel wordt de afweging gemaakt dat bij voldoende technische kwaliteit de investeringen naar een later tijdstip kunnen worden verschoven. De sportvelden (buitensport) worden eenmaal per drie jaar door een externe organisatie uitgebreid kwalitatief beoordeeld. De komende jaren wordt eveneens uitvoering gegeven aan het accommodatieplan binnensport. Voor het onderhoudsniveau van de buitensport accommodaties wordt aansluiting gezocht bij de onderhoudscriteria zoals deze door NOC*NSF, in samenwerking met de sportbonden, zijn geformuleerd In het jaar voorafgaande aan de investering zal worden beoordeeld of de technische levensduur langer is dan de economische levensduur en afhankelijk daarvan kan de vervangingsinvestering eventueel worden uitgesteld. De integrale 59

Budget

Confrontatie

Conclusie

60

afweging van (vervangings-)investeringen in de sport vindt jaarlijks plaats in de programmabegroting. In de begroting is voor elke sportaccommodatie afzonderlijk budget opgenomen voor het dagelijks en reguliere beheer en onderhoud alsmede kleine vervangingsinvesteringen. De budgetten voor de schil (=vastgoed) van de binnen- en buitensportaccommodatie zijn ondergebracht in de Voorziening Gebouwenbeheerplan (zie Overige gebouwen). Het budget voor onderhoud Binnensportaccommodaties bedraagt: € 82.005 (KP 6530 – 438025/438050/438052). Het budget voor onderhoud Buitensportaccommodaties bedraagt: € 335.850 (KP 6531 – 4380-/10/23/25/28/29/33/50/52) In het accommodatieplan binnensport zijn de kredieten voor de binnensportaccommodaties en de akoestische maatregelen voor de binnensportaccommodaties opgenomen. Deze kredieten worden integraal afgewogen bij de Kadernota 2025. Eind 2023 is het sportbeheerplan geactualiseerd. Dit geactualiseerde beheerplan is richtinggevend voor beheer en onderhoud van onze sportaccommodaties. Het budget voor buitensportaccommodaties is op dit moment toereikend om beheer en onderhoud op het afgesproken niveau uit te voeren. Uitwerking van het Synarchis rapport zou kunnen leiden tot andere afspraken waardoor mogelijk de budgetten onder druk omen te staan.

Afhankelijk van de verdere uitwerking van het Synarchis rapport is aan te geven of de beschikbare budgetten voor 2023 en verder, voldoende zekerheid bieden. Mocht op dat moment geconstateerd worden dat beschikbaar budget en voorgenomen maatregelen niet met elkaar in overeenstemming zijn, zullen er maatregelen worden getroffen opdat deze overeenstemming alsnog ontstaat.

Financiering Algemeen De gemeente dient een paragraaf Financiering in zowel de begroting als in het jaarverslag op te nemen, waarin aangegeven wordt op welke manier er uitvoering word gegeven aan de financieringsfunctie. Het uitgangspunt hierbij is het beheersen van risico’s, met name het renterisico. Onderstaand treft u de relevante informatie aan met betrekking tot de treasury-activiteiten van de gemeente in 2023. Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet geeft het maximale bedrag aan dat met kortlopende middelen gefinancierd mag worden. Deze limiet wordt elk kwartaal getoetst en mag in beginsel niet worden overschreden. Wanneer de limiet voor het derde achtereenvolgende kwartaal wel wordt overschreden moet de toezichthouder daarvan op de hoogte worden gesteld en moet een plan om binnen de limiet te blijven ter goedkeuring worden voorgelegd. De limiet voor 2023 bedraagt 8,5% van de lasten van de begroting bij aanvang van het jaar en bedraagt afgerond € 8,6 mln. De limiet is niet overschreden. Hiermee is voldaan aan de gestelde voorwaarden. (x € 1.000)

1e kwartaal

2e kwartaal

3e kwartaal

4e kwartaal

Kasgeldlimiet

8.591

8.591

8.591

8.591

Saldo gemeente

2.942

7.124

-568

-3.915

Onderschrijding

5.649

1.467

9.159

12.506

Renterisiconorm Het doel van de renterisiconorm is het beheersen van de renterisico’s bij herfinanciering en/of renteherziening. Elke gemeente loopt een financieel risico wanneer de rente onverwacht stijgt. Door te zorgen voor voldoende spreiding in de rente-typische looptijden van de leningenportefeuille en/of door te kiezen voor een annuïtaire- of lineaire aflossingsvorm kunnen de effecten van een renteverandering worden afgevlakt. In 2023 is geen langlopende lening aangetrokken, er was geen sprake van herfinanciering of renteherziening en de renterisiconorm is dan ook niet overschreden.

Renterisiconorm 2023 Begrotingstotaal 2023 Renterisiconorm 2023 Renterisico op vaste schuld Onderschrijding renterisiconorm

101.070 20%

20.214 0 20.214

Financieringsbehoefte De financieringsbehoefte is onder meer afhankelijk van het tijdstip waarop investeringen tot uitvoering komen. Daarnaast is ook aflossing van de leningenportefeuille bepalend voor de liquiditeitspositie. In 2023 is ruim € 3,4 miljoen afgelost. Dit kan er toe leiden dat er langlopende financiering moet worden aangetrokken. Ons streven is er op gericht om binnen de kasgeldlimiet in de financieringsbehoefte te voorzien door het aantrekken van kortlopende leningen. De ervaring leert namelijk dat de rente op kortlopende leningen nagenoeg altijd lager is dan op langlopende geldleningen waardoor (tijdelijk) een rentevoordeel kan worden behaald. In 2023 is geen vaste geldlening aangetrokken.

61

Liquiditeitenplanning De liquiditeitenplanning voor de geldstromen binnen onze gemeente is een instrument waarmee intern een betere afstemming kan plaatsvinden over betalingsactiviteiten en de effecten daarvan op de gemeentelijke financiering. In het verlengde daarvan vormt de planning een basis voor meer onderbouwde financieringsactiviteiten. Renteontwikkeling De rentevisie is gebaseerd op de rentevisie van financiële instellingen, waaronder die van onze huisbankier. De Europese Centrale Bank (ECB) voert het monetaire beleid uit voor het Euro gebied waaronder het bewaken van de inflatie. De door de ECB in 2022 ingevoerde rentestijgingen, met het doel de sterk opgelopen inflatie als gevolg van o.a. de corona-pandemie, de energiecrisis en de oorlog in Oekraïne af te remmen en terug te brengen naar de gewenste 2%, was een eerste aanzet naar een fors lagere inflatie dan in 2022 maar het effect was nog onvoldoende. Daarom zijn ook in 2023 opnieuw rentestijgingen doorgevoerd. De ECB is van mening dat de huidige basisrentetarieven op een niveau staan die, indien ze worden aangehouden voor een voldoende lange periode, een substantiële bijdrage gaat leveren aan haar doel. De herfinancieringsrente die de basis vormt voor de tarieven op de geldmarkt is in 2023 in zes stappen verhoogd van 2,5% naar 4,5%, de depositorente is van 2% naar 4% verhoogd.

De laatste rentestijging dateert van 20 september 2023. De gemeente Oldenzaal heeft gedurende vijf maanden in 2023 in het liquiditeitstekort kunnen voorzien door kort geld aan te trekken tegen een gemiddelde rentevergoeding van 2,94%. Leningenportefeuille De leningenportefeuille van vaste geldleningen bestaat per 31 december 2023 uit vijf leningen met een restant schuld van € 23,6 mln. De gemiddelde rente van deze leningen bedraagt per 31 december 2023 0,73% (31 december 2022 0,78%). Vervroegde aflossing van deze leningen is niet mogelijk en de rente staat gedurende de gehele looptijd vast. Uitzettingen Door de invoering van het schatkistbankieren zijn wij verplicht om overtollige middelen boven een “drempelbedrag” aan te houden in de schatkist. Het drempelbedrag is 2,0% van de begrotingsomvang. De gemeente Oldenzaal mocht in 2023 per kalenderdag afgerond € 2.021.400,00 buiten de schatkist houden. Dit wordt per kwartaal getoetst en het gemiddelde positieve saldo in R/C mag dit bedrag niet overschrijden. Vanuit praktische overwegingen is er voor gekozen om overtollige middelen per dag automatisch door de BNG Bank te laten overboeken naar de schatkist. Hiermee wordt voorkomen dat het drempelbedrag wordt overschreden. Omdat het verstrekken van leningen niet tot de kerntaken van de gemeente behoort is in het treasurystatuut bepaald dat de gemeente zelf geen leningen verstrekt.

Het verstrekken van garanties, evenals het aangaan van financiële participaties, wordt uitsluitend gedaan uit hoofde van de publieke taak. Ter beperking van het financiële risico wordt geen garantie verstrekt indien een beroep kan worden gedaan op een voorziening in de vorm van een (nationaal) waarborgfonds.. De gemeente Oldenzaal heeft nog een leningenportefeuille van hypothecaire geldleningen die in het verleden aan medewerkers zijn verstrekt. Sinds 2009 is het bij wet niet meer toegestaan leningen te verstrekken, bestaande leningen mogen uitlopen. De portefeuille bestaat per 31 december 2023 uit 23 leningen met een totale restantschuld van afgerond € 1,7 miljoen. Relatiebeheer De BNG Bank in Den Haag is onze huisbankier. In 2015 is gezamenlijk met de gemeenten Enschede, Losser, Hengelo en het Gemeentelijk Belastingkantoor Twente een aanbestedingstraject Bancaire Dienstverlening doorlopen dat heeft geresulteerd in een overeenkomst met de BNG Bank met einddatum 31 december 2021. We hebben voor een nieuwe overeenkomst besloten deze keer niet aan te sluiten bij dit intensieve traject maar onderhands met de BNG Bank een overeenkomst af te sluiten voor onbepaalde tijd.

62

Ten behoeve van het schatkistbankieren hebben we ook bij het Ministerie van Financiën een rekeningcourant. Voor de verwerking van het contante betalingsverkeer zoals de parkeergelden en de leges Publiekszaken is een overeenkomst afgesloten met Brink’s Solutions Nederland B.V..

Renteomslag Het gehanteerde renteomslagpercentage bedroeg voor 2023 afgerond 0,5%. Berekening op basis van de gegevens zoals in deze jaarstukken opgenomen laat een percentage zien van ca. 0,2%. Deze afwijking zorgt voor een positief resultaat op treasury.

63

Bedrijfsvoering Algemeen De paragraaf bedrijfsvoering geeft inzicht in de stand van zaken en de beleidsvoornemens rond de gemeentelijke bedrijfsvoering. Met bedrijfsvoering worden de bedrijfsprocessen bedoeld die nodig zijn om de beleidsdoelstellingen uit de programma's te realiseren. De bedrijfsvoering is daarbij randvoorwaardelijk. Maatschappelijke ontwikkelingen en (ingrijpende) veranderingen in wet- en regelgeving zijn van grote invloed op ons werk: op wat we doen, hoe we dit doen en met wie we dit doen. Complexe vraagstuk-ken en samenwerkingsvormen (zowel lokaal als regionaal) vergen andere sturing en flexibele inzet van mensen en middelen. Daarnaast vragen onze eigen ambities en het streven naar optimale dienstverle-ning om een duidelijke focus op onze doelen en taakuitvoering. Wij zetten in op samenwerking, ver-nieuwing en transparantie. Samen met de samenleving werken wij aan een leefbare stad. We zijn continu bezig onze werkwijzen te verbeteren en efficiënter in te richten. Dit kunnen kleine aanpassingen zijn in processen, maar ook complete herinrichtingen van processen met behulp van bijvoorbeeld de LEAN-methodiek. We streven ernaar om onze organisatie voortdurend zo optimaal mogelijk te laten functioneren.

In 2023 hebben we ons gericht op de volgende hoofdthema’s:  verbeteren en doorontwikkelen van onze dienstverlening;  (wettelijke) ontwikkelingen en rechtmatigheid  Implementatie nieuw financieel systeem en digitalisering P&C-proces Dienstverlening De afgelopen jaren zijn we druk bezig geweest met de uitbreiding en verbetering van onze digitale dienstverlening. In 2023 keken we opnieuw naar ontwikkelingen waarmee we onze digitale dienstverlening verder kunnen verbeteren. Daarnaast bleven we bereikbaar voor de dienstverlening op locatie. De inwoner kon zo zelf de afweging maken of ze voor digitale dienstverlening of een afspraak op het stadhuis koos. We verwijzen inwoners voor hulp met online aanvragen door naar het Informatiepunt Digitale Overheid (IDO). Deze is ondergebracht in de bibliotheek. Dat doen we via onze website. Mens en gedrag Er zijn op dit moment een drietal belangrijke in- en externe factoren die van invloed zijn op ons HR beleid. Dit zijn:   

De veranderende maatschappij en eisen die worden gesteld aan gemeenten en ambtenaren. De toenemende complexiteit en hoeveelheid opgaven. De veranderende arbeidsmarkt (krapte, visie op arbeid door jonger generatie, vergrijzing en digitalisering).

Deze factoren maken dat we in 2023 ons HR beleid vooral hebben gericht op het vinden, behouden en ontwikkelen van medewerkers. Dit hebben we gedaan door:  de ontwikkeling van nieuwe modernere wervingsstrategieën om nieuwe medewerkers aan te trekken;  diverse acties voor het ontwikkelen en versterken van een positief werkgeversmerk dat onze cultuur, waarden en kansen binnen onze gemeente benadrukt;  de implementatie van een nieuw onboarding-proces, inclusief app, voor nieuwe medewerkers;  diverse acties om de ontwikkeling van medewerkers en het vakmanschap van de ambtenaren te versterken. Verder hebben we een tweetal projecten voorbereid die moeten bijdragen aan het wendbaar houden van onze organisatie: de eerste stap in de implementatie (2024) van een nieuw functiewaarderingssysteem (HR21). 64

Ook is in 2023 gewerkt aan de overgang van de salarisadministratie, E-HRM en het functioneel beheer van het personeelsinformatiesysteem Youforce naar de gemeente Wierden. Deze overgang is per 1 januari 2024 gerealiseerd. Inspelen op de digitale ontwikkelingen In 2023 startte het programma Optimaal Digitaal. Hiermee creëren we een samenwerkingsomgeving in Microsoft 365 die aansluit bij de visie en werkwijze van de gemeente Oldenzaal. We gaan uit van het optimaal ondersteunen van de gebruikers in zijn of haar dagelijkse werkzaamheden. Aan de hand van 5 thema’s werken we naar de optimale digitale omgeving toe. Het eerste thema, basis op orde, begon met het zorgen van een veilige inlog in de werkomgeving. Vervolgens volgde een installatie van Intune voor de laptops. Het tweede thema, communiceren via Teams, begon met het project vervangen van de telefooncentrale. Dit heeft tot gevolg dat de communicatie tussen medewerkers onderling en naar buiten toe via MS teams gaat lopen. Gedurende het jaar hebben we de website van de gemeente Oldenzaal afgerond. We hebben de website sociaalplein en de website Oldenzaal 2040 gerealiseerd. Zij voldoen aan de eisen voor digitale toegankelijkheid ( zie volgende paragraaf ) Datagedreven werken zette stappen door allerlei dashboard te ontwikkelen voor met name het sociaal domein.

De start van AI (kunstmatige intelligentie) en de toepassing hiervan bij de gemeente staat in de kinderschoenen. In de IT –skillsweken hebben collega’s kennis kunnen maken met AI en wat dit voor de gemeente betekent. Op het gebied van common ground hebben we de eerste schreden gezet door het starten van twee projecten: Signalen (melding openbare ruimte) en Haal Centraal (koppeling naar Basis Registratie Personen). Digitale toegankelijkheid van websites en apps De Wet digitale overheid (Wdo) is op 1 juli 2023 gefaseerd in werking getreden. De Wdo regelt onder andere dat websites en apps van overheidsorganisaties moeten voldoen aan toegankelijkheidseisen. In 2023 hebben we een inventarisatie uitgevoerd welke websites en apps van de gemeente moeten voldoen aan deze eisen. Voor elke website en app is een toegankelijkheidsverklaring opgesteld en gepubliceerd op het landelijke dashboard digitale toegankelijkheid. Ook namen we deel aan de regionale expertgroep ’digitale toegankelijkheid’ van het IT-platform Twente waarin kennis en ervaring gedeeld wordt tussen de Twentse gemeenten en gemeenschappelijke regelingen. In september 2023 is door een externe auditpartij een toegankelijkheidsaudit uitgevoerd op de gemeentelijke website. Daaruit blijkt dat we met deze website voldoen aan de Wdo. De auditbevindingen zijn gedeeld met andere Dimpact gemeenten en onze ICT-leverancier.

Een aantal verbeterpunten zijn direct opgepakt en opgelost. Digitale toegankelijkheid bestaat naast technische eisen ook uit eisen voor websitecontent (i.e. teksten, foto’s, video’s). Daarom hebben we tijdens de jaarlijkse IT-skills week in 2023 ook een cursus digitale toegankelijkheid aangeboden aan medewerkers om meer bewustzijn te creëren voor dit onderwerp. Om onze prioriteiten en toekomstige inzet op het gebied van digitale toegankelijkheid te bepalen zijn we eind 2023 gestart met het opstellen van een visie digitale overheid voor onze gemeente. Daarin nemen we onder meer doelstellingen voor digitale toegankelijkheid op. Meer informatie over onze dienstverlening staat in programma 1 Dienstverlening en Veiligheid.

65

Belangrijke (wettelijke) ontwikkelingen en rechtmatigheid Informatieveiligheid We voldoen als gemeente inmiddels voor een groot gedeelte aan de Baseline Informatieveiligheid Overheid (BIO). In 2023 zijn in dat kader wederom een aantal maatregelen (verder) geïmplementeerd. Dit zijn ICT-technische maatregelen en control- en bewustzijnsacties. Zo organiseerden we diverse initiatieven om bewustwording en kennis over informatieveiligheid te bevorderen. We zien een toenemend aantal (geslaagde) hack-aanvallen op gemeenten. De digitale criminaliteit neemt toe en we zijn ons bewust van het belang van informatieveiligheid en informatieveiligheidsbewustzijn. We toetsen voortdurend kritisch hoe en waar we onze informatieveiligheid verder kunnen verbeteren. In 2023 is voor de 7e keer via éénduidige normatiek single information audit (ENSIA) verantwoording afgelegd over onze status van informatieveiligheid aan de wettelijke toezichthouders en de gemeenteraad. Een externe auditor heeft daarover een Assurance Verklaring opgesteld. Er zijn diverse beleidsstukken vastgesteld, waaronder  het algemene informatiebeveiligingsbeleid 2023 – 2025,  het beleid op logging en monitoring,  het beleid op logische en fysieke toegangsbeveiliging. Op privacygebied is een nieuwe privacyverordening vastgesteld. Deze is samen met het verwerkingenregister op de website van Oldenzaal te vinden.

Ook zijn er diverse audits uitgevoerd op processen. Daaruit zijn steeds verbeteracties zijn benoemd. Wet open overheid (Woo) De Wet open overheid (Woo) heeft tot doel om overheden en semi-overheden transparanter te maken, om zo het belang van openbaarheid van publieke informatie voor de democratische rechtsstaat, de burger, het bestuur en economische ontwikkeling beter te dienen. De wet wil bereiken dat overheidsinformatie beter vindbaar, uitwisselbaar, eenvoudig te ontsluiten en goed te archiveren is. Met de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) is het voor de gemeente Oldenzaal van toenemend belang om de hieruit voortvloeiende gegevensbeschermingsprincipes en verplichtingen na te leven. Enerzijds ter voorkoming van boetes en andere handhavingsmaatregelen, anderzijds om de reputatie van de gemeente te beschermen. Wanneer de documenten in het kader van de Woo gepubliceerd moeten worden, dienen we ons aan de regels rondom gegevensbescherming te houden. Het beschermen van deze gegevens kan worden gerealiseerd via anonimisering. Hierdoor worden (persoons)gegevens effectief onleesbaar en onomkeerbaar onherleidbaar gemaakt. De gemeente Oldenzaal is in 2023 overgegaan tot aanschaf van anonimiseringssoftware, waarmee (persoons)gegevens in documenten worden geanonimiseerd. Audits In het najaar van 2023 zijn audits uitgevoerd over de genomen besluiten van 2022.

Deze audits leiden op een aantal terreinen tot verbetertrajecten. Deze trajecten worden in 2024 verder voortgezet en gemonitord of de verbeteringen ook daadwerkelijk plaatsvinden. Mandaatbesluit Het huidige mandaatbesluit is medio 2023 ingetrokken en vervangen door een zogeheten negatief mandaatstelsel. In 2024 wordt het mandaatbesluit geëvalueerd. Overgang Overijsselse Ombudsman naar Nationale Ombudsman Op 12 juli 2023 nam het bestuur van Stichting de Overijsselse Ombudsman een voorgenomen besluit over de toekomst van deze stichting. Concreet betekent dit dat de regionale externe klachtrechtvoorziening van Stichting de Overijsselse Ombudsman per 1 januari 2024 stopt. Met dien verstande dat het bestuur zich inzet voor een goede, warme en vloeiende overdracht naar de Nationale Ombudsman. Voor de gemeente Oldenzaal vereist dit een wijziging van het huidige klachtenbeleid. In het geval een inwoner het niet eens is met de klachtenafhandeling van de gemeente, kan de inwoner na 1 januari 2024 terecht bij de Nationale Ombudsman. 66

Inkoop: rechtmatigheid en professionalisering In 2023 is verder gewerkt aan de doorontwikkeling van de inkoopfunctie. Dankzij de inzet van het centraal gecoördineerde contractmanagement hebben we in financiële en kwalitatieve zin voordelen behaald. Op aanbestedingsgebied wordt naast de projectmatige aanbestedingen steeds meer gewerkt met raamovereenkomsten. Dit draagt bij aan de verhoging van de rechtmatigheid, inkoopefficiëntie en kwalitatieve voordelen. We hebben bewustwording binnen de organisatie over inkoop en contractmanagement bevorderd door het geven van voorlichting. Archivering en Informatiebeheer In 2023 zijn we onder begeleiding van het consultancybureau Doxis gestart met de ontwikkeling van een kwaliteitssysteem informatiebeheer. Een kwaliteitssysteem is een continu en systematisch proces van meten, verbeteren en vernieuwen van processen en producten. Vanuit de Archiefregeling (artikel 16) is een kwaliteitssysteem wettelijk verplicht. Het ontwikkelen en implementeren van een kwaliteitssysteem is dan ook aanbevolen in het rapport van de archiefinspectie en de jaarlijkse KPI rapportages. We hebben informatiebeheerprincipes opgesteld, waarmee we een start maakten met een kwaliteitshandboek. Volgend jaar wordt het kwaliteitssysteem organisatie breed geïmplementeerd.

De implementatie van een kwaliteitssysteem is onderdeel van het in december 2023 vastgestelde Verbeterplan Informatiebeheer (2023-2026). De projecten en acties in het verbeterplan hebben tot doel ons informatie- en archiefbeheer duurzaam op orde te brengen en te houden. Om de organisatie hierin te ondersteunen is het huidige team Documentaire Informatievoorziening onder begeleiding van een verandermanager gestart met een ontwikkeling naar een nieuw team Informatiebeheer. Rechtmatigheidsverklaring College van B&W Er is al langere tijd wet- en regelgeving in de maak waarin is vastgelegd dat het College van B&W over de rechtmatigheid bij de jaarrekening een rechtmatigheidsverklaring moeten afgeven aan de gemeenteraad. De juistheid van deze rechtmatigheidsverklaring wordt getoetst door de accountant. Op dit moment is een deel van de wetgeving (voor decentrale overheden) inmiddels aangepast, maar het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) en het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) nog niet. Wij hebben alle voorbereidingen getroffen en zowel de financiële verordening, de controleverordening en het controleprotocol zijn gewijzigd. Alle noodzakelijke werkzaamheden zijn door de ambtelijke organisatie uitgevoerd om over 2023 een rechtmatigheidsverklaring uit te geven. Deze treft u dan ook bij / in deze jaarrekening aan.

Integriteit en voorkomen van fraude & oneigenlijk gebruik Binnen de gemeente is op verschillende manieren aandacht voor integriteit en het voorkomen van fraude en oneigenlijk gebruik van middelen. Elke jaar wordt een frauderisicoanalyse uitgevoerd, die zich toespitst op drie onderdelen: 1. het risico dat personen de financiële verslaglegging en de gepresenteerde resultaten gebruiken om daar beter van te worden:  beïnvloeden om daar beter van te worden;  tonen en uitdragen juiste houding door de leiding van de organisatie;  vormgeving van de organisatie en invulling daarvan;  aard en complexiteit van de gemeente en de financiële positie; 2. het risico van onrechtmatige onttrekkingen van geld en/of goederen aan de gemeente:  aard van de activa en mate waarin ze ontvreemd worden;  maatregelen van interne beheersing ter voorkoming van onrechtmatige onttrekking; 3. de mogelijkheid dat derden door fraude subsidies verkrijgen. Daarnaast is de gemeente alert op (neven)functies van raads- en collegeleden en ambtenaren (met name het management). Voor ambtenaren wordt periodiek de ‘Dag van de nieuwe medewerker’ georganiseerd waarin ook aandacht is voor de bijzondere positie van de ambtenaar als vertegenwoordiger van de