04 Programmabegroting 2023 - bijlage Programmabegroting 2023
Tekst van het document
Als speerpunten geven wij, mede gelet op het gedachtengoed van de Omgevingswet en onze Structuurvisie, initiatiefnemers en ondernemers ruimte hun plannen te verwezenlijken (van aanbodgericht ontwikkelen naar vraaggestuurd maatwerk). Onze rol daarbij varieert van ontwikkelen, verleiden, loslaten en in een enkel geval niet meewerken. De 4 strategische ingrepen uit de structuurvisie zijn voor onze ontwikkeling richtinggevend: Vergroten van het stedelijk kerngebied (met woongebied Stakenbeek); Ruimte maken voor de etalage van Oldenzaal; Ruimte voor gevestigde en nieuwe ondernemers en; Vitale, onderscheidende en intieme wijken. Het unieke karakter van Oldenzaal ‘triggert’ bezoekers en bedrijven om voor onze stad te kiezen. Het culturele erfgoed van vooral het ‘rijke verleden’ van religie, Hanze en textieltijd speelt bij de profilering van Oldenzaal een belangrijke rol. ‘Het verhaal van Oldenzaal’ krijgt onder meer aandacht bij projecten als de binnenstad, de Stadstuinen en het Singelpark. We hebben meer inzicht in de demografische ontwikkeling van Oldenzaal. Hierdoor krijgen we beter de mogelijkheid om te sturen op beleidskeuzes met betrekking tot onder meer voorzieningen, woningbouw en infrastructuur. Wij willen de komende 10 jaar minimaal 600 woningen toevoegen en zo mogelijk nog 400 woningen extra.
Met de vastgestelde strategische woonprogrammering zetten we in op de versnelling van de woningbouw. We stellen ons open op naar onze omgeving. Oldenzaal heeft, naast haar eigen karakter, meerwaarde als schakel tussen Noordoost Twente en de Netwerkstad. Oldenzaal is daardoor een kwalitatieve leefomgeving, een sterke woongemeente, een werkstad en een voorzieningenstad ineen.
28
Dit programma draagt bij aan de volgende Goals.
2.3.2
Wat gaan wij in 2023 doen om onze ambities te realiseren?
Ambities 2023– 2026 Binnenstad Behouden en versterken (van het historische karakter) van een aantrekkelijke binnenstad met inbreng van ideeën uit de samenleving
Acties 2023
Oldenzaal heeft een bruisende binnenstad met sfeer, evenementen en cultuur. We sturen op verbinding tussen de binnenstad, het Hulsbeek en de woonboulevard
Singelpark met cultuurhistorische waarden weer zichtbaar maken en kansen voor wateropgave klimaat adaptieve stad benutten (blauwe aders, afkoppelen, infiltreren, vasthouden in een ‘gracht’) Kwaliteitsimpuls gebiedsontwikkeling Langestraat en omgeving
Meer zichtbaar en beleefbaar maken van het unieke cultuurhistorische karakter van Oldenzaal
We werken samen met onze partners via de Stadsnoabers (vastgoedeigenaren, ondernemers, cultuur, horeca en Oldenzaal Promotie) in de binnenstad en we bevorderen onderlinge samenwerking met externe partners als provincie. Met de provincie voeren we gesprekken over de nader te bepalen inzet voor een Stadsarrangement 3.0. We werken nauw samen met Oldenzaal Promotie, die Oldenzaal als merk/product sterk neerzet. We ondersteunen het binnenstad-management dat bij Oldenzaal Promotie is ondergebracht. We faciliteren Oldenzaal Promotie in de exploitatie van de buitenreclame, waaronder de digitale informatieschermen. We geven uitvoering aan de acties die voortkomen uit het nieuwe integrale evenementenbeleid. Op basis van de ontwerpen nemen we de totale opgave en uitvoering van het deelproject Molkenboer ter hand. We maken plannen voor het deelproject ‘Topsportpand’. We werken het planconcept voor de centrumontwikkeling van het gebied Langestraat uit (bouwplan HMO en herinrichting Langestraat). We betrekken ons materiële en immateriële erfgoed (het Verhaal van Oldenzaal) integraal bij ruimtelijke en (vrijetijds-)economische opgaven en projecten die zijn verbonden met de cultuurhistorie. We ondersteunen de stichting Oldenzaalse Musea bij de ontwikkeling van (een deel van) het Michgoriushuis tot Erfgoed Huis. Hier krijgen o.m. de musea de Hofnar en de Pelgrim en de publieksfunctie van het 29
Terugdringen leegstand, profiel versterken en ruimtelijke kwaliteit verbeteren
Economie Het versterken van het vestigingsklimaat voor ondernemers
Vanaf 2023 is de Omgevingswet van kracht. Het uiteindelijke doel van de Omgevingswet is om het voor de burger makkelijker te maken en een integrale aanpak van aanvragen.
Het bieden van aantrekkelijke bedrijventerreinen /werklocaties
30
Stadsarchief een plek. We stimuleren en nemen deel aan projecten die het profiel van Oldenzaal en de focus op het ‘rijke erfgoed’ van religie, Hanze en de textieltijd versterken. De ontwikkeling van het Erfgoed Huis speelt hierin een belangrijke rol. Samen met Oldenzaal Promotie werken we aan versteviging van het Oldenzaals profiel, cultuur en erfgoed zijn hierin een belangrijk onderdeel. We brengen onze lokale archeologie onder de aandacht, onder meer via de ArcheoHotspot in het Palthehuis. Zie ook programma 4. Cultuur, sport en ontspanning. We brengen de ontwikkelingen in de binnenstad in beeld met de binnenstadmonitor. We stimuleren initiatieven die bijdragen aan de ambities van de binnenstad, zoals beschreven in Masterplan Binnenstad en het Binnenstadplan. We geven uitvoering aan de geactualiseerde Detailhandelsvisie die is vastgesteld in 2021. Dit doen wij samen met Oldenzaal Promotie, vastgoedeigenaren en ondernemers. We maken samen met onze binnenstadpartners (vastgoedeigenaren en ondernemers) vanuit de nieuwe samenwerking Stadstructuur Oldenzaal een actieplan voor de versterking van de binnenstad. We vergroenen de binnenstad waar mogelijk voor een beter verblijfsklimaat. We ontwikkelen de werklocatie Jufferbeek Noord door de gebiedsvisie in deelgebieden uit te werken. We pakken kansen op voor de verbetering en revitalisering van bestaande en nieuwe bedrijventerreinen.
We geven vervolg aan de implementatie van de Omgevingswet. We stellen in de periode 2023-2025 een Omgevingsvisie en Omgevingsplan vast. We geven vervolg aan het vullen van het Digitaal Stelsel Omgevingswet en het toepasbaar maken van beleid. We stellen toepasbare regels op voor de vergunningencheck en toetsen in de samenleving of deze voldoende duidelijk zijn. Op basis van de resultaten uit de Scan Bedrijventerreinen uit het onderzoek toekomstvaste bedrijventerreinen bekijken we of er verbeteringen doorgevoerd kunnen worden. Met ondernemers gaan we in gesprek over
Oldenzaal is de eerste digitale Hanzestad van Europa
Wonen We maken wonen voor alle doelgroepen mogelijk
Kansen benutten en verloedering voorkomen door stedelijke vernieuwing
Verduurzaming bestaande woningen stimuleren
ruimere mogelijkheden op bestaande werklocaties. We realiseren ‘Kleintje Hanzehuis’ en geven uitvoering aan video mapping en virtual reality. We zoeken aansluiting bij RhedaWiedenbrück en andere Duitse Hanzesteden aan de grens, zoals Osnabrück en Munster. Dit draagt bij aan onze zichtbaarheid als (digitale) Hanzestad. We continueren de starterslening met de hiervoor beschikbare middelen. De vastgoedstrategie van WBO voor de sociale huur en onze strategische woonprogrammering stemmen we op elkaar af. We geven gemeentelijke kavels uit in de Graven Es. In Gravenweide (De Graven Es, gebied 10a) realiseren we via projectbouw ook 30 rij- en twee-onder-een kapwoningen. We begeleiden diverse initiatieven en plannen voor wonen en zorg. We geven verder vorm aan de versnelling van de woningbouw van de 3 Oldenzaalse sleutelprojecten in de strategische woonprogrammering: De ontwikkeling van Stationspark OIdenzaal Centraal – Stakenbeek geven we een krachtig vervolg. We leggen het bestemmingsplan Stakenbeek 2e fase ter vaststelling voor aan de gemeenteraad. Met de ontwikkelaar maken we afspraken over het te realiseren woningbouwprogramma. We geven verder invulling aan de (her)ontwikkeling van de inbreidingslocatie Langestraat. We starten met de planvoorbereiding voor het gebied Gravenbeek (De Graven Es gebied 10b).
We faciliteren in de woonprogrammering transformatie van bestaand vastgoed en continueren stedelijke vernieuwing door zoveel mogelijk de huidige binnenstedelijke locaties te ontwikkelen. In de Prestatieafspraken met WBO en Blij Wonen geven we verduurzaming en levensloopbestendig maken van de woningvoorraad een prominente plek. We stimuleren bewustwording mede door invulling te geven aan de warmtevisie en de RES, via het Energieloket en het digitale platform ‘Energie van Noordoost Twente’.
31
2.3.3
Hoe gaan we meten of we succesvol zijn in het realiseren van onze ambities?
2.3.3.1 Wettelijke verplichte beleidsindicatoren
Sted. en econ. ontw.
Indicator
Eenheid
1 Functiemenging 2 Vestigingen (van bedrijven) 3 Nieuw gebouw de w oningen 4 Demografische druk
Verhouding tussen banen en w oningen in % Aantal vestigingen per 1.000 inw oners van 15 t/m 65 jaar Aantal nieuw bouw w oningen per 1.000 w oningen Verhouding tussen nietberoeps-bevolking (<15 en 65+) en beroepsbevolking (15-64)
Trend Provincie
25.000 – 50.000 inw.
Periode
Oldenzaal
2021
56,6
54,7
49,7
2022
108,9
111,5
121,0
2021
6,3
6,9
7,9
2022
84,4
73,9
79
Bron Landelijk Informatiesysteem voor arbeidsplaatsen Landelijk Informatiesysteem voor arbeidsplaatsen Basisregistratie adressen en gebouw en CBS
Toelichting bij de verplichte indicatoren: 1 De functiemengingsindex (FMI) w eerspiegelt de verhouding tussen banen en w oningen, en varieert tussen 0 (alleen w onen) en 100 (alleen w erken). Bij een w aarde 1. Formatie betreft de toegestane formatie in aantal fte van het ambtelijk apparaat per 1.000 inwoners op basis van de begrote salarisstaat van 50 zijn er evenveel w oningen als banen.
3.2 Vestigingen Apparaatskosten van bedrijven zijn debetreft noodzakelijke het aantal financiële vestigingen middelen van bedrijven voor hetper inzetten 1000 inw vanoners personeel, in de leeftijd organisatie-, van 15-74 huisvestings-, jaar. materieel-, automatiseringskosten e.d. voor de uitvoering van de organisator gebouw debetreft w oningen betreft hetvan aantal nieuw bouw winoningen, per 1000 oningen. 4.3 Nieuw Externe inhuur het uitvoeren werkzaamheden opdracht van eenwbij de organisatie in dienst zijnde opdrachtgever door een private organisatie met winstoogmerk, zonder dat daar een ar 4 De demografische druk betreft de som van het aantal personen van 0 tot 15 jaar en 65 jaar of ouder in verhouding tot de personen in de leeftijd van 15-64 jaar.
2.3.4
Betrokkenheid verbonden partijen
Verbonden partij Bestuursovereenkomst Sociaal Economische Structuurversterking /Twenteboard en Bedrijfsvoeringsorganisatie Recreatieschap Twente (voormalig Regio Twente)
ODT Twente
32
Bijdrage aan te realiseren beleidsdoelstellingen In 2021 is de GR Regio Twente opgeheven en zijn de activiteiten van de Regio Twente ondergebracht bij: - Openbaar Lichaam Gezondheid (GGD) - Recreatieschap Twente - Bestuursovereenkomst Sociaal Economische Structuurversterking. Binnen deze nieuwe organisatie is Oldenzaal in staat als onderdeel van een sterke samenwerking kansen te benutten. Oldenzaal zet ook de komende jaren in op een goede afronding van de Ontwikkelagenda Netwerkstad Twente. Dit levert een bijdrage op voor de binnenstad (Pilot spontane Binnenstad) en Stationspark Oldenzaal Centraal. Daarnaast kijkt Oldenzaal positief naar de investeringsagenda Twenteboard. In 2019 is de Omgevingsdienst Twente (ODT) operationeel geworden. Sindsdien zijn de milieutaken op het gebied van vergunningverlening en handhaving bij hen onder gebracht. Jaarlijks wordt er een uitvoeringsprogramma opgesteld met daarin de taken die door het ODT worden uitgevoerd. Dit is in samenhang met ons eigen VTH-programma. Belangrijke ontwikkelingen rondom de ODT in 2023 worden gevormd door de invoering van de Omgevingswet per 1 januari 2023 en de verdere introductie van outputfinanciering per 1 januari 2023.
2.3.5
Wat mag het kosten?
Budget per programma Bedragen x € 1.000
Lasten
Aanvaard beleid
Realisatie Begroting 2021 9.609
2022
Meerjarenbegroting 2023
10.154
2024
6.644
Aanvullend beleid Nieuw beleid Baten
2025
2026
6.385
6.192
5.992
104
103
103
100
Totaal lasten
9.609
10.154
6.744
6.489
6.295
6.095
Aanvaard beleid
-7.434
-5.761
-2.496
-2.495
-2.494
-2.494
Totaal baten
-7.434
-5.761
-2.496
-2.495
-2.494
-2.494
vóór bestemming
2.175
4.393
4.248
3.994
3.801
3.601
Dotaties aan reserves
3.897
16
15
14
14
13
Onttrekking reserves
-4.104
-923
-592
-222
-121
-121
na bestemming
1.968
3.486
3.671
3.786
3.694
3.493
Aanvullend beleid Nieuw beleid Saldo
Saldo
33
2.4
Programma Cultuur, sport en ontspanning
Onder dit programma vallen de volgende wettelijk verplichte taakvelden: a. Sportbeleid activering b. Sportaccommodaties c. Cultuurpresentatie, -productie en –participatie 2.4.1
d. Cultureel erfgoed e. Musea f. Media
Wat willen wij bereiken?
Visie en speerpunten Cultuur, sport en ontspanning zijn belangrijk voor de vitaliteit van mens en maatschappij. We willen dan ook zoveel mogelijk individuen en groepen met cultuur en sport in aanraking brengen en stimuleren om actief en/of passief mee te doen. Onze lokale voorzieningen en evenementen op dit gebied leveren bovendien een belangrijke bijdrage aan de leefbaarheid en levendigheid van (binnen)stad en buitengebied en aan de (vrijetijds)economie. Vanuit deze visie blijven we, in samenwerking met het culturele en het sportieve veld en de evenementensector, initiatieven stimuleren. Het in stand houden en versterken van de lokale sportieve en culturele infrastructuren heeft specifiek aandacht. Corona De coronaperiode had en heeft veel impact op het sportieve en culturele leven van Oldenzaal. De verwachting bestaat dat dit ook in 2023 nog merkbaar zal zijn. Voor verenigingen en instellingen is het moeilijk om vrijwilligers te vinden en te behouden en het publiek moet opnieuw de weg naar sport, cultuur en evenementen vinden. Voor cultuur is, in samenspraak met het veld, een herstelplan in uitvoering gebracht. Dit plan geven we een vervolg, dat met name gericht is op versterking van de culturele infrastructuur. Een van de ambities uit het sportakkoord is om voor de sportverenigingen voldoende vrijwilligers te hebben en behouden, hier zal in 2023 dan ook op worden ingezet.
Preventie Sport en cultuur zetten mensen letterlijk en figuurlijk in beweging en hebben daarmee ook een belangrijke (preventieve) waarde voor gezondheid en welzijn. Sport en cultuur worden dan ook steeds nadrukkelijker verbonden met het sociaal domein. We hebben projecten op dit gebied geïnitieerd en gestimuleerd en zoeken manieren en middelen om deze ook voor de toekomst te kunnen borgen. Waar mogelijk en nodig starten en/of ondersteunen we nieuwe initiatieven waar cultuur en sport ten behoeve van preventie worden ingezet. Jongeren krijgen met Studio 15 een creatieve plek in de binnenstad waar ze elkaar kunnen ontmoeten en waar ze zich kunnen ontwikkelen. Voor senioren wordt het cultuurprogramma Twents Zilver doorontwikkeld. In samenwerking met de bibliotheek krijgen laaggeletterdheid en digitale geletterdheid specifiek aandacht. Binnen het project ‘Actief na School’ worden sport- en beweegaanbieders nadrukkelijk in het programma opgenomen. Ook worden sportverenigingen gestimuleerd en zoveel als mogelijk gefaciliteerd om een aanbod te ontwikkelen voor kwetsbare groepen (walking football, passend sporten etc.). Steeds meer zie je dat sport en publieke gezondheid samen optrekken om de inwoners meer te laten bewegen, zoals bijvoorbeeld binnen JOGG en via de fitcoinsapp. Maatschappelijke vitaliteit De adviseur maatschappelijke vitaliteit zet zich in voor vitaal Oldenzaal.
De functie heeft zich de afgelopen jaren steeds nadrukkelijker bewezen als onafhankelijke verbinder tussen cultuur en sport en het sociaal domein. Hiervoor is financiering beschikbaar tot 1 juli 2023. Dat betekent dat in de loop van 2023 een besluit moet worden genomen over voortzetting van de functie. Vrijwilligers Al voor de coronatijd was het voor sport, cultuur en evenementen steeds moeilijker om vrijwilligers te vinden. De afgelopen jaren zijn veel vrijwilligers afgehaakt, terwijl er geen nieuwe aanwas kwam. De vrijetijdssector kan niet zonder vrijwilligers, dat geldt zowel voor het verenigingsleven als voor professionele instellingen. Daarom willen we ondersteunen bij manieren om vrijwilligers aan te trekken en te behouden. De adviseur maatschappelijke vitaliteit en daarnaast bij cultuur de cultuurmakelaar, vervullen hierin een rol. 34
Cultuur en erfgoed Cultuur en erfgoed hebben niet alleen waarde voor het individu, ze dragen ook bij aan het karakter van de stad, trekken bezoekers en vertellen het Verhaal van Oldenzaal. De komende periode willen we met name inzetten op: 1. Versterken lokale cuturele infrastructuur. Onder meer: cultuur onder de aandacht brengen (campagne), stimuleren participatie, intensivering samenwerking en digitale ontwikkelingen. 2. (Preventieve) inzet cultuur in het sociaal domein (inclusief onderwijs). Onder meer: (digitale) geletterdheid, Eén tegen Eenzaamheid en jongeren. 3. Profilering via het Verhaal van Oldenzaal. Onder meer: het Michgoriushuis als Erfgoed Huis, erfgoed als onderdeel van ruimtelijke projecten, focus op het erfgoed van religie, textiel en Hanze (zoals: digitale Hanzestad), archeologie, binnenstad. 4. Integrale verbinding met andere domeinen. Onder meer: ruimtelijke projecten, (vrijetijds)economie, duurzaamheid, Global Goals. Sport en bewegen De coronapandemie is er mede de oorzaak van dat steeds meer sporters ervoor kiezen om onafhankelijk en individueel te gaan sporten en bewegen. In de Omgevingsvisie nemen we deze tendens mee. Sport en bewegen vormen een belangrijk onderdeel van de maatschappelijke agenda. We zien steeds meer sporters die gebruik maken van de openbare ruimte. In 2023 wordt nagedacht of het Vondelpark 2.0 hier een verbredende rol in kan spelen.
Voor het karakter en de leefbaarheid in de stad is sport en bewegen van grote betekenis. Op individueel niveau leveren sport en bewegen een bijdrage aan ontwikkeling, gezondheid, normen en waarden en ontspanning. Ook worden sport en bewegen ingezet als ‘bindmiddel’ binnen het sociaal domein. Dit kapitaal moeten we behouden, zodat het een rol kan blijven spelen ten behoeve van preventie en bij het betrekken van kwetsbare groepen. Sportaccommodaties Goede sportaccommodaties zijn een voorwaarde om onze inwoners meer te laten sporten en bewegen. De meeste binnensportaccommodaties zijn sterk verouderd. In relatie tot de ontwikkelingen op het gebied van onderwijshuisvesting en andere (demografische) ontwikkelingen moeten weloverwogen keuzes worden gemaakt om te komen tot toekomstbestendige binnensportaccommodaties. Hiervoor wordt een binnensportaccommodatieplan opgesteld. In de begroting zijn financiële middelen opgenomen voor nieuwbouw en revitalisatie van sportaccommodaties. Sportcentrum Vondersweijde is een multifunctionele sportaccommodatie met een zwembad. Bewegen, verbinden en ontmoeten komen hier samen. Het sportcentrum wordt gerevitaliseerd. De revitalisering moet ervoor zorgen dat het sportcentrum de komende jaren zowel functioneel als technisch weer optimaal inzetbaar is. Dit programma draagt bij aan de volgende Goals.
35
2.4.2
Wat gaan wij in 2023 doen om onze ambities te realiseren?
Ambities 2023 – 2026 Sportbeleid We stimuleren de verbinding tussen sportverenigingen, zorginstellingen, welzijn onderwijs en bedrijfsleven
Acties 2023
Wij stimuleren bewegingsonderwijs aan kinderen binnen het basisonderwijs
We stimuleren sportinclusiviteit
We ondersteunen sportverenigingen na corona
Sport en bewegen stimuleren omwille van verbinding en gezondheid
Sportaccommodaties Gerevitaliseerde en vernieuwde binnensportaccommodaties die aansluiten bij de huidige normen en wensen van de gebruikers. Optimaal combineren en verbinden van onderwijs, sport en verduurzaming. Verduurzaming sportaccommodaties Een multifunctioneel sportcluster dat aansluit bij de wensen en eisen van de huidige samenleving
Met betrekking tot vernieuwing en revitalisatie van de binnensportaccommodaties sluiten we aan bij acties en adviezen uit het in 2023 vast te stellen binnensport-accommodatieplan.
We faciliteren sport- en cultuurverenigingen om deze te verduurzamen. We revitaliseren sportcentrum Vondersweijde om het sportcentrum voor de komende 5 jaar in stand te houden. Om aan te sluiten bij de doelgroepen van de toekomst vergroten we het warm wateroppervlak bij sportcentrum Vondersweijde door overkapping van het buitenbad. We doen een vervolgonderzoek naar de samenwerking tussen de sportaccommodaties binnen Noordoost Twente.
Cultuurpresentatie en –productie 36
We continueren de uitvoering van het lokaal Beweeg- en Sportakkoord In samenwerking met de Twentse gemeenten updaten we de regionale Visie op sport en bewegen voor 2023. Door de organisatie van de Special Olympics nationale spelen wordt regionaal nagedacht op welke manier in Twente het inclusief sporten op de kaart blijft en meer kansen gaat krijgen. Vanuit de resultaten van de MQ-scan gaan de vakleerkrachten LO het bewegingsonderwijs per school aanpassen, waardoor het bewegingsonderwijs meer op het individuele kind gericht wordt. Op basis van het onderzoeksproject om kinderen met een chronische ziekte of beperking te laten participeren in het beweegen sportaanbod wordt een uitvoeringsplan gemaakt. We inventariseren tijdens een bijeenkomst (‘Sportcafé’) de behoeften van verenigingen om hun vitaliteit te bevorderen. Vanuit het platform van het Oldenzaals Beweeg- en Sportakkoord wordt gekeken hoe we gezamenlijk de vragen kunnen beantwoorden en we verenigingen kunnen faciliteren. We richten ons op de aandachtspunten van de nota Publieke Gezondheid 2022-2026 en zoeken de verbinding met zowel het sport- als preventieakkoord.
We streven naar een stevige culturele infrastructuur, waarin zowel binnen als buiten het culturele veld wordt samengewerkt
We ondersteunen het culturele veld in de (re)vitalisering na corona
We willen sterker inzetten op kunst, cultuur en erfgoed ten behoeve van vitaliteit en beleving voor bewoners en bezoekers
Versterking van een onderscheidend en eenduidig Oldenzaals profiel
Meer regionale culturele samenwerking
We stimuleren nieuwe en vernieuwende samenwerking binnen cultuur en met partijen buiten het culturele veld. Met aandacht voor specifieke (kwetsbare) doelgroepen zoals jongeren. Hierin trekken we op met de adviseur maatschappelijke vitaliteit, de cultuurmakelaar, culturele instellingen en verenigingen en de cultuurmakelaar. We wijzen lokale partners op subsidiemogelijkheden. We sluiten zoveel mogelijk aan bij de nota cultuurbeleid 2021-2024 van de Provincie. Het lokale culturele leven wordt met inzet van de door het Rijk aan de lokale cultuur toegekende coronamiddelen en met input van stakeholders een impuls gegeven (campagne, projecten) en participatie wordt gestimuleerd. Focus ligt daarbij op versterking van de lokale infrastructuur, revitalisering van het lokale culturele leven en samenwerking. Via de inzet van de adviseur maatschappelijke vitaliteit en de cultuurmakelaar ondersteunen we instellingen en verenigingen. We betrekken ons materiële en immateriële erfgoed (het Verhaal van Oldenzaal) integraal bij ruimtelijke en (vrijetijds-)economische opgaven en projecten die zijn verbonden met de cultuurhistorie. Zie ook programma 3. Stedelijke en economische ontwikkeling We stimuleren en nemen deel aan projecten die het profiel van Oldenzaal en de focus op het ‘rijke erfgoed’ van religie, Hanze en de textieltijd versterken.
De ontwikkeling van het Michgoriushuis tot Erfgoed Huis speelt hierin een belangrijke rol. Samen met Oldenzaal Promotie werken we aan versteviging van het Oldenzaalse profiel, cultuur en erfgoed zijn hierin een belangrijk onderdeel. Zie ook programma 3.Stedelijke en economische ontwikkeling. Met Bibliotheek Oldenzaal als lokale partner participeren we in het regionale programma Twentse Maakplaatsen. Dit is gericht op leren en ontdekken op het gebied van media/techniek/kunst. De 14 Twentse gemeenten trekken binnen Cultuurregio Twente samen op richting Rijk en Provincie, bv. ten aanzien van het vervolgscenario voor de cultuurregio’s en financiële mogelijkheden. Er wordt gewerkt aan een regionaal uitvoeringsprogramma waarin kunst, techniek en digitale ontwikkelingen samenkomen. 37
Cultuurparticipatie en –educatie Cultuur wordt waar mogelijk (preventief) ingezet ten behoeve van de maatschappelijke participatie en zelfredzaamheid van kwetsbare groepen
Vanuit de visie van het Masterplan Sociaal Domein stimuleren we de voorzetting van bestaande projecten en nieuwe initiatieven waar cultuur (preventief) wordt ingezet bij maatschappelijke opgaven. Samen met onze partners krijgt de succesvolle pilot ‘Actief na school’ een vervolg. Er wordt daarbij samenwerking gezocht met Studio 15 en andere lokale partners en vergelijkbare projecten bij andere gemeenten. We zetten de pilot ‘Twents Zilver’, ons lokale cultuurparticipatieprogramma voor senioren, voort met een nieuwe programmering. Kaliber Kunstenschool en de stichting Impuls zijn gestart met een sociaal-cultureel ontmoetingscentrum in het voormalige pand van Univé. De provincie Overijssel zet met de nieuwe regeling Bibliotheek van de Toekomst in op bibliotheekinnovatie. Bibliotheek Oldenzaal werkt samen met lokale partners aan de maatschappelijk opgaven: de geletterde samenleving, participatie in de informatiesamenleving en een leven lang ontwikkelen. Voor de regeling is cofinanciering van de gemeente een vereiste. BoesCoolTuur maakt een cultureel programma specifiek voor 55-plussers. Zie ook programma 5. Maatschappelijke ondersteuning.
Blijvend aandacht voor binnen- en buitenschoolse In samenhang met de doorontwikkeling van cultuureducatie het Kunstmenu voor het primair onderwijs werken we aan een lokaal convenant cultuureducatie, waarin verschillende partijen vastleggen zich te willen inzetten voor de borging van cultuureducatie voor elk Oldenzaals kind. Het programma Twentse Maakplaatsen biedt in samenwerking met Bibliotheek Oldenzaal educatie op het gebied van cultuur/techniek/media voor alle leeftijden. In samenhang met het sociaal domein is er blijvend aandacht voor (digitale) geletterdheid. Betrekken bij en interesseren van jongeren voor Studio 15 is een nieuw initiatief van Kaliber cultuur Kunstenschool en Impuls, specifiek gericht op jongeren. Op basis van evaluatie wordt bepaald of Studio 15 een structurele meerwaarde oplevert voor de Oldenzaalse samenleving. Younglands is voor en door jongeren tussen de 16 en 24 jaar uit Oldenzaal. Onder begeleiding van professionals vanuit cultuur en het sociaal domein organiseren ze evenementen of activiteiten bij evenementen voor leeftijdgenoten. 38
Cultureel erfgoed en musea De waarde van het lokale erfgoed benutten, onder meer ten behoeve van opgaven op het gebied van ruimte en vrijetijdseconomie en de verbinding binnenstad-buitengebied
Toekomstbestendigheid musea De pelgrim en De Hofnar
Aandacht voor immaterieel erfgoed
2.4.3
We betrekken ons cultureel erfgoed integraal bij ruimtelijke en (vrijetijds-)economische opgaven en projecten die zijn verbonden met de cultuurhistorie. Erfgoed en duurzaamheid krijgen aandacht binnen het programma Groene Grachten van de Provincie. Oldenzaal participeert hierin vanuit samenwerking met Dinkelland, Losser en Tubbergen. We brengen onze lokale archeologie onder de aandacht, onder meer via de ArcheoHotspot in het Palthe Huis. Zie ook programma 3. Stedelijke en economische ontwikkeling. Musea de Hofnar en de Pelgrim krijgen een plek binnen het nieuwe Erfgoed Huis dat in (een deel van) het Michgoriushuis wordt gerealiseerd. De integratie van de twee musea in een nieuw concept sluit aan bij het lokale historische focusthema ‘religie’. We kennen de stichting Oldenzaalse Musea zowel eenmalige als (verhoging van de) structurele subsidie toe. In het nieuwe Erfgoed Huis, komt een studiezaal voor bezoekers van ons Stadsarchief. Carnaval in Noordoost-Twente is opgenomen in de Nederlandse Inventaris Immaterieel Cultureel Erfgoed. Samen met de verenigingen en de stichting Oldenzaalse Musea willen we dit inzetten voor educatie en participatie met betrekking tot carnaval in Noordoost Twente.
Hoe gaan we meten of we succesvol zijn in het realiseren van onze ambities?
2.4.3.1 Wettelijke verplichte beleidsindicatoren
Indicator 1 Niet w ekelijkse sporters
Eenheid %
Periode
Oldenzaal
Trend Provincie
25.000 – 50.000 inw.
2020
47,8%
51,1%
50,5%
Bron CBS & RIVM
Toelichting bij de verplichte indicatoren: sportersbetreft betreftdehet percentage van hetinaantal w ambtelijk elke niet wapparaat ekelijks sporten 1.1 Niet Formatie toegestane formatie aantalinw fte oners van het per 1.000 inwoners op basis van de begrote salarisstaat
39
2.4.4
Betrokkenheid verbonden partijen
Verbonden partij Bestuursovereenkomst Sociaal Economische Structuurversterking /Twenteboard en Bedrijfsvoeringsorganisatie Recreatieschap Twente (voormalig Regio Twente) Cultuurregio Twente
Sport Oldenzaal BV
2.4.5
Bijdrage aan te realiseren beleidsdoelstellingen Twentse samenwerking voor beleidsmatige aangelegenheden en bedrijfsvoering, waarbij zij voor dit programma o.a. de uitvoerende organisatie is op het gebied van: toeristische routes vrijetijdseconomie recreatieve voorzieningen De 14 Twentse gemeenten hebben zich met betrekking tot cultuur en erfgoed verbonden binnen Cultuurregio Twente. Deze voert onder meer taken uit met betrekking tot de programma’s Twentse Maakplaatsen & Generators en Creatieve Broedplaatsen. Exploitatie van sportcluster Vondersweijde
Wat mag het kosten?
Budget per programma Bedragen x € 1.000
Lasten
Aanvaard beleid
Realisatie Begroting 2021
2022
6.927
Meerjarenbegroting 2023
6.893
2024
6.489
Aanvullend beleid Nieuw beleid Baten
2025
2026
6.897
6.848
6.882
2
2
29
34
51
61
61
Totaal lasten
6.927
6.893
6.523
6.950
6.911
6.972
Aanvaard beleid
-1.889
-1.299
-1.285
-1.109
-1.109
-1.109
Totaal baten
-1.889
-1.299
-1.285
-1.109
-1.109
-1.109
vóór bestemming
5.038
5.594
5.238
5.841
5.802
5.863
14
0
Aanvullend beleid Nieuw beleid Saldo
Dotaties aan reserves Saldo
40
Onttrekking reserves
-141
-542
-14
-14
-2
-2
na bestemming
4.911
5.052
5.224
5.827
5.800
5.861
2.5
Programma Maatschappelijke Ondersteuning
Onder dit programma vallen de volgende wettelijk verplichte taakvelden: a. b. c. d. e. f. g. h.
Openbaar basisonderwijs Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingzaken Cultuurpresentatie, -productie en - participatie Media Wijkteams Inkomensregelingen Samenkracht en burgerparticipatie 2.5.1
i. Begeleide participatie j. Arbeidsparticipatie k. Maatwerkvoorzieningen (WMO) l. Maatwerkdienstverlening 18+ m. Maatwerkdienstverlening 18n. Geëscaleerde zorg 18+ o. Geëscaleerde zorg 18p. Volksgezondheid
Wat willen wij bereiken?
Visie en speerpunten In Oldenzaal streven we naar een krachtige samenleving, waarin de inwoner meedoet, naar eigen kunnen bijdraagt en daar waar nodig ondersteund wordt. Met zelfredzame, gezonde en verbonden inwoners die zich veilig voelen. Daarbij geloven we in het vermogen van mensen om zelf te beslissen hoe zij omgaan met de sociale, fysieke en emotionele uitdagingen van het leven. Het sociaal domein van de gemeente Oldenzaal werkt vanuit drie principes: We werken vraaggericht. We werken vanuit de vraag van de inwoner en streven ernaar dat alle inwoners naar eigen kunnen actief deelnemen aan de samenleving. We hebben daarbij oog voor mensen die om uiteenlopende redenen uit zichzelf niet om ondersteuning vragen, maar dit wel nodig hebben. We wijzen mensen op hun eigen verantwoordelijkheid. Ons uitgangspunt is gedeelde verantwoordelijkheid in plaats van ‘recht hebben op’. Dat betekent dat we zelfredzaamheid stimuleren. We gaan ervan uit dat inwoners hun eigen kracht en ook hun eigen sociale omgeving zo goed mogelijk inzetten en wijzen hen daar waar mogelijk op. We komen om weer te gaan. We helpen mensen zichzelf te helpen. We onderzoeken samen met inwoner(s) wat nodig is, zo licht als kan en zo zwaar als moet. Daar waar zwaardere zorg nodig is schalen we op, waar mogelijk werken we ernaartoe dat mensen zelfredzamer worden.
Samen met onze partners werken we aan de transformatie, dat wil zeggen de vernieuwing van de zorg en ondersteuning, binnen het sociaal domein. De komende jaren zetten we (nog meer) in op het versterken van preventie, integraal werken en strategisch partnerschap. Door aan de voorkant zoveel mogelijk de vraag om (zware) ondersteuning te voorkomen en ondersteuning op een laagdrempelige manier aan te bieden werken we direct aan de effecten zelfredzaamheid, verbondheid, gezondheid en veiligheid en daarmee indirect aan het realiseren van een krachtige Oldenzaalse samenleving. Een concreet voorbeeld is de ontwikkeling van de website voor het sociaal plein. Waar samen met betrokken partners het preventieve aanbod weer wordt gegeven. Datagedreven werken Ook in 2023 breiden we onze inzet op monitoring en evaluatie, data-analyse en benchmarking verder uit. Centraal hierbij staat steeds de vraag welke impact we (willen) bereiken met de inzet vanuit het Oldenzaals sociaal domein. Om in de toekomst betere voorspellingen te maken en gerichter beleid te ontwikkelen werken we steeds meer datagedreven. Het helpt ons focus aan te brengen, prioriteiten te stellen, gericht actie te ondernemen en hierop te evalueren.
41
Dit programma draagt bij aan de volgende Goals.
2.5.2
Wat gaan wij in 2023 doen om onze ambities te realiseren?
Ambities 2023 – 2026 Acties 2023 Overstijgend Wij investeren in preventie: we creëren, in samenwerking met inwoners(groepen), een afdoende preventief aanbod waardoor we beschikken over een stevige sociale basis. Wij werken integraal: door middel van een integrale benadering (vanuit die verschillende wetten en leefgebieden) leiden we inwoners direct toe naar de voor hen juiste voorziening(en). In Oldenzaal hechten we waarde aan een sterke verbinding en strategisch partnerschap met onze partners in het algemeen en het voorveld in het bijzonder. Maatregelen die leiden tot het beheersbaar We geven uitvoering aan de krijgen van de uitgaven ombuigingen behorend bij het masterplan sociaal domein. En denken mee om tot ‘harde’ alternatieven te komen. We investeren in preventie om zwaardere zorg te voorkomen. Op operationeel niveau verder vorm geven aan We werken blijvend aan de de transformatie in het sociale domein cultuurverandering waarbij het gesprek en de mindset zich richten op het realiseren van de krachtige samenleving, en de wijze waarop dit gerealiseerd kan worden. We bieden een passende oplossing, binnen de beschikbare middelen, die bijdraagt aan de vier effecten (zelfredzaamheid, verbondenheid, gezondheid en veiligheid). We zetten in op monitoring en evaluatie, data-analyse en benchmarking.
We werken steeds meer datagedreven om succesvol maatschappelijke meerwaarde te creëren. Organiseren van verbondenheid met onze We ontwikkelen ons subsidiebeleid partners in de collectieve opgaven door en geven daarmee ruimte voor innovatie en strategisch partnerschap. We ontwikkelen en implementeren de website Sociaal plein en integreren OnshelptOns qua vorm en inhoud in de website van het Sociaal plein. Investeren in samenwerking met voorliggende We versterken de samenwerking met 42
voorzieningen
voorliggende voorzieningen, onder andere door samen met partners uitvoeringsagenda’s te maken op specifieke beleidsterreinen.
Onderwijs Streven naar kwalitatief goed onderwijs met een optimale verbinding met de samenleving waarbij het onderwijs tevens ingezet wordt voor preventie & vroegsignalering. Duurzame en optimale ontwikkeling voor ieder We geven samen met partners kind en jeugdige (doorlopend) uitvoering aan de Lokale Educatieve Agenda. Preventie en vroeg signalering is ingebed in Door interprofessioneel samen te het onderwijs werken in en rond het onderwijs worden preventie en vroegsignalering bij voorschoolse voorzieningen, basisonderwijs (PO) en voortgezet onderwijs (VO) versterkt via onder meer: samenwerking HBO VE-coaches; schoolmaatschappelijk werk in het PO en VO; actief na school in het PO en VO; project Geboeid! #NoFilter in het VO; intercultureel werker en; inzet op schoolaanwezigheid. Realiseren van passende en duurzame We voeren het Integraal schoolgebouwen om goed onderwijs te Huisvestingsplan uit; kunnen (blijven) realiseren de vernieuwbouw van ’t Blikpunt vindt plaats voor basisschool De Zevenster; de voorbereidingen vinden plaats voor de (ver)nieuwbouw van de Franciscusschool en de Drie-eenheid; het haalbaarheidsonderzoek voor de wijk De Thij wordt (verder) uitgevoerd. Werken Algemeen: financiële onafhankelijkheid, sociale contacten en ontplooiingsmogelijkheden voor onze inwoners.
Ondersteuning bij het verkrijgen en behouden We ontwikkelen gericht beleid met als van betaald werk of participatie doel het nog optimaler inzetten van het participatiebudget. We ontwikkelen en implementeren samenwerkingsafspraken met strategische partner(s) voor de doelgroep nieuw beschut. Ondersteuning van nieuwkomers bij het We zetten in op de doorontwikkeling inburgeren en integreren in de Oldenzaalse en verdere implementatie van de samenleving nieuwe Wet Inburgering. De taakstelling voor de huisvesting en ondersteuning van statushouders en vluchtelingen is hoger dan andere jaren wegens de verhoogde instroom; wij nemen versneld statushouders op; wij vangen Oekraïense vluchtelingen op; Er is landelijk een grote behoefte aan woningen. Dit geldt zeker voor 43
Het voorkomen en bestrijden van armoede in Oldenzaal specifiek aandacht voor de situatie van kinderen
aandachtsgroepen zoals de statushouders, maar ook breder. We gaan onderzoeken wat de mogelijkheden in Oldenzaal zijn wat betreft flexwoningen en doorstroomwoningen. We implementeren ons herijkte armoedebeleid. Hierin is aandacht voor de ontwikkelingen met betrekking tot de energiecrisis en de hoge inflatie. We bieden ondersteuning aan de mensen waarvan de bestaanszekerheid onder druk staat.
Wmo Algemeen: zo lang en zo zelfstandig mogelijk meedoen in de maatschappij, met daarbij vooral aandacht voor het vergroten van de zelfredzaamheid en sociale verbondenheid van onze inwoners. Voor de Wmo (incl. vervoer) bereiden we ons voor op de nieuwe aanbestedingen vanaf 2023. Versterken van participatie, investeren in We onderzoeken hoe we de kosten preventie en het ontwikkelen van voor huishoudelijke ondersteuning voorzieningen om het welzijn van onze kunnen beheersen, o.a. door inwoners te verhogen mogelijkheden van reablement1 lokaal/regionaal verder te onderzoeken. We zetten in op het terugdringen van eenzaamheid door samen met onze partners uitvoering te geven aan het programma ‘Eén tegen eenzaamheid’. Het realiseren van een zo optimaal mogelijk We passen de Verordening bekostiging vervoersaanbod op maat, beschikbaar voor leerlingenvervoer aan; alle inwoners We investeren in zelfstandig (leren) reizen en het bevorderen van de zelfredzaamheid in het doelgroepenvervoer. Adequate opvang voor inwoners die extra We bereiden ons voor op de invoering (acute) ondersteuning nodig hebben op van de wet Aanpak meervoudige verschillende terreinen. problematiek sociaal domein (Wams) die 1 januari 2024 in gaat en die gegevensuitwisseling beter mogelijk maakt.
Jeugd en gezin Algemeen: vergroten van de eigen kracht van jeugdigen én versterking van het zorgend en probleemoplossend vermogen van het gezin en andere mensen in de omgeving van de jeugdige. Hierbij ligt het accent op meedoen. Voor de jeugdhulp bereiden we ons voor op de nieuwe aanbestedingen vanaf 2023. De regierol van de gemeente binnen de We gaan door met het versterken van (preventieve) jeugdhulp versterken de regie op de verwijzingen naar jeugdhulp en de resultaten van jeugdhulp. De intern aangestelde coördinatoren externe verwijzing zetten volop in op het proactief regie voeren op casussen waarbij externe verwijzers betrokken zijn en er vragen spelen 1 Reablement gaat uit van het principe ‘mensen helpen zichzelf te helpen’. Het betreft het ontwikkelen
praktische vaardigheden waardoor zelfredzaam vergroot wordt. 44
Investeren in preventie of jeugdhulp op maat in de directe omgeving van de jeugdige en zijn gezin
Bevorderen van preventie en vroeg signalering bij jeugdigen
Door middel van cultuur de talentontwikkeling, actieve participatie en nieuwe activiteiten van en voor jongeren stimuleren
rondom de juiste inzet (intensiteit of duur). Denk hierbij aan de POH jeugdGGZ en de Gecertificeerde Instellingen (GI’s). We implementeren de regiovisie Jeugdhulp waarin de gezamenlijke ambities zijn vastgelegd. Belangrijk aandachtspunt is het goed laten aansluiten van de lokale toegang bij de sociale basisinfrastructuur en de gecontacteerde jeugdhulpaanbieders. De regiovisie vormt een belangrijk uitgangspunt voor de inkoop van jeugdhulp vanaf 2023. In NOT-verband zetten we in op (preventieve) jeugdhulp op school (zie ook onder onderwijs). We borduren voort op de kaders van de Twentse Transformatie, op lokale, sub-regionale en regionale schaal van de jeugdzorg. Hierbij is o.a. de verbinding tussen jeugdhulp en passend onderwijs een thema. We zetten beleidsmatig meer in op preventie in samenwerking met onze partners en ontwikkelen hiervoor een gezamenlijke aanpak. We ondersteunen het Talenthouse Studio 15 financieel voor een proefperiode van twee schooljaren (22/23 – 23/24).
Publieke gezondheid Algemeen: bevorderen van de gezondheid van onze inwoners. Verkleinen van gezondheidsverschillen tussen We doen mee aan het landelijke sociaal economische groepen actieprogramma ‘Kansrijke start’ gericht op de eerste 1.000 dagen in een mensenleven. We vormen een lokale coalitie, starten met de interventie ‘Nu Niet Zwanger’ en ontwikkelen samen met partners het prenataal huisbezoek door. We onderzoeken een bredere inzet van Kansrijke start in relatie tot preventie en vroegsignalering voor de jongste Oldenzaalse jeugd. We werken aan de implementatie van Fitcoins in de wijk Zuid-Berghuizen. Stimuleren van een gezonde leefstijl van jong We geven uitvoering aan diverse tot oud activiteiten binnen het programma JOGG (gezonde jeugd, gezonde toekomst). We werken toe naar een Rookvrije generatie. We motiveren en faciliteren organisaties om omgevingen rookvrij te maken.
45
Sport en bewegen stimuleren omwille van maatschappelijke effecten verbondenheid en gezondheid
Cultuur in het sociaal domein Algemeen: cultuur als bindmiddel in het sociaal domein. Cultuur wordt waar mogelijk (preventief) ingezet ten behoeve van de maatschappelijke participatie en zelfredzaamheid van kwetsbare groepen. Blijvend aandacht voor binnen- en buitenschoolse cultuureducatie. Betrekken bij en interesseren van jongeren voor cultuur. Aandacht voor de geletterde samenleving en participatie in de informatiesamenleving.
2.5.3
Zie hiervoor Programma 4 Cultuur, Sport en Ontspanning.
Hoe gaan we meten of we succesvol zijn in het realiseren van onze ambities?
2.5.3.1 Wettelijke verplichte beleidsindicatoren
46
We geven uitvoering aan het preventieakkoord, het sport- en beweegakkoord en de lokale nota Publieke Gezondheid 2022-2026. Zie hiervoor Programma 4 Cultuur, Sport en Ontspanning.
Maatschappelijke ondersteuning
Indicator
Eenheid
Periode
Oldenzaal
Trend Provincie
25.000 – 50.000 inw.
Bron
1 Absoluut verzuim
Aantal per 1.000 leerlingen
2021
0,00
1,80
1,90
DUO – Dienst Uitvoering Onderw ijs
2 Relatief verzuim
Aantal per 1.000 leerlingen
2021
22
17
16
DUO – Dienst Uitvoering Onderw ijs
2021
1,1%
1,7%
1,6%
Ingrado
2021
812,3
710
586,6
LISA
2019
0.2%
0,30%
1,00%
Vroegtijdige schoolverlaters % deelnemers aan het VO en 3 zonder startkw alificatie (vsv-ers) MBO onderw ijs Aantal per 1.000 inw oners in 4 Banen de leeftijd van 15 – 74 jaar Jongeren met een delict voor de 5 % 12 t/m 21 jarigen rechter
Verw ey Jonker Instituut - Kinderen in Tel Verw ey Jonker Instituut - Kinderen in Tel
6 Kinderen in uitkeringsgezin
% kinderen tot 18 jaar
2019
5,00%
5,00%
4,00%
7 Netto arbeidsparticipatie
% van de w erkzame beroepsbevolking t.o.v. de beroepsbevolking
2021
71,4%
71,4%
71,0%
CBS
8 Werkloze jongeren
% 16 t/m 22 jarigen
2021
1,00%
2,00%
2,00%
Verw ey Jonker Instituut - Kinderen in Tel
Personen met een bijstandsuitkering
Aantal per 1.000
2021
31,9
43,1
27,7
CBS
10 Lopende reïntegratie-voorziening
Aantal per 1.000 inw oners van 15 – 64 jaar
2021
15,3
13,4
11,6
CBS
11 Jongeren met jeugdhulp
% van alle jongeren tot 18 jaar
2021
11,1%
11,9%
13,1%
CBS
12 Jongeren met jeugdbescherming
% van alle jongeren tot 18 jaar
2020
1,0%
1,4%
1,2%
CBS
13 Jongeren met jeugdreclassering
% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar
2021
0,2%
0,3%
0,3%
CBS
Cliënten met een 14 maatw erkarrangement WMO
Aantal per 1.000 inw oners
2021
91
76
69
GMSD
9
Toelichting bij de verplichte indicatoren: 1 Absoluut verzuim betreft het aantal leerplichtigen dat niet staat ingeschreven op een school per 1.000 inw oners in de leeftijd van 5-18 jaar 1.2 Relatief Formatie verzuim betreft betreft de toegestane het aantal leerlingen formatie in dat aantal w el staat fte van ingeschreven het ambtelijk opapparaat een school, per maar 1.000ongeoorloofd inwoners op afw basis ezig van is,de per begrote 1.000 inw salarisstaat oners in de leeftijd van 5-18 jaar Vroegtijdige schoolverlaters zonder startkw alificatie betreft het percentage van het totaal aantal leerlingen (12-23 jaar) dat voortijdig, dat w il zeggen zonder 2.3 Bezetting betreft het werkelijk aantal fte dat werkzaam is startkw alificatie, het onderw ijs verlaat, 3.4 Banen Apparaatskosten betreft het aantal zijn banen de noodzakelijke per 1.000 inw financiële oners in middelen de leeftijdvoor van het 15-74 inzetten jaar van personeel, organisatie-, huisvestings-, materieel-, automatiseringskosten e.d.
voor de uitvoering van de organisat 4.5 Jongeren Externemet inhuur en delict betreft voor hetde uitvoeren rechter betreft van werkzaamheden het percentageinjongeren opdracht(12-21 van een jaar) bij dat de organisatie met een delict in voor dienst dezijnde rechter opdrachtgever is verschenen door een private organisatie met winstoogmerk, zonder dat daar een 6 Kinderen in uitkeringsgezin betreft het percentage kinderen tot18 jaar dat in een gezin leeft dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen 7 Netto arbeidsparticipatie betreft het percentage van de w erkzame beroepsbevolking ten opzichte van de (potentiële) beroepsbevolking 8 Werkloze jongeren betreft het percentage w erkloze jongeren (16-22 jaar) 9 Personen met een bijstandsuitkering betreft het aantal personen met een bijstandsuitkering per 1.000 inw oners van 18 jaar en ouder 10 Lopende reïntegratie uitkeringen betreft het aantal lopende re-integratievoorzieningen (eind peilperiode) per 1.000 inw oners (15-64 jaar) 11 Jongeren met jeugdhulp betreft het percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp ten opzichte van alle jongeren tot 18 jaar 12 Jongeren met jeugdbescherming betreft het percentage jongeren tot 18 jaar met een jeugdberschermingsmaatregel ten opzichte van alle jongeren tot 18 jaar 13 Jongeren met jeugdreclassering betreft het percentage jongeren (12-22 jaar) met een jeugdreclasseringsmaatregel ten opzichte
van alle jongeren (12-22 jaar) 14 Cliënten met een maatw erkarrangement WMO betreft het aantal cliënten per 1.000 inw oners met een vorm van specialistische ondersteuning binnen het kader van de WMO
2.5.4
Betrokkenheid verbonden partijen
Verbonden partij Openbaar Lichaam Gezondheid (GGD) (voormalig Regio Twente) Stadsbank Oost Nederland Stichting Werkprojecten Oldenzaal
Bijdrage aan te realiseren beleidsdoelstellingen De nieuwe gemeenschappelijke Regeling Openbaar Lichaam Gezondheid (GGD) voert de publieke gezondheid en jeugdgezondheidzorg uit. Het OZJT voert een aantal taken uit op het gebied van jeugdhulp en Wmo. De Stadsbank voert namens de gemeenten de integrale schuldhulpverlening uit. Dit geldt ook voor de preventie en nazorg activiteiten. De stichting Werkprojecten Oldenzaal treedt namens de gemeente Oldenzaal op als werkgever voor de Oldenzaalse Wsw-medewerkers. De uitvoering van de Wsw gebeurt door het Maatschappelijk Plein.
47
2.5.5
Wat mag het kosten?
Budget per programma
Realisatie Begroting
Meerjarenbegroting
Bedragen x € 1.000
2021
2022
2023
2024
2025
2026
Lasten
52.100
55.747
54.427
53.874
53.625
52.763
106
195
Baten
Aanvaard beleid Aanvullend beleid
395
Nieuw beleid
50
75
Totaal lasten
52.100
55.747
54.872
53.949
53.731
52.958
Aanvaard beleid
-15.709
-13.314
-11.696
-11.406
-11.356
-11.306
Totaal baten
-15.709
-13.314
-11.696
-11.406
-11.356
-11.306
vóór bestemming
41.652
Aanvullend beleid Nieuw beleid Saldo
Saldo
48
36.391
42.433
43.176
42.543
42.375
Dotaties aan reserves
673
38
42
42
41
41
Onttrekking reserves
-15
-1.288
-326
-232
-294
-109
37.049
41.183
42.892
42.353
42.122
41.584
na bestemming
2.6
Financiële algemene dekkingsmiddelen 2.6.1
Algemeen
Onder dit programma vallen de volgende taakvelden: a. b. c. d. e.
OZB woningen en niet woningen Belastingen overig Beheer overige gebouwen en gronden Algemene uitkering en gemeentefonds Overige baten en lasten
f. g. h. i.
Vennootschapsbelasting Overhead Treasury Mutaties reserves en voorzieningen
In dit, volgens de BBV tot het programmaplan behorende onderdeel, wordt inzicht verschaft in de baten en lasten die niet als zodanig in de verschillende programma’s zijn opgenomen. Ook worden hier nieuwe beleidsvoornemens en heroverwegingen opgenomen die (vooralsnog) niet rechtstreeks aan een concreet programma toebedeeld kunnen worden. Daarvoor worden dezelfde tabellen gebruikt die u ook aantreft in de verschillende programma’s. De algemene doelstelling, met betrekking tot de financiële positie van de gemeente, is het jaarlijkse streven naar een structureel en reëel evenwicht van onze (meerjarige) begroting. 2.6.2
Beleidsindicatoren
Indicator
Eenheid
1 Gemiddelde WOZ w aarde Gemeentelijke w oonlasten 2 eenpersoonshuishouden Gemeentelijke w oonlasten 3 meerpersoonshuishouden
25.000 – 50.000 inw.
Bron
251
?
CBS
761
757
?
COELO
797
796
?
COELO
Periode
Oldenzaal
Duizend euro
2021
251
In Euro’s
2021
In Euro’s
2021
Provincie
Toelichting bij de verplichte indicatoren: 1 Gemiddelde WOZ-w aarde betreft de gemiddelde WOZ-w aarde van w oningen 2 Gemeentelijke w oonlasten eenpersoonshuishouden betreft het gemiddelde totaalbedrag in euro’s per jaar dat een eenpersoonshuishouden betaalt aan w oonlasten 3 Gemeentelijke w oonlasten meerpersoonshuishouden betreft het gemiddelde totaalbedrag in euro’s per jaar dat een meerpersoonshuishouden betaalt aan w oonlasten
2.6.3
Betrokkenheid verbonden partijen
Verbonden partij Gemeentelijk Belastingkantoor Twente (GBTwente)
Bijdrage aan te realiseren beleidsdoelstellingen Het GBTwente voert, in opdracht en onder verantwoordelijkheid van de gemeente, de aanslagoplegging, heffing en invordering uit van de in dit programma genoemde lokale heffingen en belastingen. Dit doen ze eveneens voor de in de overige paragrafen aangegeven lokale heffingen, o.a. voor afvalstoffen- en rioolheffing. Bovendien ondersteunt het GBTwente bij het verstrekken van informatie, uitbrengen van rapportages en de handhaving en toezicht. Voor de belangrijkste bron van inkomsten, de OZB, verzorgt het GBTwente de taxaties en de daarvan afgeleide werkzaamheden. In eerste instantie worden ook de klachten, bezwaren, beroepszaken behandeld en afgedaan. Dit gebeurt in nauwe samenwerking met de gemeentelijke organisatie. Vanaf 2018 geldt voor dit pakket aan werkzaamheden de nieuwe Dienstverleningsovereenkomst (DVO 20182021) als basis.
49
2.6.4
Wat mag het kosten?
Budget per programma
Realisatie Begroting
Meerjarenbegroting
Bedragen x € 1.000
2021
2022
2023
2024
2025
2026
Lasten
14.554
12.830
12.105
12.234
12.365
12.507
595
1.115
1.112
1.110
Aanvaard beleid Aanvullend beleid Nieuw beleid Totaal lasten
14.554
12.830
12.700
13.349
13.477
13.617
Aanvaard beleid
-76.108
-72.952
-77.507
-78.362
-79.798
-76.207
Totaal baten
-76.108
-72.952
-77.507
-78.362
-79.798
-76.207
Saldo vóór bestemming
-62.590
Baten
Aanvullend beleid Nieuw beleid -61.554
-60.122
-64.807
-65.013
-66.321
Dotaties aan reserves
3.186
0
174
174
174
174
Onttrekking reserves
-2.656
-620
-505
-455
-455
-455
-61.024
-60.742
-65.138
-65.294
-66.602
-62.871
Saldo na bestemming
2.6.5
Resultaatbestemming
Budget per programma
Realisatie Begroting
Meerjarenbegroting
Bedragen x € 1.000
2021
2022
2023
2024
2025
2026
Lasten
101.457
105.129
99.421
98.748
98.133
97.611
Aanvullend beleid
0
0
395
193
366
563
Nieuw beleid
0
0
1.254
1.728
1.673
1.457
Totaal lasten
101.457
105.129
101.070
100.669
100.172
99.631
Aanvaard beleid
-112.001
-102.820
-102.552
-102.991
-104.412
-100.772
0
0
0
-63
-114
-176
Baten
Aanvaard beleid
Aanvullend beleid
Saldo
Saldo
50
Nieuw beleid
0
0
0
0
0
0
Totaal baten
-112.001
-102.820
-102.552
-103.054
-104.526
-100.948
vóór bestemming
-10.544
2.309
-1.482
-2.385
-4.354
-1.317
Dotaties aan reserves
9.453
57
234
233
232
231
Onttrekking reserves
-7.207
-3.896
-2.017
-1.046
-978
-780
na bestemming
-8.298
-1.530
-3.265
-3.198
-5.100
-1.866
2.6.6
Overzicht algemene dekkingsmiddelen
Overzicht algemene dekkingsmiddelen
2023
2024
2025
2026
Lokale middelen waarvan de besteding niet gebonden is
-9.082
-9.137
-9.193
-9.640
Gemeentefonds
-65.310
-66.058
-67.461
-64.367
Dividend
-1.411
-1.411
-1.411
-874
-233
-45
267
407
554 -75.482
1.037
-219
867
-75.614
-78.016
-73.608
Saldo van de financieringsfunctie Overige algemene dekkingsmiddelen Totaal
2.6.7
Overzicht overhead
Na aanpassing van het BBV in 2016 moet in de begroting in het programmaplan een apart overzicht worden opgenomen van de kosten van overhead. De definitie van overhead luidt in dit verband: alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Door die definitie te gebruiken kan een eenduidig inzicht worden gegeven in de kosten die direct zijn toe te rekenen aan bepaalde taakvelden. In de programma’s worden alleen de kosten opgenomen die betrekking hebben op het primaire proces. Het centraal begroten van de kosten van overhead betekent dat het niet langer mogelijk is om uit de taakvelden (voorheen de producten) alle tarieven te bepalen. Onderstaand is opgenomen hoe de overhead is vastgesteld en op welke wijze deze overhead is toegerekend aan de taakvelden/producten. De gehanteerde uitgangspunten bij de bepaling van de kosten zijn: Directe kosten zoveel mogelijk toerekenen aan de desbetreffende taakvelden Ondersteunende taken zijn niet direct dienstbaar aan de externe klant of het externe product en behoren daarom tot de overhead. Wanneer deze ondersteunende taken worden uitbesteed, behoren de uitbestedingskosten tot de overhead. Sturende taken, vervuld door hiërarchisch leidinggevenden, behoren tot de overhead. De bijbehorende loonkosten behoren ondeelbaar tot de overhead.
De positionering van een functie binnen de organisatie heeft geen invloed op de beoordeling of er sprake is van overhead. In deze lijn is bijvoorbeeld managementondersteuning in de lijn beoordeeld als overhead. Op basis van de bovenstaande uitgangspunten zijn de totale kosten verdeeld naar de taakvelden. Voor wat betreft de verdeling van de loonkosten is er gebruik gemaakt van de bezettingslijst per augustus 2022. Bij het eindtotaal van de overhead worden correctieboekingen toegepast voor de grondexploitatie en investeringsprojecten. Deze correcties zijn gebaseerd op de overheadlasten die specifiek hiervoor worden gemaakt en zijn geheel toe te rekenen aan het betreffende project. Hierbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan projectcontrollers of andere overheadfuncties die alleen ten behoeve van specifieke investeringsprojecten werkzaam zijn. Over de dan nog resterende overhead is een algemene verdeelsleutel toegepast op basis van personeelslasten. Deze methode van verrekenen zal een relatief groter bedrag toerekenen aan arbeidsintensieve taken, dus meer aan de dienstverlening (leges) en minder aan de investeringen (rioolheffing). De rechtvaardiging hiervoor is dat de ondersteuning en de leiding voornamelijk zijn gericht op de mensen die de taken uitvoeren.
In de paragraaf Lokale heffingen wordt ingegaan op de overhead welke extracomptabel wordt toegerekend aan de diverse heffingen en de wijze van berekening hiervan. De berekening wordt aangevuld met een inhoudelijke toelichting over de totstandkoming van de tarieven en de beleidskeuzes die daaraan ten grondslag liggen.
51
Specificatie Overhead Overhead personeel Overhead middelen (excl. kapitaallasten) Kapitaallasten Totaal Overhead (04)
2023 € 6.305.065 € 4.587.595 € 629.023 € 11.521.683
Overhead naar GREX Overhead naar Projecten Totaal om te slaan naar taakvelden
€ -/-665.228 € -/-428.831 € 10.427.624
Directe personeelslasten naar taakvelden
€ 14.066.250
Overheadpercentage Het overheadpercentage geeft de verhouding van de totale overhead (taakveld 04) ten opzichte van het begrotingstotaal weer. De totale lasten in de gemeente Oldenzaal voor 2023 worden begroot op afgerond 101 miljoen euro. Het aandeel overhead (taakveld 04) daarin is circa 10,4 miljoen. De overhead maakt dus 10,3% van de begroting uit. Opslagpercentage Voor het berekenen van de kostendekkendheid van leges en tarieven en de toerekening van indirecte kosten aan grondexploitaties (GREX) en kapitaalwerken wordt een opslagpercentage gehanteerd. Dit opslagpercentage moet niet worden verward met ons overheadpercentage. Het opslagpercentage drukt de kosten van de onverdeelde overhead (Taakveld 04) uit in een percentage van de verdeelde directe (personeels-)lasten naar de taakvelden. Dit levert voor de programmabegroting 2022 een opslagpercentage op van 74% (€ 10.427.624 / € 14.066.250). 2.6.8
Vennootschapsbelasting
Bedragen x € 1.000
2023
Vennootschapsbelasting
2.6.9
27
2025 27
2026 27
27
Onvoorzien
Bedragen x € 1.000
Onvoorzien
2024
2023
2024 53
2025 53
2026 53
De post onvoorzien is bedoeld als dekking voor (een schatting van) uitgaven die niet zijn voorzien in de begroting. Het is wettelijk voorgeschreven dat er een post onvoorzien wordt opgenomen in de gemeentebegroting.
52
53
3.
Paragrafen
Algemeen Als gevolg van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) dienen in de begroting, naast de diverse programma’s, in afzonderlijke paragrafen de beleidslijnen vastgelegd te worden met betrekking tot relevante beheersmatige aspecten. Doel van de paragrafen is dat onderwerpen die versnipperd in de begroting staan worden gebundeld in een kort overzicht, waardoor uw raad voldoende inzicht ten aanzien van het betreffende onderwerp kan krijgen. De paragrafen geven een dwarsdoorsnede van de begroting. Met de paragrafen is een groot financieel belang gediend. Ze geven daardoor extra informatie voor de beoordeling van de financiële positie op de korte en langere termijn. In titel 2.3 van het BBV wordt per verplichte paragraaf aangegeven welke informatie de betreffende paragraaf minimaal dient te bevatten. In de financiële verordening (ex art. 212 gemeentewet) is dit nog weer nader uitgewerkt. Naast de verplichte paragrafen kennen we, gelet op het inhoudelijke en financiële belang van deze beleidsterreinen, al jaren een tweetal facultatieve paragrafen, te weten handhaving en sociaal domein. Met ingang van de Programmabegroting 2023 is er voor gekozen om de paragraaf Sociaal Domein te laten vervallen.
Dit is mede ingegeven doordat het, met ingang van het nieuwe verdeelstelsel van het Gemeentefonds per 1 januari 2023, niet meer mogelijk is de baten voor het Sociaal Domein in het gemeentefonds separaat te volgen. Nieuw ten opzichte van 2022 is een paragraaf Taakstellingen, waarin wordt gerapporteerd over de te realiseren gemeentelijke ombuigingen. De wijze waarop invulling wordt gegeven aan de paragrafen kan verschillen. Indien er voor een onderwerp een actuele notitie bestaat kan in de betreffende paragraaf worden volstaan met een korte berichtgeving van de stand van zaken. Indien deze actuele notitie ontbreekt wordt een uitvoerigere paragraaf gemaakt; de paragraaf vervult dan nadrukkelijker een rol in de kaderstelling. Het streven is erop gericht voor elke paragraaf over een beleidsnotitie te beschikken, welke vervolgens met een bepaalde frequentie geactualiseerd gaat worden. In de jaarlijkse paragrafen van de programmabegroting kan dan volstaan worden met een verwijzing naar de laatst vastgestelde beleidsnotitie en behoeft slechts ingegaan te worden op de actuele stand van zaken, en de verwachtingen voor de korte termijn, gebaseerd op de vastgestelde beleidslijn. Voor de goede orde merken wij op dat op basis van de financiële verordening (ex artikel 212 van de Gemeentewet) financiële kengetallen zijn opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicomanagement.
De Oldenzaalse paragrafenstructuur bestaat uit: Weerstandsvermogen en risicomanagement Onderhoud kapitaalgoederen Financiering Bedrijfsvoering Verbonden partijen Grondbeleid Lokale heffingen Handhaving Taakstellingen