04 Transcriptverslag van de vergadering van 26 januari 2026

De heer Van der Waal: Voorzitter, dank u wel. Het gaat om de timing in dit geval. Op 24 februari vorig jaar is besloten dat de gymzaal bij de Francisschool zal worden gebouwd. En dan dacht D66 en misschien nog andere partijen in deze raad dat hierna de oplevering van de gymzaal zoals gepland snel na oplevering van de vernieuwbouwde school waar we het net over hebben gehad zou plaatsvinden. En wat schetst onze verbazing? Dat de aanbesteding nog niet is gedaan. De bouw van de gymzaal zal dus later beginnen en de gymzaal zal later gereed zijn. Dan heb ik een vraag. Betekent dit dat de leerlingen langer op de locatie Potskampstraat zullen moeten zijn, of betekent dit dat de leerlingen lang last zullen hebben van de bouwactiviteiten van de gymzaal? Wat indertijd gezegd was dat dat niet de bedoeling was. En de vervolgvraag daarop is, wat zijn de consequenties als de leerlingen langer op de Potskampstraat moeten zitten voor het vervolg van de planning van het IHP in het schoolbouwprogramma, in eerste instantie voor de Drie-eenheid-school? De voorzitter: Dank u wel. Ik kijk even rond of er vanuit andere fracties nog behoefte is om het woord te voeren. Dat is niet het geval. Dan ga ik naar de wethouder, mevrouw Oude Engberink. Mevrouw Oude Engberink: Dank u wel, voorzitter. Mijnheer Van der Waal, dank u wel voor uw vragen.

U stelt vragen over de planning van de realisatie van de gymzaal en over wat er gebeurt als we daarop uitstellen. Maar zoals u inderdaad in het voorstel kunt lezen zijn wij op basis van deze kosten op het moment dat u die geautoriseerd heeft gaan we starten met de aanbestedingsprocedure. Daar zitten een aantal stappen in waaronder ook het ter inzage leggen van het plan waarbij ook ruimte is voor omwonenden om zienswijzen in te dienen. Als het proces verloopt zoals het verloopt en er geen zienswijzen zijn en geen vertraging in de aanbesteding en we kunnen starten met de bouw van die gymzaal, dan zitten we in het begin medio van Q2 van dit jaar. Om en nabij staat veertien weken die we daarvoor nodig hebben. En dat betekent dat wij dan pas kunnen gaan starten. En er zullen uiteraard bij de bouw ook grote machines op het terrein aanwezig moeten zijn en daarbij hebben we afgestemd, ook met de partij die met de Franciscusschool aan het verbouwen is en ook met het schoolbestuur, dat op het moment dat er onveilige situaties zich kunnen voordoen voor de leerlingen, dat de leerlingen dan nog niet terug kunnen naar de Franciscusschool. En dat betekent dat we afhankelijk zijn van het verloop van de vernieuwbouw van die gymzaal. En pas daarna als het veilig genoeg is dat de kinderen terug kunnen naar de Lyceumstraat en de Franciscusschool.

Op het moment dat daar vertraging in ontstaat betekent dat dat de kinderen nog niet terug kunnen naar de Lyceumstraat en de Franciscusschool en dus langer ook aan de Potskampstraat zullen moeten blijven. En als dat gebeurt, dan heeft dat mogelijk ook vertraging voor de andere projecten die daarna volgen. Dat waren mijn antwoorden. De voorzitter: Nee, ik zit even te kijken naar de wethouder. Ik heb u gezien maar ik wil eerst de wethouder haar verhaal laten houden. U bent gereed? Dank u. Dan kom ik bij de heer Van der Waal. De heer Van der Waal: Voorzitter, de wethouder heeft het terecht over de veiligheid, dat die bepalend is of de leerlingen terug kunnen naar school. Maar ik wil ook wijzen op een overmaat aan geluid, wat heel lastig is voor de concentratie van de kinderen om het lesprogramma te volgen. Dus ik denk dat dat ook meegenomen moet worden in de beslissing of de leerlingen teruggaan en natuurlijk in overleg met de school. Maar de leerlingen moeten een leersituatie hebben waarbij ze zich kunnen concentreren. Hoe groot acht u de kans dat er een uitstel is van het teruggaan naar de Franciscusschool voor leerlingen? Dat is nu gepland volgens mij de komende zomer en hoe groot is de kans dat dat een jaar of een half jaar wordt uitgesteld? De voorzitter: De wethouder.

-17-

Mevrouw Oude Engberink: Dank u wel, voorzitter. Maar allereerst op uw opmerking over het geluid, daar houden we inderdaad zeker ook rekening mee, want dat is ook een veiligheidsissue waar we rekening mee gaan houden. Dan stelt u nog een vraag over de kans van uitstel en hoe lang dat dat is. Daar kan ik op dit moment geen zinnig woord over zeggen omdat dat helemaal afhankelijk is van de stappen die we nu gaan zetten om daadwerkelijk met de start van het traject te kunnen starten. Dus daar kan ik nu niets over zeggen. De voorzitter: De heer Van der Waal. De heer Van der Waal: Ik begrijp dat die planning onduidelijk is. Kan de wethouder toezeggen dat ze tijdig aangeeft dat het vertraagd is? omdat dat invloed heeft op het hele IHP-programma. De voorzitter: De wethouder. Mevrouw Oude Engberink: Dank u wel. Uiteraard zoals u van ons mag verwachten nemen wij u mee in het proces en vooral als we afwijken van datgene wat we u hebben voorgesteld. Dus dat gaan we doen. De voorzitter: Dat is een toezegging, die hebben we genoteerd. Ik kijk even of er vanuit andere fracties nog behoefte is aan een tweede termijn. Niet het geval. Dan kijk ik even … Excuus, mevrouw Berger. Mevrouw Berger: Dank u. Ik gebruik deze termijn even als stemverklaring want ook hier, we kunnen eigenlijk niet anders. Want zonder onze goedkeuring kan er geen aanbesteding plaatsvinden en dan komt er geen nieuwe gymzaal.

En ook dan loopt de bouw van de Franciscusschool nog meer vertraging op. Dus we zitten weer met zijn allen in dezelfde fuik. De voorzitter: Anderen nog een stemverklaring? Niet, dan wat mij betreft mag u nu uw stem uitbrengen bij het voorstel aanvullend krediet gymzaal Lyceumstraat. En ook hier ziet u 20 uitgebrachte stemmen en 20 voor. Daarmee is het voorstel aangenomen. 13. Voorstel tot het beschikbaar stellen van kredieten voor stedenbouwkundig werk voor plannen in exploitatie bij het grondbedrijf De voorzitter: Dat betekent dat we bij onderwerp 13 van de agenda zijn aanbeland en dat is het voorstel kredieten voor stedenbouwkundig werk voor plannen in exploitatie bij het grondbedrijf. Ik kijk even of er behoefte is aan een bijdrage. Dat is er niet. Is er behoefte aan een stemverklaring? Ook niet. Dat betekent dat u nu uw stem kunt uitbrengen bij kredieten voor stedenbouwkundig werk voor plannen in exploitatie bij het grondbedrijf. U heeft snel uw stem uitgebracht, 20 voor, 0 tegen, daarmee is het voorstel aangenomen. 14. Zienswijze Evaluatie GR SamenTwente en ontwerp Strategisch Programma SamenTwente De voorzitter: Dan kom ik bij agendapunt 14. Dat is een evaluatie op de Gemeenschappelijke Regeling SamenTwente en het ontwerp Strategisch Programma SamenTwente. U bent daarover via de stukken over geïnformeerd.

Ik kijk even of er behoefte is om hier het woord over te voeren bij u. Dat is ik constateer niet het geval. Is er behoefte aan een stemverklaring? Dat is ook niet het geval. Dan mag u nu uw stem uitbrengen bij dit voorstel. En u ziet het ook hier, 20 aanwezige raadsleden hebben 20 keer voor gestemd. En dat betekent dat het voorstel unaniem is aangenomen.

-18-

15. Verordening bijdragefonds en Verordening individuele inkomenstoeslag per 1 januari 2026 De voorzitter: Dat betekent dat ik bij agendapunt 15 kom en dat is een Verordening bijdragefonds en een Verordening individuele inkomenstoeslag per 1 januari 2026. Dit is in lijn met het vastgestelde armoedebeleid, het kan eenvoudiger en dat ziet u nu ook voor u. Ik kijk even rond of er … Dat is het geval en dan kom ik bij de heer Bouwman. De heer Bouwman, u mag als eerste en als het uitgebreid is dan zou ik u willen vragen om het … En als het heel kort kan, dan mag u wat mij betreft daar blijven zitten. Ga uw gang. De heer Bouwman: Ik hou het heel kort en bondig en krachtig zelfs ook nog. We hebben weer een verordening die wij met terugwerkende kracht gaan vaststellen en daar krijg ik altijd een beetje een ongemakkelijk gevoel bij. Had deze verordening niet in december of in november al aan de raad voorgelegd kunnen worden? En heeft het college hier echt alles aan gedaan om dat niet eerder voor 1 januari aan ons voor te leggen? De voorzitter: Dank u wel. De heer Van der Waal. De heer Van der Waal: Voorzitter, een astronaut in het verleden, hij leeft niet meer, zei ooit, een small step, a giant leap. En in dit geval hebben we het daarover. Een hele kleine kost voor de gemeente en een geweldige hulp aan de mensen die het nodig hebben. Dank u De voorzitter: Dank u wel.

Ik kijk even rond of er vanuit andere raadsleden … Niet het geval. Dan kom ik bij het college, wethouder Rödel. Mevrouw Rödel: Dank u wel, voorzitter. Dat is een goede vraag en ik heb geen antwoord voor u. Want het is al eerder voorgelegd in december, maar toen was het nog niet rijp om door te gaan naar de raad, dat had iets met een technische … Maar dan moet ik navragen. Dus ik kan daar geen antwoord op geven. De voorzitter: De heer Bouwman. De heer Bouwman: Dank u wel. Dat begrijp ik in dit geval, maar vorig jaar hadden we ook al een hele discussie en dat ging volgens mij om jeugdzorg en daar hadden wij een heel vervelend gevoel bij allebei. Maar is er niet ergens een mechanisme intern dat we dit soort dingen kunnen voorkomen in de toekomst? Want daar ben ik eigenlijk meer naar op zoek. De voorzitter: De wethouder. Mevrouw Rödel: Bij alle stukken met terugwerkende kracht krijg ik ook een vervelend gevoel. En soms gebeurt dat en dat is waar mensen werken. Maar dit heeft volgens mij een technische oorzaak, maar dat weet ik niet zeker. Dus ik wil u geen onvolledig antwoord geven, dus daar kom ik op terug. De voorzitter: Ik denk dat het goed is om dat als een toezegging, dat het college in ieder geval daar schriftelijk bij u op terugkomt. Akkoord. Dan kijk ik of er nog behoefte is aan een tweede termijn. Niet. Nog behoefte aan een stemverklaring? Ook niet.

Dan wat mij betreft mag u nu uw stem uitbrengen. En het gaat dan om het voorstel zoals het voorligt en dan moet u goed kijken. Het is dus niet alleen de verordening rondom het bijdragefonds maar ook de Verordening individuele inkomenstoeslag per 1 januari 2026 zoals het dus ook in het voorstel is opgenomen. Hier staat het nog een keer op het scherm duidelijk weergegeven. U kunt uw stem uitbrengen. Het wordt ik zou bijna zeggen eentonig

-19-

maar wel duidelijk, 20 personen aanwezig, 20 een stem voor uitgebracht te hebben. Dat betekent dat het voorstel is aangenomen. Dank u wel. 16. Voorstel tot het vaststellen van de Verordening Commissie uitvoering werkgeverstaken griffie(r) gemeente Oldenzaal De voorzitter: Dan kom ik bij agendapunt 16 en dat is het onderwerp, ik pak hem ook even op het scherm erbij, voor het vaststellen van een Verordening op de commissie uitvoering werkgeverstaken griffie, griffier, het is net hoe u het ziet, gemeente Oldenzaal. Hiermee voldoet het weer aan de laatste stand der dingen, het was nodig om dit te doen. En het is ook uitgebreid in het presidium met elkaar besproken en u ziet het hier voor u liggen. Ik kijk even rond of er vanuit uw zijde nog op- of aanmerkingen te maken zijn. Nog behoefte aan een stemverklaring? Dat is niet het geval. Dan mag u uw stem nu uitbrengen. 20 raadsleden aanwezig, 20 hebben voor gestemd. Dat betekent dat het unaniem wederom is aangenomen. 17. Voorstel tot het vaststellen van de verordening op de ambtelijke bijstand en fractieondersteuning 2026 De voorzitter: Dan kom ik bij een onderwerp of agendavoorstel nummer 17 en dat is een voorstel tot het vaststellen van de Verordening op de ambtelijke bijstand en fractieondersteuning. Ook dit is in het presidium voorbijgekomen, is ook met uw inbreng tot stand gekomen.

En dat breng ik nu in discussie als daar behoefte aan is. Dat is niet het geval. Is er nog behoefte aan een stemverklaring? Ook dat is niet het geval. Dan mag nu uw stem uitbrengen. Ook hiervoor geldt 20 aanwezige raadsleden hebben 20 keer voor gestemd, dus dank daarvoor. Dat betekent dat het voorstel unaniem is aangenomen. 18. Voorstel tot het benoemen van een lid van het Algemeen Bestuur van de Euregio De voorzitter: En nu gaan we even een changement krijgen, want bij een benoeming van een persoon in dit geval ondergetekende in het Algemeen Bestuur van de Euregio moet u uw stem uitbrengen. Dat kunnen we niet per acclamatie doen. En dat betekent ook dat ik even van stoel ga wisselen en dat de heer Lulofs uw vergadering voorzit. En dat zal hij ook doen bij de motie vreemd van GroenLinks, agendapunt nummer 19a. Dus ik geef het woord graag aan de heer Lulofs. De plaatsvervangend voorzitter: We zijn aangekomen bij agendapunt 18, een benoeming lid van het Algemeen Bestuur van de Euregio. Op 30 januari 2026 is de eerstvolgende vergadering van het Algemeen Bestuur van de Euregio. Onderdeel van de agenda is het kiezen van een nieuwe voorzitter. De heer Welman is kandidaat om voorzitter van de Euregio te worden. Hiervoor is benodigd dat hij door de gemeenteraad van Oldenzaal wordt benoemd als lid van het Algemeen Bestuur van de Euregio.

De heer Liebrand is bereid om zijn plaats in het Algemeen Bestuur af te staan. Ik kijk even rond, welke fractie wenst hierover het woord te voeren? De eerste die zijn vinger opstak was de heer Bouwman, dus bij deze het woord aan de heer Bouwman. De heer Bouwman: Dank u wel. We hebben eigenlijk een korte opmerking bij dit voorstel en dat is eigenlijk als volgt. Wij gunnen iedereen hun ambitie en hun voordragen en sollicitatie en we gaan zo meteen gewoon voor stemmen. Maar we hebben toch graag van de burgemeester een toezegging. Op moment als beide functies, de functie van burgemeester en de functie van voorzitter van Euregio elkaar gaan bijten, dat de burgemeester dan ook richting onze raad ons daarover informeert en dat we daar in ieder geval wel heldere en duidelijke afspraken over kunnen maken op het moment als dat zich voordoet eventueel in de toekomst. Dank u wel.

-20-

De plaatsvervangend voorzitter: De heer Bouwman, dank u wel. Dan kijk ik eerst even naar de heer Welman of hij hier direct op zou willen reageren. De heer Welman: Dank u wel, voorzitter. Uit ervaring weet ik dat er altijd situaties kunnen zijn waarbij je als voorzitter van welk gremium dan ook te maken kunt krijgen met conflicterende belangen tussen de organisatie waar je voorzitter bent, maar ook de moederorganisatie waar je vandaan komt. Dat kan altijd het geval zijn. En ik weet ook uit die ervaring dat er door de andere bestuurders altijd respect is voor die situaties. En ik weet ook dat er dan altijd nagedacht is over hoe je daarmee om zou moeten gaan. Stel je voor dat er iets is waarin het belang van de Euregio zou conflicteren met het belang van de gemeente Oldenzaal, wat ik me overigens niet kan voorstellen. Maar stel je voor toch in dat geval, dan zal het zo waarschijnlijk zijn, daar ga ik in ieder geval wel van uit, dat ik altijd namens de gemeente Oldenzaal zal optreden en dat de vicevoorzitter van de Euregio de belangen van de Euregio zal vertegenwoordigen. Daarmee heb je dat weer gescheiden. En je zorgt er ook altijd voor dat op het moment dat dat lijkt te gaan gebeuren, dat je dat in je bestuur bespreekt.

Niet alleen in mijn geval in het college en wellicht ook in de raad van Oldenzaal, maar ook in het Algemeen Bestuur of in het Dagelijks Bestuur van de Euregio zodat daar geen enkel misverstand over kan bestaan hoe je daarin gaat acteren. Daarmee voorkomen we denk ik altijd ongelukken. De plaatsvervangend voorzitter: De heer Welman, dank voor de beantwoording. Ik kijk nog even naar de heer Bouwman. Helemaal tevreden? Prima. Het woord aan de heer Liebrand. De heer Liebrand: Dank u, voorzitter. Ik sta mijn plek hiervoor uiteraard graag af in het Algemeen Bestuur. En ik wil de heer Welman heel veel plezier en succes toewensen in deze bijzondere functie. De plaatsvervangend voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we nu over naar de stemming. Dan kijken we even hoe we dat gaan regelen. Het is net al even gezegd bij de introductie, een stemming over personen is altijd geheim. In plaats van stemmen met stembriefjes gaat dit via onze stemkastjes. Zodra de stemming geopend is kunt u aangeven of u voor of tegen stemt. Na het doorgeven van uw stem blijft het scherm knipperen maar uw stem is wel geregistreerd. Het systeem registreert alleen dat er een stem is uitgebracht, niet wie deze heeft uitgebracht. Om er enigszins controle op te houden, we zijn met zijn twintigen. U kunt stemmen. Het is bijna eentonig.

Net gaf de voorzitter aan dat er wel heel veel hetzelfde werd gestemd, dus er is ook niet enige nuance aangebracht in deze stemming. Dus 20 stemmen voor en 0 tegen. De heer Welman, gefeliciteerd. 19. Moties vreemd a.

Motie Vreemd - GroenLinks - Oldenzaal slimmer efficiënter en overzichtelijker

De plaatsvervangend voorzitter: Dan zijn we nu bij het volgende agendapunt en dat is 19a en dat is een motie van GroenLinks. Ik geef het woord aan de heer Snijders. De heer Snijders: Nu even heel iets anders, geïnspireerd door Monty Python, de naamgeving van de taal die met AI verbonden is. Deze motie is eerder ingediend maar ingetrokken omdat er al iets van AI in Notubiz toegevoegd zou worden. Notubiz heeft geleverd en ik heb samen met de griffie ernaar gekeken, maar het is niet dat geleverd wat wij als GroenLinks bedoeld hadden. En daarom dienen wij de motie opnieuw in. Ik weet nog dat er bij de eerste versie van de motie wat weerstand was en misschien is het daarom leuk om een blunder van deze gemeenteraad eens even vanuit AI te bekijken, AI-ondersteuning. En dat gaat over het verhogen van de parkeerinkomsten. Dat was toch een behoorlijke misser. Ik hoor regelmatig dat de begroting veel informatie bevat, een dik document is en veel tijd kost om goed door te nemen. Ik heb dit voorbeeld voor ChatGPT, dat is de AI die ik -21-

gebruikt heb, drie documenten opgeladen. De begroting van 2025, 2026 en het document Ambities en Middelen in Balans en ik heb achtereenvolgens drie vragen gesteld. De eerste vraag, zijn er bijzondere bezuinigingen of verhogingen die eruit springen en die mogelijk tot weerstand kunnen leiden bij de inwoners? Een redelijk normale vraag. Vervolgens geef van de vijf, want het kwam met vijf antwoorden, geef van de vijf genoemde maatregelen met de hoogste kans op weerstand per onderwerp aan wat de bezuiniging of lastenverzwaring als percentage van de bestaande situatie voor bezuinigingen is, dus de verhoging en zo. En als derde vraag, reken per onderdeel door wat de gevolgen voor de individuele inwoner van Oldenzaal is. Neem een minst benadeelde inwoner en een meest benadeelde inwoner. Ik weet nu of u al AI gebruikt, maar een heel belangrijk element bij AI is hallucinatie. Dat is dat het antwoorden verzint en dan komt er dus iets uit in heel goed Nederlands, maar het is niet waar. Het antwoord op de eerste vraag, de hoogste kans op weerstand gaf hij vijf punten. Eén was verhoging van de woonlasten, ozb, afval en riool, twee versobering minimabeleid en armoederegeling, drie bezuiniging op WMO en preventieve voorzieningen, vier parkeerbelasting en beleid en vijf bezuiniging op cultuur, sport en verenigingen. Dit kun je er vrij snel uithalen.

Ik ben al met al een half uur bezig geweest waarvan ongeveer een derde voor het verzamelen van de documenten, een derde voor het stellen van de vragen en een derde voor de analyse. Ik zal het antwoord op de andere twee vragen, het zijn details, die mag u van mij hebben maar zal ik niet noemen, het voegt niet veel toe. Wat je nu ziet is dat ik dus in een halfuurtje twee begrotingen heb vergeleken, dat ik Ambities en Middelen in Balans erbij heb gepakt en dat hij zelf komt met op vier parkeerbelasting. Dan moet je nog steeds de slimheid hebben dat je daarnaar gaat kijken, maar als je dat allemaal had willen lezen en uit willen zoeken was je waarschijnlijk meer tijd kwijt geweest dan ik. Ik zou zeggen, bewezen AI heeft nut en daarom dien ik deze motie in. En ik lees het dictum even voor. Te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn voor het opzetten van een omgeving waarin alle openbare gemeentelijke documenten worden opgenomen. Te verkennen op welke wijze een AI-tool toegang tot deze omgeving kan krijgen en deze documenten effectief kan gebruiken voor functies zoals zoeken, samenvatten en analyseren. In dit onderzoek specifiek aandacht te besteden aan het gebruik van MAAT door andere gemeentes zoals Enschede.

Mogelijke voordelen voor ambtenaren en raadsleden, de daarmee samenhangende mogelijke kostenbesparing, de mogelijke risico's en nadelen voor ambtenaren en raadsleden, de verwachte kosten voor implementatie, beheer en onderhoud, inclusief opties voor kostenbegrenzing, eventuele technische, juridische, organisatorische en ethische aandachtspunten, zoals datakwaliteit, bias en afhankelijkheid van leveranciers. Punt vier, daarbij nog geen keuze te maken voor de implementatie of leveranciers, maar uitsluitend scenario's, randvoorwaarden en risico's in kaart te brengen. De raad te informeren over de uitkomst van dit onderzoek en daarbij mogelijke vervolgstappen voor te stellen. Maar bij een heel positief en eenduidig resultaat een bedrag van 15.000 euro uit de algemene reserves beschikbaar te stellen voor de implementatie. Tot zover. De plaatsvervangend voorzitter: De heer Snijders, dank u wel. Ik kijk even rond en ik zie de heer Van der Waal die wil reageren en mevrouw Berger. Ik begin met de heer Van der Waal. De heer Van der Waal: Voorzitter, dank u wel. Het gebruik van KI, AI genoemd, vereist een heel kritische houding op de resultaten. Ik ben niet heel kritisch geweest maar ik heb wel een onderzoek gedaan naar MAAT, het wordt in Enschede gebruikt staat hier. Maar in Enschede is het niet bekend.

Dus hoe komt u aan de stelling dat wij moeten onderzoeken hoe MAAT in Enschede wordt gebruikt? Het wordt wel in andere gemeenten gebruikt via iBabs, dat is de concurrent van Notubiz. Dat denk ik, dat het de concurrent is. En daar wordt beschreven, alles wordt opgeladen naar Microsoft Azure. Dan word ik een beetje zurig, want waar worden de data geanalyseerd? En hoe besloten blijven de data die je daarnaar oplaadt? Ik heb gisteren niet helemaal bij toeval, het is een beetje een gewoonte, Buitenhof bekeken, een televisieprogramma waar leuke interviews zich afspelen. En het laatste -22-

interview van gisteren in Buitenhof ging over een jurist en ook kunstenaar die in verschillende weken aan een zogenaamd AI-programma een vraag had gesteld en in de loop van de tijd andere antwoorden had gekregen waarbij de antwoorden steeds aantoonbaarder onjuist bleken te zijn. Dat betekent alles bij elkaar dat we AI moeten gebruiken met een grote mate van kritiek, daar heel voorzichtig mee moeten zijn. Maar als we dan een goede tool hebben, bij voorkeur een open source tool en zeker bij voorkeur een tool die niet data waar dan ook in Amerika of Rusland of China analyseert, uploadt en analyseert, dan ben ik daar enthousiast over. Maar zoals het voorstel hier ligt stel ik u voor om de motie aan te houden en aan te passen en anders kan ik daar echt niet mee akkoord gaan. Tot zover. De plaatsvervangend voorzitter: Dit zijn nogal wat vragen, dus ik ga direct door naar de heer Snijders. Aan u het woord. De heer Snijders: Dat is heel verstandig, want ik vergeet nogal eens wat. Om met dat laatste te beginnen, aanhouden ga ik niet doen. Want de motie is al heel oud en u heeft ruim de tijd gehad om daarover na te denken. En mijn tijd zit er binnenkort op, dus ik blijf hem indienen. Ik heb wel een wedervraag. Veiligheid is een issue, ik begin bij MAAT. Waar heb ik dat vandaan? Ik heb vragen gesteld aan AI. Ik gebruik het ook voor opmaak en ik controleer het ook.

Als je kijkt naar techniek bijvoorbeeld van een auto, daar kun je mensen mee plat rijden, dat is niet moeilijk. Er zijn zelfs mensen die dat gebruiken om dat te doen. Moeten we daardoor alle auto's verbieden? Nee, ik denk van niet. Zo kun je ook naar AI kijken. Het is niet de heilige graal. Het is niet de oplossing voor alles, maar het is gewoon een fantastisch hulpmiddel. En als je daar niet mee om kunt gaan, dan moet je het gewoon niet gebruiken als raadslid. Het kan natuurlijk ook omgekeerd zijn, waarom zou je het isoleren, je kunt het toch al gebruiken? Maar het kost me heel veel werk om het aan de praat te krijgen omdat ik al die documenten moet opzoeken. Als je het allemaal in één omgeving hebt staan kun je er zo bij. Is dat een veiligheidsissue? Nee, want die documenten zijn openbaar. De man in China, in Amerika, in Rusland, kan alles zo downloaden, het staat gewoon op de site uiteindelijk als je een beetje zoekt. Dan is het ook nog zo, wij gebruiken Microsoft als gemeenteraad. Waar draait dat? Weet u dat? Weet u waar de e-mails heengaan en via welke modems allemaal, of Amerika daar misschien kan afluisteren? Dus ik zou zeggen, het is een non-argument om het daarom niet te gebruiken. Dan komen we nog even bij MAAT. U was zo sympathiek om me te tippen over dat u het niet kon vinden, dus heb ik daar wat tijd ik kunnen stoppen.

Ik heb het opgezocht en de eerste hit was gelijk de website van de bouwer van MAAT. Daar stond op, ik ben de naam kwijt, AethiQs of iets in die trend, de bouwer van MAAT. Daar stond op dat tien gemeentes het gebruiken, waaronder Enschede. Dus als u dan in Enschede iemand vraagt of hij het gebruikt en die kent het niet, dat is voor mij geen garantie dat het ook niet bestaat. Dus dat is uw woord tegen het mijne. Ik zou zeggen zoek even het op de website, de link heeft u gehad. Dan ziet u dat die gemeentes erbij staan. En misschien is Enschede net begonnen, dus moeten ze nog verder. Maar ik zeg ook niet we moeten MAAT nemen. Ik zeg alleen, neem die mee in het onderzoek. De plaatsvervangend voorzitter: De heer Snijders, bedankt voor uw beantwoording. Maar ik merk ook dat u de heer Van der Waal uitgedaagd heeft. Dus ik geef nog een keer het woord aan de heer Van der Waal. De heer Van der Waal: Dank u wel. We hebben gisteren contact gehad, dus u heeft mijn factcheck gefactcheckt en u komt met andere conclusies. Ik laat de waarheid in dit geval in het midden en ik ben graag bereid het verlies te aanvaarden mocht ik ongelijk hebben. Dan nog wordt in deze motie sterk verwezen naar één product, MAAT, en dat is voor mij sowieso al een overwegend bezwaar om deze motie niet te steunen. Bovendien de laatste, bij een positief resultaat een bedrag van 15.000 -23-

euro toekennen. Hoe komt u aan dat bedrag? En vergeet u niet hierbij de jaarlijkse kosten die daar dan ook nog een keer bijkomen? De plaatsvervangend voorzitter: De heer Snijders, nog één keer het woord aan u. De heer Snijders: Ik kijk even, want volgens mij heb ik niet gezegd dat je alleen naar MAAT moet kijken, maar dat je daar wel specifieke aandacht aan moet besteden omdat het nu eenmaal bestaat. Waarom zou je eraan voorbijlopen? In het onderzoek vraag ik ook naar de beheerskosten, dus die weet ik niet. Ik weet wat het voor mij kost om het maandelijkse te gebruiken, dat is iets minder dan 25 euro. Als we dat allemaal doen op een persoonlijk account, dan is dat 500 euro in de maand. Dat is zonde, dat kan denk ik voor minder. Als je een, maar daar ben ik geen specialist in, maar er zit hier achter mij een specialist, die kan dat wellicht beantwoorden, je kunt ook een lokale versie van AI draaien. Er was van de week eindelijk een keer iets positiefs over AI op het journaal. Dat was volgens mij een universiteit in Delft die AI gebruikte om, dat ben ik weer kwijt, maar die hadden dus een eigen AI-versie met eigen kennis erin en die gebruikten dat voor dingen en dat werkt fantastisch. De heer Lulofs: De heer Snijders, bedankt voor de beantwoording. Mijnheer Van der Waal, hier moet u het mee doen. En dan geef ik nu het woord aan mevrouw Berger. Mevrouw Berger: Dank u wel.

Ik ga u niet adviseren, de heer Snijders, om uw motie aan te houden. Als u hem in wil dienen moet u dat gewoon doen. Daar heb ik alle respect voor. Maar AI, ik heb daar heel veel moeite mee. Want ik echt heel veel waarde aan het kritisch denkvermogen van ons als raadsleden. Ik vind dat echt heel belangrijk en ik vind het ook echt heel gevaarlijk hoe snel wij als maatschappij afhankelijk worden van een alternatieve intelligentie. Dan heb ik een aantal vragen, want ook ik heb gecheckt bij de gemeente Enschede of MAAT gebruikt wordt. Een raadslid van gemeente Enschede weet van niets, ChatGPT vertelt mij nu dat sinds januari MAAT gebruikt wordt en sinds oktober 2025 is het verlengd. Dus de raadsleden weten het niet, maar AI zelf denkt van wel. En dan nog even een vraag over, want dat vind ik wel heel bijzonder uit de koker van GroenLinks, een datacenter voor AI gebruikt ontzettend veel water, kostbaar water waar wij allemaal heel zuinig op moeten zijn. En ook het ruimtegebruik van zo’n datacentrum, hoe verhoudt zich dit tot uw ambities? De plaatsvervangend voorzitter: Mevrouw Berger, bedankt voor de vraagstelling. Mijnheer Snijders, ga uw gang. De heer Snijders: Dat is natuurlijk een fantastische vraag en ook leuk aan iemand van GroenLinks. Het verbruikt op dit moment nog heel veel energie. Hoeveel? Daar zijn ze redelijk geheim over.

Ik heb het gevraagd, want ik kan het zelf niet uitrekenen. En hij zegt dacht ik 10 of 15 watt voor deze vraag. Voor een vraag die ik gesteld heb, 10 of 15 watt. Maar stel nu dat wij met zijn allen … het klopt niet. Interruptie of? Gewoon doorgaan? Dan ga ik gewoon door. Stel dat wij als raad wat we in het verleden deden, alles afdrukken op papier, de begroting. Dat kost ook heel veel energie. Dan doen we allemaal een lampje aan, want overdag werken we en 's avonds zitten we thuis en doen een lampje aan en dan gaan wij bij dat lampje dat begrotingsstuk doorlezen. Hoeveel lampjes kost dat? Dan vergeten wij die parkeerbegroting, of we halen dat er niet uit. Dat lukt ons niet, want het is ons namelijk ook niet gelukt. Dan komen heel veel mensen waarschijnlijk met de auto hier naar het gemeentehuis en die gaan klagen over de verhoging van de parkeervergunning. Wat kost dat aan energie? Die drinken allemaal koffie, wat kost dat aan energie? En dat hadden we allemaal kunnen voorkomen door 10 watt te investeren.

-24-

De plaatsvervangend voorzitter: Mevrouw Berger. Mevrouw Berger: U gaat volledig over uw eigen antwoorden, helemaal prima. Maar ik vraag mij af waarom u 15.000 euro wenst te spenderen terwijl u heeft zelf nu alle begrotingen en Ambitie en Middelen in Balans in ChatGPT gegooid en u heeft daar prima antwoord uit gekregen. En ik vind, en dat moet ik echt zeggen, Notubiz in Oldenzaal werkt fantastisch. Want je typt daar ook als inwoner een documenten in, toevallig gisteren heb ik het gebruikt voor position papers, ik krijg alle besluiten, alle fora, alle vergaderingen inclusief notulen in beeld. Dat kun je allemaal binnen drie seconden uitzoeken. Daar hoeft helemaal geen onderzoek naar gedaan te worden, er hoeven geen systemen omgegooid te worden. Wij zijn allemaal heel bekend met dit programma. Dat hoeft geen onnodig water te verbruiken en het allerbelangrijkst, dat kritisch denkvermogen. Want dat vind ik echt een heel groot goed. Dus het zal geen verrassing zijn, de heer Snijders, wij steunen motie niet. De plaatsvervangend voorzitter: Deze mededeling hebben we gehoord van mevrouw Berger, geen vraag. Dan ga ik eerst naar de heer Van der Waal, wat die had een interruptie. De heer Van der Waal: Voorzitter, mijn haren rezen te berge en dat heeft te maken met een leraar natuurkunde die ik vroeger had. Hij zegt als je de eenheden niet kent weet je niets.

Hier werd gezegd dat het … De heer Mekelenkamp: Voorzitter, alstublieft een punt van orde. Het gaat hier nergens over. We hebben bij het presidium erover gehad, op het moment dat de discussie niet meer gaat of het onderwerp waarover we het hebben, dat we gewoon de discussie af gaan kappen. En we gaan het nu hebben over een leraar natuurkunde die de heer Van der Waal een tijdje geleden gehad heeft. Hij mag daar zijn punt over maken, maar zullen alsjeblieft iets meer snelheid in de discussie gaan houden? Want dit gaat niet de besluitvorming die we zo meteen hebben ten goede komen. Laten we alsjeblieft een beetje focus houden, voorzitter. De plaatsvervangend voorzitter: Mijnheer Mekelenkamp, u heeft helemaal gelijk wat dat betreft. Dus ik vraag ook aan de heer Van der Waal om het enigszins beknopt te houden. De heer Van der Waal: Dank u wel. Iemand heeft mij ooit gezegd dat eenheden belangrijk zijn. De heer Snijders heeft het over energiegebruik wat verbruikt wordt op een vraag en hij heeft daar watt genoemd. Watt is geen energiegebruik. Dat zijn wattseconden, watturen, wattjaren, dus daar hoort nog echt iets bij. Als u nauwkeurig bent hoort u dat te doen.

Op de opmerking van mevrouw Berger kan ik opmerken dat in ons dagelijks leven doen we een heleboel dingen, we rijden met de auto, we repareren een fiets, we zetten koffie zoals de heer Snijders al zei, dat kost allemaal energie. En als AI ons geweldig veel gemak biedt, dan zou de energie die het dan kost weleens rendabel kunnen zijn. De plaatsvervangend voorzitter: Mijnheer Van der Waal, komt er nog een vraag? De heer Van der Waal: Nee. De plaatsvervangend voorzitter: Dank u wel. Dan kijk ik nu rond. De heer Nijland had nog gevraagd om het woord. De heer Nijland: Ik was een beetje uit. Ik denk dat ik ook nog even uit blijf. Even één vraag aan de heer Snijders, voorzitter. De rol als gemeenteraadslid is in de basis kaders stellen en controlerend. Voor mijn gevoel zijn we nu bezig met een onderwerp dat er niet helemaal mee te maken heeft. U

-25-

keek net al om naar een ICT-specialist op de publieke tribune. Waarom laat u de kennis en de ideeën over dit soort zaken niet bij de specialisten, daar waar het hoort? De plaatsvervangend voorzitter: De heer Snijders. De heer Snijders: Ben ik al? De plaatsvervangend voorzitter: U mag beantwoorden. De heer Snijders: Dat vind ik een bijzonder vreemde vraag. Want ik neem aan dat u ook Word gebruikt. Er zijn waarschijnlijk mensen bij de gemeente die veel meer verstand van Word hebben dan uzelf en toch gebruikt u het. Vreemd. AI is geen heilige graal, het is een hulpmiddel. En het is misschien een te modern hulpmiddel omdat mensen dus … En dan zijn mensen voor nieuwe technologie, ooit de trein, gewoon heel erg bang. Dat beleven wij. Dus die angst proef ik nu weer. Ik ben eigenlijk wel benieuwd wie mee heeft gedaan aan de wedstrijd om de stad en wie daarbij geen AI heeft gebruikt. De plaatsvervangend voorzitter: Nu dwalen we weer helemaal af. Ik denk dat alle argumenten nu al een keer herhaald zijn, dus wat dat betreft gaan we nu over naar het college voor een technische reactie. De heer Welman. De heer Welman: Dank u, voorzitter. Ik kan de inbreng van de heer Snijders afdoen als een sympathieke motie maar dan zou ik geen recht doen aan de belangstelling die we ook vanuit onze eigen organisatie hebben voor dit onderwerp.

En u moet weten, we zijn ook al een tijdje aan het kijken of we de informatie die we hebben, of we die op een andere manier, lees vooral een toegankelijke manier, kunnen beschikbaar stellen. En toegankelijk, daar verstaan we niet alleen onder dat je het ook op een website waar mevrouw Berger al naar refereerde doet, bijvoorbeeld dus via het informatiesysteem van de gemeenteraad. Maar dat je ook de doorzoekbaarheid en de vragen die je hebt waarom je wilt zoeken, dat je dat ook kunt bevorderen. En zo zijn we ook met Notubiz al een tijdje in gesprek. U refereerde daar zelf net ook al aan in uw bijdrage. U heeft het nog over een situatie waarin we hebben gekeken of wat Notubiz nu aanbiedt, of dat voldoet aan de wensen die u maar ook wij hebben. Daar is het antwoord op nee. Maar we weten dat Notubiz wel bezig is om eigenlijk de wens die wij beiden hebben om de doorzoekbaarheid van al die documenten die wij hebben op basis van vragen die je stelt, of je dat kunt bevorderen. En daar is Notubiz nu mee bezig. En wij willen de gemeenteraad van Oldenzaal dus ook voorstellen om af te wachten waar Notubiz mee gaat komen om op basis daarvan te kijken, zijn de specificaties die zij ons bieden, is dat ook wat wij wensen.

Als dat het geval is, dan kunnen we vervolgens samen kijken van wat dat aan kosten met zich meebrengt en ook hoe we dat zouden willen implementeren in onze eigen organisatie, lees in onze systemen. En dat is ook iets wat we dan bij u terug kunnen leggen, bijvoorbeeld via een P&Ccyclus als daar ook extra kosten, daar ga ik wel van uit, maar we geven nog niet op om het ook gewoon in een bepaald pakket waar we al voor betalen onderdeel van uit te laten maken. Dus dat wil ik u meegeven. Dus ik zou willen voorstellen om nu de motie niet in stemming te brengen. Maar we hebben goed geluisterd welke behoefte u heeft. Maar nogmaals, dat is ook wel een behoefte en een wens die wij hebben en daar komen we echt te zijner tijd op terug. En om nog even terug te komen op gebruikt Enschede MAAT. Ja, Enschede gebruikt MAAT. Want mevrouw Berger verwees al terecht en dat is ook de informatie die wij hebben, dat het onlangs in oktober 2025 nog een keer weer verlengd is door de gemeente Enschede. Ik kan me goed voorstellen dat een gemiddeld raadslid in Enschede dat niet kent of ook niet gebruikt. Maar ik denk dat de organisatie, dus verschillende ambtelijke collega's, dat wel degelijk doen en misschien ook wel het college. Dat weet ik niet, maar uit -26-

de informatie maak ik wel op dat het gewoon aanwezig is en gebruikt wordt. Maar nogmaals, de conclusie vanuit de zijde van het college is wacht op waar Notubiz mee gaat komen en dan kunnen we vervolgens gaan kijken of we het en hoe we het willen implementeren. De plaatsvervangend voorzitter: De heer Welman, dank u wel voor de uitgebreide beantwoording. Dan kijk nog even naar de heer Snijders of hij hierop wil reageren en ik zie dat hij dat wil. Dus bij deze, aan de heer Snijders het woord. De heer Snijders: We zijn een progressieve partij en ik proef daarin dat het te moeilijk is voor een heleboel mensen. Ik ga niet wachten op Notubiz, want de eerste zicht samen met de griffie was een teleurstelling. En ik denk dat zij zoals de overheid wel vaker een beetje traag werken en dat zij achter blijven lopen. Dus ik blijf hem gewoon indienen en dan moet je maar kleur bekennen. De plaatsvervangend voorzitter: Uw mening is duidelijk, mijnheer Snijders. Ik kijk nog even rond. Ik zie de heer Yildirim als eerste. Een stemverklaring van de heer Yildirim. De heer Yildirim: Dank u wel, voorzitter. Wij kunnen AI wel vragen of we voor of tegen moeten stemmen, maar dan weet ik het antwoord waarschijnlijk al wel. Met de motie zelf hebben wij geen moeite, het is vernieuwend en progressief zoals uzelf ook al aangeeft.

Maar wat ons betreft is AI in een te vroeg stadium en daarnaast is het ook natuurlijk sympathiek dat de heer Snijders denkt met 15.000 klaar te zijn. Het is beter om af te wachten tot Notubiz met een eigen alternatief komt. En daarnaast ervaren wij als fractie verder geen moeite om documenten te vinden. En als het allemaal niet lukt, dan hebben we allemaal natuurlijk ook GI, namelijk de griffie intelligence. De plaatsvervangend voorzitter: De heer Yildirim, dank u wel. De heer Nijland, aan u het woord. De heer Nijland: Voorzitter, ik wilde eigenlijk punt van orde maken. Het lijkt mij voortaan wel een goede volgorde dat de antwoorden eerst worden gegeven en daarna pas de motie wordt ingediend. Dat scheelt een hoop tijd. Wij bekennen kleur en stemmen tegen de motie. De plaatsvervangend voorzitter: Dank u wel. Ik zag ook de heer Mekelenkamp nog een keer. Nee, die heeft het niet meer nodig. De heer Gelevert, aan u het woord. De heer Gelevert: Net als de vorige keer toen die motie is ingediend, het was eigenlijk hetzelfde antwoord van het college. En wij gaan mee met wat het college ook aanbeveelt. Dus wij stemmen tegen die motie. De plaatsvervangend voorzitter: Dank u wel, de heer Gelevert. Ik kijk nog even, ja de heer Van der Waal. Aan u nog een keer het woord.

De heer Van der Waal: Voorzitter, mijn inbreng die ik zojuist heb gegeven is de stemverklaring en ik ga niet mee met de motie. De plaatsvervangend voorzitter: Dank u wel. Niets meer aan de orde zijnde, dan kunnen we nu overgaan tot stemming. De stemming is duidelijk, 2 mensen hebben voorgestemd en 18 tegen. Daarmee is deze motie verworpen. Dank u wel. En het voorzitterschap gaat weer over naar de burgemeester. Mijnheer Welman, aan u.

-27-

b.

Motie Vreemd - Solidair Oldenzaal - Participatie Ruimtelijke Ontwikkelstrategie

De voorzitter: Dank u wel. Dan zijn we bijna aan het eind gekomen van deze avond, ware het niet dat we nog een tweede motie vreemd hebben zoals ook aangekondigd bij aanvang van deze vergadering. En dat betreft een motie afkomstig van Solidair Oldenzaal, geheten participatie Regionale Ontwikkelstrategie. En ik kijk even wie de motie wil toelichten. Dat is de heer Bouwman. Mevrouw Berger: Ik doe het even omdat mijnheer Bouwman onderweg is. Bij het agendapunt staat participatie Regionale Ontwikkelstrategie in het agendapunt. Maar dat moet natuurlijk een Ruimtelijke Ontwikkelstrategie zijn. De voorzitter: Dan gaan we dat aanpassen en ik neem aan dat het in de motie verder goed staat opgenomen. Dan is de heer Bouwman aan zet. De heer Bouwman: Dank u wel, voorzitter. Inderdaad de Ruimtelijke Ontwikkelstrategie, de ROS wordt het ook wel genoemd. En dat is een informeel regionaal verband met de veertien Twentse gemeenten waarin besproken wordt waar en hoeveel woningen er gebouwd gaan worden de komende jaren. En dit moet uiteindelijk leiden naar een bod richting het Rijk. En dat allemaal met de overtuiging van de colleges in Twente dat Twente een schaalsprong nodig heeft. Ik zie dat ik niet in beeld ben op dit moment, ik wacht eventjes. Ik ga verder. De vraag die hierbij gesteld moet worden. De voorzitter: Het woord is aan de heer Bouwman. De heer Bouwman: Dank u wel.

De vraag die hier dus bij gesteld moet worden, willen de inwoners van Twente eigenlijk wel een schaalsprong? Dat bestuurders en colleges een schaalsprong verstandig vinden, dat is natuurlijk prima maar de inwoner wordt eigenlijk helemaal niets gevraagd en plannen beginnen bij de inwoner en niet op de bestuurstafel. De bijdrage van Oldenzaal binnen de ROS wordt uiteindelijk opgenomen in de Omgevingsvisie en wij vroegen de wethouder op welke wijze inwoners betrokken worden bij de ROS. Dit met het oog op het vroegtijdig betrekken van de inwoner bij woningbouwplannen. Want er kan dan wel geparticipeerd worden bij de Omgevingsvisie, de ROS blijkt niet toegankelijk voor de inwoner terwijl het wel een onderdeel wordt van die Omgevingsvisie. En de wethouder gaf aan dat de inwoner kan inspreken in het Forum op een moment dat de plannen uit de ROS min of meer bekend zijn en aan ons als raad worden gepresenteerd. Het is eigenlijk weer het bekende verhaal. Eigenlijk wordt er net gedaan alsof bewoners dan inspraak hebben maar er ligt eigenlijk al een plan. Het is alsof we daarmee de inwoner vragen of hij liever woningbouw in de stadsranden wil of toch liever verdichting in de wijken. En het is zoals mijn collega het treffend verwoordde de afgelopen week, doe je een roze of een blauwe jas aan, maar de vraag wordt niet gesteld of je eigenlijk wel een jas aan wilt.

De inwoner krijgt hiermee dus een vooraf opgelegde keuze, maar heeft eigenlijk helemaal geen keuze of hij deze schaalsprong eigenlijk wel wil. En dat is allemaal dus al besproken en daar heeft geen inwoner, en laat staan ons als raad, zeggenschap of invloed op. Het college laat namelijk een groeiambitie van 40.000 inwoners als bevoegdheid bij zichzelf en de raad mag daar of kan daar ook geen besluit over nemen. Vandaar dat wij vandaag een motie indienen om de inwoner vroegtijdig te betrekken bij de ROS. En waarom is dat naast wat we net allemaal benoemd hebben nog meer zo belangrijk? Dat is de tijdslijn. Want laten we die tijdslijn eens schetsen. De Omgevingsvisie moet voor 1 januari 2027 door de raad worden vastgesteld. En de wethouder gaf in de vergadering aan, van 15 december, dat de vaststelling van de ROS plaatsvindt in december of januari volgend jaar, dat weten we eigenlijk nog niet. En dat betekent dus dat het heel goed mogelijk is dat die ROS dus later vastgesteld wordt dan de Omgevingsvisie. En dat betekent dan ook dat de Omgevingsvisie al heel snel na vaststelling gewijzigd moet worden als dat het geval -28-

is. En daar wringt wat ons betreft de schoen. Want het college gaat nu het participatieproces inrichten voor de Omgevingsvisie maar men heeft eigenlijk nog geen enkel idee wat de uitkomst van de ROS is. En wat kunnen de inwoners bij de Omgevingsvisie, bij de participatie daarvan over de ROS precies naar voren brengen? Eigenlijk helemaal niets, want de uitkomsten van de ROS zijn pas definitief bekend als de participatie van de Omgevingsvisie al lang en breed achter de rug is. En dat vinden wij schijnparticipatie. Men mag meepraten, maar het belangrijkste onderdeel is al besloten. En de inwoners, die moet we zoals we hoorden hun zorgen dan maar bij de raadsleden neerleggen. En dat vindt onze fractie toch echt de omgekeerde wereld. Want het college moet zorgdragen voor actieve participatie bij woningbouwplannen. Dat moeten projectontwikkelaars, zelfs een particulier die één woning bouwt, maar dit hele principe geldt schijnbaar niet voor het college die het gaat hebben over forse woningbouwplannen om te kunnen groeien naar 40.000 inwoners. Vandaar dat we straks de motie indienen. En ik heb toch ook eigenlijk nog een vraag aan het college in het kader van de ROS.

Is het college bereid om wellicht via de Stem van Oldenzaal praktische vragen uit te zetten waar inwoners gewoon ja of nee op kunnen antwoorden? Bijvoorbeeld moet Oldenzaal groeien naar 40.000 inwoners, ja of nee? Moeten er circa 3.500 of misschien 3.000 woningen bij worden gebouwd, ja of nee? Moet er circa 160 hectare aan nieuw industrieterrein bijkomen bijvoorbeeld, ja of nee? Wilt u dat de natuur en de leefomgeving worden aangetast ten behoeve van woningbouw? Genoeg redenen dus eigenlijk om nu aan de bel te trekken en om grip te krijgen op de lokale democratie en om de werking van de lokale democratie hier te beschermen. En daarom dienen we de volgende motie. Beperk ik mij tot het dictum, voorzitter? De voorzitter: Gelet op uw inbreng tot nu toe denk ik dat het verstandig is om vooral het dictum, want volgens mij heeft u de rest al toegelicht. Dus ik zou zeggen, roept het college op. En als u dat dan wil toelichten, heel fijn. De heer Bouwman: Ga ik doen, voorzitter. Zowel voorafgaand als gedurende gesprekken over de ROS belanghebbenden actief de gelegenheid te geven om te participeren binnen de ROS. Twee, de uitkomsten van de participatie nadrukkelijk terug te laten komen in de Oldenzaalse inbreng van de ROS. En drie, de inbreng van belanghebbenden voor de ROS te verwerken in de ROS-bouwstenen die gebruikt worden voor de Omgevingsvisie. Tot zover, dank u.

De voorzitter: Dank u wel. Dan is het nu de gelegenheid om een aantal technische vragen, mocht u dat hebben. Dus het is nog niet de bedoeling om nu een inbreng te leveren maar vooral technische vragen richting de indiener van de motie. En ik zie de heer Yildirim. De heer Yildirim. De heer Yildirim: Dank u wel, voorzitter. Participatie is wat ons betreft zeker belangrijk en de Omgevingsvisie die hier dus inherent aan verbonden is heeft ons laten zien dat de inwoner behoefte heeft om op het ruimtelijk onderwerp te participeren. De vraag is echter aan de heer Bouwman, hoe ziet u dit voor u? Hoeveel participatie moeten we gaan doen? Wanneer is het voor dit onderwerp voldoende qua participatie? De voorzitter: Dank u wel. Dan kijk ik even, want dan verzamelen we eerst alle technische vragen. De heer Kramer. De heer Kramer: Dank u wel, voorzitter. Even om te checken, is de heer Bouwman het met mij eens dat de lokale Omgevingsvisie wel een formeel participatietraject kent en dat die Omgevingsvisie parallel aan de totstandkoming van de ROS input levert? Een tweede vraag waar ik wel even benieuwd naar ben. Ziet de heer Bouwman deze motie als aanvulling op bestaande participatie of als een correctie daarop? En de derde, en die ligt volgens mij ook wel een beetje in het verlengde wat de -29-

heer Yildirim al opmerkte. Wat verwacht de heer Bouwman dat inwoners concreet kunnen beïnvloeden in een strategisch regionaal document zonder directe rechtsgevolgen? Ik ben namelijk bang dat meer participatie alleen maar meer zal leiden tot abstractie. En de laatste vraag, is het niet zo dat de invloed uiteindelijk zit bij lokale besluiten die hier in de raad worden genomen en niet bij een richtinggevend kader zoals de ROS? En in het verlengde daarvan, hoe voorkomen we dat dit leidt tot schijnparticipatie? Dat we mensen mee laten praten over een document waar geen echte besluiten vallen? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. En volgens mij zag ik de heer Van der Waal. De heer Van der Waal. De heer Van der Waal: Voorzitter, participatie is de reden van het oprichten van D66 die erop tegen was dat regenten alles beslissen en vastleggen. Regenten in dit geval te zien in positieve zin overigens, als de bestuurders uit Twente van de veertien gemeenten. Ik stel voor om als er geparticipeerd wordt via wat voor forum dan ook geen ja-nee-vragen te stellen, maar ideeën te laten genereren in vrije tekst. Schijnparticipatie is altijd een gevaar en daar moeten we geweldig voor oppassen. Maar ik sta volledig achter deze motie, ik had hem graag zelf opgesteld maar de heer Bouwman gaf al aan, ik stel hem wel op. De voorzitter: Ik kijk nog even verder.

Want dit is niet, nogmaals, de bedoeling om een statement af te geven. Dit is het rondje technische vragen, even nog wellicht ter verduidelijking. Verder niet? Dan geef ik graag de heer Bouwman de gelegenheid om op de technische vragen te reageren. De heer Bouwman: Dank u wel. Om met de Partij van de Arbeid te beginnen, die heeft het over de ROS en dat daar geen echte besluiten over worden genomen. Maar dat is juist het punt dat wij dus hier nadrukkelijk wel in naar voren proberen te brengen. De ROS wordt besproken in regionaal verband op basis van de ambities die de regio Twente heeft om te groeien met 100.000 inwoners als regio. Die ambitie wordt dan in de ROS besproken en daar wordt dan een soort verdeelsleutel gemaakt. Maar die ambities komen uiteindelijk in de Omgevingsvisie terecht en dat is natuurlijk wel een echt besluit waar wij als raad voor staan. Dus we gaan eerst die Omgevingsvisie vaststellen, dan gaan we allemaal binnen onze eigen gemeentegrenzen blijven en dan gaan we daarna die ROS dan weer ergens in verwerken. Maar de inwoner heeft helemaal geen inspraak op wat er in de ROS besproken wordt. Wel over wat in Omgevingsvisie besproken wordt, maar tijdens dat participatieproces over de Omgevingsvisie kan de inwoner dus nooit iets vinden van wat er in de ROS besproken wordt. Dat is het antwoord op de laatste vraag van de heer Kramer.

En dan eventjes algemeen de beantwoording van de WG en de heer Kramer wat de actieve inbreng dan zou moeten zijn van de inwoners. Daar heb ik over nagedacht uiteraard. We hebben als raad in 2022 een participatiebeleid vastgesteld in het kader van de Omgevingswet en daar hebben we ook in een bijlage 1 een handreiking participatie toegevoegd waarbij we een impactanalyse gaan maken op basis van plannen die op ons afkomen. En die impactanalyse is eigenlijk een soort toets-tool om te bepalen in welke mate er participatie moet plaatsvinden. Er worden een aantal punten gegeven op basis van categorieën, dus hoeveel woningen worden er gebouwd, de tweede categorie is zorgen de plannen voor meer verkeer of drukte, hebben de plannen gevolgen voor het groen en voor de beleving van de straat of buurt. Daar kun je allemaal gewichten aanhangen en die punten moet je uiteindelijk op basis van het beleid delen door vier en dan krijg je een toetsingstabel. En als wij even beoordelen wat voor invloed de ROS op de gemeente Oldenzaal heeft, dan komen we toch wel tot een aanzienlijk aantal punten. In ieder geval meer dan zestien punten en dat betekent als je dat deelt door vier dat je op meer dan vier punten uitkomt en daar staat er als soort initiatief level 3, intensieve participatie.

En daar staat achter dat het veel effect heeft op de omgeving en bij level 3 intensieve participatie hebben we als raad afgesproken dat we betrokkenen laten meedenken en dat ideeën van -30-

betrokkenen mee worden genomen in een ontwerp en dat de participatievorm wellicht kan zijn een brainstorm webinar of online overleggen. Dus echt meedenken en de ideeën van de betrokkenen moeten dus nadrukkelijk terugkomen in de plannen en de ontwerpen die de gemeente maakt. Dus dat is eigenlijk het antwoord op de vraag van WG en ook op de heer Kramer. De voorzitter: Ik zag dat de heer Kramer nog daarop wil reageren. De heer Kramer. De heer Kramer: Een laatste vraag, voorzitter. En ik wil hier geen politieke zelfmoord plegen, dus ik zeg het maar even heel scherp. Ook wij bij de Partij van de Arbeid zijn voor ordentelijke participatie, maar ook voor ordentelijke besluitvorming. En daarom hebben we volgens mij met elkaar ooit een representatieve democratie in het leven geroepen om de besluitvorming toch ordentelijk te kunnen laten verlopen. Dat wij als volksvertegenwoordiger de rol hebben om zowel naar de inwoners te luisteren maar ook om soms besluitvorming aan hen uit te leggen. En ik ben wel heel benieuwd hoe het construct dat de heer Bouwman nu voorstelt zich verhoudt tot de grondbeginselen van die representatieve democratie. De voorzitter: Heel kort, de heer Bouwman nog. De heer Bouwman: Dank u wel. Dat is een hele interessante vraag. Ik weet dat de PvdA, tenminste de heer Kramer daar op die manier tegenaan kijkt.

Wij kijken daar echt anders tegenaan, want wij zijn natuurlijk wel gekozen als volksvertegenwoordiger maar dat ontslaat ons niet van het feit dat wij het maatschappelijk draagvlak in de in de stad moeten gaan checken op basis als wij hier een besluit moeten nemen. En dat kan alleen door naar de inwoners te luisteren en actief te luisteren en meenemen in de besluitvorming. We gaan zo meteen weer aan campagne in en daar staan natuurlijk heel veel standpunten in, maar er komt altijd een tijd in die vier jaar dat er dossiers naar voren komen waar de kiezer nooit zijn mening over heeft kunnen geven. En juist dat soort punten zoals nu bij de ROS bijvoorbeeld is het dus ook heel verstandig om altijd te luisteren naar wat de inwoner ergens van vindt en te proeven de inwoner heeft hier een duidelijke mening over en dat we die als fractie, in ieder geval als volksvertegenwoordiging, die mening hier in de raad zouden moeten kunnen uiten. De voorzitter: Volgens mij genoeg over de techniek. Dan ga ik nu naar het college voor een technische reactie. De heer Christenhusz. De heer Christenhusz: Dank u wel, voorzitter. Een mooie discussie om die even als collegelid te volgen tussen de verschillende mensen in de raad.

Naar aanleiding van de voorlichting die wij hier in het Politiek Forum over de ROS hebben gegeven en ook de motie zoals hier door SO is ingediend, of is opgeladen, hebben we intern ook nog even overleg gepleegd. En wij stellen uw raad voor om tijdens de stadsgesprekken die wij gaan voeren in het kader van de Omgevingsvisie, die staan gepland op 11 februari en 3 maart aanstaande, om bij die stadsgesprekken ook een ROS-tafel toe te voegen. We gaan met verschillende tafels werken waar inwoners iets over de Omgevingsvisie kunnen zeggen en op dat moment dat we daar ook een ROS-tafel aan toevoegen op beide bijeenkomsten. Dan kunnen we dus ook van de Oldenzaalse inwoners de Oldenzaalse perspectieven ophalen voor de inbreng in het regionale ROS-traject. Die inwonersperspectieven gebruiken we dan ook om mee te nemen en af te wegen bij de diverse besluitvormingsmomenten over de ROS. En dan doet het college ook nog de toezegging dat de samenhang tussen de Omgevingsvisie en de ROS willen borgen door in alle deelproducten van de Omgevingswet een paragraaf in samenhang met de Ros op te nemen. En op het moment dat we dat als college als toezegging doen, dan lijkt ons als college de motie daarmee overbodig. Dank u wel, voorzitter.

-31-

De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik nu kijken of er nog behoefte is aan een tweede ronde. Ik kijk even rond. Ik zie in ieder geval de heer Van der Waal en mevrouw Van der Woning. De heer Van der Waal. Ik weet niet of de indiener, maar die zie ik geen aanstalten maken om daar nog op te reageren. Dus dan ga ik nu naar de heer Van der Waal. Of zie ik dat verkeerd? Nee, de heer Van der Waal. De heer Van der Waal: Voorzitter, dank u wel. Een sympathiek voorstel van de heer Christenhusz. En wat inderdaad altijd sympathiek wordt genoemd, wordt meestal niet in dank aanvaard maar wel als idee. Twee avonden die, of middagen, ik weet het niet exact, twee data dat er inloopbijeenkomsten zijn. Inloopbijeenkomsten hebben het gevaar dat de informatie te kort bij de inwoner is en dat die niet voldoende na kan denken over zijn argumenten voor nieuwe ideeën. Er zijn intensievere manieren van participatie en ik stel voor om intensievere methodes te gebruiken dan deze twee inloopbijeenkomsten. Tot zover. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik naar mevrouw Van der Woning. Mevrouw Van der Woning: Volgens mij doet hij het. Wat al eerder gezegd, ROS is de bouwsteen voor de Omgevingsvisie. Wat ons betreft als CDA is participatie in de opmaat naar de Omgevingsvisie gewoon essentieel. In de eerste termijn werd al schijnparticipatie aangehaald, dat is wat ons betreft absoluut niet wat we willen.

We willen gewoon echt participatie. Ik vind in ieder geval de suggestie die de wethouder doet een mooie stap. De voorzitter: Dank u wel. De heer Kramer. De heer Kramer: Dank u wel, voorzitter. Een iets meer uitgebreide reactie, want er zit een bepaald principe in dit voorstel waar ik wel even wat over wil zeggen. Want toen Thorbecke in de negentiende eeuw de basis legde voor onze parlementaire democratie deed hij dat juist vanuit een diep vertrouwen in representatie. En niet omdat burgers geen stem zouden hebben, maar juist omdat hun stem geborgd moest zijn in een stelsel dat weegt, afweegt en keuzes maakt. En gemeenteraadsleden hebben daarin twee onlosmakelijk verbonden rollen. Wij luisteren naar wat er leeft in de samenleving, brengen belangen samen en vertegenwoordigen die hier. Maar we hebben ook de verantwoordelijkheid om besluiten terug te brengen naar inwoners en uit te leggen waarom keuzes gemaakt worden, ook als die keuzes niet voor iedereen prettig zijn. En dat is geen gebrek aan participatie, dat is participatie binnen een representatieve democratie. En in Oldenzaal loopt de totstandkoming van de Omgevingsvisie parallel aan de ontwikkeling van de ROS en dat is geen probleem, maar dat kan volgens mij heel logisch zijn. Want de lokale visie vormt daarmee de input voor een regionaal verhaal en niet anders andersom.

En uiteraard daarna werkt het wel weer terug op het lokale. En daarmee hebben we volgens mij de democratische legitimatie al ingebouwd via college, raad en uiteindelijk besluitvorming in deze zaal. En als we dan even heel specifiek naar de motie kijken, dan wil ik daar drie dingen over zeggen. En dat is ten eerste dat de suggestie dat extra participatie in de ROS noodzakelijk is, dat dat het feit miskent dat de democratische controle en vertegenwoordiging al zijn georganiseerd. Meer participatie maakt de kwaliteit van het product niet automatisch beter. Het is aan ons als volksvertegenwoordigers om belangen te wegen en keuzes te duiden. En daarmee zijn wij zeker voor betere participatie, maar niet per se voor meer. En ten tweede, de motie wekt ook de indruk dat producten die vanuit dit stadhuis komen per definitie tekortschieten en daarmee doen wij volgens mij geen recht aan de professionals die hier werken, noch aan de controlerende rol van deze raad. En ten derde, het college heeft al aangekondigd net bij monde van de heer Christenhusz om binnenkort inspraakmomenten te organiseren waarbij de Omgevingsvisie in het teken staat en dat daar ook een speciale tafel komt om over de ROS te